Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych.  Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia.  
Czytelnicy miesięcznik również otrzymują bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres:
ST.k@neostrada.pl
i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”, 
 
Lipiec 2010 
Rok II 
Nr 7(17)/2010 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI - wyłącznie internetowy: st.k@neostrada.pl 
Telefon komórkowy: 501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści

1. OD REDAKCJI
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEwIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH
2.1. Cele rehabilitacji - Cele ogólne - Stanisław Kotowski
2.2. Nawiązywanie kontaktów - Ryszard Dziewa
2.3. Ach te kolory! - Ewa Borecka
3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Skazanie na wolność? - Jerzy Ogonowski
4. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT  I POMOCE REHABILITACYJNE
4.1. Widzieć językiem - Wisława Karolewska
4.2. Ekrany dotykowe e-sense - Tomasz Andruszkiewicz
4.2. Czym jest obraz? - Anna Godziuk
4.3. Niewidomy głosuje przy pomocy specjalnej nakładki
4.4. Wyższe wykształcenie szansą i drogą do niezależnego życia - Barbara Kraśnicka
5. ROZMOWA Z REDAKTOREM JÓZEFEM SZCZURKIEM - Rozmawia Stanisław Kotowski  (Odcinek 3)
6. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
6.1. Pieniądze dla powodzian - Magdalena Gajda
6.2. Kraków: powódź zniszczyła sporą część szkoły - Edyta Tkacz
6.3. Rozpoczynamy pomoc dla powodzian z Tynieckiej w Krakowie! - Paulina Biernat
6.4. Ten koncert miał cel: pomoc  (MSZ)
6.5. Konferencja: ""Szczególne prawa osób niepełnosprawnych wynikające z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych - prawo a rzeczywistość"
6.6. Lodołamacze 2010 rozdane! - Magdalena Gajda
6.7. Dni Miasta. Prezydencki pociąk - kł
6.8. Egzemplarze "krążą" wśród nas - Zofia Krzemkowska
7. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH - Robale i inne brzydale - Jaga Praktyczna
8. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
8.1. Sztuka litości - Piotr Stanisławski
8.2. Wojny plemienne nasze - Oset
8.3. Mówić nie mówić - Weredyk
8.4. Proste jak spirala - Alicja Nyziak
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
9.1. Świadczenie pielęgnacyjne także dla małżonków? - Opracowała Magdalena Gajda na podstawie publikacji w Dzienniku Gazeta Prawna
9.2. Corrida - o le! - Alicja Nyziak
10. Z PRASY I Z INTERNETU
10.1. Kolejna "Lekcja z mistrzem" w bydgoskim ośrodku szkolno-wychowawczym imienia Louisa Braille'a
10.2. Tylko dla widzących - Makieta z innym Braillem - Emilia Iwanciw
10.3. Niewidomi urzędnicy  Bo studenci wyolbrzymiają? - Emilia Iwanciw
10.4. Kultura Imprezy  Baltic Sail Gdańsk 2010 coraz bliżej - Magdalena Wróbel  Współautorka: Marta Wróbel
10.5. Co widzą niewidome dzieci?
10.6. Kelner posądził psa przewodnika o homoseksualizm
11. DYSKUTUJEMY  O pomocy PFRON-u niepełnosprawnym powodzianom
12. Z PRZESZŁOŚCI - Niewidomi wobec dziesięciolecia
13. MRUCZĘ I PRYCHAM - Kanony środowiskowej prasy

aaa 
1. OD REDAKCJI 
 
Zaczęło się lato, wakacje, okres urlopowy. Życzymy wszystkim Czytelnikom, od najmłodszych do najstarszych, dobrego wypoczynku, radości ze słońca, z przyrody i kontaktów z ludźmi. 
Dziesiątego lipca przypada sześćsetna rocznica bitwy pod Grunwaldem, która zadecydowała nie tylko o losach Polski, ale miała wpływ na kierunek biegu spraw w Europie, co wówczas równało się na świecie. No i możemy wspomnieć ociemniałego rycerza - Juranda ze Spychowa. I nie jest ważne, że to literacki bohater, ważne, że reprezentuje piękne wartości moralne. 
W miesięczniku "Wiedza i Myśl" publikowane są artykuły pisane specjalnie dla tego czasopisma oraz przedruki z prasy ogólnodostępnej, z internetu i z archiwalnych numerów czasopism środowiskowych. 
W przypadku przedruków zawsze podajemy źródło oraz w większości przypadków datę opublikowania. Jeżeli przy artykule nie ma podanego źródła i daty, oznacza to, że publikacja została napisana specjalnie dla "Wiedzy i Myśli" przez osobę współpracującą z naszym miesięcznikiem. 
Dotąd informacje te podawaliśmy pod artykułem. Począwszy od tego numeru, informacje dotyczące daty publikacji i źródła, z którego pochodzi będą zamieszczane pod tytułem artykułu i nazwiskiem autora (jeżeli artykuł jest podpisany). W ten sposób od razu Czytelnicy będą wiedzieli, czy jest to publikacja własna, czy przedruk i z jakiego okresu - aktualny czy z dawniejszych lat. Ma to szczególnie duże znaczenie w przypadkach, kiedy artykuł pochodzi sprzed kilku czy kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu lat. W dłuższym okresie zmienia się język publikacji, sposób przedstawiania problemów oraz tematyka. 
Polecamy trzeci odcinek rozmowy z redaktorem Józefem Szczurkiem pozycja 5. 
Szczególną uwagę Państwa chcemy zwrócić na publikację Barbary Kraśnickiej "Wyższe wykształcenie szansą i drogą do niezależnego życia", pozycja 4.4. Informacje w niej zawarte mogą ułatwić decyzję o podjęciu nauki na wyższej uczelni. Mogą też ułatwić korzystanie z różnych udogodnień i form pomocy niewidomym i słabowidzącym studentom. Dlatego prosimy o zainteresowanie tą publikacją znajome osoby z uszkodzonym wzrokiem, które ukończyły szkoły średnie oraz osoby studiujące. 
 Redakcja "Wiedzy i Myśli" 
 
aaa 
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEwIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH 
 
aaa 
2.1. Cele rehabilitacji 
Cele ogólne
Stanisław Kotowski 
 
Czym jest rehabilitacja? 
W "Przewodniku po problematyce osób niewidomych i słabowidzących" zamieściłem definicję. 
Rehabilitacja - przywrócenie tego, co zostało utracone na skutek niepełnosprawności przez: ćwiczenia, opanowanie alternatywnych metod wykonywania różnych czynności, zastosowanie sprzętu i pomocy rehabilitacyjnych. 
 Rehabilitacja podstawowa - w odniesieniu do niewidomych - przystosowanie do życia, a zwłaszcza ogólne usprawnienie fizyczne, nauczenie wykonywania czynności życia codziennego, samodzielnego poruszania się w przestrzeni, pisania i czytania brajlem itp. 
Rehabilitacja zawodowa - przygotowanie do wykonywania odpowiedniej pracy, zatrudnienie na odpowiednim stanowisku, jeżeli trzeba, odpowiednie przygotowanie stanowiska pracy i jego otoczenia oraz włączenie w grupę społeczną zakładu pracy. 
Rehabilitacja psychiczna - polega głównie na akceptacji niepełnosprawności i nieakceptacji jej skutków, tzw. pogodzenie się z faktem zaistnienia niepełnosprawności i jednocześnie podejmowanie wysiłków, których celem jest przezwyciężenie lub złagodzenie skutków niepełnosprawności. 
Rehabilitacja społeczna - włączenie osoby niepełnosprawnej w nurt życia społecznego przez jej usprawnienie, usamodzielnienie, ewentualnie zatrudnienie i pomoc w akceptacji niepełnosprawności. Ważne jest tu również przygotowanie środowiska społecznego do współżycia z osobą niepełnosprawną. 
 
 *** 
 
Zatem celem rehabilitacji niewidomych jest przywrócenie utraconych możliwości na skutek uszkodzenia wzroku. Przy dosłownym rozumieniu tego określenia można by powiedzieć, że rehabilitacja niewidomych od urodzenia nie jest możliwa. Urodzili się oni niewidomymi i nie mieli nic do utracenia. Tak jednak nie jest. W tym przypadku mówimy o potencjalnych możliwościach, które istniałyby, gdyby wzrok funkcjonował prawidłowo. A więc możemy mówić o przywróceniu rzeczywiście utraconych możliwości albo o przywróceniu potencjalnych możliwości. Jest to cel główny rehabilitacji. 
 Rzecz jasna, pełną rehabilitacją byłoby przywrócenie wzroku. Okulistyka w wielu przypadkach potrafi tego dokonać. Niestety, nie we wszystkich. O rehabilitacji niewidomych mówimy więc wówczas, kiedy okulistyka okazuje się bezsilna i nie może wzroku przywrócić albo osiąga to tylko częściowo. W takim przypadku mówimy o rehabilitacji słabowidzących. 
Żaden z celów ogólnych nie może być osiągnięty od razu w całości. Chińczycy mówią, że nawet najdalsza podróż zaczyna się od pierwszego kroku. Bez jego postawienia nie rozpoczniemy podróży, a cała droga, którą mamy przebyć składa się z wielu kroków. Tak samo ogólne cele rehabilitacji muszą być podzielone na cele cząstkowe, niekiedy bardzo drobne. 
Dla lepszego zrozumienia wyobraźmy sobie, że ktoś postanowił zdobyć wyższe wykształcenie bez ukończenia szkoły podstawowej, gimnazjum i liceum. Normalnie nie jest to możliwe. Trzeba przejść wszystkie etapy po kolei. Ale każdy z tych etapów też wymaga podzielenia na mniejsze odcinki - klasy. Ukończenie każdej klasy od zerowej do maturalnej wymaga opanowania różnych przedmiotów, zdawania egzaminów, pisania klasówek i innych sprawdzianów, odpowiadania na stopnie. Są to takie cząstkowe cele. Nawet ukończenie jednej klasy szkoły podstawowej, gimnazjum lub liceum wymaga osiągnięcia mnóstwa drobniejszych celów. 
W tym miejscu trzeba jasno powiedzieć, że czasami trudności w osiągnięciu któregoś z drobniejszych, ale ważnych celów, uniemożliwia osiągnięcie celu głównego. Jeżeli uczeń nie zda egzaminu maturalnego np. z języka polskiego, nie będzie mógł podjąć i osiągnąć celu, który sobie nakreślił, tj. ukończenie studiów historycznych lub innych. Podobnie ma się sprawa ze szkołą podstawową. Bardzo niska ocena z głównych przedmiotów nauczania uniemożliwia ukończenie nauki na tym poziomie i jej podjęcie na poziomie wyższym. 
Tak samo jest z każdym rodzajem rehabilitacji. Tu również osiągnięcie każdego głównego celu wymaga wyznaczenia sobie wielu małych, cząstkowych celów. Jeżeli któryś z ważniejszych celów cząstkowych nie zostanie osiągnięty, trudno jest osiągać inne cele i cel główny. W przypadku gdy, np. ktoś nie opanuje bezwzrokowych technik posługiwania się pismem, będzie miał wielkie trudności w zdobywaniu wykształcenia i wiele prac nie będzie dla niego osiągalne chociaż z powodzeniem wykonują je niewidomi. Tak samo opanowanie umiejętności poruszania się po drogach publicznych, warunkuje wykonywanie pracy zawodowej, utrzymywanie kontaktów społecznych i załatwianie różnych spraw życiowych. 
Wyznaczenie celów rehabilitacyjnych warunkuje dobór metod i środków umożliwiających ich osiągnięcie. Do opanowania umiejętności bezpiecznego, samodzielnego poruszania się po drogach publicznych konieczna jest pomoc instruktora, który nauczy odpowiednich metod posługiwania się długą, białą laską, niezbędna jest taka laska, może nawigator, może pies przewodnik. 
Podobnie ma się sprawa z samodzielnym parzeniem kawy czy herbaty. Tu też trzeba poznać odpowiednie sposoby i dla ułatwienia nabyć wskaźnik poziomu cieczy. Trzeba też mieć czajnik, najlepiej elektryczny albo ekspres do parzenia kawy, filiżanki, kawę lub herbatę, cukier, śmietankę. A więc, w każdym przypadku trzeba zastosować odpowiednie metody i pomoce. 
Wyznaczanie celów rehabilitacji i ich osiąganie zależy od wielu czynników - od wieku, środowiska społecznego, stanu zdrowia, poziomu inteligencji, sprawności fizycznej, poziomu motywacji, ambicji itd. Osiąganie celów rehabilitacyjnych zależy przede wszystkim od osoby z uszkodzonym wzrokiem, ale również od jej najbliższych, od istniejących warunków, np. możliwości skorzystania z pomocy instruktora rehabilitacji, wyuczenia nowego zawodu lub nauczenia się wykonywania metodami bezwzrokowymi wcześniej wyuczonego zawodu, możliwości otrzymania pracy i wielu innych okoliczności. 
W następnych odcinkach tego cyklu postaram się rozważać bardziej szczegółowo cele rehabilitacyjne w zależności przede wszystkim od wieku, ale również i od innych uwarunkowań. 
 
 *** 
 
Jak każda osoba z uszkodzonym wzrokiem, problemy związane z wytyczaniem i osiąganiem celów rehabilitacyjnych znam z własnego doświadczenia. Moja droga do samodzielności nie była ani łatwa, ani prosta. Musiałem na niej pokonać wiele przeszkód, również tych, które wynikają z moich cech osobowości. 
Rozważania moje będą więc podbudowane wiedzą czerpaną z literatury fachowej, ale przede wszystkim z doświadczeń wielu niewidomych i swoich własnych. 
 
 aaa 
2.2. Nawiązywanie kontaktów 
Ryszard Dziewa 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny" luty 2001 r. 
 
"Na przyjęciu czuję się jak niepotrzebny intruz. Wokół są ludzie, których chciałbym poznać, ale nigdy nie udaje mi się nawiązać z nimi kontaktu. Dzieli nas zaledwie kilka kroków, a wydaje się, że odległość urasta do miliona kilometrów. Wszyscy inni czują się tak swobodnie i na pozór nie mają problemu z włączeniem się do towarzyskiej rozmowy. Wszystkiemu winna ta cholerna ślepota." 
Niewątpliwie brak wzroku utrudnia kontakt z ludźmi, ale nie znaczy to, że jesteśmy skazani na izolację i osamotnienie. 
Głównie od nas zależy, jak nas ludzie będą postrzegać. 
Nie wszyscy widzący mają też od razu wielu przyjaciół i potrafią nawiązywać znajomości. 
Są osoby nieśmiałe, dla których każdy kontakt z nieznajomymi jest wielkim problemem. Inni czują się bardzo dobrze w każdym zespole, czasami nawet przejawiają nadmierny tupet. W wielu przypadkach nasze umiejętności towarzyskie, często z obiektywnych względów, nie miały szans na właściwy rozwój. I to chyba bardziej nas onieśmiela, niż brak wzroku. 
Przestańmy się krępować, że nie widzimy, bo nie stało się to na nasze życzenie. Starajmy się jak najwięcej przebywać wśród ludzi, a po pewnym czasie przekonamy się, że potrafimy czuć się swobodnie nawet w nieznanym towarzystwie. Nasze życie będzie wówczas bogatsze i przyjemniejsze. 
Przeciwnie, jeżeli ktoś będzie unikał kontaktów z ludźmi, stanie się z czasem zgorzkniały i apatyczny. Ludzie będą czuli się fatalnie w jego towarzystwie i zaczną od niego stronić. Od czego więc zacząć? 
Łatwiej nawiążesz kontakt z innymi ludźmi, kiedy poznasz kilka prostych reguł i wyćwiczysz pewne umiejętności. 
a/ Większość ludzi odczuwa skrępowanie na początku rozmowy. Odnosisz wrażenie, że są na luzie, a oni odbierają Ciebie podobnie. 
b/ Wielu ludzi, podobnie jak Ty, chciałoby mieć więcej przyjaciół. 
c/ Ludzie są na ogół zadowoleni, gdy ktoś wychodzi im naprzeciw. 
 W zasadzie są trzy tematy, od których możesz zacząć rozmowę: Ty, Twój rozmówca i sytuacja. Najprawdopodobniej bardziej zainteresuje Twego partnera rozmowa na jego temat albo na temat sytuacji, w której się znajdujecie. 
Rozmowę możesz rozpocząć od zadania pytania, stwierdzenia faktu lub wygłoszenia opinii. Aby inni mieli ochotę włączyć się do rozmowy, trzeba ich zainteresować. Znacznie łatwiej osiągnąć to przez zadawanie pytań niż przez relacjonowanie swoich opinii, czy stwierdzanie faktów. Większość ludzi zachowuje się biernie. Widzą osoby, które chcieliby poznać, z którymi chcieliby porozmawiać, ale nic w tym kierunku nie robią. Ludzie odnoszący sukcesy towarzyskie są na ogół aktywni. Nie czekają z założonymi rękami, aż ktoś do nich podejdzie; mówią pierwsi, powodują, że coś się dzieje. Jeśli chcesz odnieść sukces w nawiązywaniu przyjaźni czy w czymkolwiek, musisz być aktywny. Wielu ludzi ma trudności z rozpoczęciem rozmowy, ponieważ obawiają się przykrości w przypadku spotkania się z brakiem zainteresowania. Zadaj sobie pytanie: "Co w najgorszym wypadku może Ci się przytrafić, jeśli się odezwiesz?" Najprawdopodobniej najgorsze mogłoby być odejście osoby, z którą chciałeś porozmawiać. Byłoby Ci przykro, ale to nie tragedia. Poza tym i tak zyskałeś, trenując nowe umiejętności. Pamiętaj, że z każdym treningiem osiągasz lepsze efekty. Potem zadaj sobie pytanie: Co może się zdarzyć w najlepszym wypadku?" Patrząc pod tym kątem, zdziwisz się, o ile więcej możesz zyskać, niż stracić. Najważniejsze dla podtrzymania rozmowy jest umiejętność zadawania pytań i właściwego odczytywania sygnałów. Jeśli rozmówca kwituje Twoje pytanie jednym lub dwoma słowami, nie musi to znaczyć, że nie jest zainteresowany. Problem może tkwić w źle sformułowanym pytaniu. 
Podstawowym błędem jest przekonanie, że ludziom imponuje nasza elokwencja. Wolimy mówić, niż słuchać. Jeżeli umożliwisz mówienie drugiemu, zyskasz opinię fascynującego rozmówcy. Przerywanie czyjejś wypowiedzi i kończenie na głos rozpoczętej przez kogoś myśli jest dobrym sposobem na zniechęcanie rozmówców. Przeciwnie, umiejętność wysłuchania i przyznania racji zawsze wywołuje pozytywne reakcje. 
Niewidomy będzie mile widziany w każdym towarzystwie, jeżeli potrafi grać na gitarze, śpiewać, dobrze tańczyć, opowiadać anegdoty. Dobrze jest też starać się zapamiętywać dowcipy, anegdoty czy powiedzenia znanych ludzi, którymi można "błysnąć" w rozmowie. Warto też nauczyć się jak najwięcej zabaw towarzyskich, umieć je podpowiedzieć i poprowadzić. To bez wątpienia ułatwi zabawę, przyjemne spędzanie czasu, kontakty z ludźmi. Ale uchowaj Boże, żebyśmy stali się nadmiernie gadatliwi i chcieli natrętnie zwracać na siebie uwagę. 
I ostatnia sprawa. W towarzystwie nie mówimy o swoich nieszczęściach, problemach, nie skarżymy się na swoją ciężką dolę. Nic przez to nie zyskasz, a możesz stracić wiele. 
Bądź oczytany, zorientowany w tym, czym żyje kraj i środowisko, w którym przebywasz. Próbuj sił w towarzyskiej konwersacji, ale nie mów o tym, co wyłącznie ciebie interesuje. Mądre przysłowie mówi: Nie narzucaj światu, swojego tematu. 
Warto uczestniczyć w życiu różnych grup na zasadach partnerskich, a nie kogoś gorszego, który jest tylko z konieczności tolerowany. Wówczas będziemy czuli się potrzebni i odczuwali satysfakcję z tego powodu. 

 aaa 
2.3. Ach te kolory! 
Ewa Borecka 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny" grudzień 2004 r. 
 
Nie zamierzam poruszać kwestii dobierania kolorów i problemów z tym związanych. Pisał kiedyś na ten temat Ryszard Dziewa. 
Siedząc jednak nad stertą brudnych ciuchów, którą wysypałam z kosza przyszło mi do głowy, że warto wspomnieć o bardziej prozaicznej kwestii związanej z kolorami - ich rozpoznawaniem, szczególnie pod kątem prania. Ta na pozór błaha sprawa potrafi czasem wyprowadzić z równowagi. Szczególnie, gdy np. zabłąkana ciemna skarpetka trafi do bębna pralki wraz z białymi fatałaszkami. Ileż bezradnej wściekłości budzi się w człowieku, gdy po wyjęciu prania z pralki dowiemy się, że wszystko jest szare... 
Większość ubrań znamy i pamiętamy ich kolory, a przynajmniej to, czy są jasne czy ciemne. Istnieje również wiele sposobów oznaczania garderoby trudnej do rozróżnienia dotykiem. Można choćby przyszywać małe guziki w różnych kształtach w zależności od koloru. Czasem wystarczy znak wyszyty grubymi nićmi na szwie wewnętrznym lub innym niewidocznym miejscu ciemnych lub jasnych części odzieży. Niektórzy podszywają np. jeden z rogów koszuli czy bluzki. 
W zagranicznych katalogach spotkałam ciekawy zestaw maleńkich blaszek ze skróconym brajlowskim oznaczeniem koloru. Blaszki mają dwie dziurki, co pozwala łatwo je przyszyć u dołu bluzki czy swetra. Nie przeszkadza im pranie ani prasowanie. 
Można, oczywiście, wskazać bardziej nowoczesny sposób radzenia sobie, a mianowicie zastosowanie testera kolorów. Jest to zwykle niewielkie urządzenie, które po dokładnym przyłożeniu do powierzchni badanego materiału wypowiada nazwę koloru. Niestety, jak większość tego typu rozwiązań, jest ono dość drogie. Dostępne u nas testery kosztują od 1000 do prawie 2500 zł. Można spróbować uzyskać na takie urządzenie dofinansowanie choćby z pcpr-u. Trzeba jednak pamiętać, że tester nie jest nieomylny. Czasami źle interpretuje nietypowe kolory i odcienie. Warto więc po zakupieniu przetestować jego możliwości i ustalić, jakie błędy najczęściej popełnia. 
Wróćmy jednak do naszej sterty prania. Największy kłopot sprawiają skarpetki. Nie jestem w stanie rozpoznać większości z nich dotykiem, a tym samym pamiętać ich kolory. Stanowi to także trudność przy dobieraniu w pary. Rozwiązaniem problemu okazały się małe, plastikowe ramki, przez które przewleka się parę skarpetek. W ten sposób trzymają się razem w koszu na brudną bieliznę i nie trzeba szukać każdej odzielnie. Do spinania pary skarpetek mogą służyć także plastikowe lub metalowe klamerki. 
Jest to jednak w dalszym ciągu półśrodek. Co z rozpoznaniem koloru skarpetek? Przyznam, że staram się nie mieć skarpetek w zbyt wielu kolorach. Najczęściej wybieram białe lub bardzo ciemne, czarne lub szare. Ułatwia to dobieranie ich do stroju, a także segregację podczas prania. Wymaga jednak konsekwentnego postępowania, bowiem skarpetki muszą być podzielone na dwie grupy zarówno czyste w szufladzie, jak i brudne w koszu. Można w tym wypadku zastosować także wspomniane wcześniej sposoby, a głównie wyszywanie znaku po wewnętrznej stronie ściągacza skarpetki. Trzeba jednak uważać, by nie był widoczny. Nie muszę chyba przypominać, że do oznaczenia białej skarpety nie można używać czarnej nitki i odwrotnie. 
To tylko kilka stosowanych przeze mnie sposobów. Państwo z pewnością znają również inne. Czasem najtrudniej wpaść na najprostsze rozwiązania. 
 
 aaa 
3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Skazanie na wolność?
Jerzy Ogonowski 
 
	I oto już umilkł zgiełk bitewny w walce o zniesienie utrapionego artykułu 80 kc. Ci, którzy nie mieli z nim do czynienia, to albo się nie wypowiadają, albo się cieszą powtarzając za innymi, że ginie jakaś trudność. Otóż sądzę, jako prawie że nadmierny "korzystacz" z kredytów i firm reklamowych, że sprawa jest wieloaspektowa i bardzo złożona. 
To prawda, że banki z reguły wykorzystywały artykuł 80 dla ułatwienia sobie życia i zdjęcia z siebie odpowiedzialności. Kilkakrotnie musiałem taką notarialną umowę zawierać, co wiązało się z konkretnymi kosztami. Ale zdarzyło się razu jednego i tak, że artykuł ten pomógł mi w opanowaniu trudnej sytuacji z firmą reklamową. Firmy reklamowe mają bowiem to do siebie, że działają bardzo nachalnie i człowiek może czasami się nabrać. I tak mi się szereg lat temu zdarzyło, że nagle z końcem roku zorientowałem się, iż mam zawartych kilka umów na wielką sumę z jedną firmą, co nie było wcale potrzebne. Oczywiście, nie trzeba było być do tego niewidomym, po prostu miałem zbyt duży bałagan w papierach i nie zorientowałem się, że takie umowy już były. Przedstawiciel firmy za każdym razem był inny, toteż cieszył się, że ma klienta, nie sprawdzając zbyt dokładnie, czy umowa została wcześniej zawarta. I tu, pomógł mi artykuł 80, ponieważ zgłosiłem, że w moim wypadku umowy powinny były być zawarte przed notariuszem. Firma musiała ulec, ale po roku przyszła do mnie ponownie, nie wymagając notariusza i - co więcej - twierdząc, że jestem u nich specjalnie notowany, bo chcieliby wrócić do kontaktów ze mną jako stałym klientem. Chodziło najprawdopodobniej o to, że pomimo faktu, iż tym razem przegrali, zysk z zamieszczania reklam mojej firmy był nie do pogardzenia i postanowiono puścić w niepamięć poprzednie zajście. 
Inaczej jest z bankami. Przede wszystkim każdy regulamin bankowy zawiera klauzulę, że bank może nie przyznać kredytu bez podania przyczyny. Oznacza to, że po likwidacji artykułu 80, kiedy bank nie będzie mógł już na nikogo przenieść odpowiedzialności za zawarcie umowy z niewidomym, po prostu będzie częściej odmawiać. Wzmacniać tę sytuację będą dążenia środowisk osób niewidomych do przystosowania różnego rodzaju formularzy do ich potrzeb, np. poprzez ich wydruk w brajlu. Tu można się obawiać, że nie pomogą już żadne perswazje ani interwencje, bo nie będzie żadnej po temu podstawy, chyba że ustawa antydyskryminacyjna... Na razie jednak nie widać, żeby po uroczystym wręczeniu projektu premierowi, coś w tej materii drgnęło. Zwracam uwagę, że w ostatniej "Pochodni" jest artykuł pokazujący, że mogą nam być pomocne artykuły 86, 87 i 88 kc, ale to dotyczy wprowadzania w błąd i stosownej tego interpretacji, nie ma natomiast żadnego wpływu na dobrą czy złą wolę kadry urzędniczej i kierowniczej banków. 
Mam też pewne obawy, aby możliwość głosowania przez pełnomocnika nie została, wcześniej czy później, zinterpretowana ku wygodzie komisji wyborczych, tj. tak, że niepełnosprawny musi głosować przez pełnomocnika. Wtedy taki zapis przyjąłby postać analogiczną do artykułu 80, który miał przecież wyłącznie nam służyć. Ja raczej pozostanę już do końca życia przy zdaniu, że nic nie zastąpi porządnego zaufanego i przyjaznego człowieka, żadna nawet najlepsza maszyna ani żaden, nawet najdoskonalszy przepis. Dlatego zawsze będę polecał współpracę z ludźmi przy założeniu, że niewidomi nie są do niczego ludziom potrzebni, to ludzie są potrzebni nam. Jednak nie może to oznaczać, iż mamy przepraszać, że żyjemy. Dotychczasowe zachowania niewidomych i ich organizacji przybierają postać właśnie takiego przepraszania. Godzimy się na różne decyzje władz i jednostek, które obracają naszymi pieniędzmi według własnego widzimisię. Bo i kto będzie na tyle nierozważny, że się sprzeciwi, nie dostanie nic i padnie wraz ze swymi pracownikami. 
	W ten sposób można również rozgrywać poszczególne grupki w dużych organizacjach. Kiedy ostatnio zdarzyło mi się być na jednym ze spotkań w PZN, na którym byli nieliczni przedstawiciele masażystów, sekcji zatrudnionych na otwartym rynku pracy i diabetyków, to władza mówiła do sekcji i masażystów mentorsko, pouczająco, a do diabetyków "pomożemy". Od razu wiadomo było, że powstawała wyrwa w jedności. I tak, góra dysponująca pieniędzmi dla niepełnosprawnych, kręci naszymi pieniędzmi. Władze wybrane demokratycznie przez niewidomych, kręcą nami wcale niedemokratycznie. Mimo to możemy, jak Galileusz, powiedzieć: "et pursi muove" (a jednak się kręci). 
 
aaa 
4. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT 
I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
4.1. Widzieć językiem 
Wisława Karolewska 
 
 Źródło: "Młody Technik", czerwiec 2010 r. 
 
W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że zmysł wzroku zbudowany jest z gałki ocznej, nerwów przewodzących impulsy i pewnych obszarów kory mózgowej (zwanej wzrokową), przetwarzającej te impulsy, sygnały elektryczne w obraz. Gdy oko z jakichś powodów przestaje prawidłowo funkcjonować, pomimo nieuszkodzonej kory mózgowej, widzenie staje się zubożone lub wręcz niemożliwe. 
Okazuje się, że mózg potrafi tak przebudować swoją strukturę, aby w przypadkach koniecznych niektóre jego fragmenty przystosować do pełnienia innych, pierwotnie przez naturę nieprzewidzianych czynności. Mówiąc krótko, po doznanym urazie ciała, mózg może wykonać jakąś pracę innym zestawem komórek. Na przykład niedawno opublikowane badania podają, że osoby niewidome nie używaną część kory wzrokowej wykorzystują do odbierania, przetwarzania i odczuwania wrażeń słuchowych. Jak z tego wynika, szczególna zdolność takich osób do ponadnormatywnego posługiwania się słuchem wynika nie tylko z pełniejszego wykorzystania ucha, ale również z zagospodarowania leżących odłogiem grup komórek. 
Giętkością sieci neuronowej człowieka zachwycił się kilkadziesiąt lat temu doktor Paul Bachy-Rita z uniwersytetu w Wisconsin-Madison. Możliwość przesyłania sygnałów czuciowych do mózgu nietypowymi drogami stopniowo stała się głównym tematem jego prac naukowych. Jednak Paul Bachy-Rita nie tylko studiował to zagadnienie, ale chciał znaleźć odpowiedź na pytanie: Jak można praktycznie transmitować do kory mózgowej zewnętrzny sygnał wideo, aby niewidzący człowiek znów zaczął widzieć? 
Neurolog zaskoczył świat nauki tym, że wyszedł za granice szkiców oraz harmonogramów i ucieleśnił swoje rozważania. Zbudował maszynowo-mózgowy interfejs, którego kluczowym elementem był językowy monitor (Tongue Display Unit). Ten system widzący składał się też z kamery rejestrującej obraz i komputera przetwarzającego sygnał wideo na impulsy elektryczne. 
Tongue Display Unit miał kilkadziesiąt elektrod, które wysyłały słabe impulsy/miniukłucia, odczuwalne na języku. Te ukłucia odpowiadały obszarom bardzo jasnych punktów/pikseli na obrazku sfilmowanym kamerą wideo. Przy uszkodzeniu gałek ocznych informacja przestaje trafiać do odpowiednich fragmentów mózgu, bo pomimo działania kory wzrokowej zostaje zablokowany, przerwany szlak przekazujący impulsy. Ale gdy te sygnały mogą docierać inną drogą, za pomocą innego sensorycznego systemu, na przykład szlakiem używanym przez impulsy smakowe, niewidomi w nieco inny, specyficzny sposób, odzyskują zdolność widzenia. 
Język jako proteza oczu z początku wydaje się dziwacznym wyborem, ale to nie kaprys naukowca, a przemyślany wybór. Ślina doskonale przewodzi impulsy elektryczne, a włókna nerwowe na języku są rozmieszczone bardzo blisko powierzchni, co ułatwia odbieranie sygnałów. Można powiedzieć, że język jest idealnym zmysłem wzroku, oczywiście, najlepszym po oczach. 
Najpierw uczony i jego zespół zastanawiali się, czy nie powinni sami być królikami doświadczalnymi. Zrezygnowali z tego, bo przecież ich nie interesowało jedynie techniczne działanie urządzenia, ale głównie odpowiedź, reakcja mózgu. Dlatego poszukali ociemniałego, chętnego do wzięcia udziału w tak nietypowym eksperymencie. 
Erik Weihenmayer stracił wzrok, gdy miał trzynaście lat. Kolejne dwadzieścia dwa lata spędził w absolutnych ciemnościach. Potem spotkał się z doktorem Bachy-Ritą i zgodził na udział w eksperymentalnych próbach Tongue Display Unit. 
Nieoczekiwanie szybko, bo już po kilkudziesięciu minutach testów, zsynchronizował się z urządzeniem. Jak potem wyjaśniał, początkowo musiał się domyślać i wyobrażać sobie, co za pośrednictwem języka widzi jego mózg. Po pewnym czasie kora wzrokowa już automatycznie przetwarzała sygnały z elektrod w konkretny obraz. Było to możliwe, bo Erik kiedyś widział i jego mózg przetwarzał sygnały elektroniczne na wcześniej znane obrazy, widoki i kształty. Nie były to dokładnie odzwierciedlone przedmioty, raczej zamazane kształty bez konkretnego koloru. Jednak już po godzinie użytkowania Tongue Display Unit Erik bez kłopotu trafił w drzwi i przeszedł przez nie. Po dłuższym czasie zaskoczył uczonych tym, że mógł złapać piłeczkę toczoną po podłodze. 
Wówczas, w 2004 roku, sygnał pomiędzy displayem a kamerą biegł dość grubymi przewodami, ale kiedyś zapewne będzie można stosować radiowe techniki przekazywania danych. Wtedy niewidomy będzie się wyróżniał w tłumie tylko niewielką kamerą na głowie i minikomputerem zamontowanym u pasa. 
W 2009 roku na kanwie idei językowego monitora powstało nowe urządzenie, nazwane BrainPort. Jego produkcją, testowaniem i udoskonalaniem zajęła się firma Wicab. Monochromatyczne widzenie (ograniczone przez liczbę elektrod), jakie zapewnia nowe urządzenie, umożliwia postrzeganie nie tylko plam światła i ciemności, ale także przedmiotów. 
Testujący prototypowe urządzenie Erik Weihenmayer może wykonywać wiele czynności niedostępnych dla ociemniałego. Gra z córką w grę kamie, nożyce, papier, nalewa gorące napoje, znajduje guzik windy, odczytuje niektóre napisy czy samodzielnie pnie się do góry po ściance do wspinaczki. 
BrainPort działa podobnie do pierwowzoru. Ma jednak kilka cyfrowych ulepszeń. Sygnał wideo przychodzi od kamery do procesora, który kieruje zoomem, jaskrawością i innymi parametrami obrazka. On także przekształca cyfrowe sygnały w elektryczne impulsy, faktycznie przyjmując na siebie funkcje siatkówki. I tak przetworzone dane trafiają na powierzchnię języka, do displaya o powierzchni dziewięciu centymetrów kwadratowych, upstrzonego elektrodami. Każda elektroda odpowiada naraz kilku pikselom z obrazu widzianego przez kamerę. Liczba elektrod w obecnych prototypach waha się od stu do ponad sześciuset sztuk (jak różny jest obraz w zależności od liczby elektrod, można zobaczyć na stronie http://vision.wicab.com/technology/). 
Elektrody mogą mieć różną średnicę. W niektórych wariantach badawczych używano o średnicy dwóch i trzynastu setnych milimetra, ale wykazano, że elektrody o średnicy jednego i pięćdziesięciu pięciu setnych milimetra dają lepsze wyniki. Intensywność światła bezpośrednio wpływa na siłę prądu i czas trwania elektrycznych impulsów, które czuje język. Ta elektrodowa kratownica zapewnia też orientację w przestrzeni. 
Kamera zamontowana na oprawce okularów ma obiekty wielkości półtora centymetra. Jak zapewniają projektanci, trzeba tylko nauczyć się wykorzystać to urządzenie, podobnie jak dzieci uczą się po raz pierwszy jeździć na rowerze. 
Sceptycy twierdzą, że dla rzeczywistego, pełnego posługiwania się nowym sposobem widzenia za pomocą BrainPortu, trzeba ćwiczyć nie kilka dni, ale wiele, wiele miesięcy. Jednak nawet roczna nauka wydaje się dla osób niewidzących czasem wartym poświęcenia, w porównaniu z całym życiem w ciemności. 
Jednym z ostatnich szeroko nagłośnionych przez media przykładów pomyślnego stosowania tej technologii jest przypadek starszego szeregowca Craiga Lundberga. Dwudziestoczteroletni mężczyzna z Liverpoolu stracił wzrok 22 marca 2007 roku w Iraku, na skutek wybuchu granatu. Brytyjscy wojskowi chirurdzy zawieźli Lundberga do Stanów Zjednoczonych, aby wziął udział w nauce używania i doskonalenia BrainPortu. Mimo że radzi sobie nieźle, były wojskowy nie ufa całkowicie urządzeniu, a bardziej swojemu psu przewodnikowi. Mówi: BrainPort po prostu staje się środkiem do zapewnienia mi mobilności, a nie rozwiązaniem wszystkich problemów i zakończeniem mojego inwalidztwa. 
Badania naukowe nad monitorem językowym są prowadzone w Institutional Review Board według zatwierdzonych protokołów i, oczywiście, wymagają zgody uczestnika. Zasadniczo wszystkie dotychczas zrealizowane badania są finansowane przez National Eye Institute of the NIH. BrainPort na razie jeszcze nie jest dostępny w powszechnej sprzedaży i rozchodzi się tylko w ramach pewnych humanitarnych programów, ale poprzez stronę internetową można nawiązać łączność z Wicab i poinformować ich o chęci przyłączenia się do testów urządzenia (adres do kontaktu na końcu tekstu). Główne wątpliwości wśród osób z dysfunkcjami wzroku, na tym etapie prac nad urządzeniem, budzą dwa aspekty. Pierwszy z nich dotyczy spożywania posiłków, picia. Podczas tych czynności trzeba urządzenie wyjąć, a wówczas przestaje się widzieć to, co stoi na stole, to czym człowiek ma się posilać. Z tego wynika, że niewidomy najpierw musi się napatrzeć na talerz i rozstawienie przedmiotów na stole, zapamiętać ich położenie i dopiero potem jeść. Nie jest to łatwe. 
Podobno dla osób widzących bardzo ciekawym doświadczeniem jest spożycie jakiegoś posiłku w całkowitych ciemnościach. Niezwykłe doznania dotyczą nie tylko kłopotów z odnalezieniem, zlokalizowaniem poszczególnych części potrawy na talerzu czy naczyń stojących na stole, ale również wrażeń smakowych. Nawet krótkie nie posługiwanie się zmysłem wzroku pozwala pełniej korzystać z pozostałych posiadanych zmysłów, co wyjątkowo, w tym wypadku, wzbogaca doznania smakowe. Warto się takiemu doświadczeniu poddać. 
Druga wątpliwość dotyczy estetyki wyglądu niewidomego poruszającego się po ulicach z BrainPortem. Zwisający z ust kabel nie tylko może być źródłem zakażenia, zajadów, ale również wyglądać, dla potocznych obserwatorów, po prostu śmiesznie. Człowiek z zamontowaną na okularach kamerą, który przeżuwa przewód elektryczny, może wzbudzić zrozumiałą sensację. Jednak jeśli miniaturyzacja systemu pójdzie tak daleko, jak to możemy obserwować na filmach szpiegowskich, z pewnością da się tę niedogodność wyeliminować. 
Warto nad urządzeniem pracować, bo producenci BrainPortu podkreślają, że w ciągu kilku minut od rozpoczęcia korzystania z urządzenia, użytkownicy orientują się w przestrzeni (góra, dół, lewo i prawo) i w kierunkach ruchu. Po godzinie praktyki mogą już zidentyfikować jakiś przedmiot i do niego dotrzeć, potem oszacować odległość od obiektów będących poza ich zasięgiem. Po kolejnych ćwiczeniach można odróżniać już poszczególne litery i cyfry. 
 
Lighthouse International Arlene R. Gordon Research Institute 
 111 East 59th Street 
New York, NY 10022-1202 
Dr. William Seiple 
Email: wseiple@lighthouse.org 
Ph: (212)821-9499 29 
 
aaa 
4.2. Ekrany dotykowe e-sense 
Tomasz Andruszkiewicz 
 
Źródło: ttp://technologie.gazeta.pl 
 
Toshiba Information Systems (część korporacji Toshiba) zapowiedziało współpracę z fińskim Senseg i użycie ich technologii w dotykowych ekranach. E-Sense, dzięki impulsom elektrostatycznym, pobudza receptory w opuszkach palców, co daje złudzenie odmiennej faktury dotykanej powłoki. 
Toshiba chce pokrywać E-Sense dotykowe ekrany smartfonów czy laptopów. Dzięki odpowiedniemu oprogramowaniu, użytkownik będzie mógł samymi palcami wyczuwać granicę, np. wirtualnego przycisku czy ikony. Powłoka potrafi symulować fakturę różnych materiałów: drewna, metalu, szorstkiego kamienia. 
E-Sense jest cienka i elastyczna, można nią pokrywać nierówne czy zakrzywione powierzchnie, a więc nie musi się ograniczać do płaskiego wyświetlacza. Toshiba twierdzi, że w masowej produkcji taka powłoka będzie bardzo tania (0,10 - 0,20 dolara), pierwszych zastosowań możemy się spodziewać w przyszłym roku. 
Firma planuje wypuścić pakiet SDK dla deweloperów zainteresowanych pisaniem oprogramowania dla E-Sense. 
 
aaa 
4.2. Czym jest obraz? 
Anna Godziuk 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2010-06-10 
 
Muzeum Śląskie w Katowicach zaprasza dzieci niewidome i niedowidzące na zajęcia muzealne pt. "Czym jest obraz", które prowadzone będą w Galerii malarstwa polskiego XIX-XX wieku. 
 Zajęcia przybliżają osobom niewidomym wybrane dzieła malarskie. Dzieci za pomocą dotyku zapoznają się ze strukturą obrazu, porównują rodzaje ram, samodzielnie sprawdzają, czym różni się płótno surowe od zagruntowanego. 
Kluczowym elementem programu jest udostępnienie dzieciom treści wybranych obrazów. Jest to możliwe dzięki reprodukcjom wykonanym w technice wypukłego druku konturowego. Zestawy audio pozwalają indywidualnie odsłuchać opis dzieła, nagrany przez lektora. 
Projekt będzie mógł zostać powielony przez inne ośrodki muzealne. Muzeum Śląskie otrzymało na jego realizację grant z Fundacji Orange. 
Cena lekcji: 
20 zł - szkoły specjalne, ośrodki, stowarzyszenia zrzeszające osoby niewidome i niedowidzące, 
50 zł - klasy integracyjne. 
Zgłoszenia na zajęcia przyjmowane są pod nr. tel. 
32-25-85-661 WEW. 316. 
Muzeum Śląskie mieści się w al. W. Korfantego 3 w Katowicach. 
 
aaa 
4.3. Niewidomy głosuje przy pomocy specjalnej nakładki 
 
Źródło: Wirtualna Polska 
Data opublikowania: 2010-06-20 
 
Marcin Patoczka z Krakowa jest jednym z kilkudziesięciu niewidomych i słabowidzących, którzy podczas niedzielnego głosowania w wyborach prezydenckich mogli skorzystać eksperymentalnie ze specjalnej nakładki na kartę do głosowania.- Bardzo się cieszę, bo dla mnie to pierwsze wybory, w których mogłem tak prawdziwie uczestniczyć, samodzielnie - powiedział Patoczka, który jest osobą słabowidzącą. Podczas wcześniejszych wyborów musiał prosić o pomoc rodziców lub żonę. 
W niedzielę głosował on w Obwodowej Komisji Wyborczej nr 329 na os. Oświecenia w Krakowie. Na co dzień Marcin Patoczka pracuje w Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego, która od 2007 r. działa na rzecz praw wyborczych osób niepełnosprawnych i przygotowała ten eksperyment.Akcję zorganizowano dzięki udostępnieniu przez PKW wzoru karty do głosowania. Na jej podstawie przygotowano 100 nakładek, które mogli otrzymać niewidomi i słabowidzący w Krakowie i w Warszawie. 
Na nakładce formatu A-4 wycięto dziesięć okienek dokładnie w tych miejscach, w których na kartach do głosowania są kwadraty, w których trzeba postawić krzyżyk. Osoba niewidoma mogła zapoznać się z listą kandydatów zamieszczoną w internecie lub poprosić kogoś o odczytanie nazwisk. Po zapamiętaniu numeru kandydata i przyłożeniu nakładki do karty, trzeba odszukać właściwe okienko i postawić w nim krzyżyk. 
- Nakładka była przygotowana na podstawie wzoru karty do głosowania. Po jej przyłożeniu okazało się, że jest minimalne, kilkumilimetrowe przesunięcie między okienkiem w nakładce, a okienkiem na oryginalnej karcie - mówił Patoczka. Musiał także poprosić, by ktoś widzący powiedział mu, czy przykłada nakładkę po właściwej stronie karty do głosowania i czy nie ułożył jej do góry nogami. - Karta nie była oznaczona. Rozwiązaniem tego problemy byłoby ścięcie jednego z rogów karty lub jej oznakowanie dziurką, ale to wymaga już zmiany przepisów prawa wyborczego - dodał. 
Jak podkreślił Patoczka, zaletą nakładek, poza zasadniczą czyli możliwością samodzielnego zaznaczenia nazwiska kandydata, a więc dochowania tajności głosowania, jest niski koszt ich przygotowania. Na nakładkach nie wydrukowano pismem braille'a nazwisk kandydatów ani numerów, by nie podnosić kosztów i dlatego, że nie każdy niewidzący zna alfabet braillea. 
Podobne nakładki do głosowania są stosowane m.in. w Anglii i Albanii. Wprowadzenie takiego rozwiązania w Polsce przewiduje poselski projekt Ustawy o dostosowaniu organizacji wyborów do potrzeb osób niepełnosprawnych, którego pierwsze czytanie odbyło się na początku marca br. Projektem tym ma się zająć Komisja Nadzwyczajna do rozpatrzenia niektórych projektów ustaw z zakresu prawa wyborczego. 
 
aaa 
4.4. Wyższe wykształcenie szansą i drogą do niezależnego życia 
Barbara Kraśnicka 
 Fundacja Razem do Celu, Białystok 
 
 Egzamin dojrzałości dobiegł końca. Po chwili wytchnienia przyszedł czas na podjęcie decyzji odnośnie dalszej drogi życiowej. Możliwości są różne. Jedną z nich jest kontynuacja nauki w szkole wyższej. Pewnie wielu z Państwa dokonało już takiego wyboru i zarejestrowało się w systemie rekrutacyjnym wymarzonej uczelni. Z pewnością są też i tacy, którzy się wahają, mają obawy i rozterki. 
 Chciałabym te wątpliwości rozwiać przedstawiając argumenty "za", z którymi warto się zapoznać, tym bardziej, że część uczelni wyższych ogłasza pod koniec lipca drugą turę rekrutacji. Są też takie, w których rekrutacja będzie trwała przez całe wakacje. Aby być na bieżąco, należy śledzić ich strony internetowe. 
 
Uczelnie wyższe zauważając utrudnienia, z jakimi borykają się słabowidzący i niewidomi studenci, podjęły działania mające na celu przeciwdziałanie im. Wprowadzane rozwiązania pomagają studentom z dysfunkcją narządu wzroku w byciu aktywnymi członkami społeczności akademickiej oraz w kreowaniu własnej drogi życiowej. Są po prostu szansą na zdobycie wyższego wykształcenia. 
Jako przykłady przedstawiam wsparcie proponowane przez dwie uczelnie wyższe, a mianowicie Uniwersytet w Białymstoku i Uniwersytet Warszawski. 
 
W dniu 23 września 2009 r. Senat Uniwersytetu w Białymstoku podjął dwie istotne uchwały: 
- w sprawie Programu działań na rzecz wyrównywania szans edukacyjnych studentów niepełnosprawnych "Uniwersytet Szansą dla Wszystkich", 
- w sprawie Zasad wprowadzania i stosowania alternatywnych rozwiązań ułatwiających studiowanie studentom niepełnosprawnym Uniwersytetu w Białymstoku. 
Uchwały te zobowiązują podstawowe jednostki organizacyjne Uczelni do podejmowania działań zapewniających niepełnosprawnym studentom równe szanse realizacji programu nauczania i planu studiów, uwzględniając stopień i charakter ich niepełnosprawności oraz specyfikę poszczególnych kierunków studiów. Wsparcie niepełnosprawnemu studentowi jest udzielane na podstawie pisemnego wniosku złożonego do dziekana wydziału za pośrednictwem Pełnomocnika Rektora ds. Osób Niepełnosprawnych. Pełnomocnik opiniuje wniosek, proponując określone formy rozwiązań. Decyzję o ich zastosowaniu podejmuje dziekan. 
Podstawowym problemem osób słabowidzących i niewidomych są trudności w korzystaniu ze standardowych materiałów dydaktycznych. Dlatego też niepełnosprawni studenci Uniwersytetu w Białymstoku otrzymali możliwość stosowania alternatywnych form ich zapisu, np. w postaci: 
- druku o zwiększonej wielkości czcionki, 
- nagrania audio, 
- nagrania wideo, 
- zapisu elektronicznego. 
Natomiast dzięki możliwości użycia podczas zajęć urządzeń technicznych rejestrujących ich przebieg (dyktafon, notes brajlowski, komputer przenośny), został wyeliminowany kolejny istotny problem utrudniający studiowanie, czyli problem z notowaniem treści omawianych podczas zajęć. Słabowidzący i niewidomi studenci kierunków, których program przewiduje zajęcia laboratoryjne, mają możliwość korzystania z pomocy specjalnie wyznaczonych osób, zaś w przypadku, gdy w ogóle nie jest możliwa realizacja określonego przedmiotu lub praktyki studenckiej, dziekan może określić przedmiot równoważny lub inną formę odbywania praktyki. 
W życiu każdego studenta przychodzi moment zaliczenia zajęć lub zdania egzaminu. Studentom z dysfunkcją narządu wzroku zdawanie egzaminu na zasadach ogólnych może nie tylko przysporzyć wielu trudności, ale również okazać się w ogóle niemożliwe. Oczywiście, dysfunkcja ta w żadnym wypadku nie zwalnia z wykazania się wiedzą i umiejętnościami, jednakże uprawnia do zmiany zasad uzyskiwania zaliczeń i zdawania egzaminów, np. poprzez: wydłużenie czasu trwania zaliczenia/egzaminu, zastosowanie dodatkowych urządzeń technicznych (komputery, oprogramowanie udźwiękowiające, urządzenia brajlowskie, klawiatury alternatywne), zastosowanie alternatywnych form zapisu, zmianę formy (zaliczenia/egzaminu) pisemnej na ustną. 
W Bibliotece Uniwersyteckiej oraz w jednostkach organizacyjnych Uczelni, prowadzących kształcenie, zostały utworzone stanowiska wyposażone w specjalistyczny sprzęt, np.: lupy elektroniczne, powiększalniki, nowoczesne skanery, drukarkę brajlowską, duże monitory i klawiatury dla osób słabowidzących, a także odtwarzacze Victor Stream Reader oraz w specjalistyczne oprogramowanie, jak: programy powiększające i udźwiękowiające. Dzięki temu sprzętowi i oprogramowaniu, osoby słabowidzące i niewidome mogą swobodnie korzystać z komputera i zasobów internetowych, a także mają możliwość głosowego odczytania tekstów drukowanych, np. książek. Wszystko to ułatwia dostęp do informacji i przygotowanie się do zajęć. Uczelnia zapewnia możliwość przeszkolenia oraz stałą pomoc w zakresie obsługi sprzętu. 
 
W przypadku Uniwersytetu Warszawskiego, studenci z dysfunkcją narządu wzroku również mają do dyspozycji specjalnie wyposażone pracownie komputerowe, materiały dostosowane do ich możliwości percepcyjnych oraz formy egzaminów dostosowane do indywidualnych możliwości. Uniwersytet ten dodatkowo daje możliwość korzystania z zajęć z instruktorem orientacji przestrzennej. 
Stanowiska komputerowe dla osób niewidomych zostały wyposażone w dodatkowy program odczytu ekranu. Na Uniwersytecie używane są programy Windows-Eyes i Jaws, a także syntezator mowy - urządzenie dołączane do komputera lub bazujące na karcie dźwiękowej komputera. Dzięki tym rozwiązaniom osoba niewidoma może samodzielnie czytać tekst wyświetlany na ekranie, edytować dokumenty oraz przygotowywać prace w zwykłym druku. Skaner i program rozpoznający druk pozwalają na czytanie dokumentów wydrukowanych: książek, czasopism czy wydruków rozdawanych w trakcie zajęć. Natomiast drukarki brajlowskie umożliwiają drukowanie ich w brajlu. 
Osoby słabowidzące mają natomiast możliwość korzystania z 19- i 21-calowych monitorów, dzięki którym wyświetlony tekst jest odpowiednio większy. Dodatkowo możliwe jest stosowanie specjalnych programów powiększających, np.: ZoomText i Lunar, dzięki którym można dowolnie powiększyć wybrany fragment ekranu. Pozwalają one także na stosowanie zestawień kolorów odpowiednich dla danej wady wzroku. Osoby słabowidzące mogą również korzystać z tzw. powiększalników telewizyjnych, dających możliwość czytania zwykłych książek w wybranym powiększeniu i zestawieniu kolorów. Urządzenia te wykorzystują kamerę oraz własny monitor lub monitor komputera, na którym ukazuje się obraz czytanej publikacji. 
Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych świadczy usługi z zakresu przygotowania materiałów w formach alternatywnych: nagrywanie książek i innych materiałów drukowanych, przygotowywanie materiałów w wersji elektronicznej, druku brajlowskim lub druku powiększonym. 
Słabowidzący i niewidomi studenci z reguły nie są zwalniani z egzaminów pisemnych. Jednakże otrzymują materiały w formach alternatywnych. A w związku z tym, że poruszanie się po tekście oraz pisanie wymagają od studentów z dysfunkcją narządu wzroku znacznie więcej czasu, czas trwania egzaminów jest przedłużany do 150 procent czasu standardowego. 
Jak wspomniałam wyżej, słabowidzący i niewidomi studenci Uniwersytetu Warszawskiego mogą korzystać z zajęć z instruktorem orientacji przestrzennej. Nie jest to wprawdzie klasyczna nauka samodzielnego poruszania się w przestrzeni, jednak daje możliwość zapoznania się z terenem poszczególnych kampusów uniwersyteckich oraz poznania tras pomiędzy miejscem zamieszkania a Uczelnią. 
 
Rozwiązania podobne do opisanych powyżej, występują na wielu innych uczelniach. Dlatego w razie wątpliwości należy zasięgnąć bliższych informacji u źródła. 
 
Podejmując naukę w szkole wyższej, warto wiedzieć, że zgodnie z obowiązującym prawem, każdy student może studiować według indywidualnego planu studiów i programu nauczania na zasadach ustalonych przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie. Także każdy student może uzyskać urlop od zajęć w uczelni na zasadach i w trybie określonych w regulaminie studiów. Jest to dobre rozwiązanie dla osób, które, np. będą musiały podjąć dłuższe leczenie czy rehabilitację. W okresie korzystania z urlopu, student zachowuje prawa studenta, chyba że regulamin studiów lub przepisy o pomocy materialnej stanowią inaczej. 
 
Powszechnie wiadomo, że edukacja kosztuje. Nawet jeśli osoba studiująca nie płaci czesnego, to zmuszona jest do ponoszenia innych, mniejszych lub większych, kosztów. W związku z tym, że wiele, często naprawdę uzdolnionych osób, nie byłoby stać na pokrycie tych wydatków, studenci, a w szczególności studenci niepełnosprawni, mogą liczyć na finansowe wsparcie. 
 
Każdy student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: 
- stypendium socjalnego (ma do niego prawo student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej), 
- stypendium za wyniki w nauce lub sporcie (może je otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub osiągnął wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym), 
- stypendium ministra za osiągnięcia w nauce (może być ono przyznane studentowi szczególnie wyróżniającemu się w nauce oraz posiadającemu osiągnięcia naukowe), 
- stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe (może być przyznane studentowi, który osiągnął wysoki wynik sportowy we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym i zaliczył kolejny rok studiów), 
- stypendium na wyżywienie (może je otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej), 
- stypendium mieszkaniowego (student studiów stacjonarnych znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej może otrzymywać stypendium mieszkaniowe z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studencki, jeżeli codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniałby studiowanie, student studiów stacjonarnych w przypadku, o którym mowa, może otrzymywać stypendium mieszkaniowe również z tytułu zamieszkania z niepracującym małżonkiem lub dzieckiem studenta w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studencki), 
- zapomogi (zapomoga może być przyznana studentowi, który z przyczyn losowych znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej). 
 
Niepełnosprawny student, a więc również słabowidzący lub niewidomy, ma dodatkowo prawo do otrzymania stypendium specjalnego z tytułu niepełnosprawności potwierdzonej orzeczeniem właściwego organu. Stypendium jest przyznawane na rok, a wypłaty są co miesiąc. 
Szczegółowe informacje przyznawania tej formy pomocy regulują wewnętrzne rozporządzenia poszczególnych uczelni. 
 
Istotną pomoc finansową niepełnosprawni studenci mogą otrzymać w ramach programu "STUDENT II - kształcenie ustawiczne osób niepełnosprawnych" realizowanego przez PFRON. 
Generalnie adresatami programu są osoby z orzeczonym znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności albo orzeczeniem równoważnym. Pomoc finansowa w ramach programu udzielana jest w formie dofinansowania kosztów nauki oraz stypendium specjalnego za szczególne osiągnięcia w nauce. 
 
Dofinansowanie kosztów nauki może obejmować takie koszty związane z nauką pobieraną przez niepełnosprawnego studenta, jak: 
- opłaty za naukę (czesne), 
- koszt zakwaterowania - w przypadku nauki poza miejscem stałego zamieszkania, 
- koszt dojazdów, 
- koszty związane z dostępem do Internetu (instalacja i abonament), 
- koszt uczestnictwa w zajęciach mających na celu podniesienie sprawności fizycznej lub psychicznej, 
- koszty wyjazdów organizowanych w ramach zajęć szkolnych, 
- koszt zakupu przedmiotów ułatwiających lub umożliwiających naukę, w tym zakupu programów komputerowych, pamięci przenośnej USB, dysków optycznych (np. CD) oraz dyskietek. 
 
Przyznanie przez PFRON dofinansowania na pokrycie kosztów nauki nie wyklucza możliwości ubiegania się o przyznanie stypendium specjalnego za szczególne osiągnięcia w nauce. 
 
Kilka lat nauki z całą pewnością wymaga ogromnego wysiłku i wielu wyrzeczeń, ale warto jest podjąć to wyzwanie. Korzyści płynące z posiadania wyższego wykształcenia znacznie przewyższają wcześniej poniesione nakłady. 
 
W maju 2010 r. zostały zakończone, trwające półtora roku i przeprowadzone na grupie 100 tys. osób, ogólnopolskie badania sytuacji, potrzeb i możliwości osób niepełnosprawnych. Badania zostały zrealizowane we współpracy PFRON-u ze Szkołą Wyższą Psychologii Społecznej. 
Wynika z nich, że tylko 24 proc. osób niepełnosprawnych jest aktywnych zawodowo (na wsi ok. 19 proc. ). Ponadto badania te pokazują, że im wyższe wykształcenie badanych, tym większy odsetek osób pracujących. I tak: 
- z dyplomem magisterskim pracuje 47 proc., 
- wykształceniem licencjackim 45 proc., 
- z wykształceniem policealnym 41 proc., 
- ze średnim technicznym 35 proc., 
- z zasadniczym zawodowym 26 proc., 
- bez wykształcenia pracuje tylko 16 proc. badanych. 
Choć przedstawione wyniki odnoszą się do osób niepełnosprawnych w ogóle, a nie jedynie słabowidzących i niewidomych, to sądzę, że odzwierciedlają również sytuację zawodową tej grupy osób. 
 
Poza tym, że legitymując się dyplomem wyższej uczelni łatwiej jest o zatrudnienie, można wymienić wiele innych korzyści. Oto niektóre z nich: wyższe płace, lepsze warunki pracy, większa osobista i zawodowa mobilność, lepsza jakość życia, trafniejsze decyzje osobiste i zawodowe, podwyższony status społeczny, a co najważniejsze - wyższe poczucie własnej wartości. Wykształcenie jest po prostu szansą i drogą do niezależnego życia w roli pełnoprawnych członków społeczeństwa. 
 
 aaa 
5. ROZMOWA Z REDAKTOREM JÓZEFEM SZCZURKIEM 
Rozmawia Stanisław Kotowski 
(Odcinek 3) 
 
S.K. - Porozmawiamy dzisiaj na odłożony temat, czyli o środowiskowej prasie, jej celach i warunkach działania. Pracowałeś w różnych warunkach ustrojowych oraz w okresach sprawowania władzy w naszym środowisku przez różnych działaczy. Z pewnością masz wiele do powiedzenia na ten temat. 
 
J.S. - Rzeczywiście, przez tyle lat nagromadziło się sporo doświadczeń, spostrzeżeń i przemyśleń. Chętnie podzielę się nimi z Czytelnikami "Wiedzy i Myśli". 
 
S.K. - Wielka część Twojej pracy w "Pochodni" przypadła na czas PRL-u, a to wiązało się z cenzurą zewnętrzną. We wszystkich, albo prawie wszystkich, zebraniach Zarządu Głównego i jego Prezydium uczestniczył przedstawiciel Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Towarzysz Zdzisław Mordzak "Pochodnię" czytał od deski do deski. Powiedz, czy była to najbardziej surowa cenzura? A może niektórzy władcy PZN-u potrafili wprowadzić jeszcze bardziej efektywną kontrolę prasy? W pytaniu tym kryje się mój pogląd, że tak właśnie było, ale w okresie tym nie miałem bezpośredniego wglądu w podobne sprawy. Mogę więc się mylić. 
 
J.S. - Sylwetka Zdzisława Mordzaka w ustnej historii Związku została mocno przerysowana. To prawda, że "Pochodnię" czytał sumiennie, ale wynikało to głównie z tego, że miał silne zamiłowania prasoznawcze. Chciał studiować dziennikarstwo, ale nie dostał się na ten wydział, poszedł więc na historię, jednak zainteresowania czasopiśmiennictwem zostały. 
Początkowo niektóre publikacje w "Pochodni" panu Mordzakowi nie odpowiadały. Kiedy jednak zamówiłem u niego kilka artykułów na tematy ogólnospołeczne i gdy zorientował się, że stałym współpracownikiem redakcji jest naczelny redaktor miesięcznika "Nowe Drogi" (teoretyczny organ prasowy Komitetu Centralnego PZPR) - Karol Janowski- "Pochodnię" uznał za bardzo dobre czasopismo, czemu dał publicznie wyraz na zjeździe korespondentów w Łodzi w grudniu 1978 roku. 
 
S.K. - Czyli nie taki diabeł straszny i można go ugłaskać. A jak wyglądała sprawa z wewnętrzną cenzurą? 
 
J.S. - Masz rację, że wewnętrzna cenzura związkowa była bardziej dotkliwa niż zewnętrzna. Jako przykład niech posłuży fakt, że w 1977 roku, prezydium Zarządu Głównego PZN, za artykuł o wychowaniu młodzieży, który się nie podobał, postanowiło ukarać redaktora naczelnego, czyli mnie, naganą z wpisaniem do akt, a redaktorkę artykułu - zwykłą naganą. Wtedy wtrącił się Zdzisław Mordzak i zauważył, że nie ma co przesadzać z karami, warto natomiast przyjrzeć się dokładniej krytycznemu artykułowi i wyciągnąć z niego pozytywne wnioski. W wyniku tej interwencji otrzymałem tylko ustną naganę, a autorka - ustne upomnienie. 
 
S.K. - Ale przecież działalność towarzysza Mordzaka nie ograniczała się do czytania "Pochodni". Czy więc naprawdę jego mieszanie się w nasze sprawy jest przesadnie oceniane? 
 
J.S. - Prawdą jest, że uczestniczył we wszystkich zebraniach plenarnych Zarządu Głównego i często krytykował jego działalność, był więc bardzo nielubiany. Pewnie tym należy tłumaczyć fakt, że w lutym 1979 roku, pani Halina Lubicz z Zielonej Góry podczas jednego z zebrań bardzo ostro wystąpiła przeciw niemu, stwierdzając, że nie ma prawa wtrącania się w sprawy niewidomych, gdyż oni nie są dziećmi i sami wiedzą najlepiej, jak należy rozwiązywać swe problemy. Po tym publicznym skarceniu, Zdzisław Mordzak, po niespełna trzyletniej współpracy z PZN, zerwał kontakty ze Związkiem i już ani razu nie pojawił się na zebraniu jego władz, a pracownik wyznaczony w Komitecie Centralnym Partii na jego miejsce, nie wykazywał zainteresowania problematyką niewidomych i na żadne zebrania nie przychodził. 
 
 S.K. - W "Pochodni" pracowałeś przez 45 lat, w tym przez 36lat byłeś jej naczelnym redaktorem. Można więc powiedzieć, że całe Twoje życie zawodowe było najściślej związane z tym czasopismem. Z pewnością była to wielka przygoda, gdyż uczestniczyłeś w najważniejszych wydarzeniach naszego środowiska. Czy Ty również uważasz, że ta praca może być wielką przygodą? 
 
 J.S. - Pytanie to zawiera bardzo wiele treści i gdybym chciał na nie wyczerpująco odpowiedzieć, powstałby pewnie obszerny artykuł, postaram się zatem ująć ją bardzo skrótowo. 
Praca na stanowisku redaktora w czasopiśmie dla niewidomych, gdy traktuje się ją rzetelnie, stwarza ogromne i wszechstronne możliwości, a ja oddawałem jej prawie wszystkie swe siły i uczucia. Po raz pierwszy o służbie dziennikarskiej dla niewidomych pomyślałem, gdy byłem jeszcze uczniem w szkole laskowskiej i czytałem pierwszy numer "Pochodni", który wyszedł we wrześniu 1948 roku. Od tego czasu myśl ta nie opuszczała mnie i cel ten miałem na widoku, idąc na studia dziennikarskie. 
 
S.K. - Jak więc trafiłeś do pracy w "Pochodni"? 
 
J.S. - Już na początku pierwszego semestru, prezes Leon Wrzosek poprosił mnie do siebie i po krótkiej rozmowie oświadczył, że Związek czeka na mnie, gdyż potrzebni są wykształceni niewidomi na odpowiedzialnych stanowiskach. Abym mógł się do tych zadań przygotować jak najlepiej, od tego czasu zapraszano mnie na zebrania plenarne Zarządu Głównego i ważniejsze konferencje krajowe na prawach aktywnego uczestnika. Gdy więc ukończyłem studia, miałem już dobre rozeznanie w problematyce niewidomych, a że jednocześnie w czasie studiów co roku odbywałem dwumiesięczne wakacyjne praktyki w codziennej prasie katowickiej - mogłem od razu zająć w redakcji stanowisko kierownicze. 
 
S.K. - Wróćmy do tego, co daje praca w środowiskowej prasie. 
 
S.J. - Dzięki pracy w "Pochodni", mogłem przez cały czas rozmawiać z Czytelnikami, wskazywać, według moich ocen, najważniejsze prawdy i kierunki w sferze spraw niewidomych, kultury i problemów związanych z codziennym życiem, dzielić się z nimi swymi przemyśleniami i doświadczeniami, a to dla mnie znaczyło i nadal znaczy bardzo dużo. 
Poznałem dziesiątki, a nawet setki ludzi, niewidomych i widzących, mądrych, szlachetnych i ideowych, a z wieloma się przyjaźniłem. Sprzyjały temu narady korespondentów, zjazdy i konferencje, spotkania z czytelnikami, wizyty w redakcji. Ich poglądy, fascynacje i pragnienia przekazywałem poprzez wywiady i artykuły szerszemu ogółowi, a to przyczyniało się do budowania jedności i pomostów między ludźmi. 
Spotkania te nie ograniczały się jedynie do Polski. Począwszy od połowy lat 60. co dwa lata organizowane były międzynarodowe konferencje redaktorów prasy dla niewidomych w państwach socjalistycznych, za każdym razem w innym kraju, w Polsce dwa razy - w latach 1974 i 1986. 
Dzięki temu powstawały możliwości nawiązywania bliskich kontaktów z wieloma ludźmi w całej Środkowej i Wschodniej Europie, a nawet w tak odległych krajach, jak Uzbekistan czy Azerbejdżan. Poznałem nie tylko ludzi, ale i kulturę, obyczaje, osiągnięcia i problemy tych krajów oraz ich zabytki. Międzynarodowe konferencje dziennikarzy trwały przeważnie około tygodnia i miały na celu wymianę doświadczeń zawodowych i społecznych oraz nawiązywanie więzi przyjacielskich. Porozumiewaliśmy się za pośrednictwem tłumaczy oraz języka rosyjskiego, jednak najczęściej rozmowy między przedstawicielami narodów słowiańskich nie wymagały tłumaczenia. 
 
S.K. - Rzeczywiście, również wysoko oceniam narady korespondentów środowiskowej prasy. Uczestniczyłem w dwóch czy trzech takich spotkaniach. Tak samo, te międzynarodowe narady przyczyniały się do poszerzania wiedzy o życiu niewidomych w różnych krajach oraz o sposobach rozwiązywania środowiskowych problemów. Uczestniczyłem w jednym z takich spotkań w Polsce i w jednym w Bułgarii. To były ważne inspiracje. Do czego Cię one inspirowały, jakie stawiałeś sobie cele? 
 
J.S. - Zawsze u podstaw wszelkich moich poczynań leżało pragnienie pomagania ludziom. Praca w "Pochodni" bardzo temu sprzyjała. Czytelnicy, mając ogromne zaufanie do redakcji, prosili o pomoc w rozmaitych trudnych sprawach. Występowaliśmy więc z interwencjami do rad narodowych różnych szczebli, zakładów pracy, urzędów kwaterunkowych i placówek służby zdrowia. Rezultaty najczęściej były pozytywne. Dzięki temu udało się załatwić wiele spraw, które wcześniej wydawały się nie do pokonania. 
 Na początku lat 60. wprowadziłem do "Pochodni" rubrykę ogłoszeń, ułatwiającą czytelnikom nawiązywanie kontaktów przyjacielskich, która szybko zamieniła się w matrymonialną. Dzięki niej, W ciągu około 50 lat, połączyły się setki małżeństw. Otrzymywaliśmy dużo listów dziękczynnych za umożliwienie spotkań, które zmieniały życie, czyniły je szczęśliwym. 
 
S.K. - A więc, Twoim zdaniem, praca redaktora w takim czasopiśmie jak "Pochodnia" nie powinna polegać jedynie na przekazywaniu informacji i zamieszczaniu artykułów problemowych. Co jeszcze chciałbyś o niej powiedzieć? 
 
J.S. - Przedstawiłem tylko kilka kierunków działania, oprócz wydawania czasopisma, a i tak wypowiedź moja jest dosyć obszerna. Gdybym pracował na innym stanowisku, nawet najbardziej odpowiedzialnym, ale poza redakcją "Pochodni", nigdy nie miałbym tak wiele możliwości służenia innym ludziom. Nie uczyniłbym zadość sprawiedliwości, gdybym nie dodał, że to wszystko nie byłoby możliwe bez pomocy pracowników widzących, którzy mnie wspierali we wszelkich działaniach, okazywali serdeczność, zrozumienie i przyjaźń, jak na przykład pani Grażyna Wojtkiewicz, która w "Pochodni" przepracowała 45 lat. Takim ludziom należy się serdeczna wdzięczność. 
 
S.K. - Czy jednak praca na stanowisku redaktora naczelnego "Pochodni" nie miała żadnych poważnych mankamentów, nie powodowała trudności, które odbierały jej znaczną część uroku? 
Czy Twoja praca w "Pochodni" nie była okresem zmagania się z wybujałym poczuciem godności własnej naszych działaczy. Mam tu na myśli ich niezmierną wrażliwość na najmniejszą krytykę. Według mojej oceny, dotyczy to w równej mierze działaczy szczebla podstawowego (kół), szczebla średniego, czyli okręgów i osób pełniących najwyższe funkcje w naszej organizacji. Oczywiście, jak zawsze i jak wszędzie, były i tu jakieś wyjątki. Były to jednak właśnie wyjątki. Generalną cechą naszych działaczy była i jest nadwrażliwość na krytykę, a nawet tylko na odmienne zdanie. 
Czy zgadzasz się z tą opinią? Jak scharakteryzowałbyś postawy naszych działaczy i jaki wpływ, Twoim zdaniem, postawy te mają na stan środowiskowej informacji? 
 
J.S. - W moim odczuciu, umiejętność wymiany zdań w naszym środowisku poniosła całkowitą klęskę. Dotychczas nie nauczyliśmy się mądrego, racjonalnego, życzliwego polemizowania. Moim zdaniem, u podstaw tego przykrego zjawiska leżą kompleksy wynikające ze ślepoty, brak zrozumienia na czym polega dyskusja, nadwrażliwość na punkcie swej ważności, brak szacunku dla drugiego człowieka. 
 
S.K. - Czy mógłbyś twierdzenia te uzasadnić. 
 
J.S. - Proszę bardzo. Człowiek, który stracił wzrok, a nie został dostatecznie zrehabilitowany, nie tylko w sensie fizycznym, ale i psychicznym, czuje się stale zagrożony, nastawiony na obronę, a jak wiadomo, najlepszą obroną jest atak. Gdy więc ktoś wytknie mu błąd lub niewłaściwy kierunek działania - reaguje agresją, zadaje cios, niszczy, ponieważ na inną reakcję nie pozwala mu brak poczucia własnej wartości, co najczęściej jest rezultatem kalectwa. 
 Umiejętność dyskutowania polega na jasnym przedstawieniu swych poglądów i uzasadnieniu ich przekonującymi argumentami. Jeżeli ktoś nie zgadza się z przedstawionym stanowiskiem, powinien zaprezentować własne przekonania i również oprzeć je na przemyślanych argumentach, bez obrzucania błotem oponenta. I to jest podstawa uczciwej, racjonalnej dyskusji. W naszym środowisku dotychczas tak się nie dzieje. Kogoś, kto ma inne zdanie, inne widzenie rzeczywistości, traktuje się jak wroga i podejmuje się wysiłki, aby usunąć go z przestrzeni publicznej. Zacietrzewienie nie pozwala dostrzec w jego myśleniu pozytywnych aspektów sprawy. 
Życzliwe traktowanie polemisty wymaga nieco wysiłku intelektualnego i mocno zahacza o etykę, kulturę osobistą i chrześcijańską postawę opartą na miłości bliźniego. Bardzo pomaga też choćby mała nutka poczucia humoru i zdolność krytycznego spojrzenia na siebie. 
 
S.K. - Trudno nie zgodzić się z Twoją oceną, chociaż może w niektórych szczegółach, jest ona zbyt ostra. Od diagnozy ważniejsza jest jednak prognoza. Czy uważasz, że sytuacja jest beznadziejna? 
 
J.S. - Jestem optymistą i wierzę, że w miarę podnoszenia się poziomu wiedzy i kultury niewidomych i słabowidzących, skuteczniejszej ich rehabilitacji, wzrostu szacunku dla drugiego człowieka - sprawa wymiany myśli i poglądów znajdzie właściwe miejsce w naszym życiu społecznym i osobistym. Skoro ludzie widzący potrafią na łamach prasy polemizować kulturalnie, opierając się na faktach i argumentach, zamiast stosowania bolesnych ciosów, dlaczego i w naszym środowisku nie miałoby dojść do takiego stanu. Oby to stało się jak najprędzej, bo wtedy nie tylko będzie nam łatwiej żyć, rozumieć się i wzajemnie szanować, ale wszelkie działania będą przynosiły lepsze rezultaty. 
 
S.K. - Oby Twój optymizm okazał się uzasadniony i oby jak najszybciej nastąpiły zmiany, które przewidujesz. 
Teraz powiedz nam jeszcze, kiedy podjąłeś pracę w "Pochodni" i kiedy przeszedłeś na emeryturę? 
 
J.S. - Z "Pochodnią" miałem bliskie kontakty przez całe studia. Od czasu do czasu spotykałem się z panią Jadwigą Stańczakową, która wówczas kierowała pracą redakcji oraz szefem oddziału wydawniczego Zarządu Głównego PZN - red. Janem Marynowskim. Pisałem artykuły dotyczące głównie niewidomej młodzieży uczącej się w szkołach średnich i wyższych oraz o problemach, z jakimi boryka się ta grupa inwalidów wzroku. Próg redakcji, jako jej pracownik, przekroczyłem 1 sierpnia 1958 roku. Studia dziennikarskie ukończyłem miesiąc wcześniej, choć egzamin magisterski zdałem dopiero dwa lata później. 
 
S.K. - Jak sobie radziłeś na stanowisku redaktora naczelnego? 
 
S.J. - Jak już wcześniej wspomniałem, od razu zostałem szefem redakcji. Do pomocy, a głównie do czytania i adiustowania tekstów przychodzących do redakcji, miałem osobę widzącą. Narzędzi pracy naówczas nie było wiele. Tabliczka brajlowska i czarnodrukowa maszyna do pisania musiały mi wystarczyć. Magnetofon - "Melodię" dostałem dopiero pod koniec 1962 roku. 
Od razu ostro zabrałem się do pracy, między innymi - do wprowadzania merytorycznych zmian w "Pochodni", mając oczywiście na uwadze zwiększenie atrakcyjności czasopisma. Zależało mi na wprowadzeniu nowych rubryk poszerzających stronę informacyjną, publicystyczną i reportażową. Od początku duży nacisk położyłem na spotkania z czytelnikami w terenie, wizyty w zakładach pracy, w kołach i okręgach PZN. W celu zwiększenia aktualności czasopisma, z miesięcznika przekształcono je na dwutygodnik. W tej częstotliwości wychodziło przez ponad siedem lat, czyli do uruchomienia "Pochodni" w wydaniu czarnodrukowym. W miarę rozrastania się zadań "Pochodni", zwiększał się zespół pracowniczy redakcji. Pod koniec 1970 r. było już sześcioro dziennikarzy na etatach. 
 
S.K. - Czy oprócz zakresu zadań przewidzianych dla szefa redakcji pełniłeś jakieś inne funkcje? 
 
J.S. - Moja praca nie ograniczała się do redagowania "Pochodni". Na początku 1962 roku powierzono i dodatkową funkcję: koordynowanie działalności wszystkich czasopism wydawanych przez Związek, w tym również redakcji książkowej. Z tego tytułu do niej należały sprawy organizacyjne całego działu wydawniczego, finansowe i personalne. Za tę działalność nie otrzymywałem wynagrodzenia, była to więc praca społeczna. 
 
S.K. - Była to ważna i, jak znam życie, niełatwa funkcja. Dlaczego właśnie Tobie powierzono koordynację całej działalności wydawniczej i dlaczego wyraziłeś na to zgodę. 
 
J.S. - Odpowiedź nie jest trudna. Redaktorzy kierujący poszczególnymi redakcjami nie należeli do ludzi ustępliwych. Cechowała ich wyrazista osobowość, toteż często dochodziło do rozmaitych spięć. W tym zespole tylko ja miałem opinię umiejącego łagodzić konflikty, likwidować ogniska zapalne. Tak współpracownicy, jak i zwierzchnicy w ZG PZN mieli do mnie zaufanie, a ja starałem się nie zawiesć. Udawało mi się to przez dwadzieścia kilka lat. Z funkcji koordynatora zrezygnowałem dopiero w 1985 roku. Wtedy te zadania przeszły na dyrektora Zakładu Wydawnictw i Nagrań Związku. 
 
S.K. - Nie powiedziałeś jeszcze, kiedy zakończyłeś pracę w redakcji "Pochodni". 
 
J.S. - Na stanowisku redaktora naczelnego "Pochodni" pracowałem do połowy roku 1994, czyli przez 36 lat, aż do osiągnięcia wieku emerytalnego. Jednak w redakcji zostałem jeszcze do 2003 r., zajmując się adiustowaniem tekstów, pisaniem artykułów, odpisywaniem na listy czytelników i rozmaitymi innymi bieżącymi sprawami wydawniczymi. 
 
S.K. - Powiedz jeszcze naszym Czytelnikom, jak widzisz rolę i zadania prasy środowiskowej? Jakie cele powinna spełniać, jakie treści prezentować? 
 
J.S. - Jestem przekonany, że nasza prasa powinna służyć niewidomym, słabowidzącym i innym ludziom, którzy tą tematyką się interesują. W tej okołostutysięcznej grupie osób z uszkodzonym wzrokiem istnieje mnóstwo problemów domagających się publicznego przedstawiania i dyskutowania. Są to sprawy dotyczące zatrudnienia, pracy społecznej, zagadnień kultury i twórczego w niej udziału, stosunków międzyludzkich, sukcesów i porażek. Potrzebne jest ukazywanie sylwetek ludzi niepełnosprawnych, którzy, dzięki swej aktywności, wiedzy i kulturze, mają duże osiągnięcia, mogliby więc i powinni dzielić się z czytelnikami swymi doświadczeniami i przemyśleniami. 
Czasopismo tylko wtedy może dobrze spełniać swą społeczną i kulturotwórczą rolę, jeśli jest żywe, oparte na konkretach, dostatecznie mocno zakorzenione w glebie, na której rodzą się i wzrastają myśli, aspiracje, pragnienia i uczucia jego czytelników. Kiedy miałem wpływ na naszą prasę, takie cele były w dużej mierze osiągane. Żeby się o tym przekonać - wystarczyłoby sięgnąć do "Pochodni" z lat 60. czy 70. Taka prasa, która jednoczy, zacieśnia więzi społeczne, budzi bliskość, jest nadal potrzebna. 
Czasem podejmowane są próby lansowania opinii, że niewidomi i słabowidzący nie chcą czytać artykułów związanych z problematyką środowiskową, ale przecież nikt ich do tego nie zmusza. Jest ogromnie dużo publikacji o tematyce ogólnej - w radiu, telewizji, w internecie i tam właśnie należy po nie sięgać. Natomiast czytelnicy, którzy chcieliby wiedzieć co się dzieje w środowisku, także powinni mieć takie możliwości, ale mgławicowa informacja i ogólniki do tego nie prowadzą. 
 
S.K. - No, ostatnie stwierdzenie nie jest optymistyczne. Mimo to, wcześniej wyrażony przez Ciebie optymizm niechaj będzie podstawą do nadziei na pozytywne zmiany. 
Muszę przyznać, że mój optymizm co do możliwości zamieszczenia naszej rozmowy w dwóch, najwyżej trzech odcinkach, okazał się nadmierny. Musimy spotkać się raz jeszcze, żeby rozmowę tę dokończyć. Dziękuję więc i do spotkania w sierpniu. 
 Stanisław Kotowski 
 
aaa 
6. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
6.1. Pieniądze dla powodzian 
Magdalena Gajda 
 
Źródło: www.niepelnosprawni. gov.pl 
Data opublikowania: 2010-06-07 
 
Specjalny program "Powódź 2010" oraz szczególne preferencje przy ubieganiu się o środki z programów celowych "Komputer dla Homera" oraz "Pegaz" to główne, ale nie jedyne działania podjęte przez Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych na rzecz osób z niepełnosprawnością poszkodowanych w tegorocznej powodzi. 
Przypominamy, że od 10 czerwca do 15 listopada osoby z niepełnosprawnością w stopniu znacznym i umiarkowanym oraz dzieci i młodzież posiadające orzeczenie o niepełnosprawności, które poniosły straty w powodzi, będą mogły składać wnioski do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o specjalne dofinansowanie. Z inicjatywy Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych Jarosława Dudy na realizację nowego programu "Powódź 2010" fundusz przeznaczy wstępnie ok. 3,5 mln zł. Maksymalna wysokość dofinansowania dla jednej osoby to 2 tys. zł. Pomoc udzielana jest w formie jednorazowego świadczenia. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające poniesienie szkody powstałej w wyniku zalania mieszkania, które zamieszkuje wnioskodawca. 
Świadczenie PFRON jest uzupełnieniem wsparcia finansowego wypłacanego przez organy administracji rządowej i samorządowej. Zgodnie z decyzją Rady Ministrów, osoby i rodziny poszkodowane przez powódź otrzymają: 
- do 6 tys. zł - jako rekompensata za straty poniesione w gospodarstwach domowych (budynkach mieszkalnych i ich podstawowym wyposażeniu) dla tych, którzy znaleźli się w szczególnie trudnej sytuacji i nie mają pieniędzy na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, 
- a także dodatkowo do 20 tys. zł - na remont lub odbudowę budynków mieszkalnych w przypadku ich częściowego zniszczenia. 
Pomoc przyznawana jest na wniosek osoby poszkodowanej, jej wysokość uzależniona jest od oceny sytuacji przez pracowników pomocy społecznej i jest rozliczana na podstawie faktur i rachunków oraz oświadczenia złożonego przez osobę, która otrzymała zasiłek. 
- do 100 tys. zł - na remont lub odbudowę budynków mieszkalnych, jeśli są tak zniszczone, że nie kwalifikują się do zamieszkania, w tym wypadku wielkość szkód musi być potwierdzona przez rzeczoznawcę majątkowego. 
 
Pomoc przyznawana jest w ratach - pierwsza w wysokości 50 proc. kosztów remontu lub odbudowy, a kolejne po przedstawieniu faktur lub rachunków. 
Zgodnie z rozporządzeniem ministra finansów, osoby, które ucierpiały w powodzi, nie zapłacą podatku dochodowego od pomocy pieniężnej otrzymanej ze środków budżetu państwa lub samorządu, a także od zapomóg udzielanych np. przez zakłady pracy lub związki zawodowe. 
Na wniosek pełnomocnika rządu, osoby z niepełnosprawnością, które ucierpiały w wyniku powodzi, a które ubiegać się będą o dofinansowanie w ramach programów "Komputer dla Homera" oraz "Pegaz", będą potraktowane na preferencyjnych warunkach. Otrzymają m.in. wsparcie na zakup sprzętu, który poprzednio też był dofinansowany ze środków PFRON, ale podczas powodzi został uszkodzony, zniszczony lub utracony. 
Tryb preferencyjny zostanie również zastosowany wobec podmiotów prowadzących warsztaty terapii zajęciowej, które będą wnioskowały w ramach "Programu wyrównywania szans między regionami" o wsparcie na odtworzenie nieubezpieczonego, a zniszczonego lub utraconego majątku lub środków trwałych. 
Wnioski do wszystkich trzech programów będzie można składać od 30 czerwca. 
Jarosław Duda zaproponował również wprowadzanie dodatkowych ustaleń do rządowego projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach skutków powodzi z maja 2010 r. Chodzi przede wszystkim o udzielenie wsparcia ze środków PFRON na utrzymanie zagrożonych likwidacją na skutek powodzi miejsc pracy dla osób z niepełnosprawnością, a także na zakup utraconego lub zniszczonego sprzętu rehabilitacyjnego. Pełnomocnik zaproponował też wprowadzanie takich zmian, które umożliwią pracodawcy prowadzącemu zakład pracy chronionej przekazywanie środków z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych na pomoc indywidualną dla osób zatrudnionych w tym zakładzie. 
 
 aaa 
6.2. Kraków: powódź zniszczyła sporą część szkoły 
Edyta Tkacz 
 
 Źródło: krakow.naszemiasto.pl 
Data opublikowania: 2010-05-24 
 
 Jesteśmy w tragicznej sytuacji. Tak źle nie było od 62 lat, kiedy powstał Ośrodek - tak Barbara Planta, dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących przy ul. Tynieckiej w Krakowie, ocenia straty po powodzi. 
 Na dziedziniec szkoły trafia zniszczony sprzęt do wyrzucenia. (Adam Wojnar) 
 Pod wodą znalazło się 2 tys. 290 metrów kwadratowych. Z użytku wyłączonych jest 19 sal, w niektórych woda sięgnęła na wysokość dwóch metrów. Według pierwszych wstępnych szacunków straty wynoszą 1 mln zł. 
Do użytku nie nadaje się, m.in. serwerownia, dwa magazyny podręczników brajlowskich, pracownie języka angielskiego i niemieckiego, pralnia. 
Walka z wodą zaczęła się wieczorem w niedzielę 16 maja. W poniedziałek o piątej rano pracownicy szkoły własnymi siłami wypompowali wodę. Zaraz jednak zaczęła napływać z powrotem. Przez cały dzień trwała walka o uratowanie szkoły. We wtorek ewakuowano dzieci z internatu. Także we wtorek strażacy doszli do wniosku, że nie ma sensu wypompowywanie wody, bo przybiera zbyt szybko. Zarządzili wynoszenie sprzętu. Udało się uratować zapasy żywności, archiwum, wyposażenie pracowni poligraficznej. 
- Woda odcięła dostęp do części budynku, gdzie znajdują się pracownie stroicielskie - mówi dyrektor Ośrodka. Utonęło całe wyposażenie pracowni, m.in. fortepian. Dla uczniów, którzy kształcą się w zawodach korektor i stroiciel instrumentów oraz technik dźwięku i technik realizacji dźwięku, nie ma teraz żadnej bazy dydaktycznej. 
Ośrodek nie został zalany przez wodę z Wisły, ale z kanalizacji. - Musimy teraz wszystko wyrzucać. Przecież nasi uczniowie poznają świat przede wszystkim przez dotyk - mówi Planta. Nauczyciele, pracownicy szkoły i internatu sprzątają teraz budynek. Lekcje rozpoczną się jutro. - Chcemy zacząć zajęcia, żeby nie było potrzeby przedłużania roku szkolnego - mówi Planta. I apeluje o pomoc. 
Potrzebne są akcesoria do zajęć plastycznych, np. farby, kleje, plastelina. Brakuje pościeli dla dzieci w internacie, małych lekkich namiotów, które uczniowie zabierają na letnie obozy. Firmy budowlane mogłyby zaoferować materiały do remontu lub wyposażenie, jak płytki, panele, wykładzina. Można też wpłacać pieniądze na konto Stowarzyszenia Rodziców i Przyjaciół Dzieci Niewidomych i Słabowidzących NADZIEJA: 
PKO SA 15 1240 4461 1111 0000 4661 0607 
 
W poniedziałek dyrektor Ośrodka spotkała się z Janem Żądło, dyrektorem Wydziału Edukacji Urzędu Miasta. 
- Czekamy, aż ubezpieczyciel oceni straty - mówi Żądło. 
- Jeśli wysokość ubezpieczenia będzie niewystarczająca, miasto będzie szukać środków - zapewnia. 
Barbara Planta ma też jeszcze jeden problem do rozwiązania. Remont trzeba przeprowadzić jak najszybciej, najlepiej w wakacje. Jednak zgodnie z prawem musi zostać ogłoszony przetarg. A to znacznie opóźni prace w Ośrodku. 
- Analizujemy, czy nie da się przyspieszyć procedur - odpowiada Żądło. 
 
Krakowski Ośrodek przy ul. Tynieckiej ma pod opieką 466 wychowanków, od niemowląt po uczniów szkoły policealnej. 
 
 aaa 
6.3. Rozpoczynamy pomoc dla powodzian z Tynieckiej w Krakowie! - Paulina Biernat 
 
Źródło: Lista Dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2010-06-02 
 
 Fundacja Szansa dla niewidomych rozpoczęła akcję pomocy małym niewidomym powodzianom z Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Krakowie przy ul Tynieckiej 6. 
Jest to jedna z największych w Polsce szkół dla dzieci z problemami wzroku. Powódź zniszczyła sale lekcyjne, pianina, specjalistyczny sprzęt komputerowy i wiele innych pomocy, niezbędnych uczniom. 
Dzieci muszą wrócić do szkoły i kontynuować naukę. 
Placówka jest jednym z niewielu miejsc w Polsce, gdzie niewidome i niedowidzące dzieci mogą nauczyć się samodzielności i zdobyć zawód. Dlatego działająca od 21 lat w branży rozwiązań dla niewidomych firma Altix zainicjowała zbiórkę pieniędzy na odbudowę ośrodka w Krakowie. Do akcji zaprosiła swoich zagranicznych partnerów, m.in. firmy Dolphin, Freedom Scientific, Index Braille AB, Optelec, Perkins, ViewPlus. 
Prezes firmy Altix, Pan Marek Kalbarczyk jest osobą niewidomą. Powiedział, że trzeba teraz przywrócić możliwości edukacyjne uczniom tej szkoły. Został bowiem zalany cenny sprzęt komputerowy, dzięki któremu uczniowie mają możliwość czytania i nauki. 
Akcję koordynuje Fundacja Szansa Dla Niewidomych, do której mogą się zgłaszać wszyscy, pragnący wesprzeć finansowo małych, niewidomych powodzian z Krakowa. 
Fundacja czeka na kontakt pod numerem: 0 666 817 900. 
Firmy zadeklarowały już wsparcie w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych. Fundacja oczekuje, że pomoc będzie jeszcze większa i zaprasza do udziału w akcji pomocy niewidomym i niedowidzącym dzieciom z Tynieckiej w Krakowie licząc na duże zaangażowanie w tę akcję osób i instytucji. 
 
 aaa 
6.4. Ten koncert miał cel: pomoc 
(MSZ) 
 
 Źródło: Gazeta Pomorska 
 Data publikacji: 6 czerwca 2010 r. 
 
 Do Filharmonii Pomorskiej niepełnosprawni artyści przyjechali z różnych miast i na własny koszt. Dziś już wiadomo, że dla niewidomych dzieci z Krakowa zebrano 23 tys. zł. 
www.pomorska.pl/bydgoszcz 
 
Zadzwonił do nas Łukasz Żelechowski, niepełnosprawny nauczyciel informatyki z krakowskiego ośrodka, który został zniszczony podczas powodzi - mówi Helena Feldheim, przewodnicząca zarządu Ligi Polskich Kobiet. - W zeszłym roku śpiewał w Niemczu. Poprosił nas o pomoc. Reakcja była natychmiastowa - dodaje pani Helena. Liga Polskich Kobiet, Urząd Miasta i Polski Związek Niewidomych zorganizowali 1 czerwca koncert na rzecz Ośrodka dla Dzieci Niewidomych w Krakowie. W koncercie wszyscy artyści uczestniczyli nieodpłatnie. Wystąpiła m.in. orkiestra pod dyrekcją Marka Czekały, kabaret Klika oraz zespół Żuki. Niepełnosprawni soliści zaśpiewali z własnej inicjatywy. Chcieli pomóc, bo Łukasz jest ich przyjacielem i kolegą. 
W sumie dla dzieci z Krakowa zebrano 23 tys. złotych. 
 
 *** 
 
Od siebie dodamy, że w Bydgoszczy zorganizowano zbiórkę i dwie aukcje, z których dochód przeznaczono dla krakowskiego ośrodka. I tak: 
- Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Bydgoszczy im. Luisa Braille'a zebrał 4170 zł, 
- aukcja rzeźby Michała Kubiaka "Spichrze nad Brdą", 
- książka Czesława Miłosza z autografem poety. 
Łączny dochód wyniósł 1650 zł. 
 Redakcja "WiM" 
 
aaa 
6.5. Konferencja: ""Szczególne prawa osób niepełnosprawnych wynikające z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych - prawo a rzeczywistość" 
 
 Źródło: Bibliotekarz@wypozycz.biblioteka-pzn.org.pl 
Data opublikowania: 2010-06-07 
 
Grzegorz Złotowicz przekazał następującą informację ze strony Biblioteki Centralnej PZN. 
 
Biblioteka Centralna Polskiego Związku Niewidomych zaprasza do wzięcia udziału w bezpłatnej konferencji na temat: "Szczególne prawa osób niepełnosprawnych wynikające z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych - prawo a rzeczywistość". 
Konferencja odbędzie się w dniu 6 października 2010 w Bibliotece Narodowej w Warszawie w al. Niepodległości 213, sala 218 w godzinach 11.00-15.00. Udział w konferencji jest bezpłatny. Liczba miejsc ograniczona. 
Prosimy o wysłanie formularza rejestracyjnego na adres: 
biblioteka@bcpzn.pl 
Wśród zaproszonych prelegentów mamy zaszczyt gościć Panią doktor Sybillę Stanisławską-Kloc z Uniwersytetu Jagiellońskiego - współtwórcę ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, która wygłosi referat na temat: "Zasady korzystania z utworów przez osoby niepełnosprawne". 
Jeśli chcieliby Państwo wygłosić na konferencji referat lub komunikat prosimy o nadesłanie proponowanego tematu wystąpienia do dnia 31 lipca 2010r. na adres: mc@bcpzn.pl 
 
 aaa 
6.6. Lodołamacze 2010 rozdane! 
Magdalena Gajda 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2010-06-09 
 
Już po raz piąty rozdano Lodołamacze - nagrody przyznawane przez Polską Organizację Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (POPON) pracodawcom zatrudniającym osoby z niepełnosprawnością i szczególnie angażującym się w rozwiązywanie problemów tej grupy społecznej. Tegoroczna gala Lodołamaczy odbyła się 8 czerwca w Zamku Królewskim w Warszawie. 
Lodołamacze - Konkurs dla Pracodawców Wrażliwych Społecznie organizowany jest od 2006 r. W jego pierwszej edycji wystartowało 201 pracodawców z całej Polski, a w tym roku 370. Ideą konkursu jest przełamywanie stereotypów związanych z zatrudnianiem osób z niepełnosprawnością. 
- Gdy mówimy o barierach, z którymi stykają się osoby niepełnosprawne, zwykle mamy na myśli schody, przepisy albo brak pieniędzy. Ale ci, którzy mają do czynienia z osobami niepełnosprawnymi, wiedzą, że to wszystko to jedynie dalekie echa tych barier, które tkwią w naszych głowach. Zapominamy, że niepełnosprawność to przypadłość ludzkiej kondycji, która nie omija nikogo. Każdy z nas, z wiekiem będzie gorzej widział, słyszał i trudniej mu będzie się poruszać. Mówiąc o niepełnosprawnych, mówmy więc o sobie, bo też nimi kiedyś będziemy - powiedział poseł Sławomir Piechota, szef sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny i jednocześnie członek kapituły konkursu Lodołamacze. 
Organizatorzy konkursu chcą także promować te przedsiębiorstwa, które wyróżniają się profesjonalną polityką personalną, otwartą na problemy pracowników z niepełnosprawnością, a także zachęcać kolejnych przedsiębiorców nie tylko do tworzenia miejsc pracy dla osób z niepełnosprawnością, ale także do podnoszenia standardu stanowisk, które już istnieją. 
- Czym jest lodołamacz? To potężny statek, który pokonując lody, toruje drogę dla innych statków. Podobnie czynią zwycięzcy naszego konkursu - wskazują kierunek działania innym pracodawcom - powiedział Jan Zając, prezes POPON. 
 
Laureatami konkursu Lodołamacze 2010 zostali: 
- w kategorii Zakład pracy chronionej I miejsce zajęło Przedsiębiorstwo Wielobranżowe Wenta z Frysztaku, w którym ponad połowę załogi (146 na 233) stanowią osoby z niepełnosprawnością. II miejsce przypadło Przedsiębiorstwu DGP Dozorbud Grupa Polska z Legnicy, a III - Spółdzielni Inwalidów Gryf. 
 
- w kategorii Otwarty rynek pracy statuetkę Lodołamacza odebrali przedstawiciele Przedsiębiorstwa Gastronomiczno-Handlowego Gastropol Sp. z o. o. w Opolu. Firma prowadzi m. in. praktyki zawodowe dla uczestników warsztatu terapii zajęciowej oraz uczniów szkoły specjalnej i jest trzykrotnym laureatem konkursu Lodołamacze - w tym raz na szczeblu krajowym. II miejsce w tej kategorii zajęła Kujawska Fabryka Maszyn Rolniczych Sp. z o. o. Krukowiak, a III - Przetwórnia Owocowo-Warzywna Gil ze Starego Bojanowa. 
 
- w kategorii Pracodawca-nie przedsiębiorca zwyciężył Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Siemianowicach Śląskich, który udziela pomocy niepełnosprawnym mieszkańcom Siemianowic w zakresie poradnictwa specjalistycznego, rodzinnego, prawnego i psychologicznego. Na II miejscu uplasował się Okręg Kujawsko-Pomorski Polskiego Związku Niewidomych, a na III - Biblioteka Narodowa, m.in. za udostępnienie swoich zbiorów osobom z niepełnosprawnością, a zwłaszcza osobom niewidomym i słabowidzącym. 
 
- w kategorii Przedsiębiorca-osoba niepełnosprawna - według kapituły konkursowej najlepszy w tej kategorii okazał się Ryszard Cebula, prowadzący spółkę jawną Hurt-Papier, zaliczaną do 100 największych firm Podkarpacia. II miejsce zajęła Krystyna Jabłońska, która prowadzi niepubliczny zakład opieki zdrowotnej Wita we Włocławku, a III - Paweł Frost, szef firmy Translator z Legnicy, nauczyciel akademicki, tłumacz przysięgły, wiceprzewodniczący Rady Miejskiej w Legnicy. 
 
Ryszard Cebula jest osobą całkowicie ociemniałą, jest przewodniczącym Zarządu Okręgu PZN w Rzeszowie i członkiem Zarządu Głównego PZN. (przypis redakcji "WiM") 
 
Jak co roku kapituła konkursu Lodołamacze przyznała dwie dodatkowe prestiżowe nagrody. Statuetkę Superlodołamacza wręczono Stowarzyszeniu na Rzecz Równego Rozwoju Dostępu do Kształcenia "Twoje nowe możliwości" z Wrocławia. Stowarzyszenie utworzyli i prowadzą studenci Politechniki Wrocławskiej. Jego celem jest stwarzanie osobom z niepełnosprawnością możliwości studiowania na kierunkach do tej pory dla nich niedostępnych i to nie tylko na Politechnice Wrocławskiej, ale na wszystkich uczelniach wyższych w kraju. 
Tegoroczny Lodołamacz Specjalny trafił do Zuzanny Janaszek-Maciaszek, twórczyni Fundacji "Podaj dalej", działającej na terenie Konina i kilku sąsiednich powiatów. 
 
 aaa 
6.7. Dni Miasta. Prezydencki pociąk - kł 
 
Źródło: Gazeta Wyborcza Białystok 
Data opublikowania: 2010-06-21 
 
W niedzielny wieczór prezydent Tadeusz Truskolaski wręczył nagrody za upowszechnianie kultury. Chwilę później już w roli maszynisty prowadził wesoły korowód po sali filharmonii podlaskiej. 
W kategorii artystycznej - za dokonania w dziedzinach: fotografia, film, muzyka, plastyka, taniec, teatr - przyznano dwie nagrody. 
Za promocję miasta poprzez wystawy w kraju oraz działania edukacyjne w dziedzinie plastyki nagrodę otrzymała młoda artystka współczesna Izabela Tarasewicz, którą również "Gazeta" w ubiegłym roku nagrodziła w akcji "Przystanek Młodzi". 
Za całokształt działalności w dziedzinie muzyki doceniony został klarnecista Grzegorz Puchalski. Założony przez niego zespół kameralny Ars Iuvenum w ubiegłym roku świętował 20-lecie twórczości. 
W kategorii organizatorskiej kapituła nagrodziła Fundację Audiodeskrypcja, założoną przez Tomasza Strzymińskiego i Barbarę Szymańską za opracowanie autorskich metod audiodeskrypcji. 
Chwilę po wręczeniu nagród, już w rytmie szlagieru Ryszarda Rynkowskiego (Jedzie pociąg z daleka, na nikogo nie czeka, konduktorze łaskawy, byle nie do Warszawy), prezydent Tadeusz Truskolaski zapraszał do wspólnej zabawy jako... maszynista. A w "kolejowych" wagonach znalazł się też marszałek Jarosław Dworzański. 
 
 *** 
 
W czerwcowym wydaniu "WiM" można było przeczytać o nagrodzie, którą otrzymała Fundacja Audiodeskrypcja w pierwszej edycji konkursu wojewody podlaskiego, w kategorii działalności na rzecz kultury i dziedzictwa narodowego. Powyżej znajduje się informacja o kolejnej nagrodzie, którą otrzymała Fundacja Audiodeskrypcja. Tym razem jest to nagroda prezydenta Białegostoku. 
Gratulujemy Fundacji Audiodeskrypcja i jej założycielom - Barbarze Szymańskiej i Tomaszowi Strzymińskiemu sukcesów w dziedzinie ułatwiania niewidomym odbioru dzieł sztuki, a głównie spektakli teatralnych i filmów. Gratulujemy uznania tej działalności przez organy władzy rządowej i samorządowej. Życzymy dalszych sukcesów w prowadzonej działalności i w życiu osobistym. 
 Redakcja "WiM" 
 
aaa 
6.8. Egzemplarze "krążą" wśród nas 
Zofia Krzemkowska 
 	 
	"Czytanie rozwija rozum młodzieży, odmładza charakter starca, uszlachetnia w chwilach samotności, daje pomoc i pocieszenie w przeciwnościach" (Cyceron). 
	Ukoronowaniem obchodów Międzynarodowego Roku Braille`a w 2009 r. jest wydanie przez Fundację "Szansa dla Niewidomych" książki - C.Michael Mellor - "Louis Braille - Dotyk Geniuszu". Książka ukazała się w czterech tomach brajlowskich oraz na płycie CD. Po raz pierwszy pozycja ta była wydana w USA przez National Braille Press Ince. Autor zaopatrzył ją w dedykację: "Pamięci mamy i ojca" CMM. 
	"W słowie polskiego wydawcy znajduje się krótka informacja dotycząca Fundacji "Szansa dla niewidomych". Została ona utworzona przez grupę przyjaciół w 1992 r. i stale rozszerza swoją działalność. Obecnie często korzystamy z jej ofert. W 2010 r. udostępniła polskim niewidomym wspomnianą książkę, którą można nabyć, zwracając się do Fundacji - ul. Konwiktorska 9, 00-216 Warszawa. Strona internetowa: www.szansa.waw.pl Wystarczy skontaktować się z Fundacją i podać: tytuł książki, jej wersję (brajl lub płyta), swój dokładny adres, a otrzymamy ją bezpłatnie przez pocztę. 
	Skorzystajmy z oferty, bo nie ma wiele materiałów na ten temat. Wiem, że "krążą" po Polsce - wśród zainteresowanych niewidomych - otrzymane egzemplarze. 
	Apeluję: do instruktorów uczących brajla, nauczycieli ośrodków rehabilitacji, bibliotekarzy o rozpropagowanie jej treści. Nie przechodźmy obojętnie obok źródła rzetelnej i dostępnej informacji. Zamówmy tę pozycję, propagujmy i wypożyczajmy innym. 
	Kim jest autor książki - C.Michael Mellor - dlaczego podjął się jej napisania? Jak dodaje - we wstępie (str. 19 - wersja brajlowska) - ma wykształcenie akademickie w zakresie historii, dwie publikacje dotyczące inwalidztwa wzroku, był redaktorem - "Magazynu dla Niewidomych" w Nowym Jorku. Uczestniczył w dwóch międzynarodowych konferencjach na temat: "Niewidomi w historii". Jak pisze: "Poruszające było spacerowanie śladami Louisa Braille`a, zwiedzanie skromnego domostwa w Coupvray - gdzie się urodził i zrekonstruowanego warsztatu rymarskiego, gdzie sobie przebił oko ostrym narzędziem, wejście do sali w Instytucie dla Młodych Niewidomych w Paryżu, w której Braille uczył muzyki i w którego infirmerii zmarł. Odwiedziliśmy też Muzeum Valentin Ha`uy". 
	Przypomnijmy, że w lipcu 2009 r. niektórzy polscy niewidomi, uczestnicy wycieczki szlakami Ludwika Braille`a, zorganizowanej przez ZG PZN również wędrowali po wspomnianych miejscach. Dla nas też było to niezapomniane przeżycie. Autora zainspirowało ono do napisania prezentowanej książki. Jak pisze, chce przedstawić portret Braille`a jako człowieka z krwi i kości, bez sensacji i sentymentalizmu, jakie można było zauważyć w opisach anglojęzycznych. 
	Każdy znajdzie w niej coś dla siebie. W pierwszym tomie brajlowskim będzie to m.in.: dom Louisa Braille`a w Coupvray, Valentin Ha`uy (twórca pierwszej szkoły dla niewidomych w Europie), który powiedział: "sprawię, że niewidomi będą czytać". Był on świadkiem upokarzającego spektaklu. Na popularnym jarmarku św. Owidiusza orkiestra ociemniałych z przytułku dla niewidomych (założonego przez św. Ludwika) zabawiała tłum ludzi. Na czym to polegało i jak wyglądało możemy przeczytać na str. 87, tom I brajlowski. Kim był Valentin z zawodu? Kiedy żył? Na czym polegał jego wynalazek? 
	Tych, którzy interesują się początkami szkolnictwa dla niewidomych mogą zainteresować informacje o paryskiej szkole - Instytucie dla Młodych Niewidomych, w którym uczył się, a potem pracował Ludwik Braille - zaczerpnięte z tego samego tomu I, str. 85. 
"Wewnątrz były wąskie, kręte schody - jedne dla chłopców, drugie dla dziewcząt, aby zapewnić segregację płci. Dla uczniów, którzy musieli korzystać z rąk dla odnajdywania drogi, oślizgłe ściany i rozklekotane schody stanowiły "wyzwanie rzucone ślepocie tych dzieci". Szkoła pobierała brudną, nieuzdatnioną wodę z Sekwany do gotowania i mycia, zaledwie 2 beczki na dzień. To nie wystarczało dla 90 uczniów i 15 pracowników. Dzieciom pozwalano na jedną kąpiel w miesiącu". 
	Kto interesuje się historią niewidomych, ich warunkami życia w XVIII i XIX wieku, w okresie Oświecenia, powinien sięgnąć do omawianej lektury. Czy wiemy, że Diderod (1713-1783) - mędrzec i filozof francuskiego Oświecenia - napisał encyklopedię w 35 tomach, z których 12 stanowiły ilustracje. Jej przygotowanie zajęło 21 lat pracy. 
W 1749 r. opublikował: "List o ślepcach na użytek tych co widzą". Trafił za to do więzienia. 
	Zupełnie nie znamy dokonań najznakomitszego, niewidomego profesora matematyki (XVIII wiek) na katedrze Lucasa Uniwersytetu Cambridge w Anglii - Nicholasa Saunderscon`a, albo sensacji muzycznej - Marii Theresii von Paradis z Wiednia. "Talent jej do gry na klawesynie, mimo całkowitej ślepoty jest najbardziej zdumiewającą rzeczą na świecie" (str. 98 I tom brajlowski). Czy podane tu przykłady nie sprawią, że sięgniemy po prezentowaną pozycję "Dotyk geniuszu"? 
	Za szczególną zaletę uznaję fakt, że autor wykorzystuje listy Ludwika Braille`a pisane do rodziny, przyjaciół i dr. Pigniera - dyrektora Instytutu dla Niewidomych, który wraz ze swoją siostrą opiekowali się Ludwikiem, zwłaszcza po śmierci jego ojca, służąc mu pomocą w rozwiązywaniu trudnych życiowych problemów. Podpisywał je zawsze "Mam zaszczyt być Pańskim pełnym szacunku i sympatii uczniem - Braille". 
	W dobie powszechnych esemesów, gdzie listy ruguje się i uważa za przeżytek, cytowanie ich przez autora uważam za szczególnie cenne źródło bezpośredniej informacji - podobnie jak u nas listy Szopena, Słowackiego itp. Jest to tak, jakby sam Braille przemówił do czytelnika po latach. Spośród 24 ocalałych listów przechowywanych w Paryżu - 10 napisał własnoręcznie Ludwik, 8 było dyktowanych widzącym pisarzom, 4 napisano na urządzeniu zwanym racigrafem, będącym drukarką mozaikową (służyła ona do komunikowania się niewidomych z widzącymi). Było to urządzenie, które Braille pomógł wynaleźć. Listy zostały przetłumaczone na język angielski i często są cytowane w różnych fragmentach książki. 
	Dla mnie szczególnie interesujące jest opisanie życia szkolnego w okresie pobytu Louisa Braille`a w Paryżu. Na 37 stronach II tomu książki poznajemy np. panującą surową dyscyplinę. 
 "Źle zachowujące się dzieci trzymano o suchym chlebie i wodzie, karano fizycznie i zabraniano im opuszczania budynku. Chłopcy byli chłostani, a w skrajnych wypadkach przykuwani łańcuchem do żelaznego pierścienia przy słupie. Nie lepiej traktowano dziewczęta". - (s. 8 t. II). 
	I jeszcze krótki fragmencik dotyczący codziennych zajęć uczniów: "Typowy dzień trwał 15 godzin z podziałem na pracę intelektualną, muzykę, prace ręczne, posiłki, rekreację i modlitwy. Uczniowie byli pod ścisłym nadzorem i nie wolno im było poruszać się gdziekolwiek po budynku bez widocznych numerów na medalionach noszonych na wstążkach na szyi. Louis miał numer 70". - (str. 9, tom II). 
	"Oferowano też praktyczne lekcje dziewiarstwa, wyrobu kapci, wyplatania krzeseł, koszykarstwa i podobnych rzemiosł, aby uczniowie mogli zarobić na życie i uniezależnić się po ukończeniu 8-letniego okresu nauki w Instytucie. Wyplatanie krzeseł odbywało się wyłącznie dotykowo. Krzesła wyrabiane w Instytucie były "zgrzebne", do użytku w kościołach i miejscach publicznych. Takie nauczanie było typowe w szkołach dla niewidomych na całym świecie". - (str. 13, tom II). 
	Przytoczone opisy skłaniają do porównań z zajęciami w polskich szkołach obecnie. Czy istnieją analogie? Jakie umiejętności zdobywali w paryskiej szkole? Jakie czynności mogli opanować? Czy po opuszczeniu szkoły znajdowali pracę umożliwiającą im utrzymanie? Odpowiedzi na powyższe pytania wzbogacą nas o konkretną wiedzę i będą pożyteczną, przyjemną lekturą, samodzielnie odczytaną pismem brajla. 
	Na 24 stronach III tomu w rozdziale "Muzyka" możemy dowiedzieć się, jaką rolę odgrywała ona w życiu niewidomych, jakie umiejętności muzyczne nabywali uczniowie paryskiego instytutu, na jakich instrumentach grał Louis Braille, czego uczył uczniów w tym zakresie, w jakich paryskich parafiach był organistą? Dlaczego zajmował się strojeniem fortepianów, jak powstał brajlowski zapis nutowy, z którego korzystamy do dziś? Uważam, że ten rozdział koniecznie powinni poznać ci, którzy wiążą swoją drogę życiową z muzyką instrumentalną, wokalną, chcą pracować jako organiści albo stroiciele. Mogą znaleźć wiele przydatnych wiadomości nawet dziś. 
	 W dalszych rozdziałach możemy się dowiedzieć, na jakie trudności napotykał Louis pracując nad nowym sześciopunktowym pismem dla niewidomych, jaką rolę odegrał w tym kapitan artylerii francuskiej Charles Barbier de la Serre? Ciekawym jest prześledzenie drogi powstawania maszyn brajlowskich i urządzeń technicznych ułatwiających pisanie brajlem. 
	Na jakie wsparcie rodziny mógł liczyć Braille? Zdiagnozowana gruźlica płuc dokuczała mu przez 25 lat życia. Książka rozpoczyna się opisem z ostatnich chwil życia Braille`a, jego testamentem i ostatnią wolą. Był on nie tylko muzykiem, organistą, stroicielem oraz nauczycielem w Instytucie dla Młodych Niewidomych w Paryżu. Na str. 65 tom II możemy przeczytać: "Louis był kompetentnym i lubianym nauczycielem. Według jego byłego ucznia, przyjaciela, przyszłego biografa Hipolita Coltata - "Funkcjonował jako nauczyciel z takim urokiem i mądrością, że dla jego uczniów obowiązek uczestnictwa w lekcjach zmieniał się w prawdziwą przyjemność". 
	Książka zaopatrzona jest w liczne ilustracje, zdjęcia przedstawiające: znaczki wydane w różnych krajach poświęcone Louisowi Braille`a, jego dom rodzinny w Coupvray, gmach Instytutu, w którym uczył się i pracował. W brajlowskim wydaniu ilustracje są zastąpione zwięzłymi opisami. 
	IV tom zawiera przypisy końcowe i obszerną bibliografię, z której korzystał autor przy pisaniu książki. Ze względu na wiele treści przekazywanych w oryginale, przydatna jest znajomość języków francuskiego i angielskiego. Nie poznałam ich, a szkoda, bo teraz odczuwam tego dotkliwy brak. Uważam, że przynajmniej niektóre nazwy i nazwiska należałoby podać w nawiasach w formie fonetycznej, np. samo "h", akcent, Coupvray. 
	Raz jeszcze zachęcam - przeczytajmy "Dotyk geniuszu", podzielmy się na łamach "Myśli i Wiedzy" swoimi refleksjami na temat przeczytanej lektury. 
	"Kto czyta, żyje podwójnie" (Umberto Eco). 
 
 aaa 
7. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH 
Robale i inne brzydale 
Jaga Praktyczna 
 
Staram się utrzymywać kuchnię w ładzie i porządku, co nie oznacza, że nie przeżywałam momentów grozy i zawstydzenia, choć wpadki zdarzyły się nie z mojej winy. Otóż mniej życzliwa znajoma złożyła mi wizytę i zajrzawszy do kuchni z okrzykiem, jak gdyby dopadł ją pyton, wyskoczyła z niej. Dopiero po pewnym czasie udało się jej wydusić dramatyczny szept - "robal latał". 
Byłam niemile zaskoczona i robalem i jego umiejętnościami lotniczymi. Wezwana na pomoc inna znajoma potwierdziła, że na jasnej ścianie kuchni siedzi szary motylek nieco podobny do mola, tyle, że znacznie większy. Poszperałam w różnych źródłach i znalazłam wyjaśnienie. 
Otóż w mojej kuchni zagnieździł się mklik, motyl, który uwielbia wszelkie sypkie produkty spożywcze. Szkodnik poraża rozdrobnione produkty pochodzenia zbożowego (mąka, płatki, kasza), a także orzechy, suszone warzywa, owoce, kakao. Bardzo groźny szkodnik występujący pospolicie w magazynach, sklepach, młynach i piekarniach. Może wyrządzić poważne szkody. 
Nie podejrzewając niczego, możemy oprócz mklika przynieść ze sklepu całkiem pokaźną kolekcję szkodników, że wymienię kilka najczęściej występujących. 
 
MÓL ZBOŻOWY 
W pomieszczeniach nieogrzewanych, motyle pierwszego pokolenia spotykane są w kwietniu i maju, drugiego w sierpniu i wrześniu. W tym okresie przepatrzmy dobrze załamania pomiędzy sufitem i ścianami, gzymsy i otwory wentylacyjne oraz górne powierzchnie szafek. Bowiem tam można znaleźć oprzędy wielkości kulki ziela angielskiego. Szkodnik żeruje na ziarnie zbóż, nasionach roślin strączkowych, orzechach, nasionach traw, suszonych owocach, suszonych grzybach, rzadko na serach. 
 
STRĄKOWIC FASOLOWY I CZTEROPLAMIASTY 
Są to dla odmiany chrząszcze. Szkodniki porażają wszystkie odmiany fasoli uprawiane w Polsce. W jednym nasieniu (w zależności od jego wielkości) może rozwinąć się do 25 chrząszczy. Nasiona takie tracą wartość siewną i konsumpcyjną. W przypadku braku nasion fasoli, chrząszcze mogą składać jaja na grochu i innych nasionach strączkowych. 
 
SPICHRZEL SURINAMSKI 
Także chrząszcz. Szkodnik przystosowany do życia w pomieszczeniach zamkniętych, gdzie rozwija się na rozdrobnionych produktach zbożowych. Od kilku lat notowany jest także na całym ziarnie i nasionach, rzadziej żeruje na przetworach takich jak chleb czy wyroby cukiernicze. 
 
ROZPŁASZCZYk RDZAWY 
Groźny szkodnik ziarna i produktów pochodzenia zbożowego. Często występuje razem ze szkodnikami pierwotnymi czyli wołkiem zbożowym. Larwy mogą zjadać jaja innych szkodników magazynowych. 
 
PUSTOSZ WYPUKLAK I PUSTOSZ AUSTRALIJSKI 
Szkodniki rozwijają się w produktach spożywczych: nasionach, ziarnie, otrębach, kazeinie, kakao. Mogą uszkadzać materiały jedwabne, wełniane, pierze, gąbkę, papier. 
Nie chcąc wdawać się w szczegóły życia i sposoby żerowania tych intruzów muszę z przykrością stwierdzić, że w celu pozbycia się ich, żadne trucizny nie wchodzą w grę. Jedynym ratunkiem jest zniszczenie zaatakowanego produktu. 
Aby nie "zarazić" wszystkich produktów sypkich i to bez wyjątku, zakupiłam szczelne pojemniki na żywność i po przyniesieniu jakiegokolwiek produktu zapakowanego w torbę papierową czy foliową, wsypuję go do pojemnika i szczelnie zamykam. Jeśli przyniosłam żyjątko, to łatwiej sprawdzić i wykryć jego obecność w pojemniku. Oczywiście, robię często przegląd pojemników, produkty zaatakowane bywają zbite w grudki lub pozostaje mi na ręku oprzęd. W razie wątpliwości szukam pomocy u osób widzących. 
W kuchni lubią instalować się pajączki i trzeba przy sprzątaniu zmieść je specjalną szczotką na regulowanej rączce. Szuflady należy wysunąć z dolnych szafek i w otwór włożyć rurę włączonego odkurzacza. Odkurzacz i jego rura są nieodzowne w penetrowaniu wszelkich zakamarów kuchennych, pod lodówką, pod szafkami, pod piecykiem gazowym, ponieważ okruszki produktów żywnościowych i odpadki bywają wspaniałą stołówką dla różnego rodzaju larw. 
 
MRÓWKI FARAONA 
W blokach bywają często inwazje mrówek faraona. Są one trudne do wytępienia, ponieważ wymaga to współpracy wszystkich mieszkańców bloku. Ale głodne mrówki to martwe mrówki - w mieszkaniu musimy utrzymywać nienaganną czystość. Pamiętać należy, że mrówki potrafią żywić się resztkami naszego naskórka jak i włosów. Należy śledzić trasy mrówek i w razie możliwości lokalizować ich gniazda, trudno dostępne miejsca w kuchni czy łazience możemy zalać wrzącą wodą. Należy uszczelnić pomieszczenie - jeżeli mrówki nadchodzą od sąsiadów, powinno się pozalepiać zaprawą lub silikonem wszelkie szczeliny. Często skuteczna w walce z tą plagą jest sól, zasypywanie dróg wędrówek owadów tym preparatem. 
 
PRUSAKI, KARALUCHY I PODOBNE 
Można znaleźć chemiczne produkty skutecznie je zwalczające. Dawniej nie mając do dyspozycji współczesnych środków, gospodynie stosowały domowe środki. Namoczone piwem szmatki rozkładały wieczorem w miejscach najczęściej odwiedzanych przez te szkodniki, które jak się okazuje, są wielkimi amatorami piwa. Rano takie pułapki pełne opitych karaluchów zbierały na śmietniczkę i wrzucały do ognia lub zalewały wrządkiem w wiadrze. A wieczorem - znowu wykładały nowe szmatki z piwem. Można też ustawiać głębokie miseczki z piwem i opierać o nie listewki, po których karaluchy dostaną się na brzeg miseczki. A potem wpadną już do środka i utopią się w piwie. Innym sposobem było podkładanie karaluchom kawałków bułki posmarowanej maścią siarkową. 
Ale najlepszym sposobem na nieproszonych gości jest czysta kuchnia i szczelnie zamknięta żywność. 
 aaa 
8. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
8.1. Sztuka litości 
Piotr Stanisławski 
 
Źródło: Magazyn Integracja 1/2010 
 
W Polsce tysiące osób niepełnosprawnych maluje, rzeźbi, śpiewa, gra, występuje w przedstawieniach teatralnych, a nawet kabaretowych. Jedni zachwycają się ich twórczością, drudzy odmawiają jej miana sztuki, widząc tylko walor terapeutyczny. Czy powinniśmy poddawać tę twórczość surowym kryteriom artystycznym? 
 
Piotr Stanisławski: Jak Państwo odbierają określenia typu: "artysta niepełnosprawny" albo: "sztuka osób niepełnosprawnych"? 
 
Roman Roczeń: Nie ma "niepełnosprawnej sztuki". Sztuka jest dobra albo zła. Tak jest też z muzyką i nie ma znaczenia to, że będąc na scenie, nie widzę. Osoby niepełnosprawne starające się, aby dostrzeżono ich talent, muszą zrozumieć, że nie będą miały łatwiej, ponieważ są niepełnosprawne. 
Istnieje np. Krajowe Centrum Kultury Niewidomych w Kielcach, gdzie przyjeżdżają różne osoby, aby prezentować swoje umiejętności muzyczne. Co lepszych artystów nie "wypycha się na zewnątrz", lecz zatrzymuje i organizuje im koncerty. Tam zawsze będą postrzegani jako "artyści niepełnosprawni". 
 
Hanna Żuraw: Zgadzam się, nie ma sztuki osób niepełnosprawnych. Jest dobra albo zła. Albo ktoś jest artystą, albo nim nie jest. Słucham Andrei Bocellego dlatego, że sprawia mi przyjemność jego śpiew. Słucham artysty, a nie osoby niepełnosprawnej. 
 
Ryszard Szymanowski: Kiedy śpiewa Ray Charles, zachwycamy się jego głosem i muzyką, zupełnie nie myślimy o jego niepełnosprawności. Jak ktoś namaluje kapitalny obraz, to nie interesuje nas to, czy namalował go stopą, ręką, ustami, czy dobrze się wtedy czuł, czy źle. Zachwycamy się dziełem. 
 
Piotr Stanisławski: Czyli reklamując wystawę malarską albo występ artystyczny, nie powinno się informować, że autorami i wykonawcami są osoby z niepełnosprawnością? Tylko że wtedy na wiele takich wystaw i koncertów nikt by nie przyszedł. 
 
Roman Roczeń: To jest problem marketingu. W Polsce przeskoczyliśmy z miejsca: "ukrywamy niepełnosprawność" do miejsca: "walimy niepełnosprawnością po oczach". Bo są na to pieniądze, bo jest to poprawne politycznie, bo jest moda na pokazywanie niepełnosprawności. I to ładnie wygląda, kiedy gwiazda pochyla się nad śpiewającym biednym dzieckiem na wózku, i robi sobie tzw. pijar. Telewizja się cieszy, bo ludzie wzruszają się i płaczą. 
 
Ryszard Szymanowski: Na takich festiwalach osoby niepełnosprawne nie występują, aby zaprezentować siebie. One promują gwiazdę, która wyprowadza je za rączkę i pozwala zaśpiewać swoją piosenkę. Oglądają to miliony ludzi. Gdyby naprawdę chodziło o promocję osoby niepełnosprawnej i jej talentu, to gwiazda powinna zaśpiewać piosenkę osoby niepełnosprawnej, bo bardzo często ona pisze własne utwory, wiersze i piosenki. Dla mnie to obłuda. 
 
Hanna Żuraw: Pan Roman kiedyś powiedział, że nie chce "laską strzelać po oczach". Prawdziwe przełamywanie barier i uprzedzeń odbywa się nie na koncertach czy wystawach, ale w codziennych kontaktach. Chodzi o przełamywanie barier na poziomie interpersonalnym. Telewizja natomiast "epatuje" wizerunkiem biednego niepełnosprawnego. 
 
Roman Roczeń: Czym chcemy zachwycać ludzi - artystycznym dziełem, czy tym, w jaki sposób autor je wykonał? Gdyby w galerii posadzono artystę bez rąk, który malowałby obraz stopą, to oglądalność natychmiast by podskoczyła. To byłoby przedstawienie: nie ma rąk i tak maluje. Ludzie, oglądając wystawę z informacją, że autorem jest osoba niepełnosprawna, myślą w podobny sposób: ja pierniczę, jest upośledzony, nie ma rąk, trzyma pędzel w ustach i namalował taki obraz! Prawdziwa sztuka obroni się sama. 
Jest jeszcze inny problem. Sztuką nazywa się jakąkolwiek twórczość artystyczną osób niepełnosprawnych. Wielu osobom można zrobić tym krzywdę. Jadą potem na jakiś otwarty przegląd piosenkarski, nie zostają tam zauważeni i przeżywają dramat. Nie rozumieją co się stało, bo przecież nazywano ich artystami. 
 
Piotr Stanisławski: W Polsce nie brakuje jednak utalentowanych osób niepełnosprawnych, które nie przebiły się na szeroką muzyczną scenę czy ogólnopolskie wystawy. Ewa Lewandowska, Ireneusz Betlewicz, Bronek Harasiuk, Adam Dębiński i inni. Nie występują na festiwalu w Sopocie, ich prace nie trafiają do galerii, nie wydaje się ich płyt, nie mają tras koncertowych. Czyżby ich sztuka się nie obroniła? 
 
Hanna Żuraw: Można się zastanawiać, dlaczego wykonawców niepełnosprawnych, którzy prezentują wysoki poziom artyzmu, nie ma na ogólnopolskich festiwalach czy w znanych galeriach. Powodów zapewne jest wiele. Warto jednak podkreślić, że bardzo często używa się określenia "sztuka" w kontekście tego, co powstaje w warsztatach terapii zajęciowej. 
 
Roman Roczeń: A ilu jest zdrowych, niezwykle utalentowanych artystów, których nie ma na ogólnopolskiej scenie? Jest ich wielu. To, że zaśpiewałem w "Szansie na sukces" albo u Anny Dymnej z jakąś gwiazdą, nie czyni mnie jeszcze artystą. Potem takie osoby pytają, dlaczego nikt ich nie chce, dlaczego nie chcą zorganizować im koncertów, nagrać płyt? Odpowiedź jest prosta: organizator ma wiele kłopotów związanych z organizacją koncertu i nie chce zajmować się jeszcze opieką nad niepełnosprawnym artystą, który ma same oczekiwania. Kiedy mnie pytają, czego potrzebuję, odpowiadam: "mikrofon, krzesło, próba przed koncertem, ewentualnie prosty nocleg". Gdybym powiedział, że mam problem z moją niepełnosprawnością, to wtedy on też będzie miał z tym problem i powie: "Może innym razem". Sprawy związane z moją niepełnosprawnością załatwiam sam, bo nie chcę, aby traktowano mnie jako "niepełnosprawnego artystę". 
 
Hanna Żuraw: To jest ważne, co Pan powiedział. Być może część z tych utalentowanych osób oczekuje, że ktoś zajmie się ich karierą, poprowadzi ją, będzie organizował koncerty i wszystko załatwi, gdyż oni są niepełnosprawni. Czasem uważają nawet, że należy im się uznanie za to, że mają trudniej od innych. Ale taką postawą komunikują innym, że są artystami "niepełnosprawnymi". 
 
Piotr Stanisławski: Kilka lat temu było głośno o grupie rockowej "Na Górze" składającej się z wychowanków domu pomocy dla osób z upośledzeniem umysłowym. Teledysk z ich piosenką emitowały telewizje, były reportaże w prasie i telewizji, obietnice trasy koncertowej i opieki firmy fonograficznej. Nic z tego nie wyszło. Czy dla komercyjnego rynku artysta z widoczną niepełnosprawnością nie jest czasem "towarem", na którym nie da się zrobić biznesu? 
 
Roman Roczeń: Powiedzmy szczerze, na tle setek polskich zespołów rokowych gra zespołu "Na Górze" jest słaba. Tego się nie da dobrze sprzedać. Z artystycznego punktu widzenia jest to słabe, z punktu widzenia muzykowania osób niepełnosprawnych umysłowo jest genialne. Gdy widzimy, kto gra tę muzykę, wpadamy w zachwyt, podziwiamy za to, że nauczyły się tak grać. Ale gdy odwracamy się tyłem i oceniamy samą muzykę, to słyszymy, że jest to takie sobie. 
 
Ryszard Szymanowski: Trzeba rzeczy nazywać po imieniu. Nie jest np. skoczkiem spadochronowym osoba niepełnosprawna, która przywiązana jest do zdrowego skoczka i "skacze" razem z nim. To on jest skoczkiem, on skoczył, jemu spadochron się otworzył i on nim kierował. Niepełnosprawny był osobą, którą skoczek zabrał ze sobą na skok. Takie nadużycia dotyczą także aktywności artystycznej osób niepełnosprawnych. 
 
Piotr Stanisławski: Romanie, ale gdy jesteś odwrócony plecami i słuchasz śpiewu Ewy Lewandowskiej czy ballad jazzowych Bronisława Harasiuka, to wtedy słyszysz artystę? 
 
Roman Roczeń: To prawda. Nie znam odpowiedzi na pytanie, dlaczego oni nie przebili się na szeroką scenę. Zwłaszcza Ewa, która miała świetną reklamę. Może skomercjalizowany rynek muzyczny ma problem z artystami, których niepełnosprawność widać, a może to wynik braku pomysłu na siebie tych artystów? Moim zdaniem najczęściej przyczyna leży po stronie osoby niepełnosprawnej. 
 
Piotr Stanisławski: Bronisław Harasiuk powiedział mi kiedyś, że artystom niepełnosprawnym może być trudniej przebić się do czołówki, ponieważ wielu z nich po pierwszych napotkanych trudnościach wycofuje się. Konkurencja jest ogromna, a rynek taki, że trzeba być przebojowym i silnym. Jego zdaniem tych cech wielu osobom niepełnosprawnym artystycznie utalentowanym brakuje. 
 
Hanna Żuraw: Tych cech brakuje także wielu pełnosprawnym osobom. Obserwuję to na uczelni, kiedy zaczynają studia doktoranckie, a po jakimś czasie część z nich rezygnuje, poddaje się. Każdy musi wierzyć w siebie. Trzeba mieć jednak także samowiedzę, do czego się nadajemy i czy rzeczywiście mamy talent artystyczny. Ludziom łatwo przychodzi wmówić osobom niepełnosprawnym, że posiadają talent i rozbudzić ich nadzieje, choć tak nie jest. 
 
Piotr Stanisławski: W jaki więc sposób wspierać i promować artystów i uzdolnione artystycznie osoby z niepełnosprawnością? 
 
Roman Roczeń: Dla mnie promocja artystów niepełnosprawnych polega na promocji ich postawy na życie. Wiele osób naprawdę myśli, że jak zaśpiewa z DeMono albo w "Szansie na sukces", to dostaną w prezencie także karierę. Są rozczarowani: "Jak to, przecież grałem z Cugowskim? !", "Przecież śpiewałam z Urszulą? !". Kiedy śpiewali u Anny Dymnej, dla nich zaangażowano mnóstwo ludzi. W życiu już tak nie jest. 
 
Ryszard Szymanowski: Dlaczego firma fonograficzna nie zainteresuje się Ewą Lewandowską, aby wydać jej płytę? Ja myślę, że problem leży jednak po stronie firmy, a nie Ewy. To jest tak jak z pracodawcą, który boi się zatrudnić osoby niepełnosprawne. Firmy fonograiczne nie wiedzą, co zrobić z artystą na wózku czy niewidomym, jak go promować wśród młodzieży. Bo tu chodzi też o lansowanie pewnej mody, trendów i wzorców. 
 
Hanna Żuraw: Niewielka część społeczeństwa jest przygotowana na odbiór sztuki wysokiej, większość chce sztuki popularnej. I pod te gusta kreuje się nowe gwiazdy i trendy. 
 
Ryszard Szymanowski: Uważam, że dobrych artystów powinno się jednak promować niezależnie od tego, czy są niepełnosprawni, czy sprawni. Na tej samej zasadzie, jak uważamy, że należy wspierać sztukę. Ewa Lewandowska to jest wyjątkowy talent o wspaniałym głosie. Powinno się ją promować nie dlatego, że jest niewidoma i ma trudniej niż inni, ale dlatego, że śpiewając, tworzy spektakl artystyczny na najwyższym poziomie. To samo odnosi się do malarstwa. 
 
Piotr Stanisławski: Skoro takich uzdolnionych artystów nie zaprasza się na festiwale, nie ma ich na listach przebojów, ich obrazów nie widać w galeriach, to może dlatego, że dzieła, jakie tworzą, nie osiągnęły jeszcze pewnego poziomu artystycznego? 
 
Roman Roczeń: Można posiadać talent i można także mieć nastawienie roszczeniowe i swoją postawą komunikować promotorom sztuki: "Jestem biedny niepełnosprawny i mi się należy". Artystę czyni talent i osobowość. Może niektórzy niepełnosprawni artyści nie zafascynowali producentów, nie przekonali do siebie swoją osobą? 
 
Ryszard Szymanowski: Oglądałem kiedyś koncert zespołu "Mazowiacy". Osoby w tym zespole czerpią radość z grania, dmuchając w trąbki i grając na bębenkach. Ale nie jest to artystyczny spektakl, o jakim tu mówimy. I nie jest to promocja sztuki osób niepełnosprawnych, ale promocja ich aktywności, bo najgorzej byłoby gdyby siedziały w domu. Natomiast brakuje promocji osób tworzących dzieła o wysokich, nieprzeciętnych walorach artystycznych. Telewizja nie promuje twórczości takich osób. 
 
Roman Roczeń: Bo to nie jest medialne. 
 
Hanna Żuraw: Media żywią się niezwykłością. Nawet kiedy pokazuje się osoby niepełnosprawne, to te, których niepełnosprawność widać. Prezentowanie milionom telewidzów występu osoby na wózku, która z trudem utrzymuje w ręku mikrofon, promuje nie sztukę osób niepełnosprawnych, ale litość. 
 
Roman Roczeń: Ale jak to wygląda, ile w tym dramatyzmu, ile ludzi się wzruszy! 
 
Ryszard Szymanowski: Rozmawiałem z Anią Dymną, którą szanuję jako znakomitą aktorkę. Zwróciłem jej jednak uwagę, aby pomyślała, co tak naprawdę promuje podczas tych koncertów. 
 
Piotr Stanisławski: Ludzie wzruszają się także, podziwiając obrazy malowane przez niepełnosprawnych intelektualnie mieszkańców domów pomocy. Ośrodki sprzedają obrazy na kiermaszach, a czasem na zorganizowanych specjalnych wystawach. Tyle że nie wiadomo, kto tak naprawdę jest autorem prac, ponieważ często instruktorzy-terapeuci dosłownie kierują ręką "artysty", pokazują mu, jak ma malować motywy i jaki zastosować kolor. 
 
Ryszard Szymanowski: W naszym Stowarzyszeniu "Studio Integracji" takie rzeczy są niemożliwe, choć wiem, że w pracowniach plastycznych wielu ośrodków tak się dzieje. U nas od początku do końca autorem pracy jest osoba niepełnosprawna. Ale niektórzy mieszańcy DPS naprawdę mają talent i tę bożą iskrę. Ośrodki chwalą się nimi, organizują wystawy i powiedzmy sobie otwarcie, też na nich zarabiają. Terapia zamieniła się w komercję, chodzi coraz częściej o pieniądze i reklamę ośrodka, który "posiada" tak uzdolnionych "artystów". Tylko autorzy tych obrazów nie dostają za nie złotówki. Kiedyś udostępniliśmy lokal jednemu stowarzyszeniu na wystawę i wszystkie prace nie były podpisane nazwiskami autorów, tylko nazwą stowarzyszenia. Autorów pominięto. 
 
Hanna Żuraw: Chylę czoła przed terapeutami, którzy na co dzień pracują z tymi osobami, organizują im różne zajęcia, starają się wyzwolić w nich pewność siebie i otwartość, to niezwykle ważny element terapii. Ale pewne rzeczy, jakie mają miejsce w tych instytucjach, to przejawy patologizacji. 
 
Roman Roczeń: Na całym świecie tego typu prace są podziękowaniem za dobroczynność, u nas tworzy się je, aby ośrodek mógł otrzymać pieniądze na funkcjonowanie. Na tym polega różnica. 
 
Ryszard Szymanowski: W Polsce nie ma rynku zbytu dla sztuki, a już szczególnie dla sztuki tworzonej przez osoby niepełnosprawne. Ale powtórzę: nie ma także promocji tej sztuki. Telewizja wydaje ogromne pieniądze na promowanie litości dla osób niepełnosprawnych, wzruszanie ludzi do łez ich wizerunkiem, a także promowanie "gwiazd", które przed kamerami pokazują, jak to bliscy są im niepełnosprawni. 
 
Hanna Żuraw: Proszę zwrócić uwagę, że nawet pokazywanie tłumów wolontariuszy, którzy stoją na scenie gotowi, by pomóc osobom niepełnosprawnym, przekazuje komunikat, że one nie dadzą sobie same rady i jak bardzo potrzebują pomocy. 
 
Piotr Stanisławski: Panie Ryszardzie, w albumach, które wydaliście z reprodukcjami malarskimi, we wstępie pisze Pan, że są to prace "artystów niepełnosprawnych". I Panu nie udało się uciec od etykietki... 
 
Ryszard Szymanowski: Na wydanie tych albumów dostajemy pieniądze z PFRON i, niestety, tego nie da się uniknąć. W takich warunkach żyjemy i takie są wymogi. 
 
Piotr Stanisławski: Są jednak twórcy, którzy znaleźli sposób na to, aby uniknąć etykietki "niepełnosprawnego artysty". Oni odmawiają gazetom wywiadów, jeśli zamierzają one pytać ich o niepełnosprawność. 
 
Hanna Żuraw: Trudno się im dziwić. Powszechna percepcja osób niepełnosprawnych opiera się na litości i współczuciu. Dlatego odcinają się od takiego wizerunku. 
 
Roman Roczeń: Na dwóch swoich płytach, jakie wydałem, nie ma najmniejszej wzmianki, że jestem osobą niewidomą. Na mojej stronie także nie ma żadnej informacji o niepełnosprawności. Rozumiem jednak artystów, którzy nie chcą być utożsamiani z niepełnosprawnością. Oni odcięli się od wizerunku niepełnosprawnego artysty który "nie widzi, a gra!". Czasem, kiedy wchodzę na salę, słyszę zdania: "O, to jest ten niewidomy, co śpiewa". Nie udaję, że tak nie jest. Ale skoro przez pięć lat przychodzą na moje koncerty te same osoby, to wiem, że nie z powodu mojej niepełnosprawności, ale mojej muzyki. 
 
Debatę prowadził Piotr Stanisławski 
 
aaa 
8.2. Wojny plemienne nasze 
Oset 
 
Jestem coraz bardziej dumny, Otóż ja oset, i nie tylko ja, jestem podmiotem starań i zabiegów rozlicznych stowarzyszeń i fundacji oferujących mi najbardziej fantastyczne szkolenia i sposoby spędzenia wolnego czasu. Troszczą się o moje zdrowie, wiedzę i wypoczynek. Za tę usługę czasami trzeba zapłacić symboliczne pieniążki, a bywa, że ofertę otrzymuję w prezencie. I byłbym najszczęśliwszym ostem, gdyby nie wybuchające od czasu do czasu potyczki i utarczki - słowem wojny plemienne nasze. 
Byłbym niesprawiedliwy, gdybym wojownicze nastroje przypisywał wszystkim oferentom atrakcyjnych propozycji. Wiele fundacji i stowarzyszeń robi swoje i to bardzo profesjonalne, ale są i twory kierowane przez bardzo ambitnych i autorytarnych szefów, którzy głosząc własną chwałę, niechętnie, wręcz wrogo, traktują pseudokonkurencję. 
Wiadomo, że każda pliszka swój ogonek chwali. Ale co uchodzi pliszkom, ludziom nie uchodzi. Nasza lista "to platforma komunikacyjna z grupą beneficjentów fundacji. Jest inna niż pozostałe platformy mailingowe, bo rozwinęła specyficzny klimat i jest szczególna dlatego, że są na niej różne osoby, ze środowiska niewidomych. Na podobnych zasadach działa także fundacja" - chwali się autor tego tekstu. 
Na mailigowej liście znalazłem cztery kluby turystyczne o podobnym charakterze działania zarejestrowane w tym samym mieście. Jest zatem czterech ważnych prezesów i garstka akolitów. Organizacje te równolegle zabiegają o pieniążki, sponsorów i wszelakie darowizny, jednocześnie zabraniając swoim członkom korzystania z oferty bliźniaczego towarzystwa. Mnożą papierowe koła i sekcje, zamiast skrzyknąć się i zebrać, by utworzyć jeden silny organizm z ruchomą prezydencją. 
Nechętni sobie przywódcy starają się nie tylko podkupywać członków, ale zazdrośnie ich strzegą, wydając stosowne expose i dyrektywy. Czytamy: "Ale fakt, że dzielę się czasami z Wami pewnymi sprawami nie oznaczało nigdy, że pozwolę na daleko idące ingerencje w moje kompetencje. Sądziłem, że to jest oczywiste. I jeśli ktokolwiek uznawał, czuł się upoważniony do tego, żeby przekraczać granice, to myślę dziś już jest przekonany, że granica jest wyznaczona i ja zawsze czy to się podoba, czy nie, będę dbać o interes tej właśnie fundacji. I będę to robić dla dobra jej rozwoju, ale nikt nie ma prawa sądzić, że ja będę stał z boku i patrzył, jak się wykorzystuje listę tej fundacji do promowania działań innych organizacji, z którymi nie współpracuje. Co innego jest, jeśli ja jako fundacja podejmuję wspólnie z inną organizacją lub instytucją działania społeczne". Wszystko jasne, żadnych informacji, żadnych opowieści czy sugestii. Beneficjent ma być zdyscyplinowany, karny i bierny, a przede wszystkim żadnej niesubordynacji. 
W odpowiedzi na wojny na górze beneficjenci rozwinęli ruch oporu. Polega on na udawaniu Greka i korzystaniu z oferty z różnych źródeł. Robią to przy tym dyskretnie, nie chwaląc się pozostałym członkom stowarzyszenia czy beneficjentom fundacji. 
Ciszej będziesz, dalej pojedziesz, wszak pokorne cielę... 
 
aaa 
8.3. Mówić nie mówić
Weredyk 
 
Społeczeństwo podlega atomizacji i to niezależnie od wielkości aglomeracji. Zamykamy się w czterech ścianach mieszkań wessani w liczne programy telewizyjne bądź Internet. Spotkania z przyjaciółmi i znajomymi zastąpiły SMS-y, częściej od realnych anonimowe wirtualne pogaduszki. Niezobowiązujące i bezpieczne. Pozornie mamy setki znajomych rozsianych w kraju i na świecie. Ale są to kontakty płytkie i naskórkowe. Czy staną się trwałym substytutem międzyludzkich więzi? 
Dawniej w małych społecznościach kontaktom służyły wieczornice poświęcone wspólnym zajęciom, uroczystości weselne i czas zapustów. Klasy wyższe miały swoje sezony zimowe, bale debiutantek, bale okazjonalne, polowania i uroczystości okolicznościowe w poszczególnych dworach. Na tych spotkaniach młodzi ludzie mogli poznać się, porozmawiać i rozpocząć przedweselne starania. 
Spotkania niegdysiejsze zastąpiły puby i dyskoteki z mnóstwem alkoholu, głośną muzyką i nierzadko narkotykami w tle. Na hałaśliwe muzyczne imprezy młodzi ludzie zwykle chodzą w grupie, single czują się na ogół wyobcowani i zagubieni. 
Jak w tym atomistycznym społeczeństwie ma się znaleźć osoba niewidoma poszukująca interesującej znajomości? Młodzi niewidomi w większości przyznają, że są poza nurtem studenckich imprez i prywatek a jeśli nawet nie są, to częściej panowie niż panie. 
Odejście w niebyt spółdzielni zubożyło kontakty środowiskowe. Nie ma już spółdzielczych zabaw przy własnej orkiestrze. Pozostaje czar wirtualnych randek. I zaczyna się dylemat. 
Internetowa znajomość rozwija się interesująco, pogaduszki o książkach i filmach (te bywają z audiodeskrypcją), ale w necie jest tyle zabawnych sytuacyjnych filmików na You Tube i zdjęć. I zaczyna się hamletowskie pytanie "mówić nie mówić" o braku wzroku. 
Można przemilczeć "niewygodny" szczegół, który i tak staje się oczywisty przy zaaranżowanym spotkaniu. Najczęściej dochodzi do przykrych dla niewidomego/niewidomej niespodzianek i upokorzeń, dobrze, jeśli druga strona wycofuje się taktownie, ale nie zawsze tak bywa. 
Niewidoma psycholożka twierdzi, że jeśli brak wzroku stanowi dla niewidomego problem, to jego postawa promieniuje na otoczenie i jest odbierany negatywnie oraz izolowany. Jeśli jest odwrotnie, wówczas otoczenie go przyjmuje i akceptuje. 
No cóż, gdyby takie proste zalecenia miały moc sprawczą, nie byłoby tyle osób bez przysłowiowej drugiej połowy. Życie jest bardziej skomplikowane a reakcje otoczenia zależą nie tylko od naszej postawy, ale od sumy wiedzy, doświadczeń i przekonań ludzi nas otaczających. Nawet najbardziej "otwarta na..." postawa niewidomego nie zmieni przekonań osoby "ja i tak wiem swoje". I to niezależnie od posiadanego wykształcenia. 
"Wiesz, ludzie się z ciebie śmieją, że masz niewidomego męża..." - komunikuje koleżance utytułowana pedagogicznym doktoratem paniusia, która wie lepiej. I nie są ważne wartości owego męża. Ważne jest, że niewidomy i z tego tytułu związek podlega negatywnej ocenie. 
Można się natłumaczyć, napokazywać i nic... 
A więc, jaka jest rada? 
 
aaa 
8.4. Proste jak spirala 
Alicja Nyziak 
 
Teoretycznie opaskę przesłaniającą Temidzie oczy uważa się za swoistą gwarancję obiektywizmu i bezstronności przy wyrokowaniu. Podejrzewam, że od czasu do czasu Temida jednak zerka łobuzersko spod opaski i trochę naciąga fakty. Natomiast kiedy przychodzi w Polsce czas wyborów, z ulgą korzysta z przepaski i staje się bardziej ślepa, niż niewidomi. Jak bowiem Polska długa i szeroka osoby z dysfunkcją wzroku w majestacie konstytucji, w obliczu komisji wyborczych, w jasnym świetle dnia nie mają zagwarantowanego prawa do swobodnego głosowania. Bezstronna sprawiedliwość dzierży w dłoni miecz, ale problem polega na tym, że nie wie, komu zdrowo tym mieczem przyłożyć. Z jednej strony obowiązek obywatelski wzywa i cały naród chce go rzetelnie wypełnić. Z drugiej strony, skoro osoby z dysfunkcją wzroku nie mogą samodzielnie zagłosować, to komisji wyborczej wygodniej jest przymknąć oko, aby tych drobnych nieprawidłowości nie widzieć. 
Przecież każdy głos jest ważny. Było nie było, trochę to trwało, aż tu nagle bajzel się zrobił, chęć wyegzekwowania właściwego prawa, niczym dynamit, eksplodowała w środowisku niewidomych. Awantury narobili, rozwiązań technicznych problemu "zażądali", po jaką zmurszałą sosnę tego nikt nie wie. Dobrze było, nikt się nie czepiał, że ciutkę ich dyskryminowano, to … Temida profilaktycznie, coś jakby przyparta do muru, opaskę poprawiła, aby mieć pewność, że nie widzi. Żałowała tylko, że uszu nie może zatkać, bo wtedy mogłaby powiedzieć, że tego hałasu nie słyszy. A tak nie było wyjścia, coś należało zrobić, bo skoro o problemie mówi się głośno, to nabiera on mocy sprawczej. 
Tak oto powołano do życia "instytucję" pełnomocnika. Debiut nastąpił podczas wyborów prezydenckich 2010 r. Pani sprawiedliwość odetchnęła z ulgą, bo problem rozwiązano. A tu wyskakują niewidomi, niczym czambuł tatarski i mówią o eksperymencie - szablonie do głosowania, bo oni chcą sami. Na czele pohukuje niejaki Jacek Zadrożny. Choinka, przecież powinien harcować imć Andrzej Kmicic. 
Szablony udało się na czas przygotować (urażona Temida palca do ich wydrukowania nie przyłożyła, bo niewidomi problemu jej narobili i spokój zakłócili), kto chciał testować szablon mógł go otrzymać np. drogą pocztową. W niedzielę 20.06.2010 r. pewna część niewidomych obywateli udała się do lokali wyborczych "uzbrojona" w dodatkową kartkę z okienkami i spróbowała samodzielnie zagłosować. Ja również zdecydowałam się przetestować szablon do głosowania. Zawsze udawałam się na wybory w towarzystwie przewodnika i to on tylko i wyłącznie mi pomagał oddać głos. Różnie z tym głosowaniem bywało, zdarzyło się i tak, że przewodnik omyłkowo postawił iksika przy panu "Z", a ja prosiłam o iksika przy panu "Y". Zła byłam, jak diabli, ale cóż z tego! 
Teraz postanowiłam (mimo obecności przewodnika) w znacznie większym stopniu skorzystać z pomocy kogoś z komisji, po podpisaniu listy poprosiłam o przeczytanie nazwisk kandydatów. Pani zrobiła to właściwie, czyli nieśpiesznie czytała numer kandydata oraz nazwisko. Następnie udałam się do kabiny, gdzie skorzystałam z pomocy osoby widzącej przy testowaniu szablonu. Takie były założenia testu, chodziło o dokładne sprawdzenie, czy okienka szablonu pokrywają się z kratkami na karcie do głosowania oraz czy postawiony iksik znajduje się dokładnie we właściwej kratce. Oddałam głos na wybranego przez siebie kandydata bez najmniejszych problemów. 
Jak się okazało, rozwiązanie jest banalnie proste i tanie. Dlaczego, więc w naszym kraju są takie problemy, aby wprowadzić je w życie? W skali kosztów ponad 30 milionów kart do głosowania, druk pewnej ilości szablonów dla niewidomych, to koszt naprawdę niewielki. 
Dlatego tym bardziej warto zawalczyć o prawo do swobodnego i tajnego głosowania, które gwarantuje nam konstytucja, aby Temida nie musiała udawać ślepej, głuchej i niemej. Inaczej bowiem będzie zmuszona przyłożyć mieczem sprawiedliwości tym, którym nie wypada "strzelać" klapsa. 
 
aaa 
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
9.1. Świadczenie pielęgnacyjne także dla małżonków?
Opracowała Magdalena Gajda na podstawie publikacji w Dzienniku Gazeta Prawna 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2010-06-02 
 
Rządowe Centrum Legislacji (RCL) przygotowało projekt zmian w świadczeniach pielęgnacyjnych. Wypełnia on jeden z postulatów środowiska osób z niepełnosprawnością. 
Projekt zakłada, że świadczenie będzie otrzymywał także mąż, który opiekuje się niepełnosprawną żoną. Szacuje się, że o świadczenie pielęgnacyjne może ubiegać się ok. 70 tys. małżeństw. Takie rozwiązanie będzie kosztować budżet państwa ponad 530 mln zł. 
Obecne prawo w zakresie udzielania świadczeń pielęgnacyjnych wyklucza z takiej formy pomocy te osoby z niepełnosprawnością, które wymagają opieki, ale mają małżonka. Projekt RCL ma dostosować przepisy do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r. Trybunał uznał wówczas, że art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z Konstytucją RP. Artykuł ten nie zezwalał na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która ma obowiązek alimentacyjny, a która opiekuje się niepełnosprawnym członkiem rodziny, ale innym niż jej dziecko. 
Po ogłoszeniu wyroku Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej wprawdzie przygotowało nowelizację ustawy i rozszerzyło w niej krąg uprawnionych do świadczenia, ale wykluczyło też osoby pozostające w związku małżeńskim. Środowiska związane z osobami z niepełnosprawnością podkreślały niejednokrotnie, że taki zapis dyskryminuje małżonków i pozbawia ich prawa do wsparcia. 
Okazuje się jednak, że przy tak sformułowanych przepisach, proponowanych przez RCL, o świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło ubiegać się więcej osób niż szacowane wstępnie ok. 70 tys. małżeństw. W takiej sytuacji świadczenie może otrzymać wnuk na swoją babcię, choć ma ona zapewnioną opiekę swojego męża, lub siostra na swojego brata z niepełnosprawnością. Wydatki z budżetu państwa wzrosłyby jeszcze o ok. 0, 5 mld zł. 
Projekt Rządowego Centrum Legislacji nie był jeszcze konsultowany z resortem pracy, który dopiero przygotowuje swoje stanowisko w tej sprawie. 

aaa 
9.2. Corrida - o le! 
Alicja Nyziak 
 
Od dawna PFRON, niczym toreador, szykował się do corridy! Głośne o le padło, gdy osoby niewidome i słabowidzące usłyszały o planowanych zmianach w programie "Komputer dla Homera". Przyznaję, że te zmiany są delikatnie mówiąc znaczące. 
Do dodatkowych przemyśleń skłonił mnie tekst pana Jacka Zadrożnego - "Pochodnia", maj 2010 r. - polecam uważnej lekturze! 
Zadumałam się, czy podejmując ten temat nie ryzykuję "utraty" własnej głowy na gilotynie opinii środowiska! Jednak zaryzykuję, gdyż eleganckie zamiatanie problemów, zawsze kończy się przykrym smrodkiem. Natomiast dyskusja pozwala na poznanie różnych opinii, wyciągnięcie wniosków i być może na konstruktywne zmiany. Choć w tym miejscu mogę się śmiało podpisać pod słowami Pana Jacka Zadrożnego, który pisząc o niewłaściwym wykorzystaniu środków na program celowy "Komputer dla Homera", podpowiada rozwiązania godne przemyślenia. Jednak sam siebie kwituje słowami: "To są oczywiście nieziszczalne marzenia niepoprawnego fantasty, ale czym byłoby życie bez marzeń." 
Tak, więc i ja odrobinę pomarzę! Ponieważ sama korzystam z dobrodziejstwa, jakim jest komputer ze specjalistycznym osprzętowaniem dla osoby niewidomej, zdaję sobie sprawę z atutów posiadania takiego zestawu. Generalnie program zakłada aktywizację zawodową osób z dysfunkcją wzroku. Jeżeli ktoś pracuje, to w pełni jest zrozumiałe, że co pewien czas powinien unowocześnić swoje "narzędzie" pracy. Pracuje, to zarabia, ale jak wszyscy doskonale wiemy, ceny programów, osprzętowania są tak wysokie, że nawet osoba pracująca miałaby problem z unowocześnieniem zestawu komputerowego, wykładając gotówkę wyłącznie z własnej kieszeni. 
Skoro program ma na celu aktywizację zawodową, to pracujący niewidomi i słabowidzący powinni otrzymywać preferencyjne warunki dofinansowań. Przecież aktywność zawodową należy nagradzać, a nie karać. Z drugiej strony powie ktoś, że jeśli beneficjent nie pracuje, to skąd ma wziąć tak dużą kwotę na wkład własny? Może więc zróżnicowanie dofinansowania uzależnić nie od ilości otrzymanych dofinansowań na zestaw komputerowy ze specjalistycznym osprzętowaniem, ale od tego, czy po otrzymaniu dofinansowania na pierwszy zestaw udało mu się podjąć pracę i tym samym właściwie wykorzystać dofinansowanie. 
W tym miejscu oburzą się osoby, które z różnych względów nie mogą podjąć pracy, a może nie chcą. Jak wiadomo człowiek sam musi chcieć dokonać czegoś w życiu. Inaczej potrafi wykazać taki upór, że sympatyczny osioł przy nim, to pikuś! 
Obecnie komputer ze specjalistycznym osprzętowaniem stał się przysłowiowym "towarzyszem" osób niewidomych i słabowidzących, na każdym kroku ich życia. Jego użyteczność doceniamy nie tylko pracując zawodowo, ale także w codziennych sprawach. Umożliwia i ułatwia osobom z dysfunkcją wzroku: dostęp do informacji, edukację, koordynowanie domowego budżetu, zakupy, czytanie książek, różnorodnych czasopism i magazynów, aktywną wymianę myśli i poglądów na najróżniejszych forach, listach dyskusyjnych i blogach. 
Oczywiście, priorytetem w staraniu się o dofinansowanie w ramach programu celowego "Komputer dla Homera" powinno być podjęcie pracy, ale nie można pominąć także tej grupy osób, która chce jedynie korzystać z komputera w celach twórczego rozwijania się, czy ułatwianiu sobie codziennego życia. Może więc należałoby zmienić, a raczej rozszerzyć zakres działania tego programu? Wysokość dofinansowania zróżnicować w zależności do czego ma służyć taki zestaw. Jeśli do pracy, to dotować więcej, ale jeśli do innych celów, to przecież już nie musi być taki "wypasiony"! 
Przyznaję, że znalezienie "złotego" środka w przyznawaniu dofinansowania jest nie lada wyzwaniem. Tu chyba również biblijny Salomon miałby ogromny problem! 
Zgadzam się z Panem Jackiem, że zanim beneficjent programu otrzyma dofinansowanie na zakup zestawu komputerowego, najpierw powinien przejść solidne szkolenie i zdać egzamin. Podczas szkolenia powinien mieć możliwość zapoznania się z różnymi programami specjalistycznymi oraz osprzętowaniem, aby miał rozeznanie w czym może wybierać. Dzięki temu dobierałby programy i sprzęt najbardziej optymalne do jego potrzeb. Natomiast kontrowersyjny jest dla mnie pomysł uzależniania wysokości dofinansowania, w zależności od miejsca zamieszkania. 
Do niedawna wychodzono z założenia, że im większa aglomeracja miejska, tym większe szanse na pracę. Obecnie spora część zatrudnionych osób z dysfunkcją wzroku pracuje poprzez Internet. Ta forma zatrudnienia sprawia, że miejsce zamieszkania przestaje mieć większe znaczenie. 
Niestety, solidną zadrą, która walnie przyczyniła się do planowanych zmian są "roszczeniowcy". Nie ma co bujać, że w naszym środowisku takich osób nie ma, ależ są - "tupiąc" i krzycząc twierdzą, że im się co cztery lata nowy komputerowy zestaw należy i basta! W pewnym stopniu potrafiłabym zrozumieć taką postawę o ile ten nowy zestaw byłby właściwie wykorzystywany, ale gdy słyszę "... jak mam taki wypasiony komputer, to kumple dopiero mi zazdroszczą", to ręce mi opadają! 
Może warto zastanowić się nad faktem, że jedni dostają "gały", wielkie jak pięć złotych, a inni kiwają głową nad tym, jak wykorzystywane są ich podatki. Przecież fundusze na programy celowe nie biorą się ot tak z powietrza, podobnie z wygórowanymi cenami specjalistycznych programów i osprzętowania. Jeśli do tego dołączymy pewną urzędniczą niefrasobliwość, to tak oto rok w rok rozpoczynała się Corrida, której uczestnikami z jednej strony byliśmy my - beneficjenci, próbujący wycisnąć z PFRON-u kasę na jak najdroższy zestaw. Natomiast z drugiej strony byli urzędnicy, dla których najważniejszy był porządek w dokumentacji. 
 
 aaa 
10. Z PRASY I Z INTERNETU 
 
aaa 
10.1. Kolejna "Lekcja z mistrzem" w bydgoskim ośrodku szkolno-wychowawczym imienia Louisa Braille'a 
 
Źródło: www.pomorska.pl 
 Data opublikowania: 2010-05-25 
 
Siatkarze Delecty Bydgoszcz spotkali się z wychowankami Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. Louisa Braille'a. 
 
Siatkarze Delecty spotkali się z niewidomymi dziećmi. To było kolejne spotkanie z cyklu "Lekcja z mistrzem", organizowane przez bydgoski ośrodek. Gościli tam już żużlowcy Polonii, koszykarze Astorii, piłkarze Zawiszy, kajakarze i wioślarze. Wczoraj, po raz drugi z dziećmi niewidomymi i słabowidzącymi spotkali się nasi siatkarze. 
 
Talent trzeba rozwijać 
 
- Takie wizyty zawsze są dużym wydarzeniem w ośrodku - zapewnia Kazimierz Fiut, wychowawca i organizator spotkania. 
- Przychodzą ludzie, którzy osiągnęli coś w sporcie. I pokazują, że wytrwałą pracą można dojść do celu. Niezależnie od tego, do czego ma się talent - do sportu, muzyki czy rysowania. Każdy może zrealizować swoje marzenia. W swój rozwój trzeba jednak włożyć sporo pracy. Tak, jak każdy z siatkarzy poświęcił wiele lat na treningi, by być w miejscu, w którym teraz się znajduje. 
Wychowankowie ośrodka mieli okazję by swoich sił spróbować właśnie w siatkówce. Była nauka poprawnego ułożenia rąk, wspólny trening odbić dolnych i górnych. - Młodzież miała doskonałą okazję, by poczuć ten sport, dotknąć go i obcować z tymi, których zwykle obserwują z daleka, kibicując im z trybun podczas meczów. 
 
Czy czekolada szkodzi? 
 
Mieli również okazję zapytać o wszystko, co ich najbardziej interesuje. To, jak siatkarze zaczynali swoją przygodę ze sportem, czym zajmują się poza graniem w siatkówkę. Także to, jak muszą odżywiać się sportowcy - czy nie szkodzi im czekolada? 
Spotkanie z siatkarzami dobrze wykorzystali łowcy autografów. - Wielu z naszych wychowanków to fani sportu, również siatkarzy Delecty - dodaje Kazimierz Fiut. - Każdy mógł więc zdobyć podpis na pamiątkę spotkania. Były też wspólne zdjęcia. Na pewno zostaną nam miłe wspomnienia z tej wizyty. 
 
aaa 
10.2. Tylko dla widzących - Makieta z innym Braillem 
Emilia Iwanciw 
 
 Źródło: Gazeta Wyborcza Bydgoszcz 
 Data opublikowania: 2010-05-27 
 
Niewidomi nie są w stanie odczytać przeznaczonego dla nich opisu na makiecie średniowiecznej Bydgoszczy. 
- To nie jest nasz Braille. Czuję coś pod palcami, ale rozpoznaję tylko pojedyncze litery - mówi Jerzy Olszewski, niewidzący nauczyciel z bydgoskiego ośrodka im. Louisa Braille'a. 
 
Jerzy Olszewski próbował długo, ale nie był w stanie odczytać opisów... 
 
Na makiecie, która od miesiąca stoi przed spichrzami przy ul. Mostowej, można zobaczyć, jak przed wiekami wyglądało nasze miasto. Widać, w którym miejscu stał bydgoski zamek, ratusz i fara. Jest kościół Jezuitów, św. Idziego, Klaryski, świątynia Bernardynów i klasztor Karmelitów. Są mury obronne z bramami: Gdańską, Kujawską i Poznańską. Makietę ogląda co dzień wielu ludzi. Miała mieć także cechę wyjątkową - opis językiem Braille'a - żeby przez dotyk starą Bydgoszcz poznać mogli również niewidomi. 
Jerzy Olszewski jest niewidomym muzykiem oraz nauczycielem Braille'a. To system wypukłych znaków wymyślony w XIX wieku, dzięki któremu niewidzący mogą m.in. czytać. - Z ciekawości przyszedłem dotknąć tej makiety, bo słyszałem, że jest także dla nas. Niestety, zapis systemem Braille'a jest tu zupełnie nieczytelny. - sygnalizował nam Olszewski. 
W środę poszliśmy razem na ul. Mostową. Olszewski próbował przeczytać opis na makiecie. 
- Tutaj rozpoznaję "r" - mówi nam. Tyle zdołał rozpoznać ze słowa "fara". - A w tym wyrazie wiem, że jest "k". Nic więcej się nie da odczytać - stwierdza Olszewski. Chodziło o "zamek". W opisach innych obiektów odszyfrowywał najwyżej po dwie litery. - Na tej podstawie nie byłbym w stanie się nawet domyślić, co to jest i o co w tym chodzi. Czuję coś pod palcami, ale nie potrafię tego odczytać. 
Olszewski sam jest nauczycielem w ośrodku dla niewidzących. - Przyjście tutaj byłoby świetne dla niewidomych dzieci z naszej szkoły. Dla nich nie ma zbyt wielu takich kulturalnych atrakcji. Niestety, bardzo się rozczarowałem. Braille, jakim zapewne autor tej makiety planował ją dla nas opisać, jest kompletnie nieczytelny. Rzekłbym nawet, że to w ogóle nie jest pisane pismem Braille'a. 
Olszewski mówi nam o błędach - W Brailleu ważna jest wysokość, na jakiej ułożone są punkty. Powinna być ona jednakowa, a tu niemal każdy jest na innej. Istotna jest też odległość pomiędzy punktami i wielkość całości. Zapis powinien mieścić się pod opuszkami palców, a ten na makiecie jest zbyt duży. 
Do tego wskazuje kolejną niedoróbkę. Nawet gdyby wszystko z Braillem było w porządku, niewidomy i tak nie miałby z makiety żadnego pożytku, bo liczby opisujące kolejne dawne bydgoskie budowle widoczne na makiecie są już tylko wyłącznie zwykłymi numerami dla widzących. O Brailleu zapomniano. Niewidomy nie byłby w stanie dociec, która z wyrzeźbionych budowli dotykanych przez niego jest ratuszem, która kościołem Jezuitów, a która np. najstarszą w mieście świątynią św. Idziego. 
- Nie chcę piętnować tego pomysłu. Idea jest naprawdę wspaniała. Szkoda jednak, że nikt nie pomyślał, by skonsultować to z kimś niewidomym - żałuje Olszewski. 
Pracę nad makietą nadzorowało Muzeum Okręgowe. - To dziwne - mówi Kinga Długosz, wicedyrektorka muzeum. - Poleciliśmy artyście, aby skonsultował z niewidomymi swój projekt. Skoro jednak pojawiły się takie błędy, trzeba będzie to jak najszybciej poprawić. Od początku zależało nam, by makieta była możliwa do odczytania dla niewidomych. 
Artysta Gracjan Kaja, który wykonał makietę wraz z Aliną Kluzą, studentką ASP w Gdańsku, twierdzi, że konsultacje z niewidomymi powinno przeprowadzić muzeum. - Pracownicy muzeum nie mieli żadnych zastrzeżeń co do mojego wykonania - mówi Kaja. 
- A dlaczego pan tego z nikim niewidomym nie skonsultował? - pytamy 
- Byłem przekonany, że poradzę sobie sam - odpowiada Kaja. - Byłem w ośrodku Braille'a przy ul. Krasińskiego po materiały na ten temat. Niewiele tam znalazłem, ale udało mi się zdobyć własnymi kanałami książkę na temat Braille'a. Z niej korzystałem i byłem pewny, że wszystko jest w porządku. Skoro jednak nie jest, postaram się to poprawić. 
- Byłoby wspaniale, gdyby to dało się szybko zrobić. 
 
Na Zachodzie wiele zabytków ma takie opisy. Kiedy byłem w Złotych Piaskach w Bułgarii, opisy drzew były wykonane poprawnym Braillem. Bydgoszcz jest liczącym się miastem, dlatego nie powinna sobie pozwalać na takie wpadki. Chętnie udzielę bezpłatnych konsultacji - obiecuje Olszewski. 
 
Komentuje Emilia Iwanciw 
 
Cieszy to, że zgodnie z europejską tendencją Bydgoszcz zaczyna brać pod uwagę potrzeby niewidomych. Wspaniale, że myśli się o tym, by umożliwić im dostęp do kultury. To świetna inicjatywa, którą powinno się chwalić. Tym bardziej przykro, że ostatecznej realizacji tego świetnego pomysłu pochwalić nie można. Obrazuje on przerażającą swoją skalą tendencję do tworzenia udogodnień dla niepełnosprawnych bez udziału samych zainteresowanych. Z tego samego powodu do niedawna mieliśmy wprowadzające w błąd sygnały głosowe przy przejściach dla pieszych, wciąż mamy bezużyteczne pasy o innej fakturze przed przejściami, wiele niemożliwych do używania wind, platform dla wózków i innych pseudoudogodnień. Zostały one wykonane za duże pieniądze, zgodnie z obowiązującym prawem, które każe wziąć pod uwagę potrzeby niepełnosprawnych, ale nie nakazuje z nimi konsultować ostatecznej wersji. To klasyczna sytuacja, w której ciśnie się na usta wyświechtany slogan: miało być jak nigdy, a wyszło jak zawsze. 
 
 aaa 
10.3. Niewidomi urzędnicy 
Bo studenci wyolbrzymiają? 
Emilia Iwanciw 
 
Źródło: bydgoszcz.gazeta.pl 
Data opublikowania: 2010-05-12 
 
Studenci UTP chcieli podyskutować we wtorek w ratuszu o barierach, jakie czyhają w Bydgoszczy na niepełnosprawnych. Szefowa wydziału zdrowia uznała, że wyolbrzymiają. Radni nie przyszli. 
 
- Po Starym Rynku niełatwo samodzielnie poruszać się na wózku - stwierdzili. Studenci wzornictwa przemysłowego w poniedziałek przez cały dzień wcielali się w niepełnosprawnych. Jeździli na wózkach po bydgoskich ulicach, udawali niewidomych. 
Wnioski zamierzali przedstawić władzom miasta, radnym i urzędnikom, by uczulić ich na problemy inwalidów. Już dwa tygodnie temu umówili się na wtorkowe spotkanie w ratuszu. Pozostała im jednak dyskusja we własnym gronie, bo na spotkaniu zjawiła się tylko Aleksandra Lubińska, szefowa wydziału zdrowia i polityki społecznej, w dodatku zupełnie do niego nieprzygotowana. 
Młodzi długo opowiadali Lubińskiej z czym muszą zmagać się niepełnosprawni na bydgoskich ulicach. 
- Pasy o innej fakturze, które sygnalizują niewidomym, gdzie mają iść, są za wąskie i zbyt blisko przejść dla pieszych - mówiła Maja Krajewska, studentka wzornictwa. 
- Idąc ul. Gdańską koło Pelikana, niewidomy może bardzo łatwo wpaść pod samochód - dodał jej kolega Krzysztof Nogowski. 
- Na podłożu nie ma nic, co by mu pokazało, że oto nagle znajduje się na ulicy. Z boku może nagle wyjechać na niego auto. Zauważyliśmy też, że wypustki na ostrzegawczych pasach dla niewidomych nie spełniają standardów, a do tego jeszcze przy operze wiele z nich już odpadło. 
- Witryny na słupach przy ul. Mostowej to poważna przeszkoda dla niewidomych - zauważył Marek Wysocki, wykładowca z UTP i pomysłodawca akcji "Bydgoszcz bez barier". - Grożą uderzeniem w głowę. Radziłbym postawić między nimi donice z kwiatami. Szkoda, że radni nie przyszli. Mogliby wystąpić z takim wnioskiem - dodał. 
Podobnych przemyśleń mieli kilkadziesiąt. Wskazywali nie tylko miejsca, za które odpowiadają drogowcy czy ratusz. Znaleźli również mnóstwo barier w bankach, sklepach, restauracjach i kioskach. - Przy banku BRE była platforma dla wózków - mówiła Krajewska. - Niestety, niepełnosprawny mógłby czekać pod nią na uruchomienie przez cały dzień i by się nie doczekał. Nie było tam żadnego dzwonka. W dodatku pracownicy banku, do których po schodach musieliśmy dojść, bardzo długo nie mogli znaleźć kluczyka od platformy. 
Młodzi odkryli też, że większość bankomatów jest umieszczona zbyt wysoko, wiele drzwi jest za ciężkich, brakuje podjazdów dla wózków do kościołów (np. na pl. Wolności), niektóre kioski mają zbyt wysoko umieszczone okienka, w restauracjach brakuje łazienek dla niepełnosprawnych itp. 
Do mankamentów wytykanych przez studentów z wdzięcznością odnosili się obecni na spotkaniu niepełnosprawni. - Dobrze, że studenci robią taką akcję - mówił Jerzy Deja z Polskiego Związku Niewidomych. 
Jednak Lubińska nie odniosła się do żadnego ze studenckich wniosków. Starała się odwrócić uwagę od konkretnych problemów, opowiadając o "barierach mentalnych". 
 
Dlaczego radni nie przyszli na spotkanie? 
 
Anna Mackiewicz (SLD), przewodnicząca komisji rodziny i polityki społecznej: - Nic o nim nie wiedziałam. Nie dostałam żadnej informacji. Szkoda, bo byłam wolna o piętnastej i bardzo chętnie bym przyszła. Ten temat naprawdę mnie interesuje. 
To samo mówi Tomasz Rega (PiS), radny z komisji zdrowia: - Chyba był jakiś problem z komunikacją. Skoro żaden z 31 radnych nie przyszedł, znaczy że o niczym nie wiedzieli. Byłem dziś w ratuszu i przechodziłem nawet obok sali sesyjnej, nie miałem pojęcia, że odbywa się tam jakieś spotkanie. 
 
Mówi Aleksandra Lubińska: 
 
Emilia Iwanciw: Co pani myśli o propozycjach studentów? 
Aleksandra Lubińska: Nikt, kto nie jest niepełnosprawnym, nie wie, jakie oni mają naprawdę problemy. 
Ci, z którymi rozmawiałam, potwierdzają opinie studentów. 
- Ja wszystkich nie potwierdzam. Uważam, że bariery mentalne są tak samo ważne jak architektoniczne. Ale studenci zajmują się akurat tymi drugimi. 
Dwa lata temu mówiła pani, że powstanie mapa miejsc przyjaznych niepełnosprawnym, ale nie powstała. 
- Cały czas ją tworzymy. Tyle to, niestety, zajmuje czasu. Rozesłaliśmy ankiety do firm i instytucji, ale wszystkie jeszcze nie wróciły. To nie takie proste. 
Jakie udogodnienia dla niepełnosprawnych powstały w tym roku? 
- Nie jestem w stanie nagle sobie teraz tego przypomnieć. Na przykład działa Centrum Integracji Społecznej. Są autobusy niskopodłogowe, tramwaje. 
 To jest w Bydgoszczy od dawna, a ja pytam o ten rok. 
- Ten rok się dopiero zaczął. Zaledwie cztery miesiące minęły. Na końcu tego roku będę wiedziała, jak dostanę sprawozdania. 
W takim razie, co jest do zrobienia w tym roku, jeśli chodzi o infrastrukturę dla niepełnosprawnych? 
- Więcej nowoczesnych tramwajów i autobusów. Szczegółowo pani nie powiem. 
Dlaczego tylko pani zjawiła się na spotkaniu ze studentami? 
- Zaledwie dziesięć dni temu radni się o nim dowiedzieli. To dużo za późno. 
Radni twierdzą, że żadnej informacji nie dostali? 
- Wszystkim rozesłałam zaproszenia e-mailem. 
 
Komentuje Magda Piórek: 
 
W Gdańsku wiceprezydenci jeździli na wózkach inwalidzkich i chodzili po ulicach z opaskami na oczach. Wszystko po to, by wprowadzić w mieście konkretne zmiany, ułatwiające życie niepełnosprawnym. W Bydgoszczy urzędników wyręczają studenci. I uderzają głową w mur. Ratusz zamiast chwalić młodych, że chcą coś robić dla innych, bagatelizuje ich i podcina im skrzydła. Młodzi zrobili wszystko, co mogli, by pomóc słabszym. Nie wystarczyło, by otworzyć oczy naszym urzędnikom. 
 
aaa 
10.4. Kultura Imprezy 
Baltic Sail Gdańsk 2010 coraz bliżej 
Magdalena Wróbel 
Współautorka: Marta Wróbel 
 
 Źródło: Wiadomości24 
 Data opublikowania: 2010-06-08 
 
Już 8 lipca rozpocznie się Baltic Sail Gdańsk 2010 - zlot jednostek pływających. Nie tylko superjachtów, lecz także starych łajb i motorówek. W BS wezmą też udział osoby niepełnosprawne, będą uczestniczyły w warsztatach żeglarskich. 
 
Co jest Baltic Sail 
 
To największa międzynarodowa impreza żeglarska Gdańska. Załogi jachtów przybędą do gdańskiej mariny w dniach 8 - 11 lipca. 
Celem spotkania jest integracja środowisk żeglarskich oraz propagowanie marynistycznego dziedzictwa Gdańska. Zlot jest dla żeglarzy szansą na poznanie ludzi o podobnych zainteresowaniach, zdobycia kolejnych doświadczeń i nawiązania nowych kontaktów. 
 
Niepełnosprawni żeglarze, czyli Integracyjne Warsztaty Żeglarskie na Baltic Sail Gdańsk 2010 
 
Spotkania niepełnosprawnych odbywają się w tym samym czasie co zlot, czyli od 8 do 11 lipca. Warsztaty organizowane są przez Pomorską Fundację Sportu i Turystyki Osób Niepełnosprawnych "KEJA". Działania obejmują szkolenia i rejsy żeglarskie dla grupy 30 osób niepełnosprawnych wzrokowo i ruchowo z całej Polski. 8 lipca odbędzie się rejs, w którym udział wezmą uczestnicy warsztatów. 
Inicjatywa powstała dzięki współpracy Fundacji Gdańskiej, organizatora zlotu Baltic Sail Gdańsk 2010, z Pomorską Fundacją Sportu i Turystyki Osób Niepełnosprawnych "KEJA" oraz przy wsparciu Fundacji Energa. Fundacja "Keja" w komunikacie prasowym podaje: 
W sobotę 10 lipca dzięki współpracy z "Fundacją Szkwał - morze dla młodzieży" odbędą się warsztaty żeglarskie na jachtach. Osoby niepełnosprawne będą wprowadzane w tajniki budowy jachtu, takielunku, ożaglowania. Wszyscy będą mieli możliwość dokładnego zapoznania się z jachtami oraz pożeglowania. Natomiast Firma Migraf przeprowadzi szkolenie osób niewidomych z obsługi nawigatora - udźwiękowionego urządzenia do nawigacji, które umożliwia samodzielne poruszanie się osobom niewidzącym również na wodzie. Ta wiedza pozwoli na samodzielne sterowanie jachtami pod okiem wykwalifikowanej kadry. 
Na sobotnich zajęciach, uczestnicy warsztatów żeglarskich będą pływali m.in. jachtami Szkwał, Mieszko, Alardir. Dodatkowo, żeglarz Jurek Zjawiony przybliży historię wielkich wypraw i odkryć oraz opowie o początkach żeglarstwa w Polsce. 
W niedzielne przedpołudnie oraz podczas szantowania "Pod Żurawiem" planowany jest też udział niepełnosprawnych w paradzie jachtów. 
Warsztaty żeglarskie zakończą się imprezą szantową w Willi Pascal, gdzie zostaną zakwaterowani uczestnicy. 
Zajęcia warsztatowe mają na celu integrację społeczną osób niepełnosprawnych zarówno z innymi niepełnosprawnymi, jak i sprawnymi żeglarzami. Ich organizatorzy udowadniają, że osoby niepełnosprawne doskonale radzą sobie jako członkowie załogi i świetnie się przy tym bawią. 
 
Informacja o sponsorach, organizatorach i wsparciu 
 
Organizatorem Integracyjnych Warsztatów Żeglarskich jest Pomorska Fundacja Sportu i Turystyki Osób Niepełnosprawnych "Keja". 
Organizatorem zlotu żaglowców Baltic Sail Gdańsk 2010 jest Fundacja Gdańska, patronuje mu Prezydent Gdańska, Paweł Adamowicz. 
Komandorem Zlotu będzie Mateusz Kusznierewicz. 
Pomorską Fundację Sportu i Turystyki Osób Niepełnosprawnych "Keja" wspiera finansowo Fundacja Energa. 
Jachty na integracyjne Warsztaty Żeglarskie zabezpiecza "Fundacja Szkwał - morze dla młodzieży" oraz prywatny armator Ryszard Kaim. 
Nawigatory dostarcza firma Migraf, a rejs żaglowcem funduje Fundacja Gdańska. 
 
 aaa 
10.5. Co widzą niewidome dzieci? 
 
Źródło: kampaniespołeczne.pl 
Data opublikowania: 2010-06-09 
 
Pomysłodawcami akcji pod hasłem: "Zobacz to, co one widzą" ("See what they see") były dwie bombajskie szkoły dla niewidomych dzieci - Victoria Memorial i Kamala Mehta. Indyjska kampania "Zobacz to, co one widzą" jest przykładem akcji taniej, atrakcyjnej medialnie i - co najważniejsze - bardzo skutecznej. Zamiast więc kampanii opartej o klasyczne nośniki, agencja ideas@work zorganizowała wystawę ilustracji niewidomych dzieci licząc - słusznie, jak się później okazało - na rozgłos w mediach, które same będą nagłaśniać to wydarzenie, bez konieczności wykupywania u nich reklam. 
Ilustracje wykonane przez dzieci zostały oprawione i zaprezentowane firmom oraz indywidualnym zwiedzającym. Do akcji przyłączyli się znani także hinduscy artyści, którzy z zasłoniętymi oczami - niczym niewidomi mali twórcy, malowali obrazy. 
Wystawę odwiedziło ponad 2000 osób. W ciągu 6 dni zostały sprzedane wszystkie obrazy. Firma optyczna Lawrence and Mayo zadeklarowała sponsorowanie szkół przez kolejne 3 lata. 
Dodatkowym rezultatem kampanii było uzyskanie 750 pisemnych deklaracji od osób, które wyraziły zgodę na przekazanie oczu po swojej śmierci niewidomym. 
 
 aaa 
10.6. Kelner posądził psa przewodnika o homoseksualizm 
 
 Źródło: http://wiadomosci.onet.pl 
 Data opublikowania: 2010-05-23 
 
Pewien niewidomy został wyproszony z restauracji w australijskim mieście Adelajda, ponieważ personel posądził jego psa przewodnika o homoseksualizm. 
Kelner, który odmówił psu wstępu do lokalu, błędnie zrozumiał pytanie inwalidy i usłyszał "gay dog", zamiast "guide dog". Kiedy rozwścieczony niedoszły klient zaskarżył restaurację do sądu, przyznano mu 1500 dolarów odszkodowania oraz nakazano kierownictwu lokalu złożenie pisemnych przeprosin. 
 
 aaa 
11. DYSKUTUJEMY 
O pomocy PFRON-u niepełnosprawnym powodzianom 
 
 Na stronie: www.pzn.org.pl, w dziale "Aktualności", ukazało się ogłoszenie o pomocy, jakiej udzielać będzie PFRON niepełnosprawnym powodzianom. Na liście dyskusyjnej PZN rozwinęła się na ten temat wymiana zdań. Pod pozycją 6.1 można przeczytać informacje o zasadach i zakresie udzielania pomocy przez PFRON. Poniżej publikujemy, opracowane przez Kaktus, wypowiedzi uczestników listy dyskusyjnej na ten temat. 
 
Joanna - Co to jest 2000 złotych, jeśli ktoś np. utracił cały sprzęt komputerowy. Wiemy, ile kosztują te wszystkie dodatki oprogramowania itp. 
Magdalena - No cóż, trudno oczekiwać od państwa, żeby oddało wszystko, co woda zabrała. Te 2 tys. z PFRON-u na pewno nie jest na zrekompensowanie zatopionego sprzętu, bo do takich sytuacji PFRON ma swoje procedury, chociażby w Homerze, a w każdym razie kiedyś były. 
Poza tym... nie przesadzajmy z tą powodzią, to nie było tak, jak w 1997 r., że fala przyszła nagle i nie dała szans. Ludzie byli uprzedzani znacznie wcześniej i był czas, żeby sprzęty ewakuować. Wiem, że były miejsca, gdzie woda zalewała całe domy, nawet z górnymi kondygnacjami. Być może nie zawsze dało się przewidzieć, ale to był jakiś niewielki odsetek wszystkich poszkodowanych, a więc tym bardziej wśród niepełnosprawnych było ich niewielu. 
Mam akurat pokój na piętrze, ale przecież wiem doskonale, jak wyglądają przygotowania do nadejścia wody i wiem, że co się da, to się wynosi. Nawet z powodzi sprzed 13 lat, chociaż fala szła z prędkością wodospadu, uratowaliśmy nieco sprzętów, jak lodówka, pralka czy zmywarka. 
Patryk - A Sandomierz - tam woda przyszła niespodziewanie. A Kraków? Tam przerwała wał i też nikt tego nie przewidział. Mam nadzieję, że PFRON pomyśli także o szkołach specjalnych, które również ucierpiały. 
Magdalena - Hm, no wiesz. Mnie się wydaje, że od tego są stany alarmowe na rzekach, sztaby kryzysowe itd., żeby ostrzegały, choćby miały przesadzać. Jeżeli w pobliżu jest rzeka i przekracza stan alarmowy, to należy przedsięwziąć wszelkie środki ostrożności. W 1997 r. u nas faktycznie informacja była kiepska i można by powiedzieć, że się nikt nie spodziewał, a jednak choćby w ostatniej chwili ludzie co nieco powynosili. Tym razem trąbiono już dzień wcześniej, żeby opróżniać partery i dotyczyło to ogromnego obszaru miasta. U mnie na osiedlu mało kto był zalany, ale prawie wszyscy wszystko co się dało, powynosili. 
Zresztą przecież nie mówię, że zalanie sprzętu nie jest możliwe. Mówię tylko, że jest to jakiś minimalny odsetek wszystkich strat. Po pierwsze w skali wszystkich zalanych terenów, te gdzie się wody kompletnie nie spodziewano albo była tak wielka, że nie było gdzie uciekać, stanowiły niewielki odsetek. Po drugie nie każdy mieszka na parterze. No, a po trzecie PFRON na sytuacje awaryjne, jak zniszczenie sprzętu, ma swoje procedury. Nie bronię tej instytucji, bo nigdy nie miałam powodów jej specjalnie lubić, ale bez przesady. 
A tak na marginesie, gdyby woda mi rosła tak, że należałoby migiem wziąć co się da i uciekać, to z całą pewnością chwyciłabym laptopa i Pacmatea. Wiem, że nie każdy ma laptopa, wiem, że są jeszcze inne sprzęty trudniejsze do wyniesienia, ale wiem też, że w takiej sytuacji są one priorytetowe. Mój brat z mamą w 1997 r. lodówkę wynosili, kiedy woda już ich doganiała, a jednak ją uratowali. 
Jak widać, jestem już doświadczoną powodzianką. Dwie powodzie w życiu to nie byle co. Wcale mi się to nie podoba, ale też nie oczekuję, że PFRON mi da Bóg wie co, bo miałam pecha i zostałam zalana. Moi rodzice przez 10 lat spłacali kredyt powodziowy sprzed 13 lat, a teraz znowu trzeba robić remont. Nie tak generalny, jak wtedy, ale jednak. 
Andrzej - No to Bracia i Siostry, w tym roku tyflogadżetów dofinansowanych przez Pefron nie będzie. 
Danuaria - Daruj sobie te niesmaczne żarty. Swoją drogą, co to jest 2000 zł wobec utraty wszystkiego. Poza tym kto z niepełnosprawnych będzie miał głowę do załatwiania takich spraw. 
Andrzej - To nie miał być żart, a jedynie takie sobie moje przypuszczenie-konstatacja - ani smaczne, ani niesmaczne. Może nie mam racji - pożyjemy, zobaczymy, i nie ma się co tak pultać proszę siostry. Śmieszna jest raczej wysokość tej zapomogi. 
Krzysztof - Proszę Szanownego Brata, pewnie Brat ma rację, ale mógł to zostawić dla siebie, bo w końcu stała się tragedia. Ludzi zalało i ciesz się, że woda nie doszła na szanowne Bródno, bo byś teraz nie był taki wesoły. 
Piotr - Ale czego tu więcej oczekiwać, skoro rząd daje takiej samej pomocy 6000 złotych. Ciekawe, jaką aferę PFRON chce zatuszować swoim miłosiernym gestem. 
Magdalena - Od dzisiaj można składać wnioski, postanowiłam więc skorzystać, jako że woda w domu była. Na stronie PFRON-u informacje są mało konkretne, zwłaszcza punkt dotyczący dokumentów potwierdzających zalanie. Nigdzie nie napisali, jaki to ma być za dokument, przez kogo wydany itd. 
Zadzwoniłam do naszego opolskiego oddziału PFRON, gdzie połączono mnie z panem, który ma się niby tym programem zajmować. Ten pan przeczytał mi to samo, co stoi w necie. Zapytałam więc, jaki to konkretnie ma być dokument, a on mi na to, że nie wie. Wystąpili do centrali o doprecyzowanie, ale jeszcze nie ma odpowiedzi. Powinnam więc zwrócić się do urzędu gminy o jakiś papierek. 
Tłumaczę facetowi, że mam kartę powodzianina, którą MOPS wydaje na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. To jest tak naprawdę jedyna instytucja państwowa, która może potwierdzić zalanie. Owszem, urząd miasta wydaje jakieś zaświadczenia, ale tylko na podstawie danych o tym, gdzie była woda, np. na potrzeby usprawiedliwienia nieobecności w pracy. Skąd w ogóle oni mają wiedzieć, kto miał ile wody w domu i co stracił, skoro to są zadania zlecone MOPS-owi. Urzędnik jednak jakoś co do tej karty powodzianina przekonany nie był. W rezultacie stanęło na tym, że powinnam składać takie dokumenty, jakie mam, a oni ewentualnie wezwą o uzupełnienie. No, normalnie zamiast kawy, na podniesienie ciśnienia można sobie zadzwonić do PFRON-u! 
Jeszcze mi powiedział, że chcą też z centralą ustalić, co to znaczy "pomieszczenia zamieszkiwane przez wnioskodawcę". Kto wie, może mi powiedzą, że skoro pokój mam na piętrze, to mi się nic nie należy, a że kuchnia, salon i łazienka, to jakby nie patrzeć, też pomieszczenia przeze mnie zamieszkiwane... No, wymiękam, po prostu wymiękam. 
 Opracowała Kaktus 
 
aaa 
12. Z PRZESZŁOŚCI 
Niewidomi wobec dziesięciolecia 
 
 Źródło: Pochodnia lipiec 1954 r. 
 
Poniżej zamieszczamy wypowiedzi naszych kolegów-aktywistów i przodowników pracy na temat ich życia w dziesięciolecie Polski Ludowej. 
 Redakcja 
 
 Feliks Woźniak - brygadzista i kierownik warsztatów w Spółdzielni Inwalidów "Praca Niewidomych" w Zabrzu 
- Dziesięć lat Polski Ludowej to gigantyczny wysiłek całego narodu. My, niewidomi, po raz pierwszy dzięki ludowemu ustrojowi bierzemy czynny udział w budowaniu socjalizmu i lepszej przyszłości. Korzystamy z pełnych praw obywatelskich, mamy dostęp do szkół i fabryk. Dziś już praca i oświata nie jest nam obca, możemy kształcić się i pracować na równi z widzącymi dla dobra i szybszego rozwoju naszej ukochanej ojczyzny. Pracą swoją damy dalsze dowody wdzięczności dla rządu i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Wykażemy, że umiemy pracować dla szybkiego podniesienia stopy życiowej całego pracującego społeczeństwa. 
 
Bartosz Wilhelm - racjonalizator z huty "Pokój" w Bytomiu 
- Nie marzyłem nigdy w czasie sanacji, że jako niewidomy mogę być zatrudniony w ciężkim przemyśle i wciągnięty do produkcji i racjonalizatorstwa. W Polsce przedwrześniowej, jak większość ludzi widzących, byłem bezrobotny. W czasie okupacji pozostawałem bez pracy, Wywieziono mnie na roboty przymusowe do Niemiec, gdzie przy pracy na budowie uległem nieszczęśliwemu wypadkowi i utraciłem całkowicie wzrok. W 1946 roku przyjechałem do kraju. Było wtedy bardzo ciężko, okupant zniszczył większą część naszego przemysłu i rolnictwa. 
Ale Polska Ludowa nie zapomniała o niewidomych. W maju 1948 roku wyszedł dekret Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej o przeszkoleniu niewidomych celem zatrudnienia ich w przemyśle. Zgłosiłem się na szkolenia, mimo że miałem przekroczony wiek. 
- Liczę obecnie pięćdziesiąt dwa lata. Szkolenie ukończyłem z dobrym wynikiem i we wrześniu 1948 roku zostałem przyjęty do Zjednoczonych Zakładów Rowerowych w Wirku jako pomocnik monterski przy nakręcaniu trybików do tylnych kół i regulacji rozpędów. 
W krótkim czasie zastąpiłem widzącego pracownika i osiągnąłem sto siedemdziesiąt procent normy. W 1950 roku zacząłem pracować w Hucie "Pokój" w charakterze ślusarza w warsztatach mechanicznych w dziale obróbki prób, gdzie pracuję do tej chwili. W roku 1951 przystąpiłem do współzawodnictwa pracy i w ciągu dwóch lat i trzech miesięcy wykonałem zadania Planu 6-letniego. W 1953 roku zostałem nagrodzony Odznaką Racjonalizatorstwa Produkcji i Odznaką Przodownika Pracy. W marcu 1954 roku wykonałem projekt racjonalizatorski - przyrząd do piłowania prób do rozrywania blachy cienkiej, co umożliwiło niewidomym wykonywanie pracy, dostępnej dotąd tylko widzącym. 
W miesiącu maju średnie wykonanie normy wynosi dwieście czterdzieści sześć procent normy. Apeluję do wszystkich pracujących kolegów niewidomych, ażeby zwiększyli swoje wysiłki w pracy i pogłębiali swoje wiadomości fachowe, jak i polityczne. Dzięki temu koszty własne będą obniżone i wypracujemy nową obniżkę cen. 
 
Maria Wasłowicz - szczotkarka z Przemyśla 
- Urodziłam się na Węgrzech w Budapeszcie w 1897 roku. Jako czternastoletnie dziecko straciłam wzrok. Po przyjeździe mojej matki do byłej Galicji osiedliłyśmy się w powiecie krośnieńskim. Miałyśmy własną chatę i ogród, co dawało nam utrzymanie. Niedługo jednak umarła mi matka i pozostałam sama. Błąkałam się od chaty do chaty, od wsi do wsi. Nadeszła druga wojna. W ukryciu dostawałam jedzenie od osób, przyjaźnie nastawionych do mnie. 
Czasy wyzwolenia zastały mnie w Krośnie, gdzie zajmowałam się zbieraniem jałmużny. Nie troszczono się o mnie, gdzie śpię i co jem. Dopiero Polska Ludowa zaopiekowała się mną i innymi inwalidami poprzez powołanie do życia organizacji Polskiego Związku Niewidomych, a w tym i naszego oddziału w Przemyślu. Oddział nasz sprowadził mnie do spółdzielni, zostałam przeszkolona i obecnie pracuję w szczotkarstwie, a zarobki moje wynoszą około sześciuset złotych miesięcznie, z czego mogę się wyżywić i ubrać. 
Państwo przyszło mi z wielką pomocą, gdyż w pierwszych pięciu miesiącach dostałam bezpłatne wyżywienie i pokój, otoczono mnie opieką, nie dano mi odczuć, że byłam kiedyś żebraczką, zapewniono opiekę lekarską, której nie zaznałam dotąd nigdy w życiu. Nie starcza mi wyrazów wdzięczności za to, że mogę pracować i zarabiać na swoje utrzymanie, być pożytecznym człowiekiem. 
Wiem, że zawdzięczam to wszystko ustrojowi Polski Ludowej i łączę się wraz z wszystkimi niewidomymi z pełną ufnością, że los nasz teraz będzie z każdym dniem lepszy. 
 
Maria Kurnatowska - pracownica Spółdzielni Inwalidów "Niewidomy" z Poznania 
- Wyrazem największego zrozumienia nas niewidomych nie jest współczucie i okazywana nam litość, lecz danie nam pracy i dopuszczenie nas do współgospodarowania państwem. Poza prawem do pracy w zwycięskim okresie pierwszego dziesięciolecia Polski Ludowej uzyskaliśmy prawo do korzystania ze wszystkich osiągnięć kulturalnych. Korzystamy z nauki, koncertów, a ostatnio nawet ze sportu. Przez sport, który kiedyś był przywilejem ludzi bogatych, a w każdym razie przywilejem ludzi widzących, poznajemy turystykę, różne dyscypliny sportu, usprawniające nasze ciało i rozwijające orientację, tak bardzo nam przecież potrzebną. 
Dziesięć lat Polski Ludowej to wielkie osiągnięcia w naszym życiu. Odczuwam wielką wdzięczność dla Państwa za wszystko, co dzięki niemu osiągnęłam. Praca, którą wykonuję, a także praca społeczna, napawa mnie dumą - mogę moim wysiłkiem przyczynić się do dobrobytu i zachowania pokoju. 
 
Czesław Kryjom - pracownik Zakładów imienia Józefa Stalina w Poznaniu 
- Już w roku 1945 odczułem opiekę ze strony Polski Ludowej. Otrzymałem to, czego przed wojną niewidomy nie mógł uzyskać - a mianowicie pracę. Pracę, która dała mi samodzielność, poczucie wartości osobistej, warunki egzystencji. Zakład pracy dał mi ładne mieszkanie. Pracą chciałem się odwdzięczyć. W rywalizacji z ludźmi widzącymi nie ustępowałem i wreszcie uzyskałem zaszczytną Odznakę Przodownika Pracy. 
Pracując społecznie w naszej organizacji związkowej, miałem okazję sprawdzić, jakie korzyści kulturalne dostępne są dla niewidomych. Sam też korzystałem ze wszystkich dostępnych dla mnie rozrywek. To był mój wypoczynek po pracy. W ciągu dziesięciolecia Polski Ludowej potrafiłem tak ułożyć sobie życie, by nie odbiegało ono od życia przeciętnych rodzin. Jest to wyraźnym dowodem troski rządu i Partii o każdego obywatela. 
 
Maria Beym - uczennica Państwowego Liceum Pedagogicznego w Poznaniu 
- Trudno mi powiedzieć, jak żyli niewidomi przed wojną. Nie pamiętam tych czasów, choć już wówczas byłam niewidoma. Opiekę zapewniała mi rodzina. Po wojnie zostałam sama. Miałam jednak warunki do nauki, stworzone przez Ludową Ojczyznę. 
Po szkole podstawowej wstąpiłam do Liceum Pedagogicznego w Poznaniu. Posiadam już zawód nauczycielki. Obecnie mam możliwość studiowania w wyższej uczelni. Z tego wnioskuję, że niewidomy w Polsce spotkał właściwą opiekę i ma możliwości rozwijania swych umiejętności. Wiem, że niewidomi pracują i zdobywają zaszczytne Odznaki Przodownika Pracy, a także przodują w nauce. Starszy mój kolega - Leon Kudełko jest przodownikiem nauki na trzecim roku prawa Uniwersytetu Poznańskiego. Jestem przekonana, że osiągnięcia Polski Ludowej są już tak duże, że niewidomy po studiach będzie mógł zająć stanowisko, odpowiadające jego kwalifikacjom. Wdzięczność młodzieży niewidomej dla Państwa za możliwość zdobywania nauki, a potem pracy w wybranym kierunku, jest ogromna. Z prawdziwą radością przeżywać będę święto dziesięciolecia Polski Ludowej - kraju sprawiedliwości społecznej. 
 
 aaa 
13. MRUCZĘ I PRYCHAM 
Kanony środowiskowej prasy 
 
Jestem Starym Mądrym Kocurem. W środowisku osób niewiadomych i słabowiedzących tkwię już od kilkudziesięciu lat. Od kilku lat piszę felietony, które - mówiąc skromnie - bardzo się Szanownym Czytelnikom podobają. Mogę więc skutecznie, kompetentnie, nowocześnie udzielić kilku rad kolegom dziennikarzom prasy środowiskowej. Oczywiście, nie chcę nikogo straszyć, ale muszę ostrzec, że nieprzestrzeganie tych kanonów grozi śmiercią lub kalectwem, rzecz jasna, dziennikarsko-politycznym. 
Mój protoplasta chciał mieć tylko troszeczkę własnego zdania i został skazany na śmierć przez utopienie. Otóż zatopiony został stateczek o pięknym imieniu "Biuletyn Informacyjny", na którym pływał. W zamiarze sądu kapturowego było, żeby utonął razem z nim. Ale to szczwana jucha, nie dał się utopić i wraz z innymi osobami zbudował następny stateczek, o równie pięknej nazwie "Biuletyn Informacyjny Trakt", a później, już całkiem samodzielnie kolejny i to dość duży - "Wiedzę i Myśl". Obawiam się jednak, że nie każdy tak potrafi. Poczytajcie więc i stosujcie się do obowiązujących kanonów, psia wasza w te i nazad, bo będzie źle. 
 
Kanon 1 
 
O zwykłych działaczach społecznych, tak jak o zmarłych, można pisać tylko dobrze, bardzo dobrze, super dobrze albo wcale. Kto tego nie wie, naraża się na okrutny jazgot, zarzuty, pretensje albo i na co gorszego. 
 
Kanon 2 
 
O wielkich działaczach koniecznie trzeba pisać wyłącznie bardzo dobrze, super dobrze. Nie można o nich pisać dobrze, bo to zbyt mało, ani nie pisać, bo to może skończyć się fatalnie. Oni są ekstradobrzy i wszyscy o tym wiedzieć powinni, a to, jak wiadomo, wymaga pisania i mówienia. 
 
Kanon 3 
 
Należy zawsze pisać to, czego oczekuje władza i przedstawiać to tak, żeby nikt nie miał wątpliwości, iż jest dobrze, bardzo dobrze, wspaniale, cudownie, idealnie, albo jeszcze lepiej. Jeżeli, np. chcemy napisać, że Władza, Władca lub Władczyni troszczy się o sprawy osób niewiadomych i słabowiedzących, czytelnicy muszą być przekonani, że troska ta jest zaiste wielka, że od tej troski Władza najpierw całkowicie wyłysiała, a potem osiwiała, tak się troszczyła. No i musi jasno wynikać, że ona Władza troszczyła się wyłącznie o dobro osób niewiadomych i słabowiedzących, a o swoje zupełnie nie. Trzeba to tak napisać, żeby nawet najbardziej złośliwemu, tępemu lub niezorientowanemu, do pustego łba nie przyszło, że to wyłysienie i osiwienie spowodowały troski o własne interesy. 
 
Kanon 4 
 
Zawsze trzeba pamiętać, że Władza, Władca lub Władczyni ma same sukcesy, same dobre cechy i nigdy błędów nie popełnia. Oczywiście, to rzecz wiadoma, że czasami, a u niewiadomych i słabowiedzących bardzo rzadko, coś się nie udaje, coś nie wychodzi, coś wyjdzie nie tak, jak miało wyjść. W takiej sytuacji, należy dołożyć wszelkich starań, żeby porażkę przedstawić tak, coby wyglądała na sukces. 
Jeżeli, co nie daj Boże, okaże się to niemożliwe, trzeba znaleźć odpowiedzialnego za tę porażkę poza kręgiem Władzy niewiadomych i słabowiedzących. Może to być jej przeciwnik, może to być władza państwowa, sprzysiężenie ogrodników, cokolwiek, byle nie Władza niewiadomych i nie słabowiedzących. A jak już znajdzie się tego niecnego złoczyńcę, przez którego nie udało się to czy tamto, o...! Można sobie na nim użyć bez litości i bez miary. To jest w pełni dozwolone, ba, nawet wskazane i pożądane przez Władzę niewiadomych i słabowiedzących. 
 
Kanon 5 
 
Nie należy zauważać problemów, nie zwracać uwagi władzom, że coś należałoby zrobić, nie pisać o niezadowoleniu malkontentów ani o niczym podobnym. Trzeba wiedzieć, że pisanina o problemach psuje humor władzom osób niewiadomych i słabowiedzących. Dlatego należy tak pisać, żeby było dużo słów, a mało treści, najlepiej wcale. Bo przecie wiadomo, że jeżeli się o czymś nie pisze i nie mówi, to nie istnieje. A kto u kata chce, żeby istniały problemy, trudności, niedociągnięcia? 
 
Kanon 6 
 
Pod żadnym pozorem nie należy pisać o kandydatach do władz, przewidywać, że ktoś będzie albo nie będzie kandydował, że ktoś jest dobrym albo złym kandydatem - zwłaszcza o tych, którzy się nie nadają. To takie niesmaczne, nieeleganckie, nieprzyjemne i nikomu do niczego niepotrzebne. 
 
Kanon 7 
 
Nigdy, ale to nigdy, nie należy pisać, że ktoś mógłby mieć inny program działania niż mają władze niewiadomych i słabowiedzących. Nikt bowiem programu takiego nie ma i mieć nie może. A poza tym komu i po co potrzebny inny program niż mają władze? A po co komu jakikolwiek program działania? Czy nie wystarczy, że są władze niewiadomych i słabowiedzących, a już one wiedzą co i jak robić należy. 
 
Kanon 8 
 
Nie tylko o władzach należy pisać właściwie, ale również o osobach niewiadomych i słabowiedzących. Diabelnie one, osoby te ma się rozumieć, nie lubią czytać o swoich wadach, których zresztą nie mają, o jakichkolwiek wymaganiach pod ich adresem, bo przecie od nich nic wymagać nie należy, o potrzebie rehabilitacji i samorehabilitacji ani o podobnych bzdurach. Od takiej pisaniny, osoby niewiadome i słabowiedzące tracą chęć do życia i nabierają jeszcze większej awersji do czytania, która i bez tego jest potężna. 
 
Kanon 9 
 
W prasie środowiskowej należy pisać jak najmniej o środowisku, o osobach niewiadomych, o osobach słabowiedzących i o podobnych sprawach. Jak się pisze, to się i napisze, czasami nie to, co należy. No, a wtedy kłopoty gotowe. A jak się nie pisze, kłopotów z pewnością nie będzie. 
 
Kanon 10 
 
Trzeba dokładnie wiedzieć, o czym należy pisać, jeżeli się już musi. Otóż można i należy pisać o: 
a) zdrowym żywieniu, 
b) książkach beletrystycznych, nie innych, które warto przeczytać, 
c) chorobach cywilizacyjnych, 
d) pięknych krajobrazach, 
e) muzyce, 
f) o dyskryminacji niewiadomych i słabowiedzących, 
g) niemożliwości zrozumienia niewiadomych przez wiedzących, 
h) o spędzonych urlopach, 
i) o swoich dzieciach, 
j) o równie poważnych sprawach, ale koniecznie z zastosowaniem wszystkich trzynastu kanonów. 
 
Kanon 11 
 
Należy upowszechniać prawdę, że wszystko, co złe, pochodzi od ludzi wiedzących, a za wszystko co złe w środowisku, chociaż tu nic złego nie ma, odpowiadają wiedzący pracownicy. Bez nich niewiadomi i słabowiedzący żyliby jak pączki w maśle. Wiedzący pracownicy jednak żerują na niewiadomych i słabowiedzących, żyją ich kosztem, oszukują, okłamują, lekceważą itp., itd. A w ogóle to wcale nie wiadomo, po co są zatrudniani. 
 
Kanon 12 
 
Prasę należy wydawać tylko w brajlu. Pismo to zna niewielu niewiadomych i jeszcze mniej słabowiedzących. Będzie więc bezpiecznie, bo mało kto przeczyta. Na wszelki wypadek można jednak dodatkowo się zabezpieczyć. W prasie brajlowskiej należy zamieszczać tylko piękne, brajlowskie kolory i dobrze uchwycone brajlowskie zdjęcia Władczyń i Władców. Zdjęcia te i kolory należy brajlem podpisywać i to wystarczy. Nie musi być żadnych innych tekstów, słów, a nawet liter. 
 
Kanon 13 
 
Niezależnie od tego, co i jak się pisze, trzeba głośno wołać, że jest to zgodne z poglądami autora, z jego gruntowną znajomością tego, o czym pisze, z jego głębokim poczuciem wartości tworzonych tekstów. No i musi być jasne, że redakcja ma również identyczne, samodzielne, całkowicie niezależne poglądy. A jak trzeba, jeszcze głośniej należy zaprzeczać, że w środowisku niewiadomych i słabowiedzących jest jakaś cenzura, autocenzura, naciski, nakazy, zakazy i podobne bezeceństwa. W środowisku tym niczego takiego nie ma i wszyscy powinni o tym wiedzieć, w to wierzyć i to głosić. 
 
Drodzy koledzy dziennikarze! 
 
Jeżeli będziecie kierowali się tymi kanonami, będziecie w środowisku niewiadomych i słabowiedzących pracowali tak długo, jak długo będzie grała Orkiestra Świątecznej Pomocy Jerzego Owsiaka, czyli do końca świata i jeden dzień dłużej. Jeżeli natomiast zachce się Wam mieć własne zdanie i przekazywać je czytelnikom, spotka Was to, co spotkało mojego protoplastę. Zastanówcie się nad tym. Szczerze Wam radzę. 
 Życzliwy Stary Kocur