Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.
Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres:
st.k@onet.pl lub st.k1@wp.pl
i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”. 
 
Wrzesień 2010 
Rok II 
Nr 9(21)/2010 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI - wyłącznie internetowy: 
st.k@onet.pl lub st.k1@wp.pl 
Telefon komórkowy: 501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści

1. OD REDAKCJI
2.1. Cele rehabilitacji małych niewidomych dzieci - Stanisław Kotowski
2.2. Plerre Villey Niewidomy dobroczyńca niewidomych - Maurycy de la Sizeranne - przekład z oryginału francuskiego: Wanda Zaleska-Kurnatowska, (fragmenty)
2.3. Laska lub język - Ewa Borecka
2.4. Nasi przygodni znajomi - Ryszard Dziewa
3. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
3.1. Odkrycie przywraca wzrok - Nadzieja dla chorych na jaskrę i sparaliżowanych
3.2. Luteina spowalnia proces ograniczenia pola widzenia w retinitis pigmentosa?
3.3. Ślepe myszy... widzą
3.4. Będzie bankomat dla niewidomych - Monika Kosz-Koszewska
3.5. Podyktuj treść SMS-a
3.6. Bilet autobusowy możesz kupić przez internet - Barbara Kraśnicka
3.7. Sprzęt elektroniczny wreszcie zrozumie polską mowę? - Tomasz Grynkiewicz
3.8. "Biedronka" niewidomym - M. Floryński
4. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Domofantom Penta Kinta, czyli sen o wszechpotężnym zinformatyzowanym niewidomym - Jerzy Ogonowski
5. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Rafałem Charłampowiczem rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 1)
6. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
6.1. Druga połowa kadencji
6.2. Informacje dotyczące "WiM"
6.3. Akcja Tyflobus - Zobacz świat niewidomych
7. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH - Nakrywanie do stołu - Jaga Praktyczna
8. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
8.1. Finansowanie magazynu "Integracja" w 2010 r.
8.2. Dobra czy fatalna informacja? - Aleksander Mieczkowski
8.3. Arogant czy chory? - Weredyk
8.4. Dyslenistwo - Oset
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
9.1. Renciści będą dorabiać bez ograniczeń? - Opracowała: Magdalena Gajda, (na podstawie publikacji Dziennika Gazeta Prawna)
9.2. Szczególna ochrona niewidomych - Magdalena Gajda
9.3. Czy rząd zadbał o osoby z niepełnosprawnością? - PAP
9.4. Wielkie zmiany w ustawie o rehabilitacji - Magdalena Gajda
9.5. Nowelizacja ustawy rehabilitacyjnej w UOKiK - Magdalena Gajda
9.6. Konsultacje społeczne nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej - Magdalena Gajda
9.7. Czy będzie więcej urzędników z niepełnosprawnością? - MG
9.8. Głuchoślepota jako odrębna niepełnosprawność - Magdalena Gajda
10. Z PRASY I Z INTERNETU
10.1. Plus daje niepełnosprawnym zniżkę, ale stawia wysokie wymagania - Monika Kosz-Koszewska, Przemysław Poznański
10.2. Plus wycofał się z absurdalnych przepisów, które uniemożliwiały niepełnosprawnym skorzystanie ze zniżki na abonament
11. DYSKUTUJEMY - O podróżowaniu koleją (cz. 2)
12. Z PRZESZŁOŚCI - Starania uwieńczone powodzeniem
13. MRUCZĘ I PRYCHAM
13.1. "Zarząd na półmetku"
13.2. Aneks do felietonu Starego Kocura dedykowany Pani wiceprzewodniczącej Teresie Wrzesińskiej

 aaa 
1. OD REDAKCJI 
 
We wrześniu rozpoczyna się rok szkolny i kończy się lato. Niewidomym i słabowidzącym uczniom oraz ich nauczycielom i wychowawcom życzymy, żeby rok ten był dobry dla nich. 
Dzieciom i młodzieży życzymy, żeby wiedza łatwo wchodziła do głów, klasówki, sprawdziany i odpytywania nie były groźne ani trudne, a oceny zawsze pozytywne. Przerwy mają być wesołe, a lekcje interesujące, no i radosne spotkania po wakacjach. A maluchom rozpoczynającym naukę życzymy, żeby w szkole czuli się tak dobrze i było im tak przyjemnie, jak u mamy i jak w przedszkolu. 
Nauczycielom zaś życzymy, żeby ich wychowankowie tylko trochę i to kulturalnie psocili, dobrze się uczyli i zachowywali, żeby nie sprawiali trudności. 
Niechaj szkoła daje wszystkim dzieciom, młodzieży i nauczycielom samą radość i przynosi wiele pożytku. 
 Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
 *** 
 
Mimo okresu ogórkowego otrzymują Państwo "Wiedzę i Myśl" równie bogatą, jak zwykle. Jak zawsze mamy nadzieję, że każdy z Państwa znajdzie dla siebie coś interesującego. Szczególnie polecamy dział "W prawie, w polityce i w praktyce". Przygotowywane są zmiany prawa, które dotyczą wielu z nas oraz instytucji i organizacji działających na naszą rzecz. Warto się orientować w tych projektach. Polecamy też, jak się wydaje, interesujący dział "Okulistyka, wynalazki, udogodnienia, sprzęt i pomoce rehabilitacyjne". 
Ponadto prosimy zapoznać się z pozycją 6.2., w której przekazujemy trzy informacje - dotyczące naszego miesięcznika. 
Sierpień był bardzo uciążliwy dla naszej redakcji, głównie z powodów trudności z łącznością elektroniczną. W pozycji 6.2. wyjaśniamy te problemy i podajemy nowe adresy poczty elektronicznej. 
Przypominamy też o możliwościach zamieszczania w naszym miesięczniku informacji i innych publikacji dotyczących organizacji pozarządowych oraz instytucji działających na rzecz niewidomych i słabowidzących. 
Zanim zaśpiewamy "A mnie jest szkoda lata...", cieszmy się łagodniejszymi już promieniami słońca, kontaktami z przyrodą, smakiem owoców i grzybów, bogactwem ostatnich tygodni lata. 
 
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH 
I SŁABOWIDZĄCYCH 
 
aaa 
2.1. Cele rehabilitacji małych niewidomych dzieci 
Stanisław Kotowski 
 
W poprzednim odcinku pisałem o celach rehabilitacji niewidomych niemowląt. Jak Państwo pamiętają, w tym przypadku, wszystko zależy od rodziców niewidomego niemowlęcia. Niemowlę świadomie nie może wyznaczać sobie żadnych celów, rehabilitacyjnych również. 
Podobnie ma się sprawa z małymi niewidomymi dziećmi. Ich poziom świadomości stopniowo wzrasta, ale jeszcze w wieku sześciu lat nie osiąga poziomu umożliwiającego wyznaczanie poważniejszych celów. Takie dziecko potrafi domagać się zabawek, które mają inne dzieci, nauczyć się wierszyka, który umie koleżanka itp., ale trudno to nazwać celami. W tym przypadku również wszystko zależy od rodziców. Rodzice, jeżeli postępują mądrze, mogą dobrze przygotować niewidome dziecko do zmagania się z trudnościami nauki szkolnej, współżycia z rówieśnikami, z samodzielnością itd. Jeżeli kierują się wyłącznie sercem, a nie rozumem, albo wstydzą się swego dziecka, brak wzroku traktują jak dopust boży, piętno ciążące na rodzinie, nie wierzą w możliwości osób niewidomych itd., mogą wyrządzić swemu dziecku krzywdę, której skutków w wielu przypadkach naprawić się już nie da. Niestety, rodzice często popełniają błędy wychowawcze i rehabilitacyjne. 
W "Przewodniku po problematyce osób niewidomych i słabowidzących" zamieściłem definicję błędów wychowawczych: 
"Błędy wychowawcze - niewłaściwe postępowanie rodziców wobec niepełnosprawnych dzieci, wyręczanie we wszystkim, brak wymagań, stosowanie "taryfy ulgowej", ograniczanie aktywności dziecka i kontaktów z rówieśnikami oraz nadmierne wychwalanie "osiągnięć" dziecka. Rzadziej stawianie wygórowanych wymagań, które mają doprowadzić do wyrównania szkód spowodowanych przez niepełnosprawność". 
Zatem podstawowym zadaniem rodziców niewidomego dziecka jest unikanie podobnych błędów. Nie jest to łatwe, gdyż niejednokrotnie na drodze realizacji staje błędnie rozumiana miłość rodzicielska, rzadziej odrzucanie dziecka. 
Nadmierna opiekuńczość prowadzi do braku samodzielności, niezaradności, postaw roszczeniowych, egocentryzmu dziecka i ogólnie do niedostosowania do funkcjonowania w społeczeństwie. 
Szczególnym skutkiem błędów rodziców i ograniczania aktywności dziecka, mogą być blindyzmy. 
Według definicji zamieszczonej w wyżej podanym "Przewodniku...": "blindyzmy - zachowania niektórych niewidomych polegające na wykonywaniu bezcelowych ruchów lub czynności, np. kołysanie się, potrząsanie lub kręcenie głową, zbytnie podnoszenie nóg przy chodzeniu, a także brak mimiki i gestykulacji". 
Zdarza się, że rodzice tego typu ruchliwość dziecka odbierają jako przejaw jego rozwoju, jako coś pozytywnego. Nie zdają sobie sprawy z tego, że zachowania takie będą w przyszłości negatywnie wyróżniać ich dziecko spośród innych, najpierw dzieci, potem ludzi dorosłych. Wyeliminowanie blindyzmów będzie bardzo trudne, czasami niemożliwe. 
Kolejnym negatywnym skutkiem błędów wychowawczych, i to trudnym do uniknięcia, jest tak zwany werbalizm. Jest to wypowiadanie przez niewidome osoby słów, którym nie odpowiadają dokładne wyobrażenia zjawisk, przedmiotów i relacji między nimi. 
Przed laty w ośrodkach szkolno-wychowawczych dla niewidomych w Krakowie, w Laskach Warszawskich i we Wrocławiu, przeprowadzałem badania na temat kształtowania wyobrażeń u niewidomych na podstawie rysunku plastycznego. W wyniku tych badań, których nie będę tu referował, ujawniły się przykłady werbalizmu. 
Kiedy dzieciaki otrzymywały do rąk model marchewki, nie miały żadnych trudności z rozpoznaniem, co to jest. Dzieci niejednokrotnie jadły surową marchewkę i znały doskonale jej cechy fizyczne. 
Znacznie gorzej wyglądała sprawa z innymi warzywami i innymi modelami. Burak okazał się słabo rozpoznawalny. I to jest zrozumiałe. Dzieci wiedziały sporo o burakach, jadły barszcz i buraczki jako dodatek do drugiego dania. Wiedziały, że są one mocno czerwone, buraczkowe, że są smaczne lub nie, w zależności od gustów. Ale kształt buraka? A niby skąd dzieci miały to wiedzieć? Przecież buraków nie je się na surowo w całości. 
Jeszcze gorzej sprawa wyglądała z modelami ryb - karpia i szczupaka. Były one samolotami, rakietami albo niczym znanym. 
Dzieci z ośrodków szkolno-wychowawczych nie miały możliwości brania w ręce i dokładnego oglądania ryb. Jadły je i sporo o nich wiedziały, ale nie znały ich kształtów. 
Na tym polega werbalizm. Niewidomy może mówić o wszystkim łącznie z kolorami, rozgwieżdżonym niebem i podobnymi obiektami. Wypowiadanym słowom, pojęciom jednak nie odpowiadają dokładne, prawidłowe wyobrażenia. 
Podstawowym celem rehabilitacji małych niewidomych dzieci jest tworzenie im odpowiednich warunków poznawania otoczenia, rzeczywistości, świata. Dzieci muszą mieć swobodę manipulowania przedmiotami. Nie można ograniczać ruchliwości dziecka, jego działań manipulacyjnych i poznawczych. Niestety, często rodzice, w trosce o bezpieczeństwo dziecka robią to wszystko, czego robić nie należy. 
Dziecko powinno mieć możliwości darcia, cięcia nożyczkami, posługiwania się młotkiem, nożem i innymi przedmiotami uznawanymi za niebezpieczne. Oczywiście, nie powinno tego robić bez kontroli osoby dorosłej, ale dziecko musi ćwiczyć ręce, rozwijać i doskonalić sprawność manualną, poznawać strukturę i kształty przedmiotów oraz przestrzenne stosunki między nimi. Bez tego nie będzie rozwijać się prawidłowo. 
Niestety, rodzice nie mają wystarczających możliwości pokazywania niewidomemu dziecku modeli: kościoła mariackiego, Pałacu Kultury i Nauki, modelu wszechświata, modeli grzybów, mrówek, kondorów, lwów i słoni itp. Są tu pewne możliwości, ale o wiele skromniejsze od tych, które są dostępne dzieciom widzącym. Odpadają: obrazki, zdjęcia, rysunki, filmy, audycje telewizyjne. Można powiedzieć, że to, co się znajduje dalej niż zasięg rąk dziecka, nie istnieje. Tak samo, trudno jest oglądać dotykiem wielkie obiekty, np. łańcuchy gór, budowle, duże zwierzęta oraz bardzo małe - owady, bakterie, pyłki kwiatów. Poza tym nie poddają się oglądowi dotykowemu przedmioty w ruchu, gorące, bardzo zimne, kruche. Trzeba więc starać się, żeby w miarę możliwości dostarczać dziecku modele podobnych przedmiotów. Możliwości jednak, jak już wspomniałem, są tu ograniczone. 
Oczywiście, i bez tego, dziecko będzie jakoś się rozwijało, ale niekoniecznie prawidłowo. 
Odrębnym zagadnieniem są kontakty z rówieśnikami. Są one ułatwione w rodzinach, w których jest więcej dzieci w podobnym wieku - różnica dwa trzy lata. Jeżeli dziecko jest jedynakiem albo ma rodzeństwo dużo starsze, trzeba zadbać, żeby często mogło spotykać się z rówieśnikami. Jest to bardzo ważne ze względu na uspołecznienie dziecka. 
Dobrym wyjściem jest uczęszczanie dziecka do przedszkola. Nie musi to być przedszkole specjalne. Wprawdzie nie wszystkie zajęcia przedszkolne są dostępne dla niewidomego dziecka, ale nie jest to wielkie ograniczenie. Nauczycielki przedszkola z pewnością poradzą sobie z takimi trudnościami. Mogą skorzystać z odpowiedniej literatury oraz z pomocy nauczycielek, które mają doświadczenia w takiej pracy. 
Reasumując można powiedzieć, że głównym celem rodziców niewidomego dziecka jest umożliwianie mu rozwijania zdolności poznawczych i motorycznych, manipulacyjnych i uspołecznienia. Jest to warunkiem przyszłej samodzielności, a wcześniej osiągnięcie dojrzałości szkolnej. 
Zachęcam do przeczytania "Niewidomy dobroczyńca niewidomych Maurycy de la Sizeran", pozycja 2.2. Będą mogli Państwo przekonać się, jak mądrość rodziców w XIX wieku umożliwiła niewidomemu chłopcu rozwijać się prawidłowo. Był to chłopiec z rodziny arystokratycznej, ale nie niańki i gubernanci byli ważni w jego dzieciństwie. To, na co chcę zwrócić Państwa uwagę, to jego swobodne przebywanie w stajniach, młynie, kuźni, piekarni itp. i praktyczne poznawanie prac wykonywanych w tych miejscach. Dodam, że nie wszędzie tam było bezpiecznie, a mimo to... 
 Stawiam przed Państwem przykład chłopca nieco starszego, który ma już poza sobą okres wczesnego dzieciństwa. Mimo to, jego doświadczenia i późniejsze osiągnięcia, godne są zastanowienia i wykorzystania w procesie rehabilitacji niewidomych dzieci od najwcześniejszych lat ich życia. już od wczesnego dzieciństwa. 
 
 *** 
 
We wczesnym dzieciństwie, wprawdzie miałem osłabiony wzrok, ale był on na tyle dobry, że mogłem funkcjonować podobnie jak pozostałe dzieci w moim wieku. Dodać należy, że był to okres okupacji niemieckiej i radzieckiej, na zmianę. Rodzice więc nie mieli możliwości rozpieszczania mnie, ograniczania mojej aktywności, ani dostarczania zabawek o charakterze dydaktycznym i rehabilitacyjnym. I dobrze - szpulki, kawałki drewna, puszki po konserwach pozostawiane przez niemieckich żołnierzy, szyszki, kasztany, z których można wycinać grzybki i koszyki, żołędzie, ziemniaki, kawałki drutu i sznurka, stare gwoździe, młotek, nóż i tym podobne były dla mnie dostępne bez większych rodzicielskich ograniczeń. Nieraz miałem ręce pokaleczone, palce sine od uderzenia młotka, kolana podrapane, guzy na czole. I dobrze - wszystko pogoiło się, ale ręce sprawne pozostały. Przydały się w białostockiej spółdzielni niewidomych przy wyrobie szczotek i zamknięć pałąkowych do butelek, przydały się w krakowskiej szkole masażu leczniczego, przydają się przy drobnych naprawach w domu, np. wymianie uszczelek, naprawie zamka w drzwiczkach, założeniu żyrandola, no i przy pracy z komputerem. Miał rację Władysław Broniewski, że ptasie mleko nie sprzyja wyrastaniu na człowieka. Nie sprzyja nikomu, niewidomemu dziecku również. 
 
aaa 
2.2. Plerre Villey 
Niewidomy dobroczyńca niewidomych Maurycy de la Sizeranne przekład z oryginału francuskiego: Wanda Zaleska-Kurnatowska, 
(fragmenty) 
 
Źródło: "Wypisy tyflologiczne" część I 
Wybrała i opracowała s. Cecylia Gawrysiak 
 
Ludwik Maurycy Monier de la Sizeranne urodził się 30 lipca 1857 r. w Tain, małym miasteczku, leżącym w departamencie Drome nad brzegami Rodanu. Jego wielkie, niebieskie oczy patrzące z jednej strony na sewenny z drugiej na wspaniałości Alp delfinackich - zdawały się być stworzone na to, aby chłonął najwytworniejsze formy piękna. 
Ojciec jego, zdolny malarz pejzażysta, a zwłaszcza rysownik wielkiego talentu, pozwalał dziecku bawić się w kącie swojej pracowni. Malec próbował naśladować ojca i zapełniał albumy rysunkami. W tej starej rodzinie francuskiej, przywiązanej do ziemi, o obyczajach patriarchalnych, zaczerpnął Maurycy mocne tradycje intelektualne i moralne oraz tradycje poświęcania się dla dobra publicznego. 
Zamiłowania indywidualne dziecka zaakcentowały się wcześnie. Przypatrzmy się jak się bawi, zabawa najlepiej odzwierciedla duszę dziecka. Obserwujemy w nim mało wyobraźni, żadnej fantazji. Lubi rozbierać maszyny, badać ich tryby, poznawać mechanizm poruszający jego zabawki. Zamiłowanie do nauk ścisłych, które się w nim później tak silnie rozwinęło, już wówczas się zaznacza. Posiada mały warsztacik stolarski, który lubi nade wszystko, a praca przy tym warsztacie wyraźnie wskazuje na kierunek jego umysłowości. Pragnie robić przedmioty, "które mogą się do czegoś przydać". Chce działać zawsze dla celów realnych i dochodzić do dotykalnych, uchwytnych rezultatów. Owoce zaś tej pracy będą dla bliźnich. Tak jak wszystkie dzieci, zadaje pytania bez końca, ale przedmiotem jego pytań jest najczęściej trudne życie wieśniaków, którzy kłaniają się nisko jego dziadkowi. 
Maurycy skończył lat 9. W piękny dzień jesienny, 4 października 1866 r. zdarza się straszny wypadek. Cała rodzina przybyła właśnie do zamku Ferralhon, gdzie mieszka babka Maurycego. Chłopak wysiadł z powozu. W zamęcie pierwszych chwil powitania wychodzi na taras z łukiem w ręku. Zdjął go ze ściany w sieni, aby wypróbować tę starą, dawno nie używaną, zabawkę. Strzela. Kiedy podniósł główkę, aby śledzić wzrokiem kierunek krzywej, którą strzała opisuje w powietrzu, strzała powraca i uderza go w oko. Ból straszny. Ale oko nie krwawi. I dziecko nie mówi nic. Dopiero przy stole babka zwróciła uwagę na to, że chłopczyk nic nie je. Pytają, co mu jest. "To nic, to nic!". Zastosowują domowe środki, używane wtedy, ale po pewnym czasie okazuje się, że drugie oko jest już również zaatakowane... Zasięgają w Paryżu rady najlepszych okulistów. Wreszcie postanawiają operację, aby choć jedno oko uratować. Nie znano wówczas jeszcze środków znieczulających. Opowiadano mi, że kiedy trzeba było zastosować wypalanie żelazem, dziecko dosiadło krzesła jak konia i uchwyciwszy się rączkami poręczy, podczas całego zabiegu ani drgnęło. Zwolna, miotani straszną trwogą, to znów łudzeni nadzieją rodzice, musieli pogodzić się z okrutną rzeczywistością: dziecko ich pozostanie niewidome! 
W swoim nowym życiu, w które zresztą zabiera cały zapas dawnych świetlanych obrazów, trochę powabny z natury, ale pełen życia w godzinach zabawy, mały Maurycy przy boku swoich zrozpaczonych rodziców jest jedynym nie domyślającym się nieszczęścia, które nań spadło! Nie jest wykolejony. Pozostaje tym samym dzieckiem, jakim był przed katastrofą. Jak dawniej ulubioną jego zabawką jest warsztat stolarski. Ze wszystkiego chce sobie zdawać sprawę za pomocą dotyku. W parku z wychowawczynią wymierza obwód klombu. Składa i rozbiera sam uprząż, i prosi, aby mu wolno było samemu zaprząc konia, bo jego zamiłowanie do koni, prawdziwa pasja lat chłopięcych, zupełnie się nie zmniejsza. Jest zawsze tym samym, małym Maurycym, czynnym, przedsiębiorczym, odważnym i wytrwałym, który pewnego dnia, zajęty przy jakimś remoncie tak silnie uderzył się w głowę, że ślad tego uderzenia pozostał mu na całe życie, biała blizna wśród kasztanowych włosów. 
Wypadek z łukiem nie pozostawił w jego duszy żadnych pierwiastków lęku. Zainstalowano dla niego w ogrodzie przyrządy gimnastyczne: codziennie oddawał się tym ulubionym ćwiczeniom. Na jego wychowanie, jako niewidomego, wpłynął niezmiernie ustrój wewnętrzny dworu w Marges. 
Marge ma swoją kaplicę, upamiętnioną niejedną uroczystością rodzinną, ma własny młyn, własny piec do chleba, własną hodowlę jedwabników, własne winnice i kadzie fermentacyjne do wina, własne psiarnie i własne specjalne przestrzenie do hodowania zwierzyny. Ma własną kuźnię z ogromnym miechem, nie mówiąc już o stolarni, doskonale urządzonej i zaopatrzonej w narzędzia. Dla chłopca, którego zaciekawia mechanika i wszystko, co dotykalne i praktyczne, ileż sposobności do nauczenia się mnóstwa rzeczy! Maurycy wypytuje robotników, wtajemnicza się w prace każdego działu i stara się je wypełnić samodzielnie. Co za niesłychana gratka dla dziecka niewidomego! Tylu innych - o ile mądre kierownictwo nie zdoła temu zapobiec - odosabnia się zupełnie od życia zewnętrznego! Biedacy, zamykają się w sobie i toną w nieokreślonych snach, zbyt skąpo odżywianych przez zmysły. 
Tego groźnego niebezpieczeństwa uniknął Maurycy dzięki "lekcjom o rzeczach", których kurs rokrocznie przechodził w Marges. Umysł jego wypełnia się pojęciami konkretnymi, a ręka przyzwyczaja się do posługiwania się bez skaleczenia - piłą, heblem, młotkiem, dłutem i zdobywa tę zręczność i lekkość, które będą tak cenne w jego późniejszym życiu niewidomego. 
Rodzice zdecydowali się wreszcie umieścić go w szkole dla niewidomych. Maurycy sam wpłynął na powzięcie tej decyzji. "Jestem niewidomy, chcę być wychowany jak niewidomy". Przebył rok w szkole w Arras, prowadzonej przez zakonnice, potem wstąpił do Institution Nationale w Paryżu, najstarszej i najsłynniejszej w całym świecie szkoły dla niewidomych. 
Oto go widzę w grupie dzieci, które rozmawiając i dyskutując z ożywieniem, równym krokiem przemierzają biegnący dookoła podwórza asfaltowy chodnik, na którym tak łatwo zorientować się spacerującym. Widzicie, inni chłopcy trzymają się pod ręce - on nie. Idzie sam prawie na końcu. Jego wytworność, jego rezerwa, jego delikatne rysy, odosabniają go spośród towarzyszy.... Jego pulpit w sali naukowej jest pełen grubych ksiąg: gramatyka, arytmetyka, geografia, białe karty, pokryte małymi, wypukłymi punktami. Zadania swoje pisze przy pomocy rowkowanej tabliczki. A jest to w owym czasie nowością. Zaledwie od lat dwudziestu książki brajlowskie zastąpiły w tej szkole książki pisane alfabetem łacińskim. 
Naturalnie, dla intelektualnych potrzeb Maurycego, ta szkoła będzie niewystarczająca. W późniejszym swym życiu Maurycy de la Sizeranne uzupełni te braki. Ale możliwość korzystania z wykładów w Sorbonie, rozkoszna włóczęga wśród książek wszelkiego rodzaju - to wszystko przyniesie mu korzyść jedynie dzięki brajlowi, którym się wprawnie posługiwał. Pozwoliło mu to robić mnóstwo notatek i skrótów. 
Na razie będąc w szkole, oddaje się cały opanowaniu brajla. Zdobywa w ten sposób niezależność jako pracownik umysłowy. Jego akta w Stowarzyszeniu Valentina Hauy, rękopisy jego dzieł, wszystko to jest pisane wypukłym pismem brajlowskim. W dobie, gdy system brajla wszędzie poza granicami Francji jest jeszcze atakowany, zwalczany, wzgardzony, on zdaje sobie sprawę z nadzwyczajnych możliwości brajla i olbrzymia część jego pracy, nie małego bynajmniej znaczenia, polegać będzie na wydobywaniu z pisma brajlowskiego różnych nieoczekiwanych zastosowań. Uprawia z zapałem naukę gry na fortepianie, organach i harmonium. Gra na flecie w orkiestrze zakładowej, która daje co roku kilka publicznych koncertów. 
Nie obawiajmy się, że to wszystko będzie stracone dla jego przyszłego dzieła. Może potrzeba było, by przeżył to życie, by dotknął z bliska potrzeb, trudności i przeszkód, z jakimi się stykać musi niewidomy muzyk, aby przez pewien czas był, że tak powiemy, w jego skórze. Może dzięki temu potrafił w przyszłości obmyślić tak doskonałe metody przyjścia z pomocą muzykom ociemniałym. Na polu nauk społecznych mistrzem Maurycego de la Sizeranne był Fryderyk Le Play. Zastaniemy później Maurycego jako pilnego uczestnika posiedzeń "Związków pokoju społecznego". 
Jedno z jego pierwszych studiów o niewidomych będzie tam tematem rozważań. Co go oczarowało w nauce Le Playa? Przede wszystkim pojęcie rodziny, zbudowanej mocno, przywróconej w swojej roli zasadniczej komórki socjalnej i scalającej w swoim żywym organizmie rozproszone jednostki. "Zakłady dobroczynne - pisze - są tylko paliatywami. Powinny one starać się nie o zastąpienie rodziny, ale dopomagać jej w pracy i staraniu o niewidomego, a miejsce rodziny zająć dopiero wtedy, gdy ona zawiedzie. Żyć jako niewidomy jest pewną sztuką. A posiąść ją może tylko ten, kto się pogodził z faktem utraty wzroku". 
Nikt tak prosto - nikt tak swobodnie nie pogodził się ze swoim położeniem jak Maurycy de la Sizeranne. Maurycy ma lat 20. Życie stoi przed nim otworem, posiada stosunki, majątek. Oddaje się z zamiłowaniem pracy umysłowej. Uczęszcza na wykłady do Sorbony i College de France i jest to dla niego rozkoszą. Niemniej pociąga go sztuka. Są to właśnie lata, gdy Paryż szaleje za Wagnerem albo zawzięcie go zwalcza. Maurycy jest zagorzałym wagnerystą i otwarcie staje w gronie manifestantów na premierze Lohengrina. 
Pragnąc pozostać w bliskim kontakcie z Instytutem, przyjmuje posadę nauczyciela muzyki (fletu i fortepianu). Dom jego jest zawsze otwarty dla kolegów. Sam zaś spędza nieraz długie godziny w Instytucie. Lubił siedzieć w pokoju, w którym profesorowie, w przerwach między godzinami lekcji, gawędzili lub odpoczywali. Ale spojrzenie jego serca biegnie dalej, wybiega poza krąg tych, z którymi rozmawia. Oni bowiem mają na myśli tylko swoich uczniów niewidomych z Instistution. Maurycy myśli o niewidomych z całej Francji. Dumał o niewidomych, co utracili wzrok już jako dorośli, o których wiele mówiono na kongresie w 1878 r., ale dla których nie istniała jeszcze żadna szkoła reedukacyjna. Zresztą w Institution było tylko 225 miejsc... 
Zaczyna myśleć o stowarzyszeniu wielkim, bogatym, potężnym, które by rozciągnęło opiekę na wszystkich bez wyjątku niewidomych. Zaopiekowałoby się od kołyski dzieckiem niewidomym, umieściłoby w odpowiedniej szkole, a ponieważ bez gruntownego wykształcenia nie może być mowy o skutecznym działaniu, podjęłoby się współpracę ze szkołami i dopomagałoby im w spełnianiu trudnego zadania. Zwłaszcza jednak Stowarzyszenie miałoby na celu organizowanie życia niewidomych wśród społeczeństwa widzących i roztaczałoby opiekę nad ludźmi, którzy z racji swego kalectwa opieki tej potrzebują w ciągu swej całej ziemskiej wędrówki. Tym tylko sposobem - myślał - wielka idea Valentina Hauy mogłaby być urzeczywistniona. 
Dlaczego niewidomi nie mieliby mieć w przyszłości swego czasopisma?... Właśnie we Włoszech czynione są pierwsze próby w tej dziedzinie. De la Sizeranne śledzi je z zainteresowaniem. Dlaczego muzycy niewidomi nie mogliby mieć do dyspozycji nut, które by im pozwoliły rywalizować z muzykami widzącymi?... Rozważmy dalej, dlaczego brajl nie miałby w przyszłości dostarczać niewidomym wszystkiego, co jest potrzebne do wysokiej kultury umysłowej?... Trzeba zacząć od zbadania brajla, ażeby móc wydobyć z niego wszelkie możliwości. Trzeba zaradzić w miarę możności wadom książki, przeznaczonej do czytania za pomocą dotyku, książki ogromnej rozmiarami: trzeba uprościć metody jej drukowania. 
 
 *** 
 	 
Maurycy de la Sizeranne stał się wielkim działaczem na światową skalę, który przyczynił się do postępu w wielu dziedzinach życia niewidomych. 
 
 *** 
 	 
W pierwszej broszule Maurycego de la Sizeranne wydanej w 1881 r. czytamy: "Należy dawne pojęcie niewidomego zastąpić pojęciem nowym, które brzmi, jak następuje: niewidomy jest to taki sam człowiek, jak każdy z nas, pomniejszony niewątpliwie w swych możliwościach produkcyjnych, zdolny jednak - pod warunkiem, że mu się wybierze odpowiednie zajęcie - do tego, by się stać pożytecznym członkiem społeczeństwa". 
	 
 *** 
 	 
Tytuły poszczególnych rozdziałów tej broszury brzmią jak następuje: Ociemniały rzemieślnik, Stroiciel, Nauczyciel muzyki, Organista, Kantor. Wszystko to w 1881 r. było dla przeciętnego czytelnika nowością. Wcielić w porządek społeczny wynalazki Valentina Hauy i Ludwika Braille'a i w tym celu obudzić szeroki ruch na rzecz ociemniałych - oto zadanie Maurycego de la Sizeranne. Trzy początkowe kroki w tym kierunku to opracowanie skrótów brajlowskich (1882), pierwsze numery czasopisma w brajlu (1883 - 84) i Biblioteka Brajlowska (1884). 
Brajlowskie czasopismo "Louis Braille" było pierwszym wydatnym łącznikiem między niewidomymi. Cel pisma tak był sprecyzowany: "Jednoczyć wszystkich niewidomych czytających po francusku, informować ich o wszystkim, co może dla nich być pożyteczne, a czego gdzie indziej dowiedzieć się nie mogą". Czasopismo "Louis Braille" budzi w swoich czytelnikach zaufanie do siebie samych, niezawodny środek zachęcający do wysiłku i do podnoszenia poziomu moralnego. 
Maurycy de la Sizeranne jedną ręką podawał niewidomym pismo "Louis Braille", drugą wyciągał do widzących z pisemkiem "Valentin Hauy", w czarnym druku. Każdy numer "Louis Braille" przynosił sprawozdanie z czasopism angielskich, francuskich i niemieckich. 
 
 *** 
 
Warto zapoznać się z życiem i dorobkiem tego wielkiego Francuza. Celem przytoczenia fragmentów, które dotyczą głównie jego dzieciństwa, i pokazanie kierunku jego dążeń było zwrócenie uwagi na warunki, w jakich się wychowywał. Chociaż pochodził z bogatej, arystokratycznej rodziny, rodzice pozwalali mu na swobodne przebywanie w miejscach, które z pewnością nie były bezpieczne i zajmowanie się pracami, które dla niewidomego dziecka również bezpieczne nie były. Okazało się, że mieli rację. Maurycemu nic się nie stało, przeciwnie, poznał warunki życia i pracy po niewidomemu, a zdobytą wiedzę i doświadczenia spożytkował dla niewidomych francji i świata. 
Ludwik Maurycy Monier de la Sizeranne zmarł 24 stycznia 1924 r. na zapalenie płuc. 
 
 aaa 
2.3. Laska lub język 
Ewa Borecka 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny" listopad 2002 r. 
 
Weszłam wraz z koleżanką do sklepu, gdzie szukałam jakiegoś ładnego portfelika na prezent dla mamy. No i oczywiście, na pytanie: "Czy ma pani jakieś nieduże, czarne portmonetki?" usłyszałam typowe stwierdzenie: "Tak, takie jak widać". Mówiąc to, ekspedientka wykonała gest w stronę oszklonej gablotki. Zawsze irytowały mnie podobne odpowiedzi, zwłaszcza gdy byłam jeszcze słabowidzącą. Teraz, po paru latach niewidzenia, przyzwyczaiłam się i pomyślałam: "Jaka ze mnie kretynka! Powinnam mieć w ręku laskę". O ile mniej musiałabym tłumaczyć sprzedawczyni... 
	Podobnie sprawa wygląda z nowo poznanymi osobami, które mogą jeszcze nie wiedzieć, że mają do czynienia z niewidomą. Najgorszy był zawsze moment przedstawiania się. Pół biedy, gdy miałam do czynienia z mężczyzną, wtedy sprawa prosta - wyciągam pierwsza rękę i to on musi do niej trafić. Gdy jednak przedstawiano mnie starszej pani, utytułowanej, na stanowisku - sprawa wyglądała nieco gorzej. Nie zawsze mogłam zorientować się, czy owa pani ma zamiar uścisnąć moją dłoń. 
Każdy z nas może wypisać długą listę podobnych sytuacji. Jak sobie z nimi radzić i jak się zachować? 
	Już dawno doszłam do wniosku, że najprostszym rozwiązaniem jest noszenie laski. Nawet, jeśli idę z osobą widzącą, mam widoczną laskę. Wtedy prawie nikt nie ma odwagi mnie besztać za przypadkowe potrącenie, a nawet jeśli już się rozpędzi, to urywa w pół zdania. Laska daje duży komfort, oczywiście pod warunkiem, że traktuje się ją jak sprzymierzeńca, a nie jak wroga. 
Co robić, gdy nie mamy laski w ręku? Mnie też się to czasem zdarza. Nie wymyśliłam "prochu". Wtedy po prostu korzystam z tego, co natura dała mi w całkiem dobrym stanie, czyli języka. Ta metoda jest równie prosta jak noszenie laski. Teraz prawdopodobnie wielu pomyśli: "ile razy można mówić, że się nie widzi". Niestety, trzeba to robić wiele razy. Przeciętny zjadacz chleba na ulicy, w sklepie, na spotkaniu towarzyskim itp. zwykle niewiele wie o niewidomych, a często spotyka taką osobę po raz pierwszy. Wielokrotnie okazywało się, że moi bliscy znajomi opowiadali, jakiego doznawali zakłopotania przy pierwszym spotkaniu. Nie mieli bowiem pojęcia, jak się zachować wobec mnie. 
Możemy tracić energię na irytację, ale to nie pomoże. Sądzę, że musimy pogodzić się z faktami. Jeżeli się nie widzi, trzeba wykazać trochę cierpliwości i spokojnie wyjaśniać. 
 
aaa 
2.4. Nasi przygodni znajomi 
Ryszard Dziewa 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny" grudzień 2000 r. 
 
W młodości lubiłem podróżować. Na ogół nie korzystałem z pomocy przewodnika. Moja obecna praca również związana jest z rozjazdami. Przemieszczając się pociągiem lub autobusem, napotykam na różnych ludzi, w większości bardzo życzliwie i pozytywnie nastawionych do niewidomych. Jednak zdarzają się przypadki, na szczęście sporadyczne, że możemy zostać okradzeni, oszukani czy w inny sposób skrzywdzeni. 
Podzielę się kilkoma spostrzeżeniami dotyczącymi samodzielnego podróżowania i nawiązywania kontaktów z przygodnymi znajomymi. 
W jaki sposób powinniśmy zareagować, gdy ktoś jest zbyt natrętny, zadaje nietaktowne pytania, okazuje tanią litość, wyraża niepochlebną opinię o niewidomych. 
Im mniej będziemy dyskutować i odpowiadać arogancko na niemądre pytania czy uwagi, tym lepiej dla nas. Oczywiście, szlag nas może czasem trafić, ale starajmy się wtedy ugryźć w język i nie prowadzić niepotrzebnych utarczek. Niedawno zabrakło mi opanowania. Później nie mogłem sobie darować niepotrzebnie wypowiedzianych epitetów pod adresem starszej kobiety, która może i na nie zasługiwała. Mimo to, lepiej przemilczeć. Jeszcze lepiej jest odpowiedzieć z klasą, to znaczy tak, żeby nietaktowna osoba zrozumiała popełnione uchybienie, ale żeby nie miała powodu do obrazy. Zwykle jest to bardzo trudne, lecz musimy się tego nauczyć. 
W podróży zdarzają się rabunki i kradzieże. W tym przypadku brak wzroku nie musi być ochroną. Dla pozbawionych zasad opryszków wszyscy są równi i dla nikogo nie istnieje taryfa ulgowa. 
W podróż zabierajmy więc tylko tyle pieniędzy, ile naprawdę potrzebujemy. Jeżeli musimy przewieźć większą kwotę, radzę podzielić ją na części i umieścić w kilku kieszeniach. 
Nie zabierajmy ze sobą drogiego sprzętu, chyba że jest nam niezbędny. Nierozsądne jest korzystanie w podróży z przenośnego komputera czy drogiego dyktafonu. 
W podróży zdarzają się przygody erotyczne, które często kończą się brakiem portfela, a niekiedy paskudną chorobą. 
Niemal na każdym kroku spotykamy żebraków. Jedni proszą o 50 groszy na chleb, inni na operację dziecka, a jeszcze inni o wsparcie na rzecz jakiejś charytatywnej organizacji. Kiedyś spotkałem na dworcu w Warszawie dziewczynę, która poprosiła mnie o pożyczenie 10 złotych na powrotny bilet, bo została okradziona. Ulitowałem się i pożyczyłem żartując, że nie będzie musiała oddawać, jeżeli potowarzyszy mi w drodze. Po jej odejściu jeden z oczekujących na pociąg poinformował mnie, że moja "nowa znajoma" poszła w podejrzanym towarzystwie w odwrotnym kierunku od kasy biletowej. Niestety, często na dworcach i w pociągach pojawiają się oszuści i naciągacze. Nie bądźmy więc naiwni i nie dajmy się nabierać. Jeżeli chcemy pomóc potrzebującym, mamy ku temu wiele okazji, a w podróży wstrzymajmy się z dawaniem jałmużny, bo tam jest zapewne więcej oszustów niż rzeczywiście biednych. 
Już kilkakrotnie spotykałem w pociągu ludzi lubiących zaglądać do kieliszka i częstujących współpasażerów wódeczką. Co prawda nie należę do abstynentów, ale w zasadzie odmawiam takiego poczęstunku. Przy wypiciu większej dawki alkoholu w niektórych osobach może wyzwalać się agresja, natręctwo i inne przypadłości. Bądźmy zatem ostrożni i nie kumplujmy się z "równym facetem", albo "uroczą nimfą". 
Chętnie opowiadamy o swoich przygodach, jakie nas spotykają na dworcu, w pociągu, czy na ulicy. Niektóre krążą po Polsce i są przerabiane w zależności od fantazji opowiadającego. 
Przeżyłem taką niezłą przygodę w drugiej połowie lat 60-tych. Wybrałem się do przyjaciela mieszkającego w Białymstoku. Autobus miał przyjechać po 22-ej, ale się popsuł. Jednak tym się nie przeraziłem, bo przyjaciel na pewno i tak będzie czekał. Do Białegostoku dotarliśmy przed dwudziestą trzecią. Nic to! Wychodzę z autobusu i spokojnie czekam, ale nikt do mnie nie podchodzi. 
- Co u diabła - pomyślałem - czyżby o mnie zapomniał? 
Po dwudziestu minutach bezskutecznego oczekiwania rozkładam laskę i idę prosto przed siebie. 
- Przepraszam pana bardzo, czy orientuje się pan, gdzie jest ulica Kraszewskiego? - pytam pierwszego napotkanego przechodnia. 
- Chodź pan ze mną, zaprowadzę pana. 
Wziął mnie mocno pod rękę i poprowadził w sobie wiadomym kierunku. Od razu się zorientowałem, że mój przewodnik ma mocno w czubie. Ale to chyba dobry człowiek, skoro zaproponował mi pomoc. 
- Nie bój się pan, ze mną pan nie zginiesz - dodał mi otuchy po przejściu kilkuset metrów. 
- Nie boję się, wiem, że jest pan uczciwym człowiekiem. 
- Panie, to pan nie wiesz, że ślepy nie różni się niczym od pijanego? Pan nie wie, dokąd idzie i ja też nie wiem, dokąd idę. Mówię panu, jesteśmy jak bracia, niczym się od siebie nie różnimy. 
Trudno, brat bratem, a ja muszę dojść do zamierzonego celu. Trzeba poszukać trzeźwą część społeczeństwa. I oto słyszę jakieś zbliżające się człapanie. 
- Przepraszam pana, czy idziemy w kierunku ulicy Kraszewskiego? 
- W odwrotnym kierunku - odezwał się trochę niewyraźnie napotkany przechodzień. 
- Z wielką przyjemnością zaprowadzę tam pana. 
Objął mnie serdecznie i poszliśmy, pozostawiając mojego pierwszego opiekuna, który nawet nic nie miał przeciwko temu. 
- To byś pan szedł na Kraszewskiego, jak ja do swojej kobity. 
- To znaczy - pytam trochę zaniepokojony. 
- To znaczy, że już idę przez cały tydzień i nie mogę dojść. Zawsze coś się trafi lepszego, niż moja baba. Już myślałem, że jakoś dojdę, a tu pan się znalazł w potrzebie. I jak mam panu nie pomóc. 
Mój "drugi brat" nagle skręcił w lewo i znaleźliśmy się przed jakimś budynkiem, gdy otworzył drzwi, poczułem mocny zapach smażonych potraw. Zrozumiałem, że prowadzi mnie do knajpy. 
- Proszę pana, mieliśmy iść na Kraszewskiego. 
- I pójdziemy. A kto mówi, że nie pójdziemy. Ale na razie napijemy się po jednym. Ja stawiam. 
- Dobrze, ale tylko po jednym. 
- Ma się rozumieć. 
Zamówił po "setce" i tatara. 
- Trochę się spieszę - ponagliłem pana Gienka, bo już zdążył mi się przedstawić. 
- Nie ma sprawy, zaraz idziemy. Pożyczysz mi pan trochę pieniędzy, zapłacimy i już po nas. 
"Za ślepotę też czasem trzeba płacić", pomyślałem i bez zbędnych ceregieli uregulowałem rachunek za siebie i pana Gienia. 
A na ulicę Kraszewskiego pojechałem spod restauracji taksówką i to chyba była moja najrozsądniejsza decyzja. 
 
3. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT 
I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
3.1. Odkrycie przywraca wzrok
Nadzieja dla chorych na jaskrę i sparaliżowanych 
 	 
Źródło: www.przychodnia.pl 
 
Naukowcy znaleźli związek chemiczny, dzięki któremu można będzie naprawiać uszkodzone nerwy. Nosi on nazwę onkomodulin. Wstrzyknięty do nerwu wzrokowego przyspiesza jego regenerację sześciokrotnie. 
- To najskuteczniejszy z dotąd odkrytych środków wspomagających regenerację nerwów - twierdzą autorzy badań, których wyniki opublikowano w niedzielę w internetowym wydaniu czasopisma "Nature Neuroscience". 
Badania nad onkomodulinem przeprowadzili neurolodzy amerykańscy ze szpitala dziecięcego w Bostonie. Niezwykłe działanie związku odkryli przypadkiem. Oto jak się to stało: przeprowadzali rutynowe badania nad uszkodzonymi nerwami wzrokowymi u szczurów. Spostrzegli w którymś momencie, że u jednego ze zwierząt uszkodzony nerw zaczął nadspodziewanie szybko się zrastać. Kiedy próbowali dociec, dlaczego tak się dzieje, zauważyli tylko jedną cechę, która różniła zwierzę od pozostałych: miało nie tylko przerwany nerw wzrokowy, ale też uszkodzone oko. 
Czy to możliwe, żeby uszkodzenie oka przyspieszało regenerację nerwu? Okazało się, że tak. Naukowcy zaczęli specjalnie ranić szczurom oczy i we wszystkich przypadkach efekt był podobny, uszkodzone nerwy łatwiej się zrastały. 
Badacze postanowili wejrzeć głębiej w mechanizm, który krył się za tą prawidłowością. Ustalili, że kiedy oko jest uszkodzone, następuje reakcja zapalna. Do oka docierają makrofagi, duże komórki układu odpornościowego. To właśnie one wydzielają związek przyspieszający regenerację nerwów. Ten związek to onkomodulin. Znany był wcześniej naukowcom - odkryto go najpierw w nowotworach, potem także w komórkach zdrowych organizmów kręgowców. Teraz za sprawą neurologów onkomodulin pokazuje zupełnie nowe oblicze: związku wspomagającego regenerację nerwów. 
Z badań przeprowadzonych w naczyniach laboratoryjnych wynika, że onkomodulin przyspiesza regenerację komórek nerwowych dwa razy skuteczniej niż jakikolwiek inny środek. Kiedy za pomocą specjalnych mikrokapsułek wprowadzono go do uszkodzonych nerwów wzrokowych żywych szczurów, uzyskano równie dobre wyniki. Przyspieszenie regeneracji w porównaniu z przypadkami gryzoni, którym nie podano żadnego leku, było mniej więcej sześciokrotne. 
Możliwe, że onkomodulin uda się w przyszłości wykorzystać do leczenia osób cierpiących na jaskrę - chorobę, która polega na uszkodzeniu nerwu wzrokowego. Naukowcy z Bostonu zamierzają też sprawdzić, jak na ten związek reagować będą komórki innych rejonów układu nerwowego. Nie wykluczone, że okaże się skutecznym środkiem wspomagania regeneracji mózgu po wylewie. Naukowcy sądzą, że na jego bazie powstanie skuteczny lek dla osób sparaliżowanych w wyniku uszkodzenia rdzenia kręgowego. 
 
 aaa 
3.2. Luteina spowalnia proces ograniczenia pola widzenia w retinitis pigmentosa? 
 
Źródło: http://www.retina-forum.pl/nauka1.html#resweratrol 
 
W kwietniowym wydaniu "Archives of Ophthalmology" ukazał się artykuł, w którym znalazła się informacja o badaniach naukowych wykazujących, że w barwnikowym zwyrodnieniu siatkówki (retinitis pigmentosa) zażywanie zwiększonej ilości luteiny, w połączeniu z witaminą A, powoduje opóźnienie procesu utraty obwodowego pola widzenia. Jednocześnie nie potwierdzono poprawy widzenia centralnego (plamka żółta) u pacjentów, którzy otrzymali dodatkowo zwiększone dawki witaminy A wraz z luteiną, w porównaniu do tych pacjentów, którzy w tym czasie otrzymywali placebo. 
Wyniki wcześniej przeprowadzanych badań wykazały pozytywny wpływ luteiny na zmniejszenie ryzyka zaćmy i zwyrodnienia plamki żółtej. 
W ostatnio przeprowadzonych przez zespół dr. Eliota Bersona z Harvard Medical School w Bostonie badaniach, uczestniczyło w ciągu czterech lat 225 pacjentów z retinitis pigmentosa (niepalących, z "typową" formą RP). Codziennie otrzymywali oni oprócz 15.000 IE witaminy A - 12 g luteiny lub placebo. Ich celem było sprawdzenie, czy dodatkowe zażywanie luteiny ma pozytywny wpływ na widzenie centralne. Nie stwierdzono tego jednoznacznie, natomiast w grupie badanych pacjentów, zażywających luteinę z witaminą A, wykazano znacznie mniej degeneracji w widzeniu obwodowym. 
"Obwodowe pole widzenia jest ważne" - powiedział dr Berson w rozmowie z Reuters Health. - "Ten wtórny wynik końcowy badań należy traktować poważnie". Mimo negatywnych komentarzy (jak to w nauce już bywa), w tym samym numerze "Archives of Ophthalmology" dr Roberta Massofa (Lions Vision Center z Baltimore) oraz dr. Fishmana (University of Illinois z Chicago), dr Berson nie zgadza się z krytyką wyników badań i ripostuje - "Połączenie w diecie tłustych ryb, witaminy A oraz luteiny może prowadzić u niektórych pacjentów do przedłużenia, nawet do 20 lat, funkcji widzenia peryferyjnego, co w wielu przypadkach może powodować zachowanie wzroku do końca życia". 
 
Redakcja RETINY FORUM na podstawie uważnych, własnych obserwacji dotychczas przeprowadzanych badań naukowych, a także (co ma istotne znaczenie) informacji Czytelników, może w tym miejscu doradzić osobom dotkniętym barwnikowym zwyrodnieniem siatkówki - dietę bogatą w luteinę, zeaksantynę, witaminę A (tutaj należy zachować umiar, ze względu na negatywne działanie na metabolizm przy przedawkowaniu), tłuste ryby (np. makrela, śledź, łosoś), zawierające kwasy Omega 3, która ma zdecydowanie pozytywny wpływ na siatkówkę oka. Nie należy zapominać o ruchu fizycznym. Umiarkowany stres wynikający z aktywnego trybu życia ma, jak wykazały już badania naukowe, także pozytywny wpływ na zdrowie (również siatkówki oka). 
 
Źródła: "Archives of Ophthalmology", "Pro Retina", własne RF 
 
 aaa 
3.3. Ślepe myszy... widzą 
 
Źródło: http://wprost.pl 
Data opublikowania: 2010-07-16 
 
Myszy, u których nie funkcjonują dwie grupy komórek zdolnych odbierać światło i umożliwiających widzenie, mogą widzieć dzięki obecności w siatkówce trzeciego rodzaju światłoczułych komórek - wynika z amerykańskich badań, które publikuje czasopismo "Neuron". Zdaniem autorów pracy, odkrycie to daje nadzieję ludziom z poważnymi zaburzeniami widzenia lub całkiem niewidomym. 
Siatkówka ludzkiego oka zawiera ok. 100 mln pręcików i ok. 7 mln czopków. Pręciki są bardzo wrażliwe na światło i pozwalają odróżniać światło od ciemności oraz rejestrować ruch i dostrzegać kształt przy słabym oświetleniu. Nie umożliwiają jednak tak dokładnego widzenia, jak czopki, dzięki którym widzimy kolory. 
Dotychczas uważano, że pręciki i czopki są jedynymi komórkami zdolnymi odbierać światło i umożliwiającymi nam widzenie. Jednak najnowsze badania przeprowadzone przez zespół naukowców, pod kierunkiem Samera Hattara z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa w Baltimore, podważają przekonanie, że bez czopków i pręcików nasz wzrok po prostu by nie istniał. Wykazali oni bowiem, że myszy, u których obie grupy tych komórek nie funkcjonują, ciągle widzą i to nie tylko światło, ale również wzory i obrazy, mogą też dostrzegać ruch przedmiotów. A wszystko dzięki odkrytemu kilka lat temu trzeciemu rodzajowi światłoczułych komórek siatkówki ssaków - tzw. neuronów zwojowych siatkówki ze światłoczułością własną (w skrócie ipRGCs). 
Neurony zawierają fotopigment o nazwie melanopsyna i pochłaniają światło o innych długościach niż pręciki i czopki. Poza tym, ipRGCs przekazują informację o bodźcu świetlnym bezpośrednio do mózgu, natomiast fotopigmenty obecne w czopkach i pręcikach przekształcają sygnał świetlny najpierw w sygnał chemiczny, a później dopiero w elektryczny przekazywany dalej przez neurony. 
Długo wydawało się, że ipRGCs nie biorą udziału w tworzeniu obrazów w siatkówce, ale spełniają inne ważne funkcje, takie jak dostrajanie naszego zegara biologicznego do cyklu światła i ciemności oraz zwężanie źrenicy w celu kontroli ilości światła wpadającego do oka. W jednym z doświadczeń przeprowadzonych przez zespół Hattara myszy umieszczano w labiryncie w kształcie litery Y, z którego mogły się wydostać, wybierając odpowiednią dźwignię i naciskając ją. Aby dokonać odpowiedniego wyboru gryzonie musiały rozpoznawać pewien wizualny wzór. Okazało się, że myszy pozbawione czopków, pręcików, ale z zachowanymi neuronami ipRGCs potrafiły to zrobić i uwolnić się z labiryntu, podczas gdy gryzonie pozbawione wszystkich tych grup komórek były całkowicie niewidome, więc nie rozpoznawały dźwigni. 
W kolejnym teście na kołowrotku badacze potwierdzili, że myszy z zachowanymi neuronami ipRGCs są w stanie śledzić poruszające się obiekty. Naukowcy wykazali ponadto, że w siatkówce obecnych jest aż 5 podtypów ipRGCs, z których każdy pełni prawdopodobnie różne funkcje w detekcji światła. Testy ujawniły też, że neurony te przekazują sygnały do obszarów mózgu odpowiedzialnych za formowanie obrazów, lokalizację i odróżnianie obiektów. 
Jak ocenia Hattar, wyniki te są bardzo ekscytujące, gdyż dowodzą, że nawet tak prosty system detekcji światła, jaki stanowią neurony ipRGCs może być niezwykle zróżnicowany i może wspomagać widzenie o niskiej ostrości oraz orientację przestrzenną. Zdaniem badacza, oznacza to teoretycznie, że niewidome osoby można by wytrenować tak, aby używały swoich neuronów ipRGCs do uzyskiwania obrazów słabej ostrości. Pozwoliłoby im to wykonywać wiele czynności, w przypadku których takie widzenie jest wystarczające. Badania sugerują też, że w przeszłości ssaki wykorzystywały do widzenia neurony ipRGCs, ale w toku ewolucji funkcję tę przejęły bardziej wyspecjalizowane komórki, tj. czopki i pręciki - dodają autorzy pracy. 
 
 aaa 
3.4. Będzie bankomat dla niewidomych 
Monika Kosz-Koszewska 
 
Źródło: Gazeta Wyborcza Białystok 
Data opublikowania: 2010-07-30 
 
Bank Zachodni WBK jako pierwszy w Polsce wprowadza bankomaty, z których bezpiecznie korzystać będą mogli niewidomi. Choć na początek mowa była tylko o pięciu miastach, przedstawiciele banku zapewniają, że urządzenie ze słuchawkami pojawi się i w Białymstoku. 
Tomasz Strzymiński ma nadzieję, że będzie coraz więcej przyjaznych bankomatów. Cieszy się z tego Fundacja Audiodeskrypcja, która problem dyskryminacji niewidzących klientów zgłaszała nawet Rzecznikowi Praw Obywatelskich. 
Już w 2008 roku Tomasz Strzymiński, dziś prezes Fundacji Audiodeskrypcja - a wcześniej po prostu społecznik działający na rzecz rozwiązań, które ułatwiłyby funkcjonowanie w przestrzeni publicznej osobom niewidzącym - nagłaśniał problem niedostępności bankomatów dla klientów takich jak on. 
Strzymiński irytował się, bo nie miał szansy wypłacić samodzielnie swoich pieniędzy po godzinach pracy banków - no chyba, że zdradziłby komuś swój PIN. Był więc skazany na odbiór gotówki przy okienku, i to często z dodatkową prowizją. 
Proponował, by wzorem kilku zachodnich krajów wprowadzić do automatów moduł głosowy i wyjście na słuchawki. Wystąpił w tej sprawie do ówczesnego Rzecznika Praw Obywatelskich Janusza Kochanowskiego, a ten zajął się sprawą z urzędu. I wysłał specjalną notę do Związku Banków Polskich. Banki zobowiązały się natomiast, że będą stopniowo wprowadzać odpowiednie rozwiązania, ale nie były zobligowane do uczynienia tego w jakimś konkretnym czasie. 
Dokładnie w dwa lata od tego momentu zapadła decyzja, że w Polsce pojawią się pierwsze dostosowane do możliwości niewidzących bankomaty. Pionierem w tej dziedzinie będzie Bank Zachodni WBK. Kilka dni temu bank zakomunikował, że w ramach akcji pilotażowej już w sierpniu pojawi się 14 takich urządzeń w pięciu miastach: Warszawie, Poznaniu, Wrocławiu, Olsztynie i Bydgoszczy, w lokalizacjach wskazanych przez Polski Związek Niewidomych. Nie byłyby to nowe bankomaty, ale po prostu z odpowiednio zmodyfikowanym oprogramowaniem i wyjściem słuchawkowym, dzięki czemu klient będzie mógł wykonywać operacje instruowany poleceniami głosowymi, których nie usłyszy ktoś postronny. Co najważniejsze, niewidzący będzie mógł wypłacać pieniądze korzystając jedynie z klawiatury numerycznej, a ta najczęściej jest odpowiednio wygrawerowana. Będzie też pewne ograniczenie - niewidomy będzie mógł pobrać tylko określone kwoty, o nominale: 50, 100, 200, 250, 300 i 500 zł. 
Okazuje się, że zapotrzebowanie na tego typu bankomaty jest większe, niż szacowali bankowcy. I dlatego zamierzają powiększyć dostępność do tego typu rozwiązań. Dopytywani o Białystok, przyznają, że jest na to szansa, ale dopiero za kilka miesięcy. - Zainteresowanie tym projektem jest większe, niż się nam wydawało. Na ten moment mogę powiedzieć, że na pewno takich bankomatów będzie więcej. Myślimy też o Białymstoku, ale to kwestia dwóch-trzech, miesięcy, bo nie jesteśmy tu dominującym bankiem. A w końcu prowadzimy działalność komercyjną i najpierw reagujemy tam, gdzie mamy najwięcej klientów - mówi Piotr Gajdziński, rzecznik prasowy BZW BK. Gajdziński jest przekonany, że ich "wyjście przed szereg" na pewno zdopinguje kolejne banki do podobnych działań. - Takie zmiany zawsze wpływają na rynek i zapewne kolejne banki będą uwzględniać potrzeby niewidzących klientów - mówi Gajdziński. 
Tomasz Strzymiński jest zadowolony, że coś w tym temacie drgnęło. - To na pewno dobry krok i mam nadzieję, że będzie coraz więcej takich banków. Liczę, że będzie to spore ułatwienie, choć dopóki sam nie sprawdzę, nie mogę powiedzieć, czy opracowanie jest odpowiednio dostosowane. Szkoda, że nie można wybierać z takich bankomatów dowolnych kwot, choć rozumiem, że jest to tłumaczone kwestiami bezpieczeństwa, aby w przypadku jakiejś pomyłki ktoś nie pobrał zbyt dużej kwoty - przyznaje białostoczanin. 
 
aaa 
3.5. Podyktuj treść SMS-a 
 
 Źródło: Nuance Communications 
 Data opublikowania: 2010-07-26 
 
Firma Nuance Communications, lider w technologii rozpoznawania mowy (speechrecognition) utworzyła jednostkę organizacyjną dedykowaną obsłudze regionu Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polski. Rozwiązania firmy Nuance Communications są dostępne w 54 wersjach językowych, co stanowi największą liczbę obsługiwanych języków z całego świata. 
Firma przygotowała nową wersję TTS z udoskonalonym tzw. "modelem akustycznym" dla języka polskiego, co dodatkowo zwiększyło skuteczność rozpoznawania mowy w tym języku. 
Na konferencji zorganizowanej przez Radę Bankowości Elektronicznej Związku Banków Polskich, Nuance zaprezentowała niedawno technologię pozwalającą na bezpieczną i wygodną identyfikację klientów usług finansowych, dzięki biometrycznej weryfikacji głosowej. Implementacja takich rozwiązań w callcenter stanowi przełom w stosowanych dotychczas tradycyjnych, nieelastycznych rozwiązaniach IVR. 
Wśród produktów Nuance Communications opartych o technologię rozpoznawania mowy popularnością cieszą się także rozwiązania dla telefonów komórkowych (np. wyszukiwanie głosowe, dyktowanie maili, głosowe wybieranie numeru, etc.), samochodowych systemów nawigacyjnych czy aplikacji do automatycznego zapisu dyktowanego tekstu. 
Nuance Communications jest globalnym liderem rozwiązań opartych o opatentowaną technologię rozpoznawania mowy (NLU - natural languageunderstanding, ASR - automatic speech recognition), technologii biometrii głosowej oraz syntezy głosu (TTS - text to speech). (LuiN) 
 
aaa 
3.6. Bilet autobusowy możesz kupić przez internet 
Barbara Kraśnicka 
 
Bilety na część połączeń autobusowych można kupić za pośrednictwem internetu. Tą drogą można dokonać zakupu biletów także u dwóch podlaskich przewoźników: PKS Białystok oraz PKS Suwałki. Możliwość zakupu biletów przez internet do duża wygoda. Nie trzeba stać w kolejce do kasy, bilet zarezerwować można wcześniej i w dniu podróży, spokojnie wsiąść do autobusu nie martwiąc się, czy wystarczy miejsc siedzących. 
Możliwość ta nie została stworzona specjalnie dla niewidomych ani słabowidzących, ale osoby słabowidzące mogą z niej korzystać bez ograniczeń. Być może, również możliwość ta dostępna jest również dla niewidomych. Trzeba jednak to sprawdzić. Może ktoś z Państwa zechciałby zbadać tę możliwość i poinformować naszych Czytelników o wynikach przeprowadzonych prób. 
Należy oczekiwać, że będzie coraz więcej podobnych udogodnień i Oby były one dostępne również dla nas. 
 
Sposób dokonania zakupu 
 
Aby dokonać zakupu biletu należy wejść na stronę www.e-podróżnik.pl, a następnie wyszukać interesujące połączenie. Do wyszukiwania połączeń dostępne są dwie wyszukiwarki: prosta i zaawansowana. Prosta wyszukiwarka pozwala na określenie takich parametrów wyszukiwania, jak na przykład: miejscowość lub przystanek startowy, miejscowość lub przystanek docelowy, data i godzina odjazdu. Natomiast wyszukiwarka zaawansowana przeznaczona jest dla osób bardziej wymagających, które chcą bardzo dokładnie określić kryteria wyszukiwania. 
Jeżeli obok ceny biletu znajduje się ikona "Kup bilet", oznacza to, że istnieje możliwość zakupu biletu na to połączenie. Po kliknięciu w ikonę "Kup bilet", należy wypełnić formularz zakupu (podać dane pasażera i ilość miejsc oraz wybrać rodzaj ulgi i formę biletu: bilet sms lub bilet e-mail w formacie PDF) oraz dokonać płatności. Płatności należy dokonać w czasie 30 minut. Jest to spowodowane tym, że po zatwierdzeniu poprawności danych dotyczących biletu, system wyjmuje z puli dostępnych miejsc na dany kurs, tyle miejsc, ile zostało podanych podczas wypełniania formularza. Jeśli pula dostępnych miejsc będzie pusta, żaden inny klient nie będzie mógł dokonać zakupu biletu na ten kurs. Jeżeli płatność nie zostanie dokonana w ciągu 30 minut, miejsca zarezerwowane wracają z powrotem do puli miejsc dostępnych, dając innym podróżnym możliwość ich rezerwacji. 
Jeśli klient korzysta z konta bankowego i posiada do niego dostęp internetowy oraz możliwość wykonywania przelewów - może zapłacić przelewem natychmiastowym. Istnieją też inne możliwości dokonania płatności np.: kartą płatniczą (kredytową), przekazem/przelewem tradycyjnym lub używając przedpłaty. Po dokonaniu płatności klient, zgodnie z dokonanym wyborem, otrzymuje bilet: w formie SMSa lub drogą e-mailową. Bilet wysyłany na e-mail w formacie PDF należy wydrukować, zaś bilet w formie SMSa należy zachować w pamięci telefonu. Bilety należy okazać podczas kontroli w autobusie. Cała procedura jest naprawdę prosta i nie zajmuje wiele czasu! Pisząc artykuł wykorzystałam informacje ze stron: 
http://www.e-podroznik.pl/ oraz http://bialystok.naszemiasto 
 
aaa 
3.7. Sprzęt elektroniczny wreszcie zrozumie polską mowę?
Tomasz Grynkiewicz 
 
Źródło: http://gospodarka.gazeta.pl 
Data opublikowania: 2010-08-18 
 
Czy komputer i komórka w końcu zrozumieją polski język? Najbliższy rok może być przełomowy - wynika z informacji "Gazety" 
Dzięki technologiom rozpoznawania mowy, Amerykanin głosem może wyszukać w telefonie najbliższą pizzerię, Francuz - sterować nawigacją samochodową, a Hiszpan SMS-a może podyktować, zamiast wpisywać z klawiatury. Na Zachodzie aplikacje, które na to pozwalają, nie są niczym nowym. Np. amerykański Nuance za darmo udostępnia na iPhonea i iPada aplikację Dragon Dictation - dyktowane po angielsku czy niemiecku zdania zamienia w kilka sekund na tekst. 
Sprawdzamy - dyktujemy blisko 70 wyrazów po angielsku. Błędów - dwa. Zamiast "Murdoch" wyskakuje "Margaret", zaś zwrot "too early" aplikacja odczytuje jako "to LA" (czyli "do Los Angeles"). Tak przetworzony tekst można wysłać np. mailem. Łącznie z podyktowaniem i ręcznym poprawieniem błędów tekst mamy gotowy w ciągu 40 sekund. Wstukanie tego samego z dotykowej klawiatury iPada zajmuje prawie dwie minuty. 
Dragon działa szybko, ale wyłącznie gdy komórka lub tablet mają połączenie z internetem. Bo obliczenia matematyczne, które aplikacja musi wykonać do przetwarzania mowy, odbywają się na serwerach Nuance, a nie na - jeszcze zbyt wątłych - procesorach smartfonów czy tabletów. 
W Polsce takie aplikacje to wciąż ziemia nieznana. Ale z informacji zebranych przez "Gazetę" wynika, że najbliższe miesiące mogą być przełomowe dla rozpoznawania polskiej mowy przez komputery i komórki. 
- Aplikacja, która pozwoli głosem sterować telefonem oraz dyktować po polsku tekst i zamieniać go na treść, powinna być technicznie dostępna pod koniec roku - mówi Peter Martis, szef firmy Nuance na region Europy Środkowo-Wschodniej. 
Amerykański Nuance to jedna z największych firm zajmujących się technologiami głosowymi - weryfikuje ludzi po głosie, tekst zamienia na mowę i odwrotnie. W zeszłym roku przychody spółki przekroczyły miliard dolarów. Według naszych informacji Nuance aplikację do polskiego robi na zlecenie Nokii - zarówno dla telefonów działających pod systemem operacyjnym Series 40, jak i smarftonów z najnowszą wersją systemu Symbian. 
Martis tego nie potwierdza. Mówi jedynie, że w pierwszym kwartale 2011 r. Nuance udostępni polską wersję programu Dragon Dictation, m.in. na iPhonea, iPada oraz "inne smartfony". 
Nuance próbuje przekonać też operatorów komórkowych, by u siebie wdrożyli usługę zamiany głosu na SMS. - Takie usługi wdrożył m.in. T-Mobile, British Telecom, Vodafone Spain czy Telefonica w Meksyku - mówi Martis. Niektórzy operatorzy, jak Vodafone, oferują to w ramach abonamentu, z kolei Telefonica pobiera dwa eurocenty za jedną transkrypcję. 
Nuance to prawdziwy gigant połykający kolejne firmy. Ale wcale nie jest powiedziane, że i w Polsce będzie grał pierwsze skrzypce na tym rynku. 
Część osób z branży nie uważa rozwiązań Nuance za najlepsze. Przyznaje jednak, że spółka ma za to bardzo duże przebicie marketingowe. 
Zamienianie głosu na SMS-y testował na początku roku Orange. Dla operatora takie rozwiązanie przygotował polski oddział niemieckiej firmy Materna Communications współpracujący z naukowcami z Politechniki Warszawskiej. 
Testowało je kilkaset osób, wpisując odpowiedni prefiks przed numerem adresata. Potem nagrywając - byle wyraźnie - tekst nie dłuższy niż minuta. O testach ani operator, ani Materna nie chcą opowiadać. 
- Na razie nie ma decyzji o wprowadzeniu komercyjnie tej usługi - mówi tylko Wojciech Jabczyński, rzecznik Orange. Na jego blogu użytkownicy zamieścili co prawda raczej pozytywne opinie po testach, choć nie wiadomo, co tłumaczył automat, a co człowiek. Bo, jak się dowiedzieliśmy, gdy automat sobie nie radził, SMS-y ręcznie poprawiali współpracownicy. 
- W warunkach laboratoryjnych jesteśmy w stanie uzyskać 93 proc. zgodności - mówi Piotr Herman, szef polskiego oddziału Materna Communications. Gorzej w naturalnych warunkach. Zdaniem Hermana, bez zbudowania biblioteki nagrań, na których polskiego uczyć by się mogły takie programy, nie uzyska się zadowalających efektów. A to kosztowne. Jak mówi Peter Martis z Nuance, takie próbki głosowe można by - anonimowo - pobrać z nagrań na skrzynkach głosowych klientów. Ale decyzja leży po stronie operatorów. 
Na razie technologię Nuance - w ograniczonym zakresie - wprowadziły powiązane polskie spółki AngelFund i SoftHus. Dzwoniąc na płatny numer telefonu, można odsłuchać z automatu prognozę pogody dla tysiąca dużych miast w Polsce. Podaje się nazwę miejscowości oraz datę (trzy dni wprzód). Automat dyktuje temperaturę, ciśnienie, wiatr, zachmurzenie itp. 
Podobne rozwiązanie już dwa lata temu - w warszawskim ZTM do głosowego przeszukiwania m.in. rozkładu jazdy - wprowadziła polska firma Primespeech. I też pracuje nad programem, który rozpoznaje polską mowę i automatycznie zamienia na tekst. - Mamy działającą wersję, ale w mojej ocenie to wciąż nie jest produkt, który można skomercjalizować - mówi Łukasz Brocki, prezes Primespeech. Dodaje, że nie chce powtórzyć błędu, który w poprzedniej dekadzie popełniły duże firmy, rzucając się na niedopracowane aplikacje rozpoznawania mowy. - Miały tyle błędów, że klienci się zniechęcili - mówi. Primespeech z jedną spółką ubezpieczeniową prowadzi teraz pilotaż, w którym agent ubezpieczeniowy może sterować głosem aplikacją do zgłaszania szkód. A rozwiązanie do automatycznego rozpoznawania polskiego języka i zamiany na tekst? Brocki mówi, że będzie gotowe "najpóźniej w ciągu roku". 
Na rynku próbuje przetrzeć sobie też szlaki Skrybot - założony m.in. przez Pawła Boskyego, właściciela firmy Przepisywanie.pl. Testową wersję do odczytywania tekstu z nagrań audio i wideo można podejrzeć na stronie Skrybot. tv. - Podpisaliśmy list intencyjny ze spółką ESAProjekt o współpracy przy rozpoznawaniu mowy w sądownictwie - mówi Bosky. Chodzi o większy projekt, który ma umożliwić nagrywanie wszystkich rozpraw na salach sądowych. Tym ma się zająć ESAProjekt, Skrybot byłby podwykonawcą i zajmował się przetwarzaniem nagrań na tekst. 
Spółka podpisała też umowę o współpracy z firmą ABC Grytner, która oferuje lokalnej administracji edytor tekstów prawnych. Chętnym samorządom będzie oferowała rozpoznawanie mowy Skrybota. A dla warszawskiego Szpitala św. Zofii Bosky opracowuje bezpłatny moduł dla lekarzy - by diagnozy przy USG dyktowali bezpośrednio do komputera. Właśnie na lekarzach najwięcej zarabia Nuance - ok. 35 proc. jego przychodów generują szpitale i lekarze. - To dlatego, że rozliczają się z nami za każdą dokonaną transkrypcję - mówi Peter Martis. 
Jaką Skrybot ma skuteczność? - Jeśli system nauczy się danej osoby, to osiąga nawet i 100 proc. - przekonuje Bosky. Bez uczenia to, niestety, tylko ok. 80 proc. trafności. - Polski język jest skomplikowany, ma specyficzną odmianę, jeden rzeczownik ma kilkanaście wersji. Na razie nie wyobrażam sobie, by automat miał wysoką skuteczność bez uczenia się głosu konkretnego użytkownika - mówi Bosky. 

 Powyższe technologie nie są opracowywane z myślą o niewidomych. Jak mogliśmy przeczytać, znajdą zastosowanie w sądach, w gabinetach lekarzy i wiele innych. Z pewnością jednak, po ich dopracowaniu, będą świetnie służyły również osobom niewidomym i słabowidzącym. 
(Przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
3.8. "Biedronka" niewidomym 
M. Floryński 
 
Źródło: Lista dyskusyjna PZN 
Data opublikowania: 2010-08-05 
 
Sieć sklepów "BIEDRONKA" spontanicznie, bez rozgłosu, prowadzi akcję "Biedronka niewidomym". 
Od kilku dni można kupić różne artykuły z napisami w brajlu, produkowane dla tej sieci sklepów między innymi płyn do toalet AGENT. Niektóre kosmetyki także posiadają napisy w brajlu lub drukiem wypukłym dla słabowidzących, np. szampon do włosów. 
Często jestem klientem sklepów "BIEDRONKA" i zauważyłem, że produktów opisanych brajlem sukcesywnie przybywa. Szefostwo firmy "Jerronimo Matiens" uznało bowiem, że takie są europejskie standardy i wymaga tego rynek. Niewidomi i słabowidzący są również klientami sklepów "BIEDRONKA". 

 aaa 
4. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Domofantom Penta Kinta, czyli sen o wszechpotężnym zinformatyzowanym niewidomym
Jerzy Ogonowski 
 
Śniło mi się pewnego razu, że nabyłem pod wpływem reklamy domofantom Penta Kinta, które to urządzenie jest absolutnie uniwersalne, wszystko robi, wszystko mówi i wszędzie zaprowadzi, nawet jeśli ktoś tego nie chce. A że był to sen, w którym wszystko jest możliwe, więc w tymże śnie położyłem się do łóżka i przespałem, żeby rozpocząć użytkowanie nabytego sprzętu od rana dla pełnego rozeznania wszystkich jego możliwości i zalet. 
O godzinie siódmej domofantom zazgrzytał i powiedział: "czas wstawać". Wstałem więc i nacisnąłem klawisz "aktywne życie", zgodnie z instrukcją. Domofantom powiedział: "pogoda ładna, żona 50 cm w prawo, czy chcesz ją skasować?" Nie bardzo wiedziałem, co by miało oznaczać skasowanie żony, zatem postanowiłem się dowiedzieć i nacisnąłem enter. Potem udałem się 50 cm w prawo i rzeczywiście żony mojej tam nie było. Zacząłem nawoływać, ale nic z tego nie wynikło. Usiadłem więc przerażony na krześle i nacisnąłem klawisze cofania. "Cofanie niedostępne" powiedział obojętnie domofantom, "czy chcesz powtórzyć czynność?" Zaprzeczyłem i zacząłem zastanawiać się, co zrobić. Wtedy żona wyszła z łazienki. "To ty jesteś?" zapytałem zdumiony i uszczęśliwiony. "A kto ma być? Już całkiem zwariowałeś od tego komputera.” Zapytałem domofantoma. Gdzie jest żona. Odpowiedź brzmiała: "skasowana żona 1,20 cm na północ". No to możemy zjeść śniadanie” - powiedziałem uszczęśliwiony. "Kuchnia brudna, śniadanie niezdrowe" - odezwał się głos domofantoma, "posprzątaj!" Posprzątaliśmy zatem kuchnię i zjedliśmy śniadanie. Postanowiłem wypróbować właściwości domofantoma na zewnątrz, jako nawigatora i drogowskazu. 
	Po wyjściu z domu włączyłem nawigator ustawiając punkt docelowy "najbliższy sklep". Kierunek określany przez domofantoma nieco mnie zdziwił, bo zawsze w tym miejscu było strome zbocze i jakieś krzaki, dlatego nigdy tamtędy nie chodziłem i nie bardzo wiedziałem, co tam jest. Po przejściu kilkudziesięciu metrów zacząłem nagle ostro zjeżdżać w dół, a pęd został na szczęście po chwili złagodzony miękkimi najeżonymi gałęziami krzewów, aż wreszcie klapnąłem w miękkie błoto. "Jesteś u celu" - powiedział domofantom, "Czy chcesz powtórzyć operację?" Nacisnąłem cofnięcie i ponownie chlapnąłem w błoto. Jak u diabła ten głupi aparat może pokazywać sklep, skoro tu jest błoto i krzaki? Z bliskiej odległości dobiegał jakiś gwar, tupot nóg i odgłos zapalania samochodów. Tak, to był ten najbliższy sklep, do którego urządzenie doprowadziło mnie najkrótszą drogą na zaplecze. 
	Jednak może lepiej byłoby mieć psa przewodnika - pomyślałem. "Hau hau" - zareagował domofantom wersja nawigacyjna, "naciśnij alt6o, żebym pokazał kły". No, rzeczywiście dobre urządzenie, odgaduje myśli i realizuje pomysły. Nacisnąłem proponowany klawisz i coś kudłatego zaczęło mnie szmyrgać po nogach. Kiedy wyciągnąłem rękę, żeby zobaczyć, co to takiego, poczułem ugryzienie raczej niezbyt ostrych plastikowych zębów. No, plastiku głaskać nie będę - pomyślałem i wyłączyłem psa. "Czy chcesz włożyć hełm wykrywający wszystkie przeszkody?" - zapytał nawigator. A niech tam - pomyślałem i nacisnąłem enter. Na głowę wskoczył mi okrągły kask z licznymi wypustkami i czujnikami. Po nałożeniu słuchawek usłyszałem rozmaite piski i sygnały, z których wynikało, że otaczają mnie same przeszkody, a ja nic o tym nie wiedziałem. Do tego jeszcze domofantom domagał się włączenia sygnalizatora świetlnego na skrzyżowaniu. Włączyłem i usłyszałem: "światło zielone, światło czerwone, inne". To chyba miało oznaczać, że sam mam zdecydować, jakie jest światło. Włączyłem zielone i usłyszałem: "trach trach", podobnie przy czerwonym. Włączyłem wobec tego opcję "inne" i wtedy usłyszałem dźwięki marsza żałobnego. 
	Po pewnym czasie, który był mgnieniem tylko, jak to we śnie, poczułem się bardzo zmęczony i włączyłem nawigator, aby pokazał mi ławkę. "Ławka 8 km na wschód" powiedział. Zapytałem wobec tego o trawę i otrzymałem podobną odpowiedź. A więc poszukałem "na macanego" jakieś siedzisko - obok był pieniek, trochę wąski, szorstki, ale zawsze. Usiadłem, jak się dało i usłyszałem: "Tu się nie siada, wybierz inną opcję". Niczego nie wybierając, włączyłem radio tranzystorowe starego typu. A tam nadano taki komunikat: "W mieście, takim to a takim, pojawił się nieznany osobnik, który z nieznanych przyczyn próbuje wejść do sklepu od strony zaplecza. Osobnik jest cały ubłocony, nosi na sobie hełm z licznymi wypustkami i czujnikami. Nie wykazuje żadnej agresji, mimo że jest uzbrojony w aparat, z którego od czasu do czasu wyskakuje plastikowy pies, toteż ostrzega się mieszkańców, aby na wszelki wypadek zachowali bezpieczną odległość od wymienionego osobnika. Jest on obserwowany z powietrza i lądu, może to być bowiem przybysz z innej planety i nie możemy ustalić, jakie ma zamiary. Kolejny komunikat za pół godziny lub po uzyskaniu istotnych wiadomości". Cholera jasna - powiedziałem głośno, a domofantom - opcja głosowa powiedział: "Nie ma takiej opcji". 
	Czas do domu - pomyślałem, coś nie tak z tym domofantomem. Nacisnąłem powrót i usłyszałem: "powrót niemożliwy, baterie wyczerpane". Strach, jaki mnie obleciał był tak wielki, że się zbudziłem i odczułem ulgę, że jestem we własnym łóżku, z własną niewykasowaną żoną i bez urządzeń, które wszystko mogą. 
	Jeśli ktoś nie wie, co to wszystko ma znaczyć, to trudno. Jeśli ktoś zachwiał się skutkiem tego felietonu w absolutnej wierze w komputery i inne bajery, to przysięgam, nie chciałem. A jeśli ktoś chce pomyśleć, to jestem za. 
 
aaa 
5. ROZMOWA MIESIĄCA
Z Rafałem Charłampowiczem rozmawia Stanisław Kotowski 
(cz. 1) 
 
Rozmowa z redaktorem Józefem Szczurkiem okazała się tak długa jak interesująca. Trzeba było podzielić ją na 4 części. Rozmowa z Panem Rafałem Charłampowiczem jest również bardzo interesująca, ale też okazała się zbyt długa, żeby zamieścić ją w jednym numerze "WiM". Została więc podzielona na dwie części. Część pierwsza dotyczy zdobywania wykształcenia w szkole podstawowej, średniej i na wyższej uczelni. Część druga dotyczy pracy zawodowej, zainteresowań i spraw natury bardziej ogólnej. Ta część ukaże się w październikowym wydaniu "Wiedzy i Myśli". 
 
S.K. - Panie Rafale! Jest Pan osobą całkowicie ociemniałą, młodym, trzydziestopięcioletnim człowiekiem. Ukończył Pan filologię angielską na Uniwersytecie Gdańskim i pracuje Pan na tym Uniwersytecie w pracowni Tyfloinformatycznej. Pańskie spojrzenie na sprawy dotyczące naszego środowiska może być zupełnie inne niż działaczy np. PZN-u. Tak samo Pańskie opinie mogą być odmienne od utartych, a więc interesujące dla naszych Czytelników. 
Proszę powiedzieć, w jakim systemie uczył się Pan w szkole podstawowej i średniej. 
 
R.C. - System mojej nauki można nazwać hybrydowym. Gdy straciłem wzrok mniej więcej w trzynastym roku życia (wcześniej, jak na potrzeby dziecka, widziałem całkiem nieźle) przez rok miałem nauczanie indywidualne w domu. Obok zwykłych szkolnych lekcji uczyłem się wtedy brajla i pisania na maszynie czarnodrukowej. W tamtym okresie bardzo pomógł mi PZN w osobie śp. Pana Stefana Tuszera, który nie tylko uczył mnie niezbędnych technik, ale swoim przykładem pokazywał, że bez wzroku też można robić interesujące rzeczy. 
 
S.K. - Przepraszam, że przerywam, ale wspomniał Pan o czymś bardzo ważnym. Panu pomógł i był przykładem Pan Stefan Tuszer. Ja również korzystałem z pomocy PZN-u, który uosabniał Pan Józef Stroiński. Bez jego pomocy proces mojej rehabilitacji, z pewnością, nie przebiegałby szybko i sprawnie, być może byłbym innym człowiekiem. Ważne, żeby każdy, kto tego potrzebuje, spotkał na swojej drodze podobnego człowieka. 
Proszę kontynuować swoją myśl. 
 
R. C. - Zgodzę się z Panem. Wydaje mi się, że czyjś osobisty przykład może mieć bardzo duże znaczenie w tzw. procesie rehabilitacji. Od osobowości nauczyciela jednak, ważniejsze są umiejętności, które ma przekazać. Pan Tuszer potrafił. 
Wracając do mojej edukacji, musieliśmy podjąć ważną decyzję, tj. moi rodzice i ja, czy powinienem iść do szkoły specjalnej, czy kontynuować naukę w miejscowej podstawówce. Kilka poważnych osób odradzało nam to pierwsze. Ostatecznie zdecydowaliśmy, że zostaję w Elblągu. 
 
S.K. - Na czym polegało "nauczanie hybrydowe"? 
 
R.C. - Polegało to na tym, że wciąż miałem lekcje w domu, ale jednocześnie chodziłem na zajęcia z klasą. Od umowy między nauczycielami zależało, kto i gdzie mnie oceniał i tak np. z chemii oceniał mnie chemik w szkole, a nie fizyczka w domu, a z biologii, biolożka w domu, a nie wuefistka, która miała biologię z moją klasą. Zwykle dobrze wychodziłem na tym podwójnym systemie nauczania. W podstawówce brałem nawet udział w olimpiadzie z chemii. W liceum dalej chodziłem na zajęcia z klasą, ale oceniany już raczej byłem w domu, gdzie, z wyjątkiem wychowawcy matematyka, miałem innych nauczycieli niż na lekcjach z klasą. Uważam, że ten system dobrze się sprawdził w moim przypadku. Miałem, oczywiście, bardzo mało czasu, ale za to sporo się dowiedziałem. 
 
S.K. - Czy zadowolony jest Pan z tego, że nie uczęszczał do szkoły dla niewidomych? Jakie jest Pańskie zdanie na temat możliwości, trudności i korzyści związanych z uczęszczaniem niewidomych do szkół specjalnych i ogólnodostępnych? 

R.C. - Jestem bardzo zadowolony, ale nie potępiam w czambuł szkół specjalnych. Wiem, że są osoby, którym ten rodzaj edukacji służy. Co jakiś czas na listach dyskusyjnych wypowiadają się ludzie, że źle się czuli lub nawet byli szykanowani w szkołach ogólnodostępnych i przenieśli się do specjalnych, z których byli zadowoleni. Przypuszczam, że w szkołach ogólnodostępnych trudniej o dobre nauczanie początkowe. Szkoły specjalne wydają się też wciąż najlepszym rozwiązaniem dla osób z kilkoma poważnymi dysfunkcjami. Pozytywy uczenia się w szkołach ogólnodostępnych są dla mnie oczywiste. Dziecko lub nastolatek przebywa w zwykłym środowisku i nie musi wyjeżdżać z domu. 
Rzecz jasna, wśród ludzi zdrowych niepełnosprawny jest zawsze ograniczony pod różnymi względami. Bywa to męczące i frustrujące, ale to część rzeczywistości. Przebywając wśród sprawnych rówieśników, człowiek uczy się odnajdować swoje miejsce w naturalnym środowisku z jego wszystkimi aspektami. Dobrym przykładem jest ubiór. Żaden rodzic nie doradzi nastolatkowi, tak dobrze jak koledzy czy rodzeństwo, odpowiedniego dla niego ubrania. 
Różnice między uczniami szkół ogólnodostępnych i specjalnych były czasem bardzo widoczne na obozach językowych organizowanych przez PZN. Pamiętam chłopaka, który przychodził na obiady bez koszulki. Pamiętam też takiego, któremu zdarzyło się onanizować na zajęciach prowadzonych przez niewidomego nauczyciela. Ten drugi miał, oczywiście, przechlapane do końca obozu. To skrajne przykłady, ale faktycznie miały miejsce. 
 
S.k. - Tak skrajne, ale wciąż jeszcze się zdarzają podobne zachowania. Ich przyczyną są błędy wychowawcze i rehabilitacyjne. A fakt, że chłopiec ten "miał przechlapane", nie przyczyniło się do rozwiązania jego problemów. Potrzebna jest mu fachowa pomoc psychologiczna, a nie kpiny kolegów, dokuczanie, wyśmiewanie, zabawianie się jego kosztem. Czy Pan się z tym zgadza? 
 
R.C. Zgodziłbym się, gdyby chodziło o 20-latków i starszych. Nastolatkowie robią różne głupoty. Potem im to zwykle przechodzi. Podałem te przykłady, bo pokazują, jak można stracić orientację w normach zachowań obowiązujących w zwykłym środowisku. 
Odrębnym problemem są blindyzmy, które też łatwiej kontrolować będąc wśród bliskich. Inna rzecz, że akurat w przypadku blindyzmów przydałby się profesjonalny ośrodek pomagający je zwalczać. Aż dziwne, że nikt nie oferuje takich usług. 
Abstrahując od kwestii szkół specjalnych, sądzę, że niewidomi (pewnie dotyczy to też innych osób niepełnosprawnych) powinni się gromadzić w większych grupach tylko wówczas, gdy trzeba coś załatwić. Inaczej to niezdrowe. Oczywiście trochę przerysowuję, ale chodzi mi o to, że można po prostu wypaść ze społeczeństwa. Dobrym testem własnego stopnia zintegrowania z otoczeniem są "kontakty" w komórce, komunikatorze lub w programie pocztowym. Jeśli ponad połowa to kontakty do osób z dysfunkcją wzroku, oznacza to, moim zdaniem, że jesteśmy mocno zagrożeni wypadnięciem ze zwykłego środowiska. 
Wracając jeszcze do kwestii szkół ogólnodostępnych, trzeba pamiętać, że system, w którym się uczyłem jest teraz praktycznie niemożliwy, a niewidomy uczeń najczęściej trafia do klasy integracyjnej, co wcale integracji nie służy. Mimo różnych mankamentów zachęcałbym jednak do próbowania w szkole ogólnodostępnej, a dopiero potem, w przypadku niepowodzenia, w szkole specjalnej. 
 
S.K. - Jak radził Pan sobie na studiach. Każda filologia, angielska również, wymaga czytania lektur, podręczników, skryptów, naukowych opracowań, a nawet dokumentów źródłowych, w tym pisanych po łacinie. Jak Pan radził sobie z podobnymi problemami? Czy mógł Pan liczyć na pomoc koleżanek i kolegów? 
 
R.C. - Staram się robić sam jak najwięcej i niechętnie zwracam się o pomoc, ale bez pomocy się nie obeszło. Zacznijmy od tego, że pierwszy OCR dostałem w czwartej klasie liceum. Było to dla mnie jedno z najważniejszych wydarzeń w życiu, bo po kilku latach bycia skazanym na kasety (zresztą dzięki którym poznałem dużo świetnej literatury), mogłem wreszcie znów czytać papierowe książki. Od dziecka byłem molem książkowym i niemożność czytania tego, co chcę, odczuwałem bardzo dotkliwie. Te pierwsze OCRy (wtedy program "Recognita") były nie najlepszej jakości i na studiach wielu materiałów nie dawało się nimi czytać. Nawet teraz OCR kserówek wychodzi bardzo różnie. Wtedy niejednokrotnie był to koszmar. Tak więc znajomi czytali i dyktowali mi różne teksty. Często, szczególnie przed egzaminami, uczyliśmy się razem. Niektórych przedmiotów, jak gramatyka opisowa i gramatyka historyczna nie byłbym w stanie opanować w stopniu zdawalnym bez pomocy. Koleżanki ratowały mnie też w inny sposób. Miałem tendencję do zasypiania na wykładach (monotonia, a tu nie ma na czym lub na kim oka zawiesić). Dziewczyny albo mnie stukały, albo głośno zatrzaskiwały segregatory. 
Wracając do samej nauki, to oprócz skanera i komputera (wtedy jeszcze z DOSem) miałem też mówiący notatnik brajlowski BrailenSpeak 640, na którym bezhałasowo mogłem notować. Tak wyglądała większość moich studiów. 
 
S.K. - Każdy młody człowiek, który zamierza studiować na wyższej uczelni musi spełniać pewne warunki. Musi być przynajmniej przeciętnie inteligentny, w miarę pracowity, dysponować wymaganą wiedzą. Czy wystarczy, jeżeli niewidomy kandydat na studia będzie spełniał te warunki? A może musi charakteryzować go coś więcej? Na co chciałby Pan zwrócić uwagę młodym niewidomym, którzy myślą o studiach wyższych? 
 
R.C. - Wystarczy przeciętna inteligencja i dobre chęci. Później, gdy chęci słabną, przydaje się większa inteligencja. 
Poza tym, im sprawniej ktoś potrafi posługiwać się komputerem, tym lepiej. Niestety, wciąż zdarza mi się wyjaśniać dziewiętnastolatkom, że w screen readerze jest coś takiego jak wirtualny kursor. 
Trzeba pamiętać, że im więcej się nauczymy, tym większe później mamy szanse na pracę. Ważna jest też znajomość języków obcych. 
 
S.K. - Czy to, co uważa Pan za ważne, dotyczy w równym stopniu niewidomych dziewcząt i chłopców? 
 
R.C. - Umiejętność posługiwania się sprzętem komputerowym przydaje się każdemu. To bardzo ważne, choć można skończyć studia i zdobyć wiedzę bez tego. Wtedy jednak trzeba bardzo polegać na innych. 
 
S.K. - Dziękuję za tę część rozmowy. Myślę, że powinna ona zainteresować przede wszystkim rodziców niewidomych i słabowidzących dzieci oraz młodzież. Myślę też, że dorosłe osoby z uszkodzonym wzrokiem znajdą w niej podobieństwa do swoich doświadczeń. Dziękuję. 
 Stanisław Kotowski 
 Ja również dziękuję. 
 Rafał Charłampowicz 
 
6. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
6.1. Druga połowa kadencji 
 
Źródło: Lista dyskusyjna PZN 
Data opublikowania: 2010-08-10 
 
Druga połowa kadencji to już bardzo zaawansowany czas jej upływu. Pora więc najwyższa, aby się zastanowić nad zmianami do Statutu PZN i aktualnie obowiązujących regulaminów. 
Należy więc już rozważać propozycje rozwiązań w naszej organizacji na najbliższą przyszłość. Trzeba także zastanawiać się nad kandydatami do władz, które będą w stanie udźwignąć ciężar obowiązków wobec naszego środowiska. 
Piszę o tym, ponieważ z wieloletniego doświadczenia wiem, iż często nad kandydatami zastanawiamy się zbyt późno i często kandydatami są osoby z tzw. "łapanki". W trakcie działalności okazuje się, że wybrane osoby nie zawsze zdają sobie sprawę z przyjętych obowiązków, lub ze względu na inne problemy życiowe nie dysponują czasem na realizację przyjętych zadań. Uważam więc, że jest to odpowiedni moment do rozpoczęcia dyskusji na temat nowej kadencji, ponieważ wybory do władz kół odbywać się będą już w pierwszej połowie 2011 roku, a zjazdy okręgowe w drugiej połowie przyszłego roku. Zjazd Krajowy natomiast prawdopodobnie odbędzie się w pierwszej połowie 2012. 
W naszej organizacji na wszystkich szczeblach są wybierane zarządy i komisje rewizyjne, a na szczeblu okręgów i na szczeblu centralnym są jeszcze wybierani przedstawiciele do Sądu Koleżeńskiego. Oczywiście, obowiązek wyboru komisji rewizyjnych w kołach dotyczy jednostek zrzeszających nie mniej niż 200 członków. 
Kandydaci do poszczególnych władz powinni zdawać sobie sprawę z przyjętych obowiązków i sposobu ich realizacji oraz z tego, że do wykonania swoich zadań potrzebny będzie czas do dyspozycji dla naszej organizacji. 
Przepraszam, że tak wcześnie pragnę rozpocząć dyskusję nad przyszłością naszego Związku, ale sytuacja w Polsce wymaga od organizacji pozarządowych bardzo dużego profesjonalizmu i pełnego oddania naszych działaczy. Sądzę więc, że kiedy zastanowimy się nad problematyką naszych podopiecznych w aktualnej sytuacji, to na pewno jest już czas najwyższy, żeby się nad tymi problemami pochylić. 
Jan Sideł 
 
Pan Jan Sideł jest przewodniczącym Głównej Komisji Rewizyjnej Polskiego Związku Niewidomych. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
6.2. Informacje dotyczące "WiM" 
 
Drodzy Czytelnicy! 
Od początku sierpnia br. mam wielkie trudności w komunikacji z Państwem za pośrednictwem poczty elektronicznej. Ze względu na konieczność korzystania z internetu mobilnego, zrezygnowałem z usług Neostrady i zaczęły się wielkie problemy. Ciągle nie wiem, czy moje listy wychodzą do Państwa, czy Państwa listy docierają do mnie. 
Część z Państwa otrzymała informację o zmianie adresu poczty elektronicznej i nowy adres: 
st.k@onet.pl. 
Adres ten jednak przestał sprawnie funkcjonować. Założyłem nowe konto i tym z Państwa, którzy nie otrzymali pierwszej informacji podałem już dwa adresy, tj. ten na Onet i: 
st.k1@wp.pl. 
Okazało się, że i ten adres nie funkcjonuje dobrze. Okazało się też, że jest to problem nie w adresach, lecz problem techniczny operatora, z usług którego korzystam. Mieszkam, jak mnie poinformowano, między czterema stacjami przekaźnikowymi, a wszystkie zbyt daleko. Mam słaby sygnał, a łączność następuje za pośrednictwem różnych przekaźników, które zmieniają się w czasie połączenia. Z tego powodu połączenie zostaje zrywane. Raz jeszcze zmieniłem operatora. Tym razem jest to "Era". Teraz łączność nie zostaje zrywana, ale nie wszystkie przesyłki docierają do mojej skrzynki pocztowej i nie mam pewności, czy wszystkie moje listy trafiają do adresatów. Teraz prawdopodobnie są jakieś problemy z ustawieniami mojego komputera. Myślę, że trudności te uda się usunąć dopiero we wrześniu, już po wysłaniu do Państwa wrześniowego wydania "Wiedzy i Myśli". 
Przepraszam za te niedogodności. Piszę na ten temat tak szeroko, ponieważ chcę, żeby Państwo wiedzieli, że nigdy nie pozostawiam Państwa listów bez odpowiedzi, a w sierpniu br. mogło się zdarzyć coś takiego, zwłaszcza jeżeli listy były wysyłane na stary adres - niestety, nowe adresy też nie były pewne. Jeżeli więc ktoś z Państwa pisał do mnie w sierpniu i nie otrzymał odpowiedzi, proszę, żeby jeszcze raz napisał. Proszę też, żeby wiedział, iż nie było to moje zaniedbanie czy lekceważenie, lecz trudności techniczne. 
Przy okazji wyjaśnień dotyczących "WiM" pragnę przypomnieć dwie możliwości, które Państwu oferuję. 
Stowarzyszenia, fundacje i instytucje działające na rzecz niewidomych i słabowidzących mogą korzystać z pośrednictwa "Wiedzy i Myśli" do przekazywania informacji o swojej działalności, komunikatów o organizowanych imprezach, wydawanych książkach itp. "WiM" wysyłam na ponad 900 adresów. Jest to więc spora liczba odbiorców. Dlatego instytucje i organizacje, które nie dysponują własnymi czasopismami, mogą korzystać z "WiM". Oczywiście, pomoc ta jest bezpłatna. 
W lipcu br. rozpoczęliśmy wydawanie "Wiedzy i Myśli" w wersji dźwiękowej. "WiM" jest czytana przy pomocy syntezatora Ivona. Pobierać ją można przez internet w niżej podany sposób. 
 
 *** 
 
Sierpniową "Wiedzę i Myśl" można ściągnąć poprzez link bezpośredni: 
 http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIM08_10.zip 
wrześniową natomiast - 
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIM09_10.zip 
Wpisując, klikając lub kopiując któryś z podanych linków w przeglądarkę - otworzy się okno pobierania. 
W przyszłości kolejne numery będzie można ściągać, zmieniając końcówkę 08_10 lub 09_10, gdyż oznaczają one numery sierpniowy i wrześniowy. 
Tak będzie do końca 2010 roku, a w następnym roku pojawi się 11 zamiast 10. Miesiące zaś będą oznaczane: 01, 02, 03, aż do 12. 
Może łatwiejszym sposobem będzie wybranie linku: 
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/ 
otworzy się strona, na której będzie lista wszystkich numerów, a obok link do pobrania. 
Wystarczy kliknąć na napis wersja DAISY i otworzy się okno pobierania. 
Na razie pod tym adresem są tylko dwa numery, ale za kilka dni będzie trzeci, tj. wrześniowy, a następnie będą przybywać kolejne numery "WiM". Według ustaleń z Fundacją "Klucz", która przetwarza "WiM" na format MP3 w systemie DAISY, kilka dni po ukazaniu się numeru w zapisie tekstowym, będzie on już do pobrania w BC w zapisie dźwiękowym. Dla pewności można przyjąć, że do piątego dnia miesiąca, "WiM" datowana na dany miesiąc, będzie już do pobrania w sposób wyżej podany. 
Uprzejmie proszę o pobieranie "Wiedzy i Myśli" w wersji dźwiękowej i udostępnianie jej osobom, które korzystają z odtwarzaczy DAISY lub MP3. 
 Ze słowami szacunku 
Stanisław Kotowski 
 
aaa 
6.3. Akcja Tyflobus - Zobacz świat niewidomych 
 
Źródło: http://szansa.migomedia.pl 
 
Czy niewidomy może pisać maile? Czy może korzystać z komputera, internetu, pracować lub studiować? Jakim sposobem osoba z dysfunkcją wzroku może stać się informatykiem, pracownikiem biurowym lub grafikiem komputerowym? Wydaje Ci się to niemożliwe? Przyjdź więc na Tyfloevent i zobacz to na własne oczy! 
Co czeka na Ciebie? Udźwiękowiona przestrzeń, pokazy najnowszych technologii dla niepełnosprawnych, tyflospektakle, stanowisko pracy dla osoby niewidomej, niedowidzącej i seniora. Czy wiesz, że główną barierą w życiu osób z dysfunkcją wzroku jest brak świadomości społecznej na temat narzędzi, dzięki którym niewidomi mogą samodzielnie wykonywać czynności ze świata widzących? 
Fundacja Szansa dla Niewidomych zaprasza do udziału w projekcie "Tyflobus", którego celem jest wzrost wiedzy na temat problemów osób niewidomych i sposobów ich rozwiązywania. Podstawowym założeniem projektu jest dotarcie do jak największej liczby osób, dlatego został zorganizowany objazd Tyflobusem po całej Polsce. To wszystko po to, aby każdy mógł zobaczyć, że niewidomi mogą być samodzielni! Kampania rozpocznie się 4 sierpnia i będzie trwała około siedmiu tygodni. W tym czasie Tyflobus odwiedzi m.in. Mikołajki, Wejherowo, Szczecin, Rzeszów i wiele innych miast. 
Akcja rozpoczęła się 4 sierpnia br. 
 
aaa 
7. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH 
Nakrywanie do stołu
Jaga Praktyczna 
 
W naszych małych metrażach lokalowych trudno o wielopokoleniowe spotkania familijne. Toteż nakrywanie do stołu skomplikowaną czynnością nie jest. Zwykle jadamy w pośpiechu między kolejnymi zajęciami i czasową nieobecnością któregoś z domowników. Ale są takie dni, w których spotykamy się razem, jest wtedy czas na cieszenie się obecnością i bardziej staranne nakrycie stołu. 
Przygotujmy więc potrzebne elementy. Nie ukrywam, że zdecydowanie wolę stół z zaokrąglonymi "rogami". Mniejsze prawdopodobieństwo bolesnego z nim zderzenia i pokaźnego siniaka. 
Pochyl się nad stołem i wyciągniętymi ramionami w obie strony zbadaj jego wielkość i kształt. Jeżeli zajdzie potrzeba, posuń się w lewo, a potem w prawo, aby dosięgnąć do krańców stołu i dobrze się zorientować w jego wymiarach. 
Przesuwając się dookoła stołu, rozplanuj miejsca na poszczególne nakrycia, używając krzeseł jako oznaczników. 
Teraz pora na położenie podkładu pod obrus. Jest to bardzo przydatny element wyposażenia, ponieważ w wypadku rozlania płynu zamoczymy tylko obrus, natomiast delikatna powierzchnia stołu nie dozna uszczerbku. Podkłady pod obrus są zrobione ze sztywnego bądź miękkiego tworzywa. Zdecydowanie polecam to miękkie w formie foliowego obrusa. Rozłóż podkład na jednym końcu stołu i rozkładaj tak, aby przykrył szerokość stołu. Upewnij się, że dokładnie przykryta jest cała powierzchnia blatu, a nadmiar podkładu równomiernie zwisa po bokach. Rozłożonymi na płasko dłońmi wygładź ewentualne fałdki i zawinięcia. 
Właściwie nie ma sztywnych reguł co do koloru obrusa. Tradycyjnie stosowane są białe, białe z dodatkowym mniejszym kwadratowym obrusikiem położonym po przekątnej do rogów stołu, kolorowe bez dodatkowego obrusika, bądź z nim. Ważne, aby kolory harmonizowały ze sobą i z pozostałymi elementami nakrycia. Nie polecam obrusów w różnego rodzaju kolorowe desenie. W zestawieniu z serwetkami i talerzami stworzą nieciekawą pstrokaciznę kształtów i kolorów. Ważne jest także, aby obrus był co najmniej o połowę większy od stołu, ponieważ powinien ładnie zwisać po jego bokach i zamaskować podkład. Obrus niewiele większy od wymiaru blatu będzie się zawijał. 
Rozłóż obrus w taki sposób, aby być na środku jego długości i połóż go na stole, sprawdzając czy ze wszystkich stron zwisa równo. Wygładzaj obrus w czasie rozkładania. 
W starych podręcznikach nauki czynności życia codziennego znalazłam takie oto zalecenie: "Stosuj linijkę brajlowską lub zaimprowizowaną miarkę w celu wyrównania zwisających partii obrusa na rogach i krawędziach stołu". Sądzę, że to lekka przesada. Bez linijki także sobie poradzisz. 
Teraz kolejny krok. Jeśli masz w domu ozdobne maty, to możesz postawić na nich talerze. Maty lub plastikowe podkładki dobrane kolorystycznie do obrusa są pomocne, gdy przy stole zasiadają dzieci. Natomiast osoby niewidome nie muszą się obawiać, że nieostrożnie strząsną kawałeczki potrawy na obrus. Maty i podkładki spełniają również pożyteczną rolę dokładnego oznaczenia miejsca. Połóż duże talerze na matach. Jeśli planujesz obiad dwudaniowy, to najpierw płytki a na niego głęboki. Będą one wyznaczały miejsce serwetek i sztućców. Następnie umieść serwetki po lewej stronie talerza, tak aby ich wolny koniec dotykał zewnętrznej krawędzi stołu i wypadał po lewej stronie widelca. Sztućce umieść w następującym porządku: duży widelec po lewej stronie tuż przy talerzu, widelec do sałatki na lewo od dużego widelca, nóż po prawej stronie talerza, ostrą krawędzią zwróconą ku talerzowi, łyżeczka na prawo od noża, łyżka na prawo od łyżeczki (sztućce powinny leżeć około dwa i pół cm od krawędzi stołu - jest to mniej więcej długość górnego paliczka w kciuku). Jeżeli używasz osobnych sztućców do deseru, połóż je na obrusie nad talerzem albo przynieś dopiero razem z deserem. 
Jeżeli do zupy przewidujesz chleb, to zamiast kosza z pokrojonymi kromkami połóż po kromce lub dwie na osobnych talerzykach i umieść je powyżej widelców. 
Postaw filiżankę ze spodkiem na prawo od dużej łyżki, mniej więcej na długość palca od krawędzi stołu. 
Szklanki na wodę lub na inne napoje umieść nieco na prawo od koniuszka noża. 
Umieść talerzyk na sałatkę powyżej widelców po ich lewej stronie. 
Postaw pojemniki z przyprawami możliwie najbliżej osoby, która będzie podawać potrawy lub pomagać w częstowaniu nimi. 
Jeśli zostanie nieco wolnego miejsca, to nie zapomnij o jakiejś ozdobie stołu, np. wazonie z kwiatami lub stroiku ze świeczką. Ozdoba ta powinna być na tyle niska, aby nie zasłaniała widoku biesiadnikom. 
W następnym odcinku zajmiemy się podawaniem potraw. 
 
8. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
 aaa 
8.1. Finansowanie magazynu "Integracja" w 2010 r. 
 
Źródło: Www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2010-07-29 
 
 Drodzy Czytelnicy, pragnę podzielić się z Wami dobrymi wiadomościami, że w dniu 27lipca 2010 została podpisana umowa pomiędzy PFRON a Stowarzyszeniem Przyjaciół Integracji- wydawcą magazynu "Integracja" na realizację projektu wydawniczego Magazyn "Integracja"i portal www.niepelnosprawni.pl, co oznacza, iż nasz portal i magazyn uzyskały z PFRON środki finansowe niezbędne do dalszej działalności. Zatem, już wkrótce trafią do druku zaległe trzy edycje magazynu Integracja. 
W trakcie oczekiwania na rozstrzygnięcie konkursu PFRON na finansowanie naszych projektów, mimo braku środków przygotowywaliśmy w redakcji kolejne wydania magazynu, a portal działał bez zmian. Nasza redakcja nie dysponowała jednak środkami na pokrycie kosztów druku dwumiesięcznika. Stąd to opóźnienie, za które wszystkich naszych Czytelników serdecznie przepraszamy. Dziękujemy za wszystkie sygnały od Państwa i wyrazy niepokoju o dalsze losy naszego magazynu. Prosimy jeszcze o cierpliwość, abyśmy mogli dopełnić niezbędnych formalności prawnych. 
Uwzględniając te formalności, mamy nadzieję, że pod koniec sierpnia uda się nam przekazać Czytelnikom trzy kolejne numery "Integracji". Oczywiście prowadzimy już zaawansowane prace nad kolejnym, czwartym numerem Integracji, tak, by pozostałe edycje magazynu docierały już do wszystkich regularnie i na czas. 
Serdecznie pozdrawiam w imieniu całego zespołu redakcji, 
Piotr Pawłowski, redaktor naczelny 
 
aaa 
8.2. Dobra czy fatalna informacja? 
Aleksander Mieczkowski 
 
W publikacji pt. "Finansowanie w 2010 r. magazynu Integracja"(pozycja bbb) redaktor Piotr Pawłowski pisze: "Drodzy Czytelnicy, pragnę podzielić się z Wami dobrymi wiadomościami, że w dniu 27lipca 2010 została podpisana umowa pomiędzy PFRON a Stowarzyszeniem Przyjaciół Integracji- wydawcą Magazynu Integracja na realizację projektu wydawniczego Magazyn Integracja i portal www.niepelnosprawni.pl, co oznacza, iż nasz portal i magazyn uzyskały z PFRON środki finansowe niezbędne do dalszej działalności". 
"Integracja" jest dwumiesięcznikiem. Do lipca więc powinny ukazać się już 3 numery tego czasopisma, a tu dopiero 27 lipca podpisana została umowa na jego finansowanie. Czy więc jest to dobra wiadomość? 
Dobra, jeżeli uznamy, że lepiej późno niż wcale, że w ogóle umowy i pieniędzy mogłoby zupełnie nie być. Jeżeli jednak prawdziwe jest porzekadło: "Dwa razy daje ten, kto szybko daje", trzeba przyznać, że szybkości to PFROn-owi zabrakło. 
"Integracja" jest magazynem o problematyce dotyczącej wszystkich rodzajów niepełnosprawności i sposób dofinansowywania działalności na rzecz osób niepełnosprawnych dotyczy wszystkich organizacji pozarządowych działających na ich rzecz. 
Moim zdaniem, taki stan finansowania należy uznać za fatalny, nonsensowny i niczym nieuzasadniony. Żeby nie było wątpliwości, stan taki istnieje od wielu lat, chyba od czasu powstania Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Umowy z PFRON-em podpisywane były, raz nieco wcześniej, innym razem później, ale nigdy nie w rozsądnym czasie, który umożliwiałby spokojną realizację zadań. 
Uczciwie stwierdzić trzeba, że rozwiązanie tego problemu nie leży w możliwościach Zarządu ani Rady PFRON-u. Oczywiście, władze Funduszu mogłyby trochę usprawnić przeprowadzanie konkursów i podpisywanie umów, ale tylko trochę. Główne trudności wynikają z prawa ogólnopaństwowego, do którego PFRON musi się dostosowywać. A zgodnie z tym prawem, najpierw Sejm RP musi przyjąć budżet na dany rok, co zwykle następuje w pierwszym kwartale roku, którego dotyczy. Następnie poszczególne działki budżetu są rozpracowywane przez ministerstwa, a następnie przez instytucje, których dotyczą, w tym przypadku przez PFRON. 
Władze PFRON-u muszą mieć zatwierdzony budżet i dopiero wówczas mogą rozpisywać konkursy. Wymaga to czasu, rozpisania konkursu, zebrania ofert, opracowania, zaopiniowania, podjęcia decyzji, przygotowania umów i pewnie dopełnienia innych formalności. Można te procedury trochę usprawnić, skrócić, ale nie na tyle, żeby umożliwiały sensowne planowanie działalności i sensowną działalność. 
Ale przecież, na litość Boską, tak być nie musi. Przecież wszystkie jednostki administracji państwowej i wszystkie instytucje finansowane z budżetu państwa działają od pierwszego stycznia, a nie od 27 lipca. Czy ktoś może sobie wyobrazić, żeby od pierwszego stycznia nie było pieniędzy na opłatę pracowników urzędów państwowych, policjantów, służby dyplomatycznej, wyżywienia więźniów itp.? Przecież pracownicy PFRON-u również otrzymują wynagrodzenia w styczniu za styczeń, a nie w sierpniu. Przecież biura PFRON-u pokrywają rachunki za usługi telekomunikacyjne, energię elektryczną, dostawę zimnej i ciepłej wody, za ogrzewanie, wywóz śmieci itd. I jest na to sposób, i nie trzeba czekać do sierpnia, żeby zapłacić za toner do drukarek, papier i przesyłki pocztowe. Dlaczego więc organizacje pozarządowe działające na rzecz osób niepełnosprawnych, np. PZN, PZG, TPG muszą czekać tak długo? Dodam, że niekiedy mogą nie doczekać się na dofinansowanie. W takiej sytuacji znalazł się w br. PZG. 
Myślę, że istnieje możliwość radykalnego usprawnienia przyznawania dofinansowania i to nawet przy zachowaniu zasad budżetów zadaniowych i konkursów. 
Wiadomo, że na zadania przewidziane ustawą o rehabilitacji w każdym roku będą pieniądze, nie wiadomo tylko, ile ich będzie. Może więc dobrym rozwiązaniem byłoby przyznawanie pod koniec roku na rok następny zaliczkowo środków finansowych w wysokości np. 25, 40 czy 50 procent kwot przyznanych w roku mijającym? W takim przypadku, konkursy powinny być rozstrzygnięte do końca października, a umowy podpisane do 30 listopada na rok następny. W umowie należałoby zaznaczać, że przyznana jest kwota na działalność w pierwszym kwartale albo w pierwszych czterech miesiącach, albo w pierwszym półroczu, a w tym czasie, podjęta zostanie decyzja co do wysokości całej kwoty na dany rok. W ten sposób, unikałoby się niebezpieczeństwa przekroczenia budżetu, bo zawsze byłaby możliwość dostosowania wielkości dofinansowania do posiadanych środków finansowych, które zatwierdził Sejm RP. 
Inną możliwością byłoby przyjęcie, że rok finansowy organizacji pozarządowych rozpoczyna się 1 lipca i trwa do 30 czerwca roku następnego. Jeżeli pół roku jest okresem zbyt krótkim na załatwienie wszystkich formalności, rok budżetowy omawianych organizacji mógłby zaczynać się 1 października i trwać do 30 września. Wówczas organizacje te mogłyby spokojnie pracować, przynajmniej w okresach rocznych. Pomijam tu trudności związane z odmową przyznania dofinansowania na kontynuowanie zadań wcześniej rozpoczętych albo o charakterze ciągłym, np. wydawanie prasy. To już inne zagadnienie. 
Być może, podobne pomysły nie są realne. Z całą pewnością są one niezgodne z obowiązującym prawem, ale prawo można zmieniać tak, żeby służyło ludziom. To nie ludzie są dla prawa, lecz prawo dla ludzi. 
Z całą stanowczością pragnę stwierdzić, że obecna praktyka w omawianej dziedzinie, jest nieefektywna i powinna być zmieniona. Jeżeli na pomoc osobom niepełnosprawnym, ze środków publicznych przeznacza się olbrzymie kwoty, to pieniądze te powinny być efektywnie wykorzystywane i to niezależnie od tego, co na ten temat mają do powiedzenia urzędnicy ministerstw i PFRON-u. Obecny stan powinien być szybko zmieniony. Zmiana taka przyczyniłaby się do lepszego zaspokajania potrzeb osób niepełnosprawnych bez zwiększania nakładów na ten cel. 
 
aaa 
8.3. Arogant czy chory?
Weredyk 
 
Nasze środowiskowe listy dyskusyjne, zebrania i zjazdy obfitują w osobiste wycieczki, zgryźliwości i wszelakie dyskredytowanie oponentów: kompetencyjne, moralne, a przede wszystkim intelektualne. Jesteśmy napastliwi, lekceważący, aroganccy, źle wychowani, wręcz chamscy - okazuje się, że nic podobnego, ponieważ są to objawy mikrozaburzeń. Otóż za zaburzenie uznaje się dziś niemal każde naganne i dolegliwe społecznie zachowanie. Grożą nam sztuczne epidemie - ostrzega wielu psychiatrów. 
Dziecięcy napad złości, syndrom ryzyka psychozy czy rozregulowanie nastroju, dość popularny objaw u decydentów i wiecznie skwaszonych pań z biur okręgów - to nowe zaburzenia, które będą diagnozowane z całą powagą. Znalazły się już w piątej edycji klasyfikacji zaburzeń psychicznych sporządzonej przez ekspertów Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, która to klasyfikacja zostanie wydana w 2013 roku. 
Już teraz lekarze ostrzegają: gdy nowa klasyfikacja wejdzie w życie, każdy będzie mógł się stać pacjentem. W rezultacie wiele osób, które do tej pory uważały się za całkowicie zdrowe, może wkrótce usłyszeć, że cierpi na jakiś rodzaj zaburzenia i w związku z tym, w najlepszym przypadku, potrzebuje terapii. A ile możliwości klasyfikacja ta stworzy pracodawcom i decydentom do pozbycia się niewygodnego pracownika i współpracownika. Z jaką bezkarną nonszalancją wyśmiejemy niewidomego, który stawia nieśmiałe kroki w opanowaniu gadacza. Przecież to nie nasza wina, tylko niezależnych od nas zaburzeń. Czy ktokolwiek będzie wówczas normalny? 
Klasyfikacja zaburzeń psychicznych (DSM od ang. Diagnostic and Statistical Manuał of Mental Disorders) to nieodzowne narzędzie pracy lekarzy ludzkich dusz. Zawiera opisy symptomów choroby, a także kryteria diagnostyczne. To też obowiązkowa lektura naukowców, którzy na zlecenie firm farmaceutycznych prowadzą prace nad nowymi terapiami. Należy mniemać, że te ostatnie zyskają nowe obszary do zagospodarowania mniej lub bardziej pomocnymi lekami. 
W Polsce obowiązuje inny tego rodzaju dokument: opracowana przez Światową Organizację Zdrowia międzynarodowa klasyfikacja chorób ICD-10. Ale to amerykańska jest częściej stosowana na użytek badań naukowych i wdrażania nowych medycznych technologii. Nazywa się ją wręcz diagnostyczną biblią psychiatrów na całym świecie. Bez wątpienia jej treść wpłynie na proces ujednolicenia klasyfikacji zaburzeń psychicznych, o potrzebie czego mówi się od jakiegoś czasu (istnieje już nawet specjalnie powołane do tego ciało). A skoro tak, to trudno by nie wpłynęła na decyzje polskich lekarzy dotyczące diagnozowania i leczenia pacjentów. 
Czego więc należy się obawiać? Wraz ze zdefiniowaniem tak wielu nowych zaburzeń pojawią się i one same. Tak stało się po opublikowaniu ubiegłej edycji DSM, w której poszerzono kryteria diagnostyczne dla zespołu nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD), autyzmu i zaburzeń dwubiegunowych wieku dziecięcego. Efekt - każda wiercipięta, a nawet źle wychowane dziecko, traktowane bywa jako zaburzone dwubiegunowo lub z zespołem ADHD. Nauczyciele mają kłopot, a rodzice zrzucają z siebie odpowiedzialność za dyscyplinowanie dziecka, wszak ono jest nadpobudliwe. Zdarza się, że wielu zatroskanych rodziców przekonuje lekarzy, by przepisali ich dziecku lek, którego tak naprawdę ono nie potrzebuje. Efekt? Za oceanem w 2008 roku farmaceutyków używanych w terapii ADHD sprzedano prawie za 5 mld dolarów. W Polsce nie wiedzieć czemu wyniki są objęte klauzulą tajemnicy. A i u dorosłych zdiagnozowano wiele tajemniczo brzmiących objawów począwszy od ADHD, poprzez słynną pomroczność jasną do różnych postaci dysregulacji. 
Psychiatrów szczególnie martwi bardzo pojemne pojęcie "syndromu ryzyka psychozy". Wystawiając człowiekowi podobną diagnozę, można przypiąć mu fałszywą metkę. Tak oto do ryzyka związanego z niewidzeniem dołączy wspomniany "syndrom ryzyka psychozy", które w tandemie stworzą bariery w zatrudnieniu nie do przebycia. No, bo jeżeli kandydat jest niewidomym, to kto zaręczy ewentualnemu pracodawcy, że pracownikowi "coś nie odbije". Na przeciwnej osi niebezpieczeństwa znajdą się osoby otwierające parasol niemożności wymagania czegokolwiek od siebie. Nauczyć się nowego zawodu, wziąć laskę do ręki, zrobić coś dla środowiska, nie, to niemożliwe, to przecież wysiłek psychiczny, a co się stanie, jeśli pojawi się psychoza? Lepiej nie ryzykować i nic nie robić, choć psychoza w ogóle może się nie pojawić. 

 aaa 
8.4. Dyslenistwo
Oset 
 
Lubię czytać środowiskowe listy dyskusyjne. Regularnie powraca polemika na temat poprawnego pisania. Osoby piszące bez ortograficznych błędów uciekają się nawet do patriotycznych argumentów, a to że należy szanować język ojczysty, a to że ortograficzny niedbaluch to narodowy szkodnik. Natomiast piszący z brakiem poszanowania najprostszych zasad pisowni typu "uje się nie kreskuje" czy zwykłej zamiany "ó" na "o" pól, bo pole etc. - oburzeni odpowiadają, że to są "hamskie zaczepki" a za błędy odpowiedzialna jest "dyzgrafia", ADHD i brak "wykształcenia, które przecież nie każdy posiada" 
Zadumałem się nad tymi kłopotami ludzi. Poszukałem wsparcia w ostowej bibliotece i znalazłem odpowiedź, ale tylko częściową. 
Otóż psychiatrzy od dłuższego czasu zastanawiają się, czy medykalizacja ludzkich zachowań nie idzie za daleko. Problem wynika m.in. z trudności w określeniu, gdzie przebiega granica między dysfunkcyjnym sposobem bycia, niedbalstwem a nawet lenistwem a zaburzeniem. 
Sami przyczyniamy do rozwoju epidemii pewnych zaburzeń, zwłaszcza w odniesieniu do osobowości czy sposobu odżywiania. Lekarze mogą dzięki cząstkowym podziałom określić obszar swojej bezradności lub kompetencji. Pacjenci lubią mieć usprawiedliwienie i wsparcie w niezależnych od nich nieprawidłowościach. Nie mówiąc o firmach farmaceutycznych, dla których oznacza to powiększenie rynków zbytu i zamówienia na coraz to nowe cudowne leki i suplementy. 
Pochylmy się nad nowymi jednostkami chorobowymi na przykład "dysregulacją złości"? Dawniej było to zwykłe zachowanie dziecka, z którym rodzice nie mogli sobie dać rady. Czasem były to efekty błędów wychowawczych, czasem nieposkromiony temperament pupila. W końcu ktoś go przebadał i stwierdził, że najlepszym rozwiązaniem jest podanie leku. Ale aby koszty udzielania pomocy mogły być pokryte przez ubezpieczenie, problem musi zostać uznany za zaburzenie typu "dys". I stąd wzięły się między innymi epidemia ADHD, dysleksji, dysgrafii i dyskalkulalii. 
I jakby było nie dość, zespoły te rozpoznawane są coraz częściej nie tylko u dzieci, ale także u dorosłych. Moim skromnym zdaniem, czasami zbyt pochopnie i pospiesznie. Przez stulecia nie znaliśmy tego rodzaju jednostek chorobowych, a ludzie z takimi problemami jakoś sobie radzili. Niektórzy sądzą, że delikwenci dotknięci dysregulacjami są po prostu źle ułożeni, źle wychowani, usprawiedliwiający siebie nadmiernie i zwyczajnie zaniżający wobec siebie wymagania. 
Aby dopełnić kompletu wyodrębniono nawet współchorobowość - występowanie u jednej osoby kilku chorób. Im więcej tym poważniej. Czy nie jest to sztuczne mnożenie bytów. Ale jakież to pole dla wyobraźni i pobłażania sobie. A ja dociekliwy oset tak sobie dumam, że zamiast hołubić urojone "dys" - szczególnie, że przywoływana tak chętnie dysgrafia to brzydkie pismo. Ale jak się ma ono do klawiatury komputera, zachodzę w kolce - poćwiczmy pisząc np. sto razy "żaden", a zaręczam, że żadna pseudo dysortografia nie będzie straszyć na listach środowiskowych. W ostateczności mamy pod ręką, jakże przydatny klawisz f7. 
Czego Wam i sobie życzy życzliwy Oset. 
 
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
9.1. Renciści będą dorabiać bez ograniczeń? 
Opracowała: Magdalena Gajda, (na podstawie publikacji Dziennika Gazeta Prawna) 
 
Źródło: niepełnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2010-07-20 
 
Tuż po wakacjach parlamentarnych, czyli we wrześniu Jolanta Fedak, Minister Pracy i Polityki Społecznej skieruje pod obrady rządu projekt nowelizacji ustawy o rentach kapitałowych, która zmieni zasady obliczania rent z tytułu niezdolności do pracy. Szefowa resortu będzie też przekonywać Radę Ministrów, aby rencistom pozwolono dorabiać bez ograniczeń. 
Projekt nie jest nowy. To właśnie tę ustawę zawetował w 2008 r. ówczesny prezydent Lech Kaczyński. Ponieważ sytuacja polityczna uległa zmianie, propozycje resortu pracy zostaną znowu rozpatrzone na posiedzeniu Rady Ministrów. 
Nowe zasady przyznawania rent z tytułu niezdolności do pracy dotyczyć będą wyłącznie osób urodzonych w 1949 r. lub później, które po wejściu w życie ustawy, tj. 1 stycznia 2011 roku, po raz pierwszy wystąpią do ZUS z wnioskiem o przyznanie świadczenia rentowego. Te osoby, które w dniu 1 stycznia 2011 będą już pobierać tego rodzaju świadczenie, nadal będą je otrzymywać w dotychczasowej wysokości. Natomiast ci, którzy wcześniej pobierali rentę i ponownie będą się o nią ubiegać, będą traktowani jak osoby, którym przywrócono prawo do świadczenia - ich renta będzie wyliczana na starych zasadach. 
Resort pracy zwraca uwagę, że system emerytalny musi być powiązany z rentowym, a na wykonanie tego zadania zostały nam tylko niespełna cztery lata - do końca 2013 roku. Reforma emerytalna wprowadziła bowiem zasadę, że wysokość emerytury zależy wyłącznie od kwoty zgromadzonego kapitału i statystycznej długości życia odchodzącej na nią osoby. Emerytury na nowych zasadach przyznawane są od 2009, ale do 2013 obowiązuje okres przejściowy, w którym naliczane są one tzw. metodą mieszaną - na starych i nowych zasadach. Szefowa resortu pracy wskazuje, że jeśli do 2013 nie uda się wprowadzić nowych zasad naliczania rent, to może się zdarzyć, że za cztery lata renty będą wyższe niż emerytury. 
Przyznanie renty nie spowoduje zmniejszenia stanu konta osoby ubezpieczonej, na podstawie którego będzie wyliczana emerytura. Członkowie Otwartych Funduszy Emerytalnych też nie powinni się martwić, czy ich świadczenia z tytułu niższej składki ewidencjonowanej w ZUS będą niższe. Renta będzie bowiem tak liczona, jakby składki nie trafiły do II filaru. A zatem każdy, kto w wieku 60 lat (kobieta) i 65 lat (mężczyzna) będzie przechodził na emeryturę otrzyma świadczenie wyliczone na podstawie pełnej kwoty zgromadzonej w ZUS. Osobie, która nie ma 30 lat składkowych i nieskładkowych, ZUS wyliczy kapitał hipotetyczny. To znaczy, za każdy miesiąc brakujący do pełnych 30 lat zostanie doliczona przeciętna składka - obliczona na podstawie wcześniejszych wpłat. Jednak kapitał ten będzie doliczany tylko do dnia ukończenia przez rencistę 60 lat. 
Na wrześniowym posiedzeniu rządu zostanie znowu postawiona kwestia zniesienia limitów dorabiania dla rent. Resort pracy chce, aby prawo do dorabiania bez groźby utraty świadczenia mieli wszyscy renciści, którzy nie osiągnęli powszechnego wieku emerytalnego, bez względu na termin i sposób przyznania świadczenia. Szefowa resortu pracy jest zdania, że takie rozwiązanie spowoduje, że więcej osób z niepełnosprawnością będzie pracowało legalnie, a nie w szarej strefie i deklaruje, że będzie przekonywać rząd do jego wprowadzenia. 
Wiesława Taranowska, Wiceprzewodnicząca Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych wskazuje jednak, że rząd będzie chciał wprowadzić możliwość dorabiania do renty bez ograniczeń, bo nowe zasady obliczania rent spowodują ich obniżenie. 
 
aaa 
9.2. Szczególna ochrona niewidomych 
Magdalena Gajda 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2010-08-05 
 
Na posiedzeniu 4 sierpnia Sejmowa Komisja Polityki Społecznej i Rodziny w specjalnym dezyderacie zwróciła się do premiera o przedstawienie propozycji działań rządu zmierzających do powstrzymania spadku zatrudnienia osób ze szczególnymi schorzeniami - w tym niewidomych - na chronionym rynku pracy. Komisja Polityki Społecznej i Rodziny omawiała sytuację, w której znajdują się obecnie osoby niewidome na polskim rynku pracy, a zwłaszcza w przedsiębiorstwach mających status zakładów pracy chronionej i spółdzielni. Okazuje się bowiem, że na 35 spółdzielni działających w 1989 r., w których pracowało ponad 12 tys. osób z dysfunkcją wzroku, obecnie działa 21 (w tym w stosunku do trzech ogłoszono stan upadłości), a pracuje w nich ok. 1150 niewidomych. 
Z badania przeprowadzonego przez Organizację Pracodawców Zatrudniających Osoby Niewidome (OPZON) wynika, że tylko w 2009 r. zatrudnienie osób niewidomych w grupie zakładów pracy chronionej zmniejszyło się o 10,2 proc. 
- Uznaliśmy za ważne, aby zwrócić się do rządu, by uruchomił mechanizmy wspierające zakłady zatrudniające w dużej mierze osoby ze znacznymi dysfunkcjami, zwłaszcza wzroku. Często są to jedyne firmy w regionach, które oferują miejsca pracy dla takich osób. Jeśli zostaną zamknięte, osoby niewidome, które pracują w nich po kilka, kilkanaście lat będą miały ogromne trudności ze znalezieniem nowego miejsca pracy, zwłaszcza na rynku otwartym - powiedział poseł Marek Plura, który w zastępstwie posła Sławomira Piechoty, przewodniczącego sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, poprowadził posiedzenie komisji. 
Intencją dezyderatu komisji jest ochrona przedsiębiorstw o dużej kondensacji pracowników ze znacznymi dysfunkcjami. Komisja zaproponowała więc, aby zwiększyć dofinansowanie do zatrudnienia osób z niepełnosprawnością tym pracodawcom, u których osoby ze szczególnymi schorzeniami (a więc m.in. niewidomi) stanowią co najmniej 30 proc. ogółu zatrudnionych, a także aby wprowadzić zasadę, że limit dofinansowania powinien być wyższy niż obecne 75 proc. wynagrodzenia pracownika. 
Jarosław Duda, Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, zaoponował jednak, twierdząc, że takie rozwiązanie wymaga zaopiniowania nie tylko przez krajowy Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ale także przez Unię Europejską, ponieważ stoi w sprzeczności z jej wymaganiami dotyczącymi wielkości dofinansowania do zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w państwach członkowskich. 
Wśród propozycji skierowanych do premiera znalazło się także: zmniejszenie do 0,3 proc. wysokości stawek opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości przez zakłady, które zatrudniają co najmniej 30 proc. osób ze szczególnymi schorzeniami oraz zapisanie w ustawie Prawo zamówień publicznych pewnych preferencji dla wyżej wymienionych podmiotów oraz refundowanie im wszystkich dodatkowych kosztów, które ponoszą - w tym przeznaczonych na pomoc pracownikom w komunikowaniu się z otoczeniem i orientacji w przestrzeni. 
Minister Duda przypomniał, że dezyderat Komisji Polityki Społecznej i Rodziny był przygotowywany w marcu, a od tego czasu sytuacja na rynku pracy ustabilizowała się. - Zatrudnienie osób ze szczególnymi schorzeniami przestało spadać. A jeśli chodzi o osoby niewidome zatrudniane w zakładach pracy chronionej, to notujemy nawet wzrost. W 2009 r. w ZPCh-erach pracowały 3724 osoby niewidome, a w tym roku - 4168. Ochrona pracowników ze szczególnymi schorzeniami jest dla nas wciąż priorytetem - zapewnił Jarosław Duda. 
Odnosząc się do danych dotyczących spadku ilości działających spółdzielni, minister Duda zasugerował, że być może w tym wypadku chodzi bardziej o to, że formuła spółdzielni jako działalności gospodarczej przestaje się sprawdzać w obecnych warunkach ekonomicznych. Ale wskazał też, że rząd nie zamierza wprowadzać żadnych zmian w funkcjonowaniu spółdzielni, bo w wielu wypadkach to właśnie w nich - a nie w zakładach pracy chronionej lub tym bardziej na otwartym rynku - osoby ze szczególnymi schorzeniami i znacznymi dysfunkcjami mogą znaleźć jedyne miejsce pracy. 
Dezyderat Komisji Polityki Społecznej i Rodziny w sprawie sytuacji w zakładach pracy chronionej zatrudniających w dużym procencie osoby z orzeczeniem o znacznym i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności został przyjęty jednogłośnie i skierowany do premiera. 
 
 aaa 
9.3. Czy rząd zadbał o osoby z niepełnosprawnością?
PAP 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2010-08-13 
 
Wzrost zatrudnienia wśród osób z niepełnosprawnością, zwiększenie środków na warsztaty terapii zajęciowej oraz innych świadczeń, a także nowe rozwiązania prawne - to, według posła Marka Plury (PO), niektóre dobre dla osób z niepełnosprawnością rozwiązania, wprowadzone w ciągu tysiąca dni rządu Donalda Tuska. 
Poruszający się na wózku poseł Marek Plura (PO), szef parlamentarnego zespołu ds. osób niepełnosprawnych, sporządził 12 sierpnia podsumowanie mijającego w tym tygodniu tysiąca dni rządów koalicji PO-PSL z punktu widzenia środowiska osób z niepełnosprawnością 
Jak ocenił, w ciągu minionych trzech lat nastąpiło wiele zmian, długo oczekiwanych przez środowisko osób z niepełnosprawnością, które jest w Polsce bardzo liczne. Według spisu powszechnego z 2002 r., w Polsce żyje 5,5 mln osób z niepełnosprawnością. W tej grupie przeważają kobiety. 
Do najistotniejszych zmian Marek Plura zaliczył zmiany w prawie i zmniejszenie biurokracji, które przyczyniły się do wzrostu zatrudnienia osób z niepełnosprawnością o blisko 25 proc. w porównaniu do 2007 r. Oznacza to ponad 50 tys. miejsc pracy dla osób z niepełnosprawnością, głównie poza zakładami pracy chronionej. 
Poseł podkreślił, że mimo oszczędności budżetowych nastąpiło zwiększenie z 25 do 30 proc. udziału dotacji budżetu państwa do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Przywrócono Fundusz Inicjatyw Obywatelskich i zwiększono (o kilkaset zł na osobę) środki na warsztaty terapii zajęciowej. O jedną czwartą wzrosło świadczenie pielęgnacyjne dla rodziców, zmuszonych do rezygnacji z pracy i stałej opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością poszerzono też grono osób uprawnionych do tego zasiłku. 
Osoby z niepełnosprawnością - zdaniem posła - dobrze przyjęły także przyznanie emerytur olimpijskich dla wszystkich zdobywców medali na igrzyskach paraolimpijskich, a nie - jak wcześniej - tylko dla niektórych. 
Inne pozytywy to m.in. dostrzeżenie potrzeb osób z niepełnosprawnością przy budowie i modernizacji najważniejszych dworców, lotnisk i stadionów. Do ich potrzeb dostosowano także gmach parlamentu, który - według Plury - może być teraz wzorem w tym zakresie dla innych instytucji. 
- Po raz pierwszy w historii posłowie i senatorowie na wózkach mogą przemówić w sposób godny z mównic Sejmu i Senatu opracowano też projekty dostosowania Kancelarii Prezydenta i Premiera - powiedział poseł. 
Jego zdaniem, istotne dla osób z niepełnosprawnością było także zagwarantowanie m.in. osobom niewidomym prawa wstępu z psem asystującym do obiektów użyteczności publicznej, a także sklepów, restauracji i szpitali. 
Inna zmiana z ostatnich lat to m.in. zaostrzenie kar za parkowanie bez uprawnień na miejscach dla pojazdów osób z niepełnosprawnością - możliwy za to wykroczenie mandat wzrósł ze 100 do 500 zł grozi za to także 5 punktów karnych. 
Stopniowo wprowadzane mają być także zmiany w prawie wyborczym. Pierwszą było ustanowienie możliwości powołania pełnomocnika wyborczego dla niepełnosprawnych. Teraz trwają prace nad wdrożeniem asystentów wyborczych, głosowania korespondencyjnego i nakładek na karty do głosowania dla osób niewidomych. 
Marek Plura przypomniał, że w parlamencie trwają prace nad ustawami: tzw. antydyskryminacyjną (o wyrównywaniu szans osób niepełnosprawnych), o języku migowym, ułatwiającą zatrudnianie osób niepełnosprawnych w administracji publicznej, o rodzinnych domach pomocy dla osób niepełnosprawnych oraz zmieniającą system orzecznictwa o niepełnosprawności. Przygotowywane są także regulacje dotyczące zaprzestania zawieszania rent inwalidzkich (z tytułu niezdolności do pracy) osobom z niepełnosprawnością pracującym i osiągającym z pracy dochody. 
 
aaa 
9.4. Wielkie zmiany w ustawie o rehabilitacji
Magdalena Gajda 
 
Źródło: IntegracjaInfo - www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: =29.07.2010 
 
Zachowanie osobowości prawnej PFRON i dofinansowania do zatrudnienia osób z lekkim stopniem niepełnosprawności, ale też likwidacja ulg i zwolnień podatkowych dla ZPCh-ów i zwiększenie czasu pracy dla pracowników z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. To tylko niektóre regulacje wprowadzone w projekcie ustawy z dnia 21 lipca 2010r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw. 
Ostatnie spotkanie Parlamentarnego Zespołu ds. Osób Niepełnosprawnych, które odbyło się 6 lipca było bardzo burzliwe. Przedstawiciele parlamentu, rządu, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, organizacji pozarządowych działających na rzecz osób z niepełnosprawnością dyskutowali nad przyszłością PFRON. 
Strona parlamentarno- rządowa wskazywała konieczność szybkiego wprowadzenia zmian w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Podczas spotkania podkreślano niejednokrotnie, że bez tych zmian płynność finansowa i byt PFRON mogą być zagrożone. Efektem debaty było przygotowanie w trybie pilnym kolejnego projektu nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej. 
Projekt opatrzony datą 21 lipca został już zgłoszony do Marszałka Sejmu. Na posiedzeniu sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny w dniu 4 sierpnia zostanie powołana specjalna podkomisja, która zajmie się jego rozpatrzeniem. Podkomisja ma zakończyć swoje prace w terminie do 11 sierpnia, aby nowelizacja ustawy rehabilitacyjnej jak najszybciej trafiła pod obrady sejmu i weszła w życie. 
Najistotniejszą zmianą w projekcie nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej jest zachowanie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników z lekkim stopniem niepełnosprawności, choć będzie ono systematycznie malało. Wprowadzanie zmian w wysokości dofinansowania będzie odbywało się stopniowo. 
Od 1 stycznia do 30 czerwca 2012 miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń dla pracowników z niepełnosprawnością będzie przysługiwało w kwotach:- 170 proc. najniższego wynagrodzenia na pracownika ze znacznym stopniem niepełnosprawności, 125 proc. - dla pracownika z umiarkowanym stopniem i 50 proc. dla pracownika z lekkim stopniem. 
Od 1 lipca do 31 grudnia 2012 dofinansowanie wyniesie: 180 proc. najniższego wynagrodzenia - dla pracowników ze znacznym stopniem, 115 proc. dla tych ze stopniem umiarkowanym i 45 proc. dla tych ze stopniem lekkim. 
W końcu, od 1 stycznia 2013dofinansowanie będzie wynosiło: 180 proc. najniższego wynagrodzenia dla pracowników ze znacznym stopniem niepełnosprawności, 100 proc. dla stopnia umiarkowanego i 40proc. dla lekkiego. 
Istotną zmianą jest korekta definicji "najniższego wynagrodzenia". Według propozycji zawartej w projekcie "najniższe wynagrodzenie" będzie oznaczało "wynagrodzenie za pracę obowiązujące w grudniu 2009 r. " Do tej pory za "najniższe wynagrodzenie" uznawano wynagrodzenie obowiązujące w "grudniu roku poprzedniego". Wbrew ubiegłorocznym zapowiedziom, w latach 2011 i 2012 zróżnicowanie wysokości dofinansowania dla pracodawców z rynku chronionego i otwartego zostanie jednak zachowane. W tym okresie firmy z rynku otwartego mają uzyskiwać 70 proc. i 90 proc. (w przypadku osób ze szczególnymi schorzeniami) ww. kwot dofinansowania przyznawanym zakładom pracy chronionej. Co istotne - z katalogu pracowników, na które pracodawca może uzyskać dofinansowanie wyłączono osoby z umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności, które mają ustalone prawo do emerytury. 
Nowelizacja wprowadza też warunek, iż uzyskanie dofinansowania będzie możliwe tylko wtedy, jeśli pracodawca umieści pracownika z niepełnosprawnością w ewidencji PFRON w terminie 30 dni od dnia, w którym pracownik przedstawi pracodawcy dokument potwierdzający jego niepełnosprawność. Co więcej - PFRON będzie przekazywał dofinansowanie na rachunek bankowy pracodawcy w terminie już nie 14, ale 30 dni. 
Do ulg we wpłatach na PFRON będą uprawnione firmy, które zakupią produkty lub usługi w tych zakładach, które zatrudniają powyżej 25 pracowników - w tym 30 proc. osób z niepełnosprawnością ruchową w stopniu znacznym, niewidomych, chorych psychicznie oraz z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu znacznym i umiarkowanym. 
Zakłady pracy chronionej będą musiały płacić podatki, z których do tej pory były zwolnione- chodzi m.in. o podatek rolny, leśny, od nieruchomości i od czynności cywilnoprawnych. 
Osoby z niepełnosprawnością prowadzące własną działalność gospodarczą mogą nadal liczyć na refundację składek na ubezpieczenie społeczne. 
Zgodnie z najnowszą nowelą refundacja będzie przysługiwać w wysokości: 100 proc. kwoty obowiązkowych składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe dla osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności, 60 proc. - dla osoby ze stopniem umiarkowanym oraz 30 proc. dla osoby z lekkim stopniem. Osoba z niepełnosprawnością, która jest bezrobotna lub szuka pracy będzie mogła też dostać ze środków PFRON jednorazową dotację w wysokości max. 15- krotnego przeciętnego wynagrodzenia na podjęcie działalności gospodarczej lub wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej, o ile już wcześniej nie dostała na ten cel pieniędzy ze środków publicznych. Taka sama zasada będzie obowiązywać przy ubieganiu się o dofinansowanie do oprocentowania kredytu bankowego zaciągniętego na prowadzenie działalności gospodarczej. 
Projekt nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej zakłada również zmianę w systemie czasu pracy pracowników z niepełnosprawnością. Siedmiogodzinny dzień pracy (35 h tygodniowo)ma przysługiwać jedynie osobom ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Ustawodawca chce wprowadzić jednak przepis, który daje lekarzowi przeprowadzającemu badania profilaktyczne pracowników, lub temu, który opiekuje się daną osobą z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym, prawo do wydania zaświadczenia, które wskazuje, że nie powinna ona pracować dłużej niż 7 h dziennie. 
Dodatkowe uprawnienia pracownicze osoba z niepełnosprawnością ma nabywać od dnia następującego po dniu przedstawienia pracodawcy dokumentu potwierdzającego jej niepełnosprawność. Pracodawca może wliczyć daną osobę z niepełnosprawnością do wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ale nie później niż w terminie 30dni po dniu, w którym pracownik przedstawił mu swoje orzeczenie o niepełnosprawności. 
Zmianie ulegnie też wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnością, który kwalifikuje przedsiębiorstwa do uzyskania statusu zakładu pracy chronionej. Od 1 stycznia 2012status taki otrzymają firmy, które zatrudniają co najmniej 50 proc. osób z niepełnosprawnością i co najmniej 10 proc. osób z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym i znacznym. 
W projekcie doprecyzowano też przepisy dot. zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON). Na zakłady pracy chronionej zostanie nałożony obowiązek prowadzenia rozliczeniowego rachunku bankowego środków tego funduszu. 
Wśród innych zmian zaproponowanych w projekcie nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej warto również wymienić tę, która zachowuje dotychczasową osobowość prawną PFRON oraz tę, która włącza do grona pracowników także osoby wykonujące pracę na podstawie praktyk służbowych. Ważny jest także nowy przepis, który mówi, iż pracodawca może ubiegać się o zwrot kosztów adaptacji i wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej tylko pod warunkiem uzyskania od Państwowej Inspekcji Pracy (na wniosek starosty)pozytywnej opinii co do tejże adaptacji lub o spełnieniu warunków bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku lub w miejscu pracy pracownika z niepełnosprawnością. 
Projekt nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej 
 
 aaa 
9.5. Nowelizacja ustawy rehabilitacyjnej w UOKiK 
Magdalena Gajda 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2010-08-05, 13.43 
 
 Poselski projekt ustawy o zmianie Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw, którego pierwsze czytanie miało się odbyć na posiedzeniu plenarnym Sejmu 4 sierpnia, trafił do zaopiniowania do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). 
W wypowiedzi udzielonej portalowi Niepelnosprawni.pl poseł Marek Plura, przewodniczący Parlamentarnego Zespołu ds. Osób Niepełnosprawnych i członek sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, wyjaśnił, że projekt nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej musi być zaopiniowany przez UOKiK, ponieważ dotyczy wydatków ze środków publicznych. 
- Przewidujemy, że opinia, którą wyda urząd, będzie pozytywna, bo projekt dotyczy zmniejszania, a nie zwiększania pomocy publicznej dla przedsiębiorstw z rynku otwartego i chronionego zatrudniających osoby z niepełnosprawnością - powiedział poseł Plura. 
Projekt nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej trafi do pierwszego czytania w Sejmie na jego pierwszym posiedzeniu powakacyjnym, czyli we wrześniu. Wówczas też propozycje zmian w ustawie zostaną przedyskutowane na sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Członkowie komisji chcą również powołać specjalną podkomisję ds. rozpatrzenia nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej. Drugie i trzecie czytanie projektu na posiedzeniu plenarnym Sejmu odbędzie się w październiku. Jeśli zostanie on przyjęty, trafi pod obrady Senatu. 
 
 aaa 
9.6. Konsultacje społeczne nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej
Magdalena Gajda 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2010-08-19 
 
Poselski projekt Ustawy o zmianie Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 3292) trafił do konsultacji społecznych 
 Projekt nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej będzie konsultowany przez organizacje pracodawców i związki zawodowe, które wchodzą w skład Trójstronnej Komisji ds. Społeczno-Gospodarczych (tzw. Komisji Trójstronnej). 
Skierowanie propozycji zmian w ustawie rehabilitacyjnej do zaopiniowania przez stronę społeczną jest efektem m.in. apeli wystosowanych w tej sprawie przez Krajową Radę Zatrudnienia Osób Niepełnosprawnych (KRAZON) oraz Organizację Ogólnopolska Baza Pracodawców Osób Niepełnosprawnych do Marszałka Sejmu Grzegorza Schetyny. 
Zdaniem organizacji zrzeszających pracodawców osób z niepełnosprawnością, przekazanie projektu stronie społecznej jest szansą na wprowadzenie w nim zmian, które korzystnie wpłyną na sytuację pracowników z niepełnosprawnością oraz przedsiębiorstw, które ich zatrudniają. 
Business Centre Club (BCC), jeden z członków Komisji Trójstronnej, określił poselskie propozycje zmian w ustawie rehabilitacyjnej jako "zbyt drastyczne". W oficjalnym komunikacie zamieszczonym na swojej stronie internetowej, BCC wyraża opinię: "(…) niektóre z proponowanych w projekcie zmian idą zbyt daleko i spowodują zachwianie stabilizacji finansowej systemu pomocy osobom niepełnosprawnym". 
BCC podkreśla m.in. potrzebę zwiększenia wysokości przysługujących pracodawcy kwot dofinansowania do wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnością w stopniu znacznym, ale nie widzi konieczności tak drastycznego obniżania dofinansowania dla osób z umiarkowanym i lekkim stopniem. 
BCC nie zgadza się także na zmianę pojęcia "najniższe wynagrodzenie". Według projektu, "najniższe wynagrodzenie" to wynagrodzenie obowiązujące w grudniu 2009 r. Zdaniem BCC wyrażenie to powinno oznaczać "minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w grudniu poprzedniego roku". 
BCC proponuje również utrzymanie 14-dniowego terminu wypłaty pracodawcom miesięcznego dofinansowania z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, bo wydłużenie tego terminu do 30 dni spowoduje zachwianie płynności finansowej zakładów pracy chronionej. 
W swoim komunikacie BCC zwraca też uwagę, że w projekcie brakuje wyliczenia skutków finansowych wprowadzenia proponowanych zmian, co utrudnia dokładne wskazanie tych, które można by wyeliminować, zachowując jednocześnie płynność finansową PFRON. 
Przypomnijmy, że na początku sierpnia projekt nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej trafił również do zaopiniowania przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Pierwsze czytanie projektu przez Sejm ma się odbyć na pierwszym posiedzeniu powakacyjnym, czyli we wrześniu. 
 
aaa 
9.7. Czy będzie więcej urzędników z niepełnosprawnością?
MG 
 
Źródło: Integracjainfo.pl 
 Data opublikowania: 30 lipca 2010 
 
 Sejmowa Komisja Polityki Społecznej i Rodziny wprowadziła autopoprawkę do swojego projektu zmiany ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej i ustawy o pracownikach samorządowych. Posłowie zaproponowali nowy przepis rekrutacyjny przy ubieganiu się o stanowiska w administracji publicznej. Jeśli wśród pięciu najlepszych kandydatów na urzędnika znajdzie się osoba z niepełnosprawnością, będzie ona miała pierwszeństwo w zatrudnieniu. 
Na początku lipca Najwyższa Izba Kontroli opublikowała raport na temat zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w urzędach administracji publicznej. Na 46 skontrolowanych urzędów - m.in. ministerstw, oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Narodowego Funduszu Zdrowia - aż 91 proc. z nich nie osiągnęło ustawowego, 6 proc. wskaźnika zatrudnienia pracowników z niepełnosprawnością i podlega - również ustawowemu obowiązkowi dokonywania co miesięcznych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Rekordziści - np. ZUS - zasilają w ten sposób budżet PFRON nawet i kilkunastoma milionami złotych rocznie. 
Aby zwiększyć liczbę pracowników z niepełnosprawnością w administracji rządowej i samorządowej, sejmowa Komisja Polityki Społecznej i Rodziny wprowadziła poprawkę do własnego projektu ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej i ustawy o pracownikach samorządowych. Autopoprawka zostanie w najbliższym czasie zgłoszona do Marszałka Sejmu. Jeśli sejm ją zatwierdzi osoby z niepełnosprawnością będą rekrutowane do pracy w urzędach publicznych na preferencyjnych warunkach. Autopoprawka zakłada bowiem, że jeśli wśród pięciu najlepszych kandydatów na dane stanowisko znajdzie się również osoba z niepełnosprawnością, to będzie ona zatrudniona w pierwszej kolejności. Prawo to dotyczyć będzie tych urzędów, w których wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnością jest niższy niż 6 proc. w miesiącu poprzedzającym podanie ogłoszenia o rekrutacji na dane stanowisko do publicznej wiadomości. 
Zgodnie z przyjętą autopoprawką w ofercie pracy, urząd będzie musiał też wymienić czynniki, które mogłyby osobie z niepełnosprawnością utrudnić pracę na danym stanowisku lub o ich braku, a także informację, że zatrudnienie osób z niepełnosprawnością w tym urzędzie wynosi mniej niż 6 proc. 
Z kolei osoba z niepełnosprawnością, która będzie chciała skorzystać z pierwszeństwa w zatrudnieniu, składając dokumenty aplikacyjne powinna dołączyć do nich kopię orzeczenia o niepełnosprawności. Przywilej pierwszeństwa w zatrudnieniu nie jest obowiązkowy. Osoba z niepełnosprawnością może z niego skorzystać, ale nie musi. 
Autopoprawka do projektu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny budzi kontrowersje. Przy naborze na stanowiska w administracji rządowej obowiązuje zasada otwartości i konkurencyjności. Preferencje dla osób z niepełnosprawnością mogą być zatem uznane za sprzeczne nie tylko z ustawą o służbie cywilnej ale też z Konstytucją RP, która zakazuje dyskryminacji. Posłowie z sejmowej komisji społecznej mają nadzieję, że uda się wypracować takie zmiany, które nie będą kwestionowane i umożliwią większy dostęp osobom z niepełnosprawnością do stanowisk w administracji publicznej. 
 
 aaa 
9.8. Głuchoślepota jako odrębna niepełnosprawność
Magdalena Gajda 
 
 Źródło: IntegracjaInfo 
 Data opublikowania : 2010-08-05 
 
Prawdopodobnie jeszcze w tym roku głuchoślepota, czyli równoczesne uszkodzenie narządów słuchu i wzroku, zostanie prawnie uznana za odrębny rodzaj niepełnosprawności i otrzyma oddzielny kod w orzecznictwie o niepełnosprawności. Sejmowa Komisja Polityki Społecznej i Rodziny na posiedzeniu 4 sierpnia wystosowała do ministra pracy i polityki społecznej dezyderat z prośbą o przyspieszenie prac nad realizacją tego projektu. 
Obecnie w orzeczeniach o niepełnosprawności, które są wydawane osobom głuchoniewidomym przez powiatowe i wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności, wpisywany jest najczęściej jeden z dwóch kodów: 03-L (głuchota) lub 04-O (ślepota). Takie zapisy nie odzwierciedlają faktycznego stanu, w którym znajdują się osoby głuchoniewidome, bo uwzględniają dysfunkcję tylko jednego zmysłu, a drugi uznają za zupełnie sprawny. 
 W przypadku osób tylko głuchych lub tylko niewidomych występuje tzw. kompensacja (równoważenie jednego działania innym działaniem) wzroku słuchem lub słuchu wzrokiem. A w przypadku osób głuchoniewidomych jest ona albo wykluczona, albo poważnie utrudniona. Jednoczesne występowanie uszkodzeń o różnych stopniach zmysłów słuchu i wzroku wywołuje dla osoby nimi dotkniętej zupełnie inne skutki niż dla osoby z dysfunkcją tylko jednego narządu. 
Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym walczy już od kilku lat o uznanie w Polsce głuchoślepoty jako oddzielnej kategorii niepełnosprawności i nadania jej oddzielnego kodu w orzeczeniach o niepełnosprawności. Takie rozwiązanie wprowadziło już wiele krajów Unii Europejskiej - np. Wielka Brytania, Francja, Szwecja, Dania, a zmianę przepisów w tym zakresie przygotowują Włochy, Hiszpania i Austria. Działania te zgodne są z przyjętą przez Parlament Europejski w 2004 r. Deklaracją Praw Osób Głuchoniewidomych. Dokument ten uznaje głuchoślepotę za specyficzny rodzaj niepełnosprawności, a osobom nią dotkniętym zapewnia takie same prawa jak pozostałym obywatelom Unii Europejskiej. 
Luka w polskim orzecznictwie dotyczącym głuchoślepoty wywołuje wiele problemów. Wskazali na nie posłowie z sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny w specjalnym dezyderacie skierowanym do szefa resortu polityki społecznej. Posłowie zauważyli m.in., że osoby głuchoniewidome traktowane są przez system wsparcia (np. dostęp do edukacji, dofinansowanie do zakupu sprzętu wspomagającego słyszenie lub widzenie) tak, jakby były tylko niewidome lub tylko niesłyszące, a przecież wymagają one zupełnie innego rodzaju pomocy. 
- Brak oznaczenia kodowego dla głuchoślepoty niezwykle utrudnia także znalezienie osób głuchoniewidomych w wykazach osób niepełnosprawnych prowadzonych przez różnego rodzaju instytucje, a w konsekwencji uniemożliwia określenie dokładnej liczby osób głuchoniewidomych w Polsce. To dla nas duży problem, bo konstrukcje programów pomocowych, na które przyznawane są środki publiczne, bazują właśnie na takich danych - tłumaczył Grzegorz Kozłowski, prezes Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym, podczas posiedzenia komisji. 
Posłowie sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny przyjęli jednogłośnie dezyderat skierowany do ministra pracy i polityki społecznej z apelem o podjęcie prac nad prawnym uznaniem głuchoślepoty jako odrębnej niepełnosprawności oraz o określenie terminu wejścia w życie znowelizowanych przepisów. 
Alina Wojtowicz-Pomierna, zastępca dyrektora Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych (BON), zapewniła, że w resorcie trwają już intensywne prace nad zdefiniowaniem głuchoślepoty i wprowadzaniem dla niej oddzielnego kodu w orzecznictwie. Szczegółowe rozwiązania są konsultowane z lekarzami orzecznikami i ze stroną społeczną. 
Pomimo braku odpowiednich zapisów prawnych w Polsce określenie "osoba głuchoniewidoma" jest powszechnie używane, a nawet uznaje się je formalnie - np. w zapisach w projekcie ustawy o języku migowym. 
 
10. Z PRASY I Z INTERNETU 
 
aaa 
10.1. Plus daje niepełnosprawnym zniżkę, ale stawia wysokie wymagania Monika Kosz-Koszewska, Przemysław Poznański 
 
Źródło: http: //gospodarka.gazeta.pl 
Data opublikowania: 2010-07-21 
 
Plus daje niepełnosprawnym zniżkę na abonament. Ale jednocześnie obwarowuje swoją hojność warunkami nie do spełnienia 
Tomasz Strzymiński, prezes Fundacji Audiodeskrypcja, niewidomy z Białegostoku, postanowił podpisać umowę z siecią Plus. Dał się skusić operatorowi, bo oferuje on niepełnosprawnym 50 proc. rabatu na abonament przez dwa lata. 
Wybraliśmy się ze Strzymińskim do autoryzowanego salonu Plusa w Białymstoku i poprosiliśmy o informację, jakie dokumenty musi przedłożyć niepełnosprawny klient. Okazuje się, że wystarczy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz... oświadczenie, że ani klient, ani nikt w jego domu nie korzysta ze zniżki na opłaty za usługi telekomunikacyjne z tytułu niepełnosprawności. 
Strzymiński jest zaskoczony, bo korzysta z gwarantowanej mu przez prawo zniżki w Telekomunikacji Polskiej na telefon stacjonarny. 
Dopytujemy, jaka jest podstawa żądania ze strony Plusa, czy jest to wewnętrzne ustalenie Polkomtela. 
- To wynika z ustawy telekomunikacyjnej, tak jest też u innych operatorów - odpowiada pracownica. Ale jak mówi rzecznik Grupy TP Wojciech Jabczyński, jego spółka takiego oświadczenia nie żąda. 
Kiedy prosimy o konkretny artykuł tej ustawy, zaczynają się konsultacje z centralą. Ostatecznie słyszymy: - To jednak reguły naszej promocji. Ale to tylko oświadczenie, nigdzie nie trzeba go potwierdzać. 
Strzymiński się denerwuje: - To nie ma sensu, bo czy ktoś je weryfikuje? Inni operatorzy nie mają prawa udostępniać informacji o klientach. Zapis służy tylko eliminowaniu konkurencji. 
Konsultantka: - Jeśli pan podpisze, nikt tego nie będzie sprawdzał, więc w czym problem? - dziwi się. 
Strzymiński rezygnuje z umowy. - Aby otrzymać ulgę, musiałbym poświadczyć nieprawdę - wyjaśnia. 
Prosimy Polkomtel o wyjaśnienie: "Chodzi o umożliwienie skorzystania z preferencyjnej oferty przez osoby rzeczywiście tego potrzebujące przy jednoczesnym wyeliminowaniu nieuczciwych zachowań prowadzących do nadużyć". Identyczne pismo otrzymał kilka dni temu Urząd Komunikacji Elektronicznej, który zainteresował się tą sprawą. 
- Ulgę dla osób niepełnosprawnych wprowadzoną przez Plus niewątpliwie warto docenić. Jednak zastosowana restrykcja może budzić wątpliwości. Niemniej jednak taka, a nie inna konstrukcja zasad przyznawania ulg jest wyłącznie decyzją dostawcy usług telekomunikacyjnych - przyznaje Przemysław Skubisz z UKE. Ale dodaje: - UKE pracuje właśnie nad certyfikatem "operatora przyjaznego osobom niepełnosprawnym". Zapis uzależniający przyznanie jednej ulgi od korzystania przez osobę niepełnosprawną z podobnej ulgi u innego dostawcy usług na pewno nie pozwoli operatorowi na otrzymanie takiego certyfikatu. 
 
 aaa 
10.2. Plus wycofał się z absurdalnych przepisów, które uniemożliwiały niepełnosprawnym skorzystanie ze zniżki na abonament 
 Fragmenty 
 
 Źródło: www.gazeta.pl 
 Data publikacji: 2010-08-19 
 
- Jesteśmy wdzięczni za zwrócenie nam uwagi, że procedura sprzedaży jest sformalizowana ponad potrzebę - mówi Katarzyna Meller, rzecznik Polkomtela, operatora sieci Plus. 
 
Sprawę opisaliśmy pod koniec lipca. Dziś sytuacja wygląda inaczej. Strzymiński mógłby umowę podpisać bez przeszkód. Do wszystkich punktów sprzedaży Plusa trafił właśnie komunikat: "Z treści Procedury usunięto zapis: Oświadczam, że nie korzystam ze zniżek na usługi telekomunikacyjne u innych operatorów telefonii komórkowej i stacjonarnej. Wprowadzona korekta ma na celu uproszczenie obsługi klientów korzystających z ww. zniżki" - czytamy w komunikacie. I dalej: "Proszę o zwrócenie szczególnej uwagi na potrzeby klientów niepełnosprawnych i udzielenie im wszelkiej niezbędnej pomocy". W nowym wzorze wniosku o przyznanie zniżki niepełnosprawny oświadcza jedynie, z powodu jakiej niepełnosprawności stara się o ulgę. 
Rzecznik Polkomtela przekonuje, że operator przywiązuje szczególną wagę do potrzeb osób niepełnosprawnych. 
- Uważamy, że naszą powinnością jest zapewnienie im możliwości kontaktu z bliskimi, przyjaciółmi czy lekarzami i dlatego od lat proponujemy specjalne rabaty i upusty tym, którzy zostali dotknięci przez los - zaznacza Katarzyna Meller. I dodaje: - Dzięki zmianie procedury kolejne osoby, które zdecydują się na telefon w naszej sieci, będą mogły zawrzeć umowę bez konieczności składania dodatkowych oświadczeń czy informacji. 
 
 aaa 
11. DYSKUTUJEMY 
O podróżowaniu koleją (cz. 2) 
 
 W numerze 8(20)/2010 opublikowaliśmy pierwszą część dyskusji na ten temat. Dotyczyła ona zagadnień technicznych. Obecnie publikujemy wypowiedzi związane z czynnikiem ludzkim w komunikacji PKP, tj. stosunków niewidomych pasażerów z innymi pasażerami i z pracownikami kolei. 
 
Agnieszka - Gdy wysiada się np. w Warszawie, raczej nie ma problemu. Gdy jednak niedawno wieczorem wysiadałam w Zebrzydowicach, które są małą stacją, a konduktor nie przyszedł, więc nie mogłam poprosić o pomoc, był to dla mnie duży stres. Gdy dojeżdża się do Zebrzydowic, zazwyczaj w wagonie jest już mało ludzi. Napisałam reklamację, bo dodatkowo nie było też zapowiedzi. Przesłano ją do Pragi. Dostałam nawet jakąś mętną odpowiedź. Dziś od pewnego momentu, gdy zmieniła się obsługa, przez prawie 3 godziny znów nie było zapowiedzi. Jutro po raz kolejny będę w tej sprawie interweniować. Uważam, że skoro kupuję drogi bilet, mam prawo wymagać tego, co mi się należy. Skoro jakiejś ekipie nie chce się wypełniać obowiązków, niech zostaną wyciągnięte konsekwencje. 
Jola - Uważam, że podróże koleją są stresujące, a zwłaszcza pociągami dalekobieżnymi i trzeba uważać, bo już się zdarzało, że naszych kolegów okradano i nie tylko ich. Pewna niewidoma pani musiała w kapciach wyjść na dworzec, bo jej zginęły buty. Jest to dowód na to, że niewidomi są traktowani tak samo, jak pozostali pasażerowie. Miałam zaszczyt jeździć kolejami za granicą, nikt nikogo nie zaczepiał, a u nas to różnie może być. 
Jan - Trzy moje znajome jechały pociągiem w Hiszpanii. Dwie wyszły do toalety. Po powrocie w przedziale znalazły tylko swoją towarzyszkę, której nie mogły dobudzić. Poza tym, przedział był idealnie pusty. Całe szczęście, że idąc do toalety, wzięły torebki, w których miały pieniądze i dokumenty. Jednak nie wyciągam z tego żadnych wniosków. 
Krzysztof - Żeby nie było trudności ze znalezieniem konduktora, to jedyną radą jest nałożenie na konduktorów obowiązku podchodzenia do człowieka z białą laską. A jeśli ja sobie nie życzę takiego podchodzenia, bo mnie to krępuje? Nie ma złotego środka. Jest zrehabilitowanie i są nowoczesne technologie. 
Domra - Krzysiu, nie każdy niewidomy jest posiadaczem w/w nowoczesnych technologii i to z przyczyn obiektywnych a nie lenistwa, czy nieuctwa. Dlatego nie sądzę, aby było kłopotliwe, jeśli konduktor podejdzie do niewidomego i zapyta, czy mogę w czymś pomóc. Jeśli nie, to dziękujemy. Osobiście nie czułabym się skrępowana. Gorzej, gdy człowiek jak kołek stoi na korytarzu, a pasażerowie i konduktor udają, że jest przezroczysty. 
Danuaria - Ja tam wolę konduktorów o pomoc nie prosić. Już kiedyś, wiele lat temu, usłyszałam od konduktora, że nie powinnam sama jeździć, bo jestem "inwalidą pierwszej kategorii" i przepisy mi tego zabraniają. Tak więc wychodzę z założenia, że jeżdżę sama na własną odpowiedzialność, a jedynym obowiązkiem konduktora jest kontrola mojego biletu. Poza tym uważam, że podróże koleją są stresujące i to bez względu na to, czy się jeździ samemu, czy z przewodnikiem. 
Basia - No i co z tego wynika?! Konduktorzy są różni, tak jak i ludzie. Że ktoś kiedyś zachował się nieodpowiedzialnie, to mam się obrażać do końca życia na cały świat?! W takich sytuacjach bardzo pomaga spokojne, rzeczowe wyjaśnienie, po którym przeważnie następują gorące przeprosiny. Załogi pociągów mają dużo obowiązków, np. dbanie o bezpieczeństwo pasażerów, w tym pomaganie inwalidom. 
Beata - Kiedyś moja mama podeszła do konduktorki przed odjazdem pociągu i poprosiła, żeby pomogła mi wysiąść na konkretnej stacji. Została bardzo niemiło potraktowana. Konduktorka wręcz oznajmiła, że takiej niepełnosprawnej nie puszcza się samodzielnie, przecież są zniżki na przewodnika. 
Danuaria - W sumie bardzo logicznie pomyślała ta konduktorka. Po coś te zniżki wymyślono, a pomaganie komukolwiek nie jest obowiązkiem konduktora. Ja tam raczej wychodzę z założenia, że gdy będę wysiadać, również zrobi to ktoś inny i otworzy właściwe drzwi. Jeśli konduktor sam mi proponuje, że przyjdzie przed właściwą stacją, co mi się może ze dwa razy zdarzyło, to raczej mu nie wierzyłam. Chyba takie obietnice, o ile pamiętam, nie były spełniane, no może raz. 
Magdalena - A jak to jest z tą asystą, czy taka osoba po prostu podprowadza do pociągu, czy do niego wprowadza i znajduje miejsce? Oczywiście, podprowadzenie do pociągu już wiele pomaga, ale nie rozwiązuje problemu. Zdarzało mi się szukać swojego miejsca jakoś z przeszkodami. Albo ludzie nie byli chętni do pomocy, albo wagon był na tyle pusty, że trudno mi było zlokalizować kogokolwiek. Oczywiście, można siąść na pierwszym wolnym miejscu, ale ktoś może przyjść na to miejsce i trzeba się przesiadać. 
Mój tata uskutecznia ryzykowne akcje wprowadzania córeczki do pociągu podczas minutowego postoju, szukania miejsca i wrzucania bagaży. Zawsze się stresuję bardzo, czy zdąży wysiąść, bo zdarzyła mi się taka historia, że mąż przyjaciółki, odprowadzający mnie na Dworzec Centralny, w pociągu został i biedny mógł wysiąść dopiero w Zawierciu, a cała ta impreza nieźle go po kieszeni trzepnęła. Przyjaciółka mi potem powiedziała, że jej uwiozłam męża, a ja do dziś się z tego śmieję, ale jemu do śmiechu nie było. Nota bene dzisiaj też mnie odprowadzał i mimo moich próśb również ze mną wszedł, no ale widział, że nie było dużo ludzi i nie będzie miał kłopotów z wydostaniem się, bo wtedy się zrobił jakiś straszny korek i dlatego nie zdążył wysiąść. 
A z milszych sytuacji to kiedyś miałam asystę SOKistów. Utknęłam na dworcu w Opolu o jakiejś strasznie późnej porze, była zima, pociągi okropnie się pospóźniały, a ja wracałam z zajęć, więc miałam Pacmatea ze sobą. Na tym dworcu było okropnie nieprzyjemnie, opóźnienie się ciągle zwiększało, kręciły się jakieś podejrzane typy a ja ściskałam torbę z Pacmatem po prostu kurczowo tak samo, jak torebkę. Panowie podeszli, chyba nawet wskazali mi jakąś wolną ławkę i obiecali, że będą mieć na mnie baczenie, a jak przyjedzie mój pociąg to przyjdą i mnie odprowadzą. Wywiązali się w 100 proc. i to nawet w ekipie dwuosobowej, więc naprawdę eskortę miałam jak się patrzy i bezpiecznie dotarłam do domu. 
Ewa - Nie jest źle, pamiętam kiedyś, było maksymalnie dużo ludzi to miałam obawy, że nie wejdę do pociągu, a kilkanaście osób, niestety, to spotkało. Jednak konduktor widząc mnie z laską, powiedział, że będzie mnie pilnował. Nie było mowy o miejscu siedzącym, bo staliśmy ze znajomym tuż obok toalety. Fakt, że konduktor mnie zauważył to było miłe. Innym razem, jakaś pani szukała mi po całym pociągu miejsca, co nie było konieczne, mimo że nie chciałam tej pomocy. Więc ludzie, jak to ludzie, są różni i nie możemy się do nich uprzedzać. Niech jednak traktują nas normalnie, bo czasem to... aż szlag trafia. 
Dorota - Kilkanaście lat podróżowałam sama i to na dalekie trasy. Każdy jest człowiekiem i nigdy nie wiemy na kogo trafimy. Jedno wiem na pewno, jeśli my grzecznie będziemy rozmawiali z konduktorem, to raczej nam też nie odburknie. na korytarzu lub w dalszym wagonie też można znaleźć podróżnych i poprosić grzecznie o pomoc. Nikt nie lubi, jak się na niego warczy. Nie każdy od razu musi zauważyć białą laskę, nie mamy wypisane na czole, że jesteśmy niewidomi i nie wiemy, jakie ludzie mieli doświadczenia z niewidomymi. Nie wszyscy niewidomi są tacy sami, bo nie wszyscy ludzie są jednakowi. 
Tak dużo mówimy o normalności, to zacznijmy pierwsi być normalni, a nie oczekujmy tego od innych. Nikt mi nie powie, że jesteśmy w gorszej sytuacji od osoby na wózku, to oni są bardziej widoczni, Nawet trudno im skorzystać z toalety w pociągu. 
Krzysztof - Jestem osobą głuchoniewidomą i jakoś nie mam takich nieprzyjemnych przygód, jak niekiedy czytam, a podróżuję naprawdę sporo. 
Monika - Czasem zdarza się, że podróżni dość niemiło traktują psa przewodnika. Czasami nie mogę z nim jechać, bo ktoś z pasażerów sobie tego nie życzy. Tak zdarza się tylko sporadycznie, ale czasami... Kiedyś w Intercity miałam bilet dla siebie i miejscówkę dla psa, a były problemy, bo ktoś protestował, że w przedziale jest pies. 
Adam - Zauważyłem, że bardzo wiele zależy od naszego podejścia do różnych funkcjonariuszy i urzędników. Mam znajomych, którzy wciąż narzekają na to, że są niemiło obsługiwani, a to na poczcie, a to w urzędzie. Mam wprost przeciwne odczucia i stwierdzam, że zazwyczaj urzędnicy są mi życzliwi, albo fachowo obojętni. 
Jak zachowuję się zwyczajnie, a nie na zasadzie "MNIE SIĘ WSZYSTKO NALEŻY I TO NATYCHMIAST", to okazuje się, że urzędnik też się zazwyczaj zachowuje zwyczajnie, jak człowiek. A jak ma przed sobą kogoś, kto ŻĄDA, DOMAGA SIĘ i z miejsca jest najeżony, bo uważa, że będzie źle obsłużony, to ma to, czego oczekiwał. 
Paweł - Co do uprzejmości - zgadzam się, chociaż też nie do końca, nie wszystko zależy tylko od nas samych. Gdy kupowałem dwa bilety, na grzeczne zapytanie: "Przepraszam, czy byłaby pani uprzejma powiedzieć mi, który bilet jest który", usłyszałem burkliwą odpowiedź, że konduktor będzie wiedział. Wystawienie biletu kombinowanego przerasta możliwości wielu kasjerek. 
PKP to pewien specyfik, to po prostu przykład tego, jak nie robiąc nic, pogłębia się fatalny stan kolejowej rzeczywistości. I ja trafiałem na miłą obsługę, czyste, pachnące toalety, zapowiedzi stacji, prąd w gniazdkach itd., jednak w obliczu kolejowej codzienności to zjawiska marginalne. 
Ja bym się nie obraził, gdyby po wejściu na dworzec podszedł do mnie ktoś z z kolejarzy, przedstawił się i zapytał, czy może mi w czymś pomóc. Poprosiłbym, żeby podprowadził do kasy, albo specjalnej, albo poza kolejką, podprowadził na peron, znalazł miejsce w pociągu. To nie jest wygodnictwo, tak byłoby po prostu znacznie praktyczniej. Na lotniskach tak to właśnie wygląda, osoba niewidoma jest "przekazywana" z rąk do rąk. Ktoś może czuć się z tym niekomfortowo, ale nie czarujmy się, takie są potrzeby. 
Na dworcach często zdarza się, że w ostatniej chwili zmienia się peron i wówczas wszyscy pędzą. Wówczas nie można liczyć na pomoc. Poza tym często drzwi wagonów, zwłaszcza tych nowszych, trzeba samemu otwierać. Nie jest to łatwe, dlatego pomoc takiej asysty to świetna sprawa. 
Tak samo, gdyby konduktor pomógł znaleźć miejsce, byłoby to dużym ułatwieniem. 
Nie ma się co unosić dumą. Jesteśmy niepełnosprawni i po prostu potrzebujemy pomocy. Niektórych czynności nie możemy sami wykonać albo wiąże się to z dużymi trudnościami. 
Brak zapowiedzi w pociągach oraz informacji o stronie, na którą należy wysiadać to już w ogóle absurd, więc o tym nawet nie ma co mówić. 
Alicja - Zgadzam się. Czasem sami robimy z siebie, nie powiem brzydko kogo, kiedy np. stoimy i próbujemy udawać, że widzimy, że jesteśmy samodzielni. Trzeba być samodzielnym, zrehabilitowanym, nie wyobrażam sobie, żeby było inaczej. Są jednak sytuacje, w których niezbędna jest choćby niewielka pomoc. Nie widzę w tym nic złego, gdy ktoś pyta czy pomóc. Jest to miłe i mogę podziękować lub skorzystać z pomocy. 
Gorzej jest, gdy potrzebuję pomocy, bo np. nie mogę wtaszczyć walizy albo pies nie bardzo chce wejść do pociągu, a ludzie przechodzą obok i udają, że nie widzą. A tak się zdarza nawet wtedy, gdy mówię, że potrzebuję pomocy. 
Leszek - Jestem fanem kolei i też dużo podróżuję. Jest nie najlepiej, ale da się przeżyć. 
Magdalena - Przez 5 lat studiów jeździłam regularnie pociągami ekspresowymi i Intercity. Największy problem miałam z wysiadaniem, bo na mojej stacji - Kędzierzyn-Koźle taki pociąg stoi ledwie minutę. Nie wiadomo, na którą stronę wysiadać i jak otworzyć drzwi, a ludzi często nie ma, bo większość wysiada wcześniej. Muszę przyznać, że zwykle miałam opory, żeby prosić konduktora o pomoc. Robiłam to tylko wtedy, kiedy widziałam, że bardzo opustoszało, a konduktor akurat się napatoczył. 
Ostatnio jednak postanowiłam to zmienić i tak np. dzisiaj wracałam z Warszawy, sytuacja taka jak zawsze. Choć brat po mnie wyjechał, wiedział, jaki mam wagon, to i tak miałam stres, zwłaszcza że czasem pociąg zatrzymuje się przed stacją. Dziś poprosiłam konduktora o otwarcie drzwi na mojej stacji. Pamiętał i spełnił moją prośbę. Powiedział mi też, że powinnam zawsze zgłaszać potrzebę pomocy, bo oni są także od tego. Pomoc konduktora okazała się bardzo potrzebna, bo w moim wagonie zostało 5 osób i nikt w Kędzierzynie nie wysiadał. 
Gorzej jest, gdy konduktor nie przychodzi. Dwukrotnie zdarzyło mi się wysiąść po niewłaściwej stronie, tj. wylądować pośrodku torów i bynajmniej sama tych drzwi nie otwierałam. Nie wiem, jak to jest ogólnie na stacjach. Wiem, że na mojej jest tam coś, co ewakuujący mnie stamtąd kolejarz nazwał peronem towarowym. Między torami jest taki jakby peron, tylko niższy i węższy. 
Pierwszy raz był najgorszy, bo późna noc. Telefon komórkowy mi się wyładował, wysiadam, myślę, że jestem na peronie, a tam pusto. Ani taty, który miał po mnie wyjechać, ani żadnego innego człowieka. Serce miałam dosłownie w gardle. No, ale jak pociąg odjechał, to się wszystko wyjaśniło. Tata mnie tam zobaczył i pomógł się wydostać. Dlatego na niezbyt długich trasach, np. do Opola czy nawet Wrocławia, zdecydowanie wolę jeździć osobowymi pociągami, nie tylko ze względu na cenę, ale dlatego, że tam się drzwi otwierają i coś takiego się nie zdarzy. Naprawdę wolę dłużej jechać i w gorszych warunkach, ale się nie stresować. 
Piotr - A co powiedzielibyście o spotkaniach z konduktorami i kierownikami pociągów? Wszyscy mają okresowe szkolenia, tak zwane "pouczenia okresowe". Co myślicie o zorganizowaniu podczas takiego pouczenia spotkania z osobą albo osobami niewidomymi? Powinien to być stały punkt programu. Warto zwrócić uwagę na następujące kwestie: 
1. Aby zawsze kolejarze pytali niewidomego stojącego z białą laską na peronie, czy potrzebuje pomocy 
2. Pytali o to samo w pociągu, gdy niewidomy stoi z białą laską lub podczas sprawdzania biletów, gdy niewidomy jedzie sam. 
3. W przypadku ulg dla niewidomych II grupy zmienić fatalne oznaczenie w kasach "Niewidomy" na "II grupa - niewidomy". 
4. Wprowadzić obligatoryjną możliwość kupowania biletów przez niewidomych w pociągach bez dodatkowych kosztów 
5. Jak udzielać pomocy niewidomym: 
a) jak ich prowadzić, 
b) jak wskazywać miejsce, 
c) jak niewidomemu pomagać w skorzystaniu z toalety. 
Jan - W pociągach raczej staram się nie korzystać z toalet, jednak czasami jest to konieczne. Jechałem nowoczesnym pociągiem, w którym toalety nie są przy drzwiach, więc poprosiłem konduktora sprawdzającego bilety o pomoc. Spytał mnie, jak ma mi pomóc w dojściu do toalety. Przed drzwiami toalety poprosił, abym zaczekał, bo on chce sprawdzić, jak wygląda w środku. Gdy wyszedł, objaśnił mi, gdzie się co znajduje, pokazał przyciski do zamykania i blokady drzwi oraz spytał, czy dam sobie radę. Odpowiedziałem: dziękuję, to mi wystarczy. Konduktor jednak oświadczył, że będzie czekał na korytarzu. Odprowadził mnie na miejsce. Tacy też są pracownicy kolei. 
Wagonów nie da się szybko wymienić, dworców też nikt błyskawicznie nie przebuduje, ale ludzi można próbować uświadomić bez większych kosztów. Można i trzeba, bo większość problemu wynika z nieświadomości, a czasem nawet z lęku. 
Darek - Wszyscy wiemy doskonale, że PKP pod względem poziomu usług i kultury osobistej pracowników znajduje się na równi pochyłej. Gdy pod koniec ubiegłego roku podróżowałem na trasie Szczecin Katowice, konduktor niezgodnie z prawdą zarzucił mi nieprawidłowość w bilecie. Nie zgodziłem się z nim i powiedziałem, że nie wysiądę. Na co on odparł, że niech się tym zajmuje kolejna drużyna, on ma to w d... Sądzisz, że taki ktoś cokolwiek zrozumie. Nie krytykuję Twojego pomysłu, ale chyba niewystarczająco często jeździsz pociągami i nie zdajesz sobie sprawy z tego, że kolej w Polsce to dno dna. Tylko zaoranie tego wszystkiego i powołanie do życia na nowo mogłoby coś zmienić. 
W długi weekend przejechałem pociągami w Polsce blisko 1500 km i była to tragedia. Smród, ubóstwo, chamstwo, składy nie ogrzewane, przeciekające itd. W toaletach coś, czego nie będę opisywał, obsługa, której wszystko zwisa, i można by tak w nieskończoność. I to jest norma. 
Zawsze wybieram pociąg, jeśli tylko mogę, bo to wygodniejsze niż jazda najbardziej komfortowym autobusem. Nie oszukujmy się jednak, nie da się nic poprawić, bo to postępująca degrengolada od sześćdziesięciu lat. Jakiś poziom reprezentują pociągi Intercity na trasach do Katowic i do Krakowa, natomiast cała reszta to dno. 
Co do wspierania osób niepełnosprawnych w podróży, nie będę się wypowiadał, bo coś takiego u nas po prostu nie funkcjonuje. 
Sylwek - Może warto to zmieniać, a czy Ty, mimo wszystko, trochę nie koloryzujesz? Oczywiście, jakość naszych kolei jest nie najlepsza, tak jak wiedza ludzi o osobach niepełnosprawnych. I nie chodzi tu tylko o pracowników kolei. Może to my swoją postawą i zwykłymi rozmowami z ludźmi coś dobrego moglibyśmy zrobić. Może moglibyśmy uświadomić niektórym, że jesteśmy "normalnymi" ludźmi, takimi samymi jak oni. Tylko czasami mamy jakieś specyficzne ograniczenia i potrzeby spowodowane konkretną dysfunkcją. 
Nie możemy też wszystkich i wszystkiego atakować, bo to jeszcze bardziej zniszczy nasz i tak nie najlepszy wizerunek w społeczeństwie. 
Paweł - Dzisiaj kolej może wzbudzić sympatię tylko tych, którzy są jej miłośnikami. Ja po prostu lubię kolej, jednak nie jestem jakimś jej gorącym entuzjastą. Jeździłem pociągami w całym kraju, wiem jak to wygląda i nie przesadziłem. Wszystko, co wiąże się z koleją, jest po prostu porażką. 
Kiedyś byłem świadkiem, jak grupa sokistów pacyfikowała nawalonego faceta, który jechał bez biletu. Oczywiście, reakcja prawidłowa, ale wszyscy wiemy, że gdyby pociągiem jechała nawalona grupa kibiców, to obsługa pociągu nosa nie wyściubiłaby ze swojego przedziału. 
Standard naszych dworców i taboru kolejowego jest jednym z gorszych w Europie. Ten, kto chce coś zmienić z góry skazuje się na syzyfową pracę. Ostatnie zamieszanie z pociągami interregio jest najlepszym dowodem na to, że skoro nie umieją dogadać się między sobą, to każdy pasażer jest nikim, nie mówiąc już o niewidomym. Przykład posła Plury jest najbardziej wymowny. Mimo, że jest on posłem, to nic się nie zmieniło. 
Jestem przekonany, że szkolenie, o którym pisał Piotr, zostanie odrzucone. Okaże się, że takie szkolenia to sprawa wewnętrzna i osoby z zewnątrz nie mają tu nic do powiedzenia. Zresztą przepisy sobie, a rzeczywistość sobie. To nie ma sensu, ale próbujcie, jeśli chcecie. 
Jedyne co mogłoby zmienić obecny stan, to obcy przewoźnicy z własnym personelem, a wiemy, że to jest niemożliwe. Koleje zachodnioeuropejskie, a nawet czeskie, wyprzedzają nas o całe epoki, więc nie ma o czym rozmawiać. PKP to beton i tyle. Wydzielenie z PKP spółki przewozy regionalne było świetnym posunięciem i wydawało się, że coś drgnęło. Jednak wielbiciele starego porządku zrobili swoje i tak już zostanie. 
Piotr - Żeby dopowiedzieć: ja nie mam ambicji czynienia cudów i nie spodziewam się, że spotkania drużyn konduktorskich z osobami niewidomymi doprowadzą do zmiany sytuacji z dnia na dzień. Z drugiej strony nie widzę innej możliwości poprawy sytuacji, niż wpływanie na ludzi. Inwestycje w tabor i infrastrukturę są niebotycznie drogie i będą trwały w nieskończoność. Modyfikowanie postaw i zachowań ludzi jest zdecydowanie bardziej dostępne i może przynieść nieproporcjonalnie dobre rezultaty. Dlaczego więc nie spróbować? 
Krzysztof - Zjawiam się kiedyś na dworcu, proszę bilet do... a pani kasjerka pyta mnie, jak chcę jechać. Nie zrozumiałem pytania. Po dłuższej rozmowie dowiedziałem się, że z powodu remontu torów nie ma pociągu bezpośredniego, że muszę najpierw jechać kilkanaście kilometrów pociągiem, następnie przesiąść się do zastępczego autobusu, który dowiezie mnie do kolejnej stacji, gdzie będzie czekał pociąg docelowy. Trochę skomplikowane, ale nie rezygnuję z wyjazdu, tylko dopytuję się, w którym miejscu powinno zatrzymać się czoło pociągu i tam staję. Stanąłem idealnie, bo na wprost mnie wysiadła kierowniczka pociągu i zapytała, dokąd chcę jechać. Dzięki niej przez cały czas podróży miałem znakomitą pomoc załóg pociągów. 
Manfred - W Niemczech wystarczy zadzwonić pod odpowiedni numer telefoniczny i powiedzieć, że się jest niewidomym, potrzebującym pomocy przy wsiadaniu do pociągu. Można być pewnym, że na dworcu ktoś będzie czekać, "przekaże" nas konduktorowi, a ten już na pewno miejsce w pociągu znajdzie. 
W pociągach przez głośnik słyszy się przedstawiającego się kierownika pociągu, który życzy wszystkim miłej podróży. Przed stacją końcową kierownik podaje wszystkie możliwości przesiadek i połączeń. Toalet lepiej tu już w ogóle nie porównywać. 
 Opracowała Kaktus 
 
 aaa 
12. Z PRZESZŁOŚCI 
Starania uwieńczone powodzeniem 
 
Źródło: "Pochodnia" czerwiec 1964 r. 
 
Od dłuższego już czasu dział wychowawczo - oświatowy Zarządu Głównego zasypywany był listami z całego kraju: "załatwić bilety do opery", "moim największym pragnieniem było chodzić do opery, niestety, bilety są bardzo drogie", "byłam artystką w operetce, straciłam wzrok, kocham lekką muzykę, ale mimo najlepszych chęci muszę się wyrzec uczęszczania do operetki, bo jako rencistka nie mogę sobie pozwolić na kupno biletów z osobą towarzyszącą". Te i tym podobne wypowiedzi zdopingowały Zarząd Główny PZN do podjęcia energicznych starań w Ministerstwie Kultury i Sztuki, zmierzających do uzyskania specjalnych uprawnień dla niewidomych, pozwalających na nabycie ulgowych biletów na imprezy krajowe, organizowane przez przedsiębiorstwa artystyczne resortu Kultury i Sztuki. 
I oto dzięki życzliwości kierownictwa Ministerstwa Kultury i Sztuki wysiłki nasze zostały uwieńczone całkowitym powodzeniem. W dniu 30 kwietnia 1964 roku ukazało się zarządzenie nr 36, podpisane przez ministra Tadeusza Galińskiego, które uregulowało sprawę ulgowych biletów dla niewidomych w sposób następujący: 
Par. 3. Do indywidualnego nabycia poza kolejnością ulgowego biletu do teatrów, filharmonii, oper i operetek ze zniżką pięćdziesiąt procent są uprawnieni: 
1. ociemniali i niewidomi wraz z towarzyszącą ociemniałemu lub niewidomemu osobą za okazaniem ważnej legitymacji Polskiego Związku Niewidomych, 
2. emeryci za okazaniem ważnej legitymacji Polskiego Związku Rencistów, Emerytów i Inwalidów. 
Nie trzeba chyba komentować, jak ogromne znaczenie ma dla nas wspomniane zarządzenie. Dzięki niemu wielu niewidomych, zwłaszcza znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, będzie mogło korzystać z przyjemności, jakie dają przeżycia artystyczne w czasie przedstawienia czy koncertu. Sądzimy, że czytelnicy "Pochodni" dołożą wszelkich starań, by powyższe informacje przekazać innym niewidomym, którzy nie czytają prasy brajlowskiej. Ma to szczególne znaczenie w pracy kulturalno - oświatowej naszych terenowych jednostek związkowych i aktywu. 
 
13. MRUCZĘ I PRYCHAM 
 
aaa 
13.1. "Zarząd na półmetku" 
 
 Z wielką satysfakcją i rozradowaniem przeczytałem w artykule pt. "Zarząd na półmetku" wypowiedzi członków Prezydium ZG PZN, zamieszczone w lipcowym numerze "Pochodni". Bo i jak tu się nie radować, skoro jest wielkie mnóstwo sukcesów, a trudności jest niewiele i to natury zewnętrznej. Poczytajmy i zastanówmy się. Oczywiście, lepiej będzie, jak przeczytacie, co należy, w wyżej podanym numerze "Pochodni". Wtedy i Wy się uradujecie. Zanim to zrobicie, przeczytajcie kilka cytatów i moje uwagi na ich temat. 
 
Anna Woźniak-Szymańska, przewodnicząca ZG PZN 
 
Jak przystało na Panią prezes ma mnóstwo sukcesów. Serdecznie jej gratuluję, bo przecież o sukcesy łatwo nie jest. Pani Przewodnicząca zauważyła również niepokojące zjawiska, ale takie, które leżą poza odpowiedzialnością władz centralnych. 
Czytamy: "Martwi mnie wciąż niezbyt efektywnie rozwijająca się bogata oferta rehabilitacyjna w niektórych naszych kołach". 
Zachodzę w głowę i pojąć nie mogę. Pewnie to przez te upały, których nam nie brakowało. No, bo i jak rozumieć coś takiego: "niezbyt efektywnie rozwijająca się bogata oferta"? A więc, jaka jest ta oferta - rozwija się niezbyt efektywnie czy jest bogata? Ale to pestka. W prawdziwą panikę wpadłem po przeczytaniu słów Pani Przewodniczącej, które świadczą o jej głębokiej trosce o sprawy niewidomych i słabowidzących oraz o zaniepokojeniu działaniem jakichś tajemniczych, a paskudnych sił, które usiłują wykorzystywać struktury Związku, co może doprowadzić do utraty pozycji lidera przez ten to Związek. Poczytajmy: 
"Sprawa druga to relacje z innymi organizacjami działającymi na rzecz niewidomych. Niestety, nie zawsze są to relacje partnerskie, zdarzają się przypadki wykorzystywania naszych struktur, musimy być więc bardzo czujni, by nie stracić pozycji lidera". 
Fatalna historia! Pani przewodnicząca była uprzejma nie wymienić nazwy tych wrażych sił. Przecież gdybym je znał, mógłbym podjąć odpowiednie działania, a tak? 
Jeżeli są to jakieś siły nieczyste, może potrzebna woda święcona? A jeżeli to ludzie tak działają - dyć gdybym to wiedział, zwerbowałbym wszystkie psy przewodniki, chociaż nie cierpię tego towarzystwa, i wyszczułbym nędzników, którzy wykorzystują struktury Związku. Zawsze stawałem w jego obronie i teraz bym stanął, rzuciłbym się z zębami i pazurami na taką swołocz, chociażbym miał stracić resztkę siwej sierści. Ale co można zrobić, jeżeli się nie wie, przed kim należy się bronić. Jednak nie tylko o mnie tu chodzi. Tego nikt nie wie. Po przeczytaniu wypowiedzi Pani Przewodniczącej pozostaje tylko paraliżujący niepokój, który odbiera wiarę w zwycięstwo. Dyć nie da się zwyciężyć wroga, którego się nie zna i nic się o nim nie wie. 
Ale to tylko łyżka dziegciu w beczce miodu. Cała wypowiedź Pani prezes jest wysoce budująca, optymistyczna i serce radująca. 
 
Teresa Wrzesińska, wiceprezes PZN 
 
Również widzi wiele sukcesów, a nawet jeden problem. I jest to ważny problem - zapewnienie finansowania Biblioteki Centralnej od przyszłego roku. To zrozumiałe, bo Pani Wiceprzewodnicząca wspólnie z panią Wiceprzewodniczącą Marią Ferdynus oraz, w mniejszym stopniu, innymi osobami walnie przyczyniły się do uchwalenia przez Komisję Kultury Sejmu RP w 2003 r. dezyderatu nr 4, na podstawie, którego Biblioteka Centralna miała zapewnione finansowanie przez ładnych kilka lat. Teraz Pani Wiceprezes Wrzesińska, już bez Pani Wiceprezes Ferdynus, musi znowu podejmować starania. Szczerze jej życzę, jakiem Stary Kocur, żeby rezultaty tych starań nie były gorsze, niż te sprzed siedmiu lat i wcześniejsze. 
Pani Teresie warto przypomnieć, bo pozostałe osoby doskonale o tym wiedzą, co i kiedy udało się jej załatwić, a także jakie urzędy i instytucje były przy tym zaangażowane, jakie prawo trzeba było tworzyć, do czyich kieszeni sięgać po pieniądze. Żeby jednak nie mieszać stylu rzeczowej informacji ze stylem felietonu, przypomnienie to zamieszczam poniżej w formie aneksu. 
 
 Ryszard Mazur, wiceprezes PZN 
 
Nie przeżył większych olśnień i rozczarowań, ale za to poznał problemy, których wcześniej sobie nie uświadamiał. To wielka sprawa i tak szybko - już po dwóch latach pracy w Prezydium ZG PZN. Popatrzcie jeno, jaką jest dobrą szkołą to Prezydium. 
Pan wiceprzewodniczący wymienia problemy z finansowaniem działalności organizacji pozarządowych oraz te związane z zatrudnieniem. Są one znane, nie będę więc się nad nimi zatrzymywał. Ma też pomysły dotyczące spożytkowania majątku Związku, który nie jest wykorzystywany, a generuje koszty. Jest to ważne zagadnienie. Zachęcam do zapoznania się z tym problemem i innymi wypowiedziami członków Prezydium ZG PZN w lipcowym numerze "Pochodni". 
Zajmę się przez chwilę należnościami wobec PFRON-u. Czytamy: "Weźmy choćby należności wobec PFRON, które przez lata były wielkim ciężarem dla naszej organizacji. Teraz są już one albo spłacone albo regularnie spłacane". 
Należności to paskudna sprawa. Przypomnę więc, kiedy one powstały, ile ich było i ile spłacono w latach 1998-2003. 
Otóż jak możemy przeczytać w "Biuletynie Informacyjnym" z października 2003 r., długi i zobowiązania powstałe do 1998 r. były zaiste wielkie. 
1) Ściąganymi z całego kraju dokumentami rozliczono kilkadziesiąt milionów złotych przyznanych przez PFRON w latach 1992-97. Nie wymagało to pieniędzy, lecz olbrzymiej pracy. 
2) Zobowiązania wynikające z udzielanych poręczeń różnym firmom, w tym takim, które nie miały nic wspólnego z naszym środowiskiem, wynosiły chyba ze 40 milionów złotych. Zobowiązania te tylko wobec AmerBanku wynosiły 9 milionów 300 tysięcy marek niemieckich plus odsetki od tej kwoty do 17 milionów marek, co wówczas oznaczało około 30 milionów złotych. Podobnych zobowiązań, chociaż na mniejsze kwoty, było chyba kilkanaście. I z tym władze PZN-u uporały się w latach 1998-2003. 
3) Długi w żywej gotówce szacowano wówczas na około 5 milionów złotych. Z kwoty tej w latach 1998-2003 spłacono 4 377 212 zł, nie licząc kosztów procesów sądowych i drobnych długów, które każdy z osobna nie stanowiły problemu, ale razem... 
 
I patrzcie Państwo, co za dziadowska ekipa rządziła Związkiem do marca 2004 r. Zamiast spłacić wszystkie należności część ich zostawiła władzom wybranym w marcu 2004 oraz w marcu 2008. A na pohybel im! 
 
Zbigniew Terpiłowski, wiceprezes PZN 
 
Pisze: "Pierwszy raz pracowałem w prezydium ZG PZN 12 lat temu, obecna kadencja jest więc już moją drugą. Wspominam o tym nieprzypadkowo. Gdy bowiem porównuję poprzednią kadencję z obecną, okazuje się, co może niektórych dziwić, że najważniejsze problemy, z jakimi musi uporać się PZN, są wciąż bardzo podobne". 
Pierwsza kadencja Pana Wiceprezesa przypadła na okres powstawania kolosalnych długów i zobowiązań, a druga na końcówkę ich spłacania. No, nasuwa się tu niezmiernie optymistyczny wniosek - robienie długów nie jest wcale łatwiejsze od ich spłacania, zwłaszcza pozostałej, stosunkowo małej części. Są przy tym podobne problemy. 
Uwaga działacze wszystkich szczebli, a zwłaszcza szczebla centralnego! Nie róbcie długów. Po co macie się tak męczyć! 
 
Małgorzata Pacholec, sekretarz generalna i dyrektor ZG PZN 
 
Pięknie pisze, ale to naprawdę pięknie, o sukcesach, których jest bez liku, a wszystkie na pożytek niewidomym i słabowidzącym. Tak trzymać Pani Sekretarz Generalna! 
Ale Pani Sekretarz ma też plany. A oto jeden z nich: "Tę pozycję eksperta zauważają coraz częściej także ośrodki akademickie, które ostatnio zdecydowanie chętniej współpracują z nami przy różnych konferencjach i debatach. To ważne i to bardzo cieszy, szczególnie w obliczu naszych planów związanych z powołaniem Instytutu Osób Niewidomych, w który miałoby zostać przekształcone biuro ZG PZN. Stworzenie tego instytutu, który m.in. prowadziłby badania, wyznaczał standardy, lobbował na rzecz środowiska, to naprawdę moje wielkie marzenie." 
Oj tak! Tak Pani Sekretarz Generalna! Popieram z całego serca. Lubię i cenię tradycję, a ta ma swoją chlubną historię. Kiedyś miał być Centralny Ośrodek Tyflologiczny (COT), mam nadzieję, że nie pomyliłem nazwy, tak było to dawno, że nie pomnę, ale miał on szansę powstania. Niestety, psiakrew, na szansie się skończyło. A przecież to, co innego jak nam nie pomoże jakieś tam biuro ZG PZN, a co innego jak nam nie pomoże Instytut Osób Niewidomych. W tym drugim przypadku, można powiedzieć, że będzie czystą przyjemnością odejście z kwitkiem. Władza ludowa nie dała forsy na powołanie COT-u, może więc władza demokratyczna nie będzie gorsza i również nie da pieniędzy na Instytut Osób Niewidomych. Ale przecież plany i marzenia są wspaniałe, imponujące, zachwycające, radujące serca. 
Dodam tu jeszcze pełną nazwę Instytutu, bo dopiero ona wprowadziła mnie w euforię. Proszę, oto ona: Instytut 550 Polskiego Związku Niewidomych. A cóż to takiego? Toż to brzmi jak "J23" albo "09 zgłoś się". 
Ale nie będę taki i podam Wam uzasadnienie tej nazwy zaczerpnięte z wniosku w tej sprawie do Zarządu Głównego. A oto ono: "550 nanometrów to wartość fali świetlnej, dla której obserwujemy "szczyt widzialności". Wynika to z faktu, że oko ludzkie nie jest tak samo wrażliwe na pełen zakres widzialnej fali świetlnej (ta rozciąga się od 380 do 780 nanometrów, a długość fali determinuje spostrzegany kolor). 
Możemy więc powiedzieć w pewnym uproszczeniu, że wartość 550 jest graniczną, bowiem albo osoby spostrzegają jeszcze (słabowidzące) albo muszą korzystać z pozawzrokowych bodźców (niewidome)". 
Ależ to będą wielkie nagłówki pism firmowych i pieczątki! Boć bez wyjaśnienia tej nazwy mało kto będzie wiedział, co to za cudo. 
 
Jerzy Janas, skarbnik PZN 
 
Krótko jest we władzach centralnych, ale już wie, że PZN ma bardzo liczne zastępy wspaniałych działaczy i bardzo mało pieniędzy. I ma rację, że niepotrzebny majątek należy lepiej spożytkować. Oczywiście, nie jestem zwolennikiem ładowania forsy w utrzymywanie niewykorzystywanych nieruchomości. Ich sprzedanie może uwolnić od zbędnych wydatków i zasilić kasę. I to drugie jest bardzo ważne. Dopóki będzie co sprzedawać, łatwiej będzie kierować Związkiem. 
 
Raz jeszcze zachęcam do przeczytania wypowiedzi członków Prezydium ZG PZN. Mnie one naprawdę zbudowały, ucieszyły, rozradowały. Każdego muszą cieszyć sukcesy, mnie cieszą. Każdego muszą martwić problemy, trudności, kłopoty, mnie martwią. Ale przecież, nie ma takich trudności, za które odpowiadają władze PZN-u. Te, które są, wynikają z polityki państwa, braku finansowania, niespłacenia wszystkich długów przez poprzedników, no i z działania jakichś ciemnych sił, które to usiłują wykorzystywać struktury PZN-u. Ale mam nadzieję, e! Jestem pewien, że dzielne władze PZN-u poradzą sobie ze wszystkimi trudnościami, zwłaszcza z tymi, których nie widzą. Ale to przecież naturalne, że nie widzą, bo są to osoby niewidome, chociaż niektóre z nich gazety swobodnie czytają. 
Rozradowany Stary Kocur 
 
 aaa 
13.2. Aneks do felietonu Starego Kocura dedykowany Pani wiceprzewodniczącej Teresie Wrzesińskiej 
 
Informacja na temat finansowania BC opublikowana w rubryce "Aktualności" "Biuletynu Informacyjnego" z września 2003 r. 
 
"W dniu 4 sierpnia ZG PZN otrzymał wiadomość, że w budżecie państwa na 2004 r. Minister Finansów przewidział kwotę 1.481.000 zł na finansowanie naszej Biblioteki. 
Ministerstwo Kultury pismem z dnia 25 sierpnia br. poinformowało ZG PZN, że jest zobowiązane przygotować odpowiedź na dezyderat nr 4 uchwalony przez Komisję Kultury i Środków Przekazu. Dezyderat ten dotyczy rozwiązań prawno-organizacyjnych oraz finansowych, które ustabilizują funkcjonowanie Centralnej Biblioteki PZN oraz umożliwią jej realizację zadań, do których została powołana. Ministerstwo poprosiło o przedstawienie stanowiska Związku w sprawie utrzymania dotychczasowego statusu organizacyjnego BC lub zmiany jej formy organizacyjnej, np. utworzenia państwowej albo samorządowej instytucji kultury. W piśmie tym Ministerstwo zwróciło uwagę na nowe okoliczności, które umożliwiają finansowanie naszej Biblioteki w dotychczasowej formie organizacyjnej. 
1) Specjalnie z myślą o finansowaniu naszej Biblioteki przewidziano odpowiedni zapis w rozporządzeniu Ministra Kultury z dnia 18 lipca 2003 r. w sprawie warunków promowania i wspierania zadań z zakresu kultury, finansowanych lub dofinansowywanych ze środków pochodzących z dopłat do stawek w grach stanowiących monopol państwa. Otóż par. 2 pkt. 8 tego rozporządzenia stanowi, że ze środków tych może być wspierane prowadzenie biblioteki książki mówionej i brajlowskiej dla niewidomych i niedowidzących. 
2) Dotacja dla PZN na dofinansowanie zadań z zakresu kultury realizowanych przez Centralną Bibliotekę Niewidomych została ujęta przez Ministra Finansów w limicie wydatków na 2003 r. w wysokości 1.481.000 zł. 
3) Departament Ekonomiczny Ministerstwa Kultury wydał opinię potwierdzającą przedstawiony przez Departament Książki tegoż Ministerstwa zakres finansowania Biblioteki obejmujący wydatki na: wynagrodzenia pracowników, na inwestycje, eksploatację lokalu i bibliobusu, ubezpieczenia zbiorów bibliotecznych, konserwację urządzeń komputerowych i biurowych, prowadzenie oddziałów i punktów bibliotecznych. 
Powyższe okoliczności, zdaniem Ministerstwa Kultury, stwarzają perspektywę utrzymania dotacji państwowej dla naszej Biblioteki w latach przyszłych. Departament Książki pisze: "Departament znajduje także ważne uzasadnienie merytoryczne do utrzymania obecnego kształtu Biblioteki, której organizatorem jest PZN. Patronat Związku, jego liczne powiązania z organizacjami i instytucjami w kraju działającymi na rzecz osób niepełnosprawnych, umożliwiają tworzenie na korzystnych warunkach licznych punktów bibliotecznych." 
W ten sposób Ministerstwo zasugerowało, że Związek powinien dążyć do utrzymania Biblioteki w swoich strukturach, gdyż jest to najkorzystniejsza forma jej działalności. 
Prezydium ZG PZN w dniu 29 sierpnia rozpatrując omówione pismo Ministerstwa Kultury uznało, że powstały dogodne warunki do rozwiązania najważniejszych problemów finansowych naszej Biblioteki przy jednoczesnym zachowaniu jej w strukturach PZN. Prezydium zatwierdziło projekt odpowiedzi uznając, że sposób załatwienia sprawy jest korzystny dla niewidomych i słabowidzących. 
Z wielką satysfakcją informujemy o perspektywach, jakie wyłoniły się dla Biblioteki Centralnej PZN". 
 
Dodam, że wypracowane wówczas rozwiązania zapewniły byt naszej Bibliotece do końca 2010 r.