Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.
Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres:
ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl
i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”.
Wersję dźwiękową można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/ 

Listopad 2011 
Rok III 
Nr 11(35)/2011 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI - wyłącznie internetowy: 
st.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl 
Telefon komórkowy: 501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

OD REDAKCJI
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 4) - Niewidomi, słabowidzący, ociemniali itp. - Stanisław Kotowski
1.2. Jak randkują niewidome? - Maja Stasińska
1.3. Poglądy Marty - Jan Brom
1.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH - Współpraca z przewodnikiem - Ryszard Dziewa
2. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
2.1. Krótka historia zabiegów korekcji wad refrakcji wzroku
2.2. Internet dostępny dla każdego
2.3. Dwie mówiące aplikacje
2.4. Niewidomi piszą na tabletach, czyli o elektronicznym alfabecie Braille'a słów kilka
3. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Alicją Nyziak rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 1)
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
4.1. Dwie jubileuszowe, muzyczne imprezy - Beata Kawecka
4.2. Jaki film powinny obejrzeć osoby niewidome?
4.3. Nowe usługi Centralnej Biblioteki PZN
4.4. "Wróżka" w e-Kiosku
4.5. Odmienić los - Beata Rędziak
4.6. Ponad 100 niewidomych i niedowidzących zwiedziło galerię malarstwa - PAP
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. Kłopot z ułatwieniami - Weredyk
5.2. Sukces czy porażka - Aleksander Mieczkowski
5.3. Wydmuszka - Alicja Nyziak
5.4. Choć PFRON kontroluje, firmy ciągle wyłudzają - Mateusz Rzemek
5.5. "Za, a nawet przeciw" - Osobisty komentarz Bączka
5.6. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Berek, czyli lekcja demoralizacji - Jerzy Ogonowski
6. FAKTY, ARGUMENTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
6.1. List do grupy czytelników
6.2. Jak to wytłumaczyć? - Józef Szczurek
6.3. Wypowiedzi czytelników - Opracowała Bożena Klonek
6.4. Wolontariat - Maria Marchwicka
6.5. Co nam zostało z tych lat, czyli lwi pazur - Jerzy Ogonowski
6.6. Dylematy pracy społecznej i wolontariatu - Stanisław Kotowski
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
7.1. Wnioski o dodatkowe 100 zł do świadczenia pielęgnacyjnego - do końca października - Oprac. Natalia Łyczko
7.2. Wynik wyborów to szansa na stabilizację i kontynuację działań - Beata Rędziak
7.3. Prezydent podpisał ustawę o rencie socjalnej - PAP
7.4. Nie jest łatwiej o rentę - Jan Kalicki, oprac.: AJ
7.5. Telepraca - PAP
7.6. Więcej opiekunów otrzyma świadczenia - Michalina Topolewska, oprac.: ES
7.7. Rozmowa z Jarosławem Dudą, pełnomocnikiem rządu ds. osób niepełnosprawnych - Rozmawiał: Tomasz Przybyszewski
7.8. Od nowego roku renciści socjalni więcej dorobią - PJ, oprac.: MG
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
8.1. Spełnione marzenie - Józef Szczurek
8.2. "Śpiewa pięknie, bo sercem" - Oprac. Józef Szczurek
8.3. Poeta fortepianu - Józef Szczurek
8.4. Pozostanie w naszych sercach - Józef Szczurek
8.5. Koncert artystów niewidomych
9. WPROST ALBO NA OPAK
9.1. Śmieszne, nieśmieszne Opowiada Stanisław Kotowski
9.2. Mieli dużo szczęścia... - Józef Szczurek
9.3. Mruczę i prycham - Zawrót głowy

aaa 
OD REDAKCJI 
 
Drodzy Czytelnicy! 
 
Listopad nie należy do radosnych miesięcy - mgły, chłód, deszcze. Miesiąc ten jednak zachęca nas do refleksji, do wspomnień, do oddania czci naszym bliskim zmarłym. Pamiętamy o nich. Pamiętajmy również o tych, którym zawdzięczamy wolność i pokój. Zapalmy świeczki na grobach żołnierzy, partyzantów, powstańców. To będzie wyraz naszej obywatelskiej pamięci, bo przecież 1 listopada jest świętem wszystkich zmarłych, a 11 listopada jest świętem wszystkich Polaków. 
Jako osoby z uszkodzonym wzrokiem pamiętajmy o tych, którzy zabiegali o nasze sprawy, powoływali stowarzyszenia i instytucje, doprowadzili do zjednoczenia ruchu niewidomych w Polsce, powołując najpierw Związek Pracowników Niewidomych RP, a następnie Polski Związek Niewidomych. 
Wszyscy oni zasługują na nasz szacunek, wdzięczność i pamięć. 
Listopadowe wydanie "WiM" zawiera wiele ciekawych publikacji. Jest dużym, środowiskowym czasopismem. Ten numer obejmuje 122 znormalizowanych stron maszynopisu, a spis treści zawiera wykaz 43 publikacji, w tym 21 własnych, tj. takich, które zostały napisane specjalnie do "WiM". 
Proponujemy Państwu przejrzenie spisu treści i wybranie odpowiednich tematów. Jesteśmy przekonani, że każdy znajdzie coś, co go zainteresuje. Ze względu na jubileuszowy charakter wydarzenia, zachęcamy do zapoznania się z informacją Beaty Kaweckiej pt. "Dwie jubileuszowe, muzyczne imprezy", pozycja 4.1 oraz z czterema publikacjami pióra Józefa Szczurka, pozycje 8.1, 8.2, 8.3 i 8.4 w dziale "Wspominamy ludzi i wydarzenia". Są to sylwetki znanych polskich niewidomych muzyków: Tadeusza Golachowskiego, Ryszarda Gruszczyńskiego, Mieczysława Kosza i Edwina Kowalika. 
Życzymy Państwu przyjemnej i pożytecznej lektury. Prosimy, żeby zechcieli Państwo zastanowić się nad problemami, istotnymi dla naszego środowiska, o których piszemy w kilku artykułach i wypowiedziach Czytelników. 
 Redakcja "Wiedzy i Myśli" 

aaa 
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH 
 
aaa 
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 4) 
Niewidomi, słabowidzący, ociemniali itp. 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Nasz język zawiera wiele terminów, określeń, pojęć, słów, którymi się posługujemy dla wyrażenia myśli, przekazania informacji, do porozumiewania się z innymi, do wyrażania uczuć itp. Dlatego również do określania osób z uszkodzonym wzrokiem używamy różnych określeń. Jedne z nich uważamy za obojętne, inne za ujemne, jedne są częściej używane, inne rzadziej, jedne wchodzą do języka, a inne zanikają. 
Zastanówmy się nad określeniami odnoszącymi się do naszej niepełnosprawności. Najpierw przedstawię kilka uproszczonych definicji zawartych w moim "Przewodniku po problematyce osób niewidomych i słabowidzących", a następnie zacytuję pogłębioną definicję dra Tadeusza Majewskiego. Będzie to dobra podstawa do rozważenia problemów wynikających ze stopnia niepełnosprawności wzroku. 
 
Niewidomi - osoby pozbawione możliwości widzenia całkowicie lub w znacznej mierze, u których niepełnosprawność wystąpiła przed ukończeniem piątego roku życia. 
 
Niewidomi ze złożoną (sprzężoną) niepełnosprawnością - osoby niewidome, u których występują jednocześnie inne niepełnosprawności. 
 
Ociemniały - osoba, która widziała, lecz wzrok utraciła całkowicie lub w znacznym stopniu. Przyjmuje się, że jeżeli ktoś utracił wzrok przed ukończeniem piątego roku życia, jest osobą niewidomą, a jeżeli po piątym roku życia, osobą ociemniałą. Psychologiczną podstawą rozgraniczenia jest przede wszystkim zdolność do zachowania w pamięci wrażeń i obrazów wzrokowych. 
 
Nowo ociemniały - osoba, która nie widzi całkowicie lub widzi bardzo słabo od dwóch lat lub krócej. Przyjmuje się, że dwuletni okres jest niezbędny na adaptację do warunków życia z uszkodzonym wzrokiem. 
 
Ślepy - dawne określenie niewidomego, obecnie ma wydźwięk ujemny. 
 
Ciemny - dawne określenie niewidomego. Obecnie określenie to ma charakter ujemny. 
 
Inwalida wzroku - dawniej osoba niewidoma lub słabowidząca. 

Niedowidzący, słabowidzący - osoba z uszkodzonym wzrokiem, która zachowała użyteczne możliwości widzenia, ale jej ostrość widzenia nie przekracza 30 procent normalnej ostrości lub pole widzenia zostało ograniczone do 30 stopni i bardziej. W środowisku osób z uszkodzonym wzrokiem stosuje się rozróżnienie na niewidomych i słabowidzących, przy czym ci ostatni zachowali użyteczne widzenie, lecz ich ostrość widzenia nie przekracza 10 procent normalnej ostrości, czyli osoby, u których orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności. 
 
 Powyższe określenia odnoszą się do osób. Nie wyczerpują one jednak bogactwa naszego języka. Są jeszcze określenia, które odnoszą się nie do osób, lecz do ich niepełnosprawności. Przytaczam kilka takich określeń. 
 
 Ślepota - całkowita bądź prawie całkowita utrata możliwości widzenia. 
 
Defekty wzroku - brak lub osłabienie widzenia, które może mieć różny charakter. Przy osłabieniu widzenia centralnego, czyli ostrości wzroku, ograniczone są możliwości widzenia przedmiotów i ich szczegółów, a przy osłabieniu widzenia obwodowego, czyli pola widzenia, utrudniona jest orientacja przestrzenna. Brak widzenia dwuocznego uniemożliwia widzenie przedmiotów jako trójwymiarowych oraz widzenie głębi przestrzeni i odległości. 
 
Jednooczność - ślepota jednego oka. Osoby jednooczne zaliczane są do lekkiego stopnia niepełnosprawności. 
 
Słabowzroczność, niedowidzenie - ograniczenie widzenia, które mimo optymalnej korekcji utrudnia posługiwanie się wzrokiem. 
 
Jak już wspomniałem, są to uproszczone definicje. Mimo to jednak, sygnalizują wielką różnorodność pojęciową i merytoryczną. Oddają bowiem pewną prawdę, która dotyczy warunków życia osób z uszkodzonym wzrokiem w zależności od stopnia i rodzaju uszkodzenia. 
Zapoznajmy się teraz z pogłębioną definicją dra Tadeusza Majewskiego, opublikowaną w "Biuletynie Informacyjnym Trakt" Nr 8(15)/06. 
 
 *** 
 
 Tadeusz Majewski 
Słownik tyflologiczny: 
Podział osób z uszkodzonym wzrokiem 
 
Istnieją różne kryteria podziału osób z uszkodzonym wzrokiem lub osób z niepełnosprawnością wzrokową. Najczęściej stosowanymi są kryteria medyczne, według których wyróżnia się osoby niewidome i słabowidzące. Ważny jest tu stopień obniżenia ostrości wzroku, czyli widzenia centralnego lub zakres ograniczenia pola widzenia, czyli widzenia obwodowego. W tym przypadku stosowane są odpowiednie wskaźniki liczbowe. Kryteria medyczne stosuje się zwykle w różnego rodzaju aktach prawnych, dotyczących osób niewidomych i słabowiddzących. 
Z punktu widzenia edukacji oraz rehabilitacji zawodowej i społecznej większe znaczenie dla wyróżnienia grup osób z uszkodzonym wzrokiem ma kryterium funkcjonalne, czyli sposób wzrokowego funkcjonowania w sytuacjach życia codziennego, zawodowego i społecznego. Przez funkcjonowanie rozumie się całokształt aktywności człowieka, a zwłaszcza: poznawanie przedmiotów, ludzi i zjawisk, wykonywanie czynności życia codziennego, poruszanie się w przestrzeni, pobieranie nauki, wykonywanie pracy, udział w życiu społecznym, kulturalnym i sportowym. 
Osoby widzące wypracowały sposoby funkcjonowania przy dominującej roli zmysłu wzroku. Pozostałe zmysły, jak dotyk, słuch czy węch, pełnią natomiast rolę drugorzędną i pomocniczą. Głównym, więc sposobem funkcjonowania człowieka są sposoby lub techniki wzrokowe. Termin technika dla sposobu funkcjonowania człowieka został zaczerpnięty z anglojęzycznej literatury tyflologicznej. 
Nie są to jednak jedyne możliwe sposoby funkcjonowania człowieka. Doświadczenie wykazuje, że można także funkcjonować w inny sposób, przy zastosowaniu tzw. technik alternatywnych lub bezwzrokowych. W technikach tych większą rolę odgrywają dotyk, słuch, węch. 
Na podstawie stosowanych technik wyróżniamy trzy grupy osób, u których ulega zmianie rola poszczególnych zmysłów. 
1.	Techniki wzrokowo-słuchowo-dotykowe - ma to miejsce wówczas, gdy relacje między wzrokiem a pozostałymi zmysłami ulegają zmianie, a więc gdy dominacja wzroku zostaje zmniejszona na korzyść pozostałych zmysłów, np. w przypadku słabowzroczności. W technikach tych wzrok spełnia nadal dominującą rolę, lecz rola słuchu i dotyku wzrasta. 
2.	 Techniki dotykowo-słuchowo-wzrokowe - stosuje się w przypadku głębszego obniżenia sprawności wzroku. Wówczas dominującymi zmysłami stają się dotyk i słuch, a szczątkowy wzrok pełni rolę pomocniczą. Jest to odwrotna sytuacja niż w przypadku technik wzrokowo-słuchowo-dotykowych. 
3.	Techniki dotykowo-słuchowe lub techniki bezwzrokowe - stosuje się bez udziału wzroku. 
Uwzględniając te trzy rodzaje technik, za niewidome uważa się osoby, które posługują się technikami bezwzrokowymi i dotykowo-słuchowo-wzrokowymi. Za słabowidzące natomiast osoby, które, pomimo znacznego osłabienia wzroku, posługują się technikami wzrokowymi i wzrokowo-słuchowo-dotykowymi. 
W konkretnych sytuacjach życia codziennego i w sytuacjach życiowych, szkolnych, zawodowych i społecznych, osoby z uszkodzonym wzrokiem mogą stosować różne techniki funkcjonowania. Jest rzeczą oczywistą, że osoby całkowicie niewidome stosują we wszystkich sytuacjach techniki bezwzrokowe. Natomiast pozostałe osoby z uszkodzonym wzrokiem mogą i często muszą stosować w zależności od sytuacji różne techniki. 
Osoby niewidome z resztkami wzroku w niektórych sytuacjach mogą stosować techniki dotykowo-słuchowo-wzrokowe, a w innych techniki bezwzrokowe. Na przykład dla ogólnej orientacji w przestrzeni mogą one wykorzystywać zachowane resztki wzroku, lecz dla bardziej dokładnego poznawania przedmiotów, ludzi i zjawisk muszą stosować techniki oparte na pozostałych zmysłach. 
Osoby słabowidzące w zależności od sytuacji i warunków stosują różne techniki, począwszy od technik stosowanych przez osoby z pełnosprawnym wzrokiem do technik stosowanych przez osoby całkowicie niewidome. W tym ostatnim przypadku w znacznym stopniu zależy to od rodzaju uszkodzenia wzroku. 
 
 *** 
 
 Z powyższych określeń wynika, że każde z nich oddaje jakąś prawdę, że możemy zadowolić się jej zasygnalizowaniem, albo wniknąć głębiej w zagadnienie i doszukiwać się istotnych różnic, problemów, ograniczeń, możliwości itp. 
Z określeń tych wynika również, że mogą one mieć obojętny charakter, ale mogą też wyrządzać przykrość. Trudno stwierdzić, że nawet najbardziej eleganckie określenie omawianej niepełnosprawności, odnoszące się do konkretnej osoby, może powodować jej zadowolenie. Jest to poważna, uciążliwa niepełnosprawność i nie daje powodów do zadowolenia z jej posiadania. Może natomiast być powodem do zadowolenia, jeżeli wynika ono z sukcesów w eliminowaniu skutków niepełnosprawności. 
Ważnym zagadnieniem jest tu tendencja jednakowego traktowania potrzeb rehabilitacyjnych osób z różnym stopniem utraty wzroku, osób niewidomych ze złożoną niepełnosprawnością i słabowidzących, które dysponują użytecznymi możliwościami widzenia. Jest to wielka nieprawidłowość, która rozmazuje obraz i nie pozwala dostrzegać potrzeb osób najbardziej poszkodowanych, które potrzebują najwięcej różnorodnej pomocy. Kształtuje również wypaczony obraz społeczny osoby niewidomej, która widzi i zachowuje się jak osoba widząca. 
Zgodnie z prawem do niewidomych zaliczane są osoby, których ostrość widzenia nie przekracza 10 procent normy, a pole widzenia zawężone jest co najmniej do 30 stopni - w takim przypadku ostrość widzenia może być nawet stuprocentowa. Dodać należy, że są również osoby, których aktualny stan wzroku jest lepszy niż określają podane wartości. Jeżeli bowiem schorzenie oczu źle rokuje, jeżeli jest wysoce prawdopodobne, że ulegnie znacznemu pogorszeniu, wówczas może być orzeczony nawet znaczny stopień niepełnosprawności. 
Podane wartości są umowne, przyjęte arbitralnie. Można sobie wyobrazić, że do niewidomych zaliczać będziemy osoby, których ostrość widzenia nie przekracza 25 procent normy. Już obecnie do celów zwolnienia, np. z obowiązku opłat abonamentu radiowego i telewizyjnego, przyjmuje się ostrość widzenia 15 procent, czyli znacznie lepszą niż podane wartości. Związek Pracowników Niewidomych RP zrzeszał również osoby niewidome i słabowidzące, których ostrość wzroku nie przekraczała 15 procent normalnej ostrości. 
W tym miejscu należy podkreślić, że całkowita utrata wzroku nie jest tym samym, czym jest jego osłabienie. Występuje jednak wielka niechęć do zauważania, a raczej do uwzględniania takich szczegółów. 
Z problemem tym nie poradziły sobie nawet stowarzyszenia działające na rzecz niewidomych. W statucie Polskiego Związku Niewidomych czytamy: "...zrzesza osoby niewidome i słabowidzące zwane dalej niewidomymi..." Ta łamanka językowa ma na celu obejście problemu, a nie jego rozwiązanie. 
Z określenia tego wynika, że osoby słabowidzące nazywamy niewidomymi, mimo że prawda jest inna. Raz jeszcze podkreślam, że traktowanie słabowidzących jak niewidomych, jest bardzo szkodliwe z wielu względów, a korzyści z tego płynące są pozorne. 
W dawnej Niemieckiej Republice Demokratycznej osoby z uszkodzonym wzrokiem dzielone były na pięć grup. W zależności od zaliczenia do jednej z nich, przyznawany był specjalny dodatek, który wynosił od 30 marek dla osób z najniższą grupą do 240 marek dla osób z najwyższą grupą. 
W Niemieckiej Republice Federalnej, w której niewidomym przysługuje Blindengeld (pieniądz dla niewidomych), otrzymują go tylko osoby, których ostrość widzenia nie przekracza 2 procent, czyli tylko część naszych osób niewidomych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności z tytułu uszkodzenia narządu wzroku. 
Dodam, że przed laty, kiedy PZN starał się o przyznanie polskim niewidomym dodatków, podobnych do tych niemieckich, musiałem przygotowywać uzasadnienia dotyczące ponad osiemdziesięciu tysięcy osób, czyli wszystkich "zwanych niewidomymi", łącznie z "niewidomymi" rowerzystami i kierowcami. Bo ówczesne władze PZN-u bały się masy słabowidzących, bo nie można zazdrościć komuś, kto jeszcze trochę widzi, bo musimy być solidarni, bo Związek jest jeden dla wszystkich. Tak to pozostało i nie widać możliwości, żeby stan ten zmienić, chociaż, podkreślam to z całą mocą, osoba słabowidząca nie jest osobą niewidomą, a najmniejsze możliwości widzenia mają wielkie znaczenie psychiczne i praktyczne. Kto twierdzi inaczej, powinien poobserwować osobę bardzo słabowidzącą, jak porusza się przy odpowiednim dla niej oświetleniu i w ciemności. Twierdzę, że sądząc po sposobie poruszania się, po swobodzie lub jej braku, są to dwie różne osoby. Osoby słabowidzące mogą spróbować poruszać się z zasłoniętymi oczami. Przekonają się wówczas, jak pomocne są ich resztki widzenia. 
 
 aaa 
1.2. Jak randkują niewidome? 
Maja Stasińska 
 
Źródło: wo.onet.pnet.pl 
 
Jedni nie widzą od urodzenia, inni stracili wzrok w dzieciństwie, czy jako dorośli już ludzie. Mimo to świetnie radzą sobie w życiu: studiują, pracują, załatwiają sprawy w urzędzie i chodzą na randki. Bo z utratą wzroku nie wyzbyli się potrzeby miłości i marzeń o własnej rodzinie. 
Marta jest ładną, drobną blondynką. Czasami tylko martwi się, że źle dobiera kolorystycznie ubrania. A chciałaby wyglądać dobrze, szczególnie na randce. Wie, że dżinsy są bezpieczne, bo do wszystkiego pasują. Czasami lubi włożyć spódnicę. Pamięta, jak kiedyś jej przyjaciółka z liceum powiedziała: Marta coś ty na siebie ponakładała? Od tamtej pory zakupy i dobieranie do siebie ubrań konsultuje z widzącymi: mamą, siostrą, koleżanką, żeby nie nosić jednocześnie różowej spódnicy, czerwonej bluzki i niebieskich butów. Opracowała system, ma sprawdzone zestawy: do tej długiej spódnicy tylko te dwie bluzki, do granatowej sukienki z dekoltem najlepiej pasują czarne skórzane sandałki itd. Dzięki temu czuje się pewniej. 
Najgorzej jest, gdy zmienia się pora roku. Jesienią trzeba wyciągnąć cieplejsze rzeczy i znów przypominać sobie te wszystkie faktury na ubraniach: miękki sweterek z angory ma kolor błękitny (błękit kojarzy jej się właśnie z miękkością), dobrze pasuje do dżinsów i tych szarych spodni z nieco szorstkiej wełny. 
Uwielbia dobre perfumy, ma ich całą kolekcję i szpilki, bo są seksi, kiedy stukają o chodnik. W szpilkach na randce czuje się super kobieco. Nakłada je na specjalne okazje, na co dzień woli wygodne buty. Nauczyć się chodzić na obcasach po krzywych chodnikach, to było dla niej nie lada wyzwanie, wpadały w dziury, raz o mało nie wykręciła sobie kostki. Ale skoro niewidomy Amerykanin - Erik Weihenmayer dotarł na szczyt Mount Everestu, to ona może chodzić na szpilkach. 
I koniecznie makijaż, jasny podkład, szare cienie podkreślają kolor jej oczu i tusz na rzęsy. Na usta tylko błyszczyk, podobno ma piękne, pełne wargi. Teraz może ruszyć w świat. 
Kiedyś nie przywiązywała w ogóle wagi do wyglądu, bo przecież i tak tego nie widzi. 
- Nie o to chodzi, żeby widzieć, bo kobiety widzące też nie oglądają się przecież w lustrze non stop. Chodzi o to, jak się czujesz. Lubię jak ktoś zauważy, że dobrze wyglądam, ładnie pachnę, mam fajne buty. Czuje się wtedy kobieco - mówi Marta. 
 
Żywe srebro 
 
Marta przyszła na świat za wcześnie, leżała w inkubatorze. Przeżyła, ale wzroku nie dało się uratować. Może gdyby od razu trafiła do dobrego szpitala, a tak w niewielkiej placówce lekarze za późno zdiagnozowali odklejenie siatkówki. 
Rodzice zastanawiali się, jak ona będzie żyła, ale Marta szybko zaczęła raczkować. A oni pościnali wszystkie kanty w meblach, żeby się nie pokaleczyła, ale okazało się, że ona pamięta ustawienia mebli. Do tego jest pogodna i energiczna. 
W szkole wszędzie było jej pełno, żywe srebro. I znowu strach rodziców, że kiedyś się zabije. Marta umie się poruszać po świecie. 
W szkole miała same czwórki piątki. Na studia wybrała anglistykę, bo niebywały słuch do języków, uczy się ich w lot, ma dobry akcent. W nauce pomaga jej specjalny komputer, ale i opiekuna do pomocy przy czytaniu, książki pisane brajlem to tylko marzenie. 
- Nigdy nie widziałam, nie wiem co straciłam, nie mam więc powodu do rozpaczy. Bywało trudno, ale każdy ma jakieś problemy. Komuś brakuje pieniędzy, inni chorują na depresję, męczył ich źle wybrany kierunek studiów. Ja muszę uważać na schodach i korytarzach, ale jak już kilka razy nimi przejdę to nie ma problemu - mówi Marta. 
Pierwsza miłość Marty 
 
W liceum jej koleżanki miały pierwszych chłopaków. Zazdrościła im, bo ona nawet nie mogła chodzić na randki. Rodzice trzymali ją pod kloszem, bali się, że ktoś ją skrzywdzi. Po szkole szła na lekcje gry na pianinie, albo na dodatkowy angielski. Żadnych imprez. Musiała umieć więcej niż inni, mieć najlepsze oceny, "bo jak zabraknie rodziców, to będzie musiała radzić sobie sama. Im więcej będzie umiała tym lepiej" - tak powtarzała jej mama. A ona chciała, jak najszybciej wyrwać się spod jej skrzydeł. 
Na studia wyjechała do innego miasta. Przyznaje, że to był skok na głęboką wodę, ale dała radę. W razie czego umie prosić o pomoc. Znajomi z roku sami zgłaszali się, żeby się z nią uczyć. Czytali na głos zadane lektury. Marta słyszy błędy akcencie i wymowie. Najczęściej uczyła się z Markiem. Na początku nic do niego nie czuła. Ot, zwykły kolega, ale ujęła Martę jego błyskotliwość i absurdalne, angielskie poczucie humoru. 
Byli razem ostatnie trzy lata studiów, planowali wspólną przyszłość, ale on po dyplomie wyjechał do swojego miasta i przestał dzwonić. Straciła przede wszystkim przyjaciela. 
- Myślę, że jego rodzice nie zgodzili się na związek z niewidomą dziewczyną. Wydaje im się, że jak ktoś nie widzi, to partner we wszystkim musi go wyręczać. Ale to nieprawda - mówi Marta. 
 
Seks z ciekawości 
 
Najczęściej spotykała się z chłopakami widzącymi. Jeden z nich powiedział jej wprost, że liczył na niesamowity seks, a kiedy ona zwlekała, nie czekał dłużej, tylko odszedł. A Marcie nie o to chodzi. Nie chce związków na chwilę. 
- Człowieka najlepiej można poznać po tym, jak i co mówi. Może mieć najlepsze ciuchy, a w głowie sieczkę. Mnie nie omami przystojnym wyglądem, czy drogim samochodem. Ale przyznaję, że mam słabość do mężczyzn z ładnym głosem - mówi Marta. 
Teraz jest z Piotrem, jak ona niewidomym od urodzenia. I jak ona z dużym poczuciem humoru, bo nie wyobraża sobie bycie ze smutasem. Ich rodzice są przerażeni. Pytają, jak oni dadzą sobie w życiu radę - oboje o białej lasce. A oni rozumieją się bez słów, żyją w tym samym świecie. 
Piotr ma piękny głos, dużą wrażliwość i łagodność. Na pierwszą randkę zaprosił Martę do filharmonii. Już wiedziała, że się rozumieją. Mówi, że Marta ma najpiękniejszy śmiech jaki kiedykolwiek słyszał, że lubi jej aksamitną skórę. Oboje mogliby mieszkać w salach koncertowych. Nie muszą sobie tłumaczyć, jak to jest, kiedy nigdy nie widziało się słońca, czy drzew. 
- To banalne, najczęściej zadawane pytanie. Ja naprawdę wiem, co to słońce i drzewo. Czuje ciepło. Najbardziej lubię słońce w sierpniu, jest najprzyjemniejsze, otulające. Jak byłam z widzącymi chłopakami miałam wrażenie, że wzrok w pewnym sensie przeszkadza. Oni byli głusi. Nie słyszeli wielu rzeczy, nie czuli zapachów, nie doceniali dotyku. To ja pytam, jak tak można żyć. Z mojej perspektywy świat widzących jest nieco uboższy. Widzą morze, ale mało kto słyszy jak szumi kiedy jest zburzone, zupełnie inaczej w bezwietrzny dzień. Morze ma swój zapach, woda smak i konsystencję. Jest cała masa doznań, które czujesz, dopiero kiedy zamkniesz oczy. A przede wszystkim uruchamia się intuicja - przekonuje Marta. Pamięta jak wyglądają maliny 
 
Karolina straciła wzrok w liceum. Barwnikowe zwyrodnienie siatkówki - choroba, której medycyna nie potrafi wyleczyć. Najpierw literki zlewały się ze sobą, potem widziała jej coraz słabiej. Zdawała sobie sprawę z tego, że kiedyś oślepienie i chciała zobaczyć jak najwięcej, żeby zapamiętać na czasy, jak już pogrąży się w ciemności. Jedną z ostatnich rzeczy jakie zapamiętała to atlas egzotycznych owoców: guanbana, kumkwat, salak, czy durian. Stopniowo widziała coraz mniej i przyzwyczajała się do nowego życia. Myślała tylko, żeby dotrwać do matury. I nie załamać się całkiem. 
- Niewidome poruszają się samodzielnie, pracują zawodowo, załatwiają sprawy w urzędach, robią zakupy, korzystają ze środków lokomocji, z placówek kulturalnych i sportowych - to tylko kwestia umiejętności. Nie potrzebuję niańki. Jestem Ślązaczką, silną babą - zapewnia Karolina. 
Zawsze marzyła o prawdziwym domu, mężu i dzieciach. Ale myślała, kto ożeni się z kaleką. Chciała mieć chłopaka widzącego, żeby czasami powiedział, że ta kanapa ma ładny, beżowy kolor, a bluzka, którą chce kupić, bo jest przyjemna w dotyku, kolor czerwony. 
 
Jaki on jest 
 
Karolina nie widzi już ponad 10 lat. Zapamiętała siebie, jako młodą dziewczynę. Zastanawia się, jak się zmienia, czy ma zmarszczki. Dba o siebie, pilnuje właściwej wagi, uwielbia kosmetyki: balsamy do ciała, kremy, żele do kąpieli. Ma ich dwie półki. Najczęściej wybiera kierując się zapachem, w ten sposób ostatnio kupiła żel do mycia cery trądzikowej, ale za to ma ładną woń i konsystencję. Często jej narzeczony mówi, że jest piękna, ale on przecież nie jest obiektywny. Pytała koleżanki, czy Piotrek jest przystojny, bo pod jej palcami wydaje się, że bardzo. Ma gładką skórę i mocny zarost. Przyjaciółka mówiła, że jest atrakcyjnym brunetem, trochę podobnym do Toma Cruisea, tyle że wyższy. Karolina tego aktora pamięta z "Top gun" i "Wywiadu z wampirem". Ten ostatni już oglądała w okularach grubości denek od butelek. Do dziś lubi chodzić do kina. Czym więcej mówią tym lepiej. Jak jest mało dialogów, to czasami musi pytać co się dzieje na ekranie. Najczęściej chodzi na polskie filmy, napisów przecież nie przeczyta. 
Karolina jest fizjoterapeutką. Pamięta, jak Piotrek wszedł do sali i niskim głosem powiedział, że jest nowym nauczycielem masażu, a ona pomyślała: "O Boże, ktoś z takim głosem, musi być fantastyczny. " I jeszcze pamięta, jak bez zbędnych ceregieli, co to mają nie obrażać niepełnosprawnego, a obrażają najbardziej zapytał, co mogłoby usprawnić ich współpracę, bo nigdy wcześniej nie miał niewidomej uczennicy. 
 
Nowe smaki i zapachy 
 
Karolina ma słuch i wyczucie rytmu. To ona zaproponowała Piotrowi, że może pójdą razem potańczyć, gdzieś gdzie jest fajna muzyka i nie ma tłoku. Lubi też, jak on zaprasza ją do restauracji. Jedzenie to duża przyjemność, szczególnie jak poznaje się nowe smaki. W ubiegłym roku byli we Włoszech - feria zapachów i smaków. 
Długo nie mogła uwierzyć, że on ma wobec niej poważne zamiary. Przecież jest przystojny, mądry, pewnie podoba się wszystkim kobietom. Po co mu niepełnosprawna dziewczyna. Broniła się przed tym związkiem, bała się rozstania i rozczarowania. Ale on się oświadczył. Denerwowała się, czy zaakceptują ją jego rodzice. Przygotowywał ich na spotkanie z przyszłą synową. Zanim usłyszeli, że nie widzi, dowiedzieli się, że jest świetną masażystką, piękną kobietą, dobrze gotuje, lubi dzieci. Zobaczyli, że radzi sobie w życiu. 
- Często ludzie, którzy mają w swoim otoczeniu osobę niewidomą chcą natychmiast we wszystkim ją wyręczać. Niepotrzebnie - mówi Karolina. 
W sytuacjach, w których Karolina potrzebuje pomocy, nauczyła się o nią prosić, szczególnie w nowych miejscach, kiedy na ulicy jest hałas, a przejście dla pieszych nie ma sygnalizacji. Piotrek jej nie niańczy. Czasami wraca do domu i od progu woła, czy jest coś do jedzenia, bo jest głodny jak wilk. A ona przy nim nie czuje się jak zagubione we mgle dziecko, ale prawdziwa kobieta. 
Dochodzili do tego dość długo. Na początku wiele obowiązków brał na siebie: pranie, sprzątanie, gotowanie. Chociaż ona świetnie sobie z tym radzi. Ubranie segreguje według tkanin, to co, że czasami zdarza jej się uprać białą bluzkę z czerwoną. Zdarza się. Kurz ją uczula, więc wyczuwa go wcześniej niż Piotrek zobaczy. Planują pierwsze dziecko. 
- Trochę mi żal, że wiem jak wyglądają owoce duriana, a nie zobaczę własnego dziecka. Ale cóż i tak miałam w życiu dużo szczęścia - mówi Karolina. 
 
Liczbę niewidomych w Polsce szacuje się na 90 tysięcy, jednak aż pół miliona stanowią osoby z poważną dysfunkcją wzroku, na przykład - słabowidzące lub z uszkodzeniami narządu wzroku. Według Światowej Organizacji Zdrowia, na świecie są ponad 42 miliony ludzi niewidomych i cierpiących na zaburzenia wzroku. 
15 października obchodzimy Światowy Dzień Niewidomych, "Dzień Białej Laski", ustanowiony w 1993 roku przez Europejską Unię Niewidomych. Celem święta jest przybliżenie społeczeństwu problemów osób niewidomych oraz słabowidzących. 
 
 aaa 
1.3. Poglądy Marty 
Jan Brom 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Na tytułowej stronie naszego miesięcznika czytamy: "Na łamach "Wiedzy i Myśli" zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy. 
Właśnie pod pozycją 1.2 Czytelnicy znajdą publikację Mai Stasińskiej pt. "Jak randkują niewidome?". Publikacja ta, przynajmniej w pierwszej części, opiera się na stereotypach i błędnych ocenach, którymi posługuje się Marta, jedna z bohaterek tej publikacji. 
Uważam, że nie jest korzystne rozpowszechnianie stereotypowych ocen możliwości osób niewidomych i nie jest korzystne przekazywanie społeczeństwu wypaczonych poglądów na nasz temat. Dlatego podejmuję polemikę z autorką niektórych wypowiedzi. 
Całość omawianej publikacji ma również walory rehabilitacyjne. Zwraca uwagę na ważne zagadnienia funkcjonowania niewidomych w społeczeństwie, na uwarunkowania niektórych postaw, na konieczność dbania o wygląd i korzystania przy tym z pomocy osób widzących. Czytelnicy mogą sami ocenić tę publikację, ale uważam, że na niektóre poglądy trzeba zwrócić szczególną uwagę, gdyż podobne głoszą również inni niewidomi. 
 
Marta mówi: "Nigdy nie widziałam, nie wiem co straciłam, nie mam więc powodu do rozpaczy". 
Pewnie, że nie ma co rozpaczać, ale czy inteligentna osoba niewidoma może nie wiedzieć, co straciła? Czy nic nie wie o pięknie kolorów, o grze cieni, o perspektywie, o pięknie uśmiechu, wyrazie oczu i wielu podobnych? Rzeczywiście, może dokładnie nie wiedzieć, ale tak zupełnie... 
Marta sama temu zaprzecza. Czytamy: "Jak byłam z widzącymi chłopakami, miałam wrażenie, że wzrok w pewnym sensie przeszkadza. Oni byli głusi. Nie słyszeli wielu rzeczy, nie czuli zapachów, nie doceniali dotyku. To ja pytam, jak tak można żyć. Z mojej perspektywy świat widzących jest nieco uboższy. Widzą morze, ale mało kto słyszy jak szumi kiedy jest zburzone, zupełnie inaczej w bezwietrzny dzień. Morze ma swój zapach, woda smak i konsystencję. Jest cała masa doznań, które czujesz, dopiero kiedy zamkniesz oczy. A przede wszystkim uruchamia się intuicja". 
No właśnie, Marta dokładnie wie, co zyskała na tym, że nie widzi, ale nie wie, co straciła. Uważam, że jej poglądy zarówno dotyczące strat, jak i korzyści, nie mają z prawdą nic wspólnego i są szkodliwe ze względów rehabilitacyjnych. 
Uważam, że brak wzroku niczego nie ułatwia, no, może spanie przy silnym świetle, ale niewiele więcej. Brak wzroku natomiast utrudnia wszystkim. Oczywiście, trudności te można w znacznej mierze przezwyciężać, ale wymaga to wysiłku, wytrwałości, ambicji, woli walki z przeciwnościami. No i przede wszystkim wymaga poznania swoich ograniczeń oraz sposobów ich przezwyciężania, wymaga stałego poszukiwania takich sposobów, stałego dostosowywania się do zmieniającego się świata. Rehabilitacja wymaga realnej oceny ograniczeń i możliwości, a nie ułudy, wmawiania sobie możliwości, zdolności i innych cech, których się nie posiada. 
Marta również błędnie ocenia możliwości porozumienia osób niewidomych z osobami widzącymi. 
Czytamy: "Najczęściej uczyła się z Markiem. Na początku nic do niego nie czuła. Ot, zwykły kolega, ale ujęła Martę jego błyskotliwość i absurdalne, angielskie poczucie humoru. 
 Byli razem ostatnie trzy lata studiów, planowali wspólną przyszłość, ale on po dyplomie wyjechał do swojego miasta i przestał dzwonić. Straciła przede wszystkim przyjaciela. 
- Myślę, że jego rodzice nie zgodzili się na związek z niewidomą dziewczyną. Wydaje im się, że jak ktoś nie widzi, to partner we wszystkim musi go wyręczać. Ale to nieprawda - mówi Marta". 
 Ocena Marka jest dosyć powierzchowna - winni są jego rodzice, nie pozwolili. Przepraszam, ale Marta nie zauważyła, że on nie potrafił zachować się jak mężczyzna. Przez trzy lata byli razem, bo mu było tak wygodnie, dobrze, a potem wyjechał bez słowa. A i przez te trzy lata chyba nie planował wspólnej przyszłości. 
Zupełnie inaczej postępował również widzący chłopiec Karoliny, drugiej bohaterki publikacji. Oświadczył się, a wcześniej przygotowywał rodziców na przyjęcie niewidomej synowej. Ale o tym Państwo sami mogą przeczytać. 
Wracamy do Marty i czytamy: "Teraz jest z Piotrem, jak ona niewidomym od urodzenia. I jak ona z dużym poczuciem humoru, bo nie wyobraża sobie bycie ze smutasem. Ich rodzice są przerażeni. Pytają, jak oni dadzą sobie w życiu radę - oboje o białej lasce. A oni rozumieją się bez słów, żyją w tym samym świecie. 
 Piotr ma piękny głos, dużą wrażliwość i łagodność. Na pierwszą randkę zaprosił Martę do filharmonii. Już wiedziała, że się rozumieją. Mówi, że Marta ma najpiękniejszy śmiech jaki kiedykolwiek słyszał, że lubi jej aksamitną skórę. Oboje mogliby mieszkać w salach koncertowych. Nie muszą sobie tłumaczyć, jak to jest, kiedy nigdy nie widziało się słońca, czy drzew". 
Układa się im dobrze, przede wszystkim nie dlatego, że mają wspólne zainteresowania i zamiłowania, ale dlatego, że oboje są niewidomi i "żyją w tym samym świecie". Oczywiście, to że nie widzą ułatwia im zrozumienie niektórych spraw, ale to tylko jeden z elementów wspólnego życia i wcale nie najważniejszy. 
Kolejne dopasowywanie teorii do praktyki, do własnych chęci, do złudzeń. Znam małżeństwa, w których jedno ze współmałżonków jest osobą niewidomą, częściej mężczyzna, ale kobiety również i żyją zgodnie, dobrze, jak wiele innych małżeństw. Oczywiście, znam też takie małżeństwa, które kłócą się, czasami biją i się rozwodzą. I nie koniecznie dotyczy to małżeństw, w których jedno ze współmałżonków jest osobą niewidomą a drugie widzącą. Takie same sytuacje występują również w małżeństwach dwojga niewidomych. Również są dobre i złe, również się kochają, ale też się kłócą, biją i rozwodzą. Marta natomiast cały problem sprowadziła do jednego wspólnego czynnika, do braku wzroku. 
 Na koniec warto dodać, że troska rodziców Marty i Piotra jest zrozumiała. Dwoje niewidomych może radzić sobie w życiu, ale konieczna jest im znaczna pomoc osób widzących, zwłaszcza kiedy posiadają małe dzieci. Przede wszystkim jednak, muszą to być osoby dobrze zrehabilitowane, zaradne, świadome swoich możliwości i ograniczeń. 
 
aaa 
1.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH 
Współpraca z przewodnikiem 
Ryszard Dziewa 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny" marzec 2001 
Poruszanie się po mieście, chodzenie na długie spacery po lasach, łąkach i górach, podróżowanie itp. najłatwiejsze jest przy pomocy widzącego przewodnika. Pamiętajmy jednak, że tam, gdzie potrafimy sobie poradzić sami, nie należy angażować innych osób. Jeżeli o tym zapomnimy, szybko staniemy się zależni i niesamodzielni. 
Jednak bez względu na stopień zrehabilitowania musimy, częściej lub rzadziej, korzystać z pomocy przewodnika. Warto wiedzieć, że skuteczność pomocy przewodnika zależy w znacznej mierze od udzielanych mu wskazówek. 
Inaczej postępujemy z napotkanym przypadkowo przechodniem, a inaczej z osobą, która przez dłuższy okres udziela nam pomocy. 
Mam nadzieję, że podane poniżej wskazówki ułatwią współpracę z przewodnikiem. 
- W razie potrzeby, zatrzymujemy pierwszą napotkaną osobę i nie wdając się w zbędną rozmowę, prosimy o pomoc np. o przeprowadzenie przez jezdnię. Przed skorzystaniem z pomocy proponujemy, że weźmiemy pod rękę osobę przeprowadzającą. Tak jest łatwiej. 
- Czekając na przystanku radzę ustawić się tak, żeby można było obserwować więcej niż jeden nadjeżdżający autobus lub tramwaj. Gdybyśmy bowiem stali na początku przystanku, nie wiedzielibyśmy, że z tyłu stanął następny pojazd. Jeżeli jest to tylko możliwe, nie należy prosić o poinformowanie, gdy przyjedzie interesujący nas autobus. Znacznie korzystniejsze jest pytanie za każdym razem: "Jaki to autobus?" Zdarza się bowiem, że osoba, którą poprosiliśmy o informację zagada się ze znajomym, zaczyta w gazecie, zapatrzy na ładną dziewczynę lub odjedzie wcześniej zapominając nam zgłosić ten fakt. Poza tym po otrzymaniu zapewnienia, że otrzymamy informację, niezręczne jest przypominanie, pytanie innych osób itd. W ten sposób można bardzo długo czekać i niepokoić się. 
- W sklepie możemy poprosić którąś z osób kupujących o podprowadzenie do interesującego nas stoiska. Zaś w sklepach samoobsługowych lepiej zwrócić się o pomoc do kogoś z personelu. Osobiście nie spotkałem się z odmową pomocy. 
- Idąc na spacer, na spotkanie w większym gronie np. na zebranie, odczyt, przyjęcie, prosimy przewodnika, aby nas na bieżąco informował, co wokół się dzieje. Interesować nas może: kto jest w sali, jak ludzie są ubrani, jaka jest dekoracja pomieszczenia. W teatrze lub kinie prosimy, aby w ciągu akcji szeptem informował o zasadniczych, wizualnych faktach, które są niezbędne do zrozumienia sztuki. Pozostałych informacji może udzielić nam w przerwach oraz po skończonej sztuce. 
- Na ogół idziemy z lewej strony przewodnika, chyba że jesteśmy przyzwyczajeni inaczej. 
- Zawsze idziemy o pół kroku za przewodnikiem. Umożliwia to wyczucie w porę przeszkód na drodze (krawężników lub schodów) bez dodatkowych informacji. Prosimy tylko, żeby przewodnik informował nas o trudniejszych warunkach np. o gałęziach zwisających na wysokości głowy. Jeżeli dłużej chodzimy z tym samym przewodnikiem, możemy korzystać z umownych znaków np. lekki ruch przedramieniem w górę przy wchodzeniu na krawężnik lub w dół przy schodzeniu. 
Przy wchodzeniu lub schodzeniu ze schodów informujemy przewodnika o tym, czy wolimy trzymać się poręczy czy nie. Na ogół dobrze jest, aby przewodnik mówił: "schody w dół", "podest", "dalszy ciąg schodów", "koniec schodów". 
- W drzwiach i wąskich przejściach np. między rzędami w teatrze i innych tego typu pomieszczeniach idziemy zawsze za przewodnikiem, lekko trzymając go za ramię. 
- Przy wsiadaniu do samochodu należy poprosić przewodnika, aby naszą rękę położył na otwartych drzwiczkach. Umożliwi to ocenę wysokości wozu i jego odległość od krawężnika. 
- Przy wsiadaniu do środków lokomocji przewodnik kładzie naszą rękę na uchwycie czy poręczy przy schodkach. Jeżeli nie ma miejsca siedzącego, przewodnik powinien wskazać nam jakiś punkt oparcia. Przy wysiadaniu przewodnik również powinien położyć naszą rękę na poręczy. Przewodnik zawsze wchodzi i wychodzi pierwszy. Po wyjściu z autobusu przewodnik staje z boku, a nie przed niewidomym, gdyż mogłoby to spowodować zderzenie. 
- Bardzo często korzystamy z różnych drobnych przysług przypadkowych ludzi. Nie zawsze taka przysługa musi nam ułatwić życie. Każdy z nas może bez trudu podać przykłady, kiedy po udzieleniu takiej "przysługi" miał do końca dnia zepsuty nastrój. Mimo to musimy ciągle korzystać z pomocy znajomych i nieznajomych. Ważne jest, żebyśmy się zbytnio od nich nie uzależniali i byli samodzielni w dostępnym zakresie. 
Zawsze pamiętajmy o odpowiedniej formie proszenia o pomoc i dziękowania za nią. Pamiętajmy też, że nie zawsze grzeczne podziękowanie jest wystarczającą formą wyrażenia wdzięczności. Za drobną, przypadkową przysługę, słowa dziękuję lub bardzo dziękuję wystarczają. Jeżeli jednak częściej korzystamy z czyjejś pomocy, konieczne są inne dowody wdzięczności. Mogą to być kwiaty, lody, odwzajemnianie się przysługami i pomocą, drobny upominek. Warto pamiętać, że ludzie wyświadczają nam uprzejmość, a nie spełniają obowiązków wobec nas. W każdym przypadku musimy uśmiechnąć się i podziękować, nawet za taką pomoc, na skutek której o mało co nie dostaliśmy apopleksji lub nie skręciliśmy karku. 
Zdarzają się sytuacje, że nie możemy przyjąć pomocy. Umiejętność grzecznej odmowy wymaga od nas taktu i opanowania. 
Na koniec opowiem, jaka spotkała mnie przygoda z przypadkowym przewodnikiem. Na szczęście takie zdarzenia są rzadkością, zwłaszcza teraz, gdy towaru na półkach jest pod dostatkiem. 
Rok 1981. W styczniowe popołudnie zatrzymuję się przed tłumem stojącym pod delikatesami. Ludzie coś głośno mówią, ale w tym rozgardiaszu trudno jest cokolwiek usłyszeć. Wreszcie do moich uszu dotarło, że "rzucili olej i miód". Pomyślałem, że przydałby się olej. Uznałem jednak, że pewnie dla mnie zabraknie, bo stoję na dworze, a w sklepie kłębi się mnóstwo ludzi. Zrezygnowałem więc, bo mimo białej laski, którą dzierżyłem w garści, szanse moje były znikome. Powoli z ciężkim sercem zacząłem wycofywać się, a tu jakaś starsza pani energicznie chwyta mnie za ramię. 
- Proszę pana, co pan chce kupić. 
- Zrezygnowałem z zakupów. Nie ma szansy, taka długa kolejka. Na pewno dla nas już nie wystarczy. 
- Ale co pan chce kupić? 
- Olej. 
- A miodu pan nie potrzebuje? 
- Nie, miodu jeszcze trochę mam. 
To dobrze! Miód kupi pan dla mnie. 
- Nie ma o czym marzyć, tyle ludzi. 
- Ale kupi pan, jeżeli będzie taka możliwość? 
- Nie mam nic przeciwko temu, ale przecież widzi pani... 
- Ludzie! Czy wy już sumienia nie macie, żeby niewidomego nie przepuścić. Tylko każdy o sobie by myślał, nawet takiego nieszczęśliwego nie zauważy. 
Po takiej reprymendzie tłum zakołysał się i nieco rozstąpił. Wówczas moja orędowniczka energicznie popchnęła mnie do przodu i swobodnie zacząłem przechodzić przez utworzony szpaler. 
- Tylko niech pan nie zapomni o miodzie - szepnęła mi do ucha. 
Kupiłem i olej, i miód, ale wolałbym być jak najdalej od tych poszukiwanych towarów. 
 - Widzi pan, udało się. A pan mi nie wierzył - podsumowała starsza pani idąc ze mną w kierunku przystanku. 
 
aaa 
2. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
2.1. Krótka historia zabiegów korekcji wad refrakcji wzroku 
 
Źródło: www.oko.info.pl 
 
Od początków ludzkości człowiek miał problemy z wadami wzroku. Pierwsze próby rozwiązania tych problemów polegały na korygowaniu wad przez używanie okularów, a przynajmniej ich pierwowzorów. Pierwsze idee przeprowadzenia operacji wad refrakcyjnych pojawiły się w XIX wieku, kiedy to zaobserwowano poprawę jakości widzenia u osób, które przeszły różnego rodzaju urazy rogówki. 
Pierwsze poważne próby przeprowadzenia operacji wad refrakcyjnych zanotowano na początku lat 50-tych (pierwsze publikacje pochodzą z roku 1953), kiedy to japoński oftalmolog, dr Sato, przeprowadził szereg zabiegów na ochotnikach z wadami krótkowzroczności. Jego operacje polegały na wykonaniu prymitywnych nacięć rogówki przy pomocy tradycyjnego skalpela. Ze względu na małą dokładność tych operacji (częste były np. przypadki całkowitego przecięcia rogówki) i komplikacje pooperacyjne. Dr Sato zaniechał dalszych zabiegów mimo, że poprawa jakości widzenia pacjentów była znaczna. Wykonał on operacje na ponad tysiącu oczu, ze skutkiem redukcji krótkowzroczności o średnio 3, 1D. Wynik doskonały, jednak znane są dziś różne długoterminowe badania tych zabiegów. Pokazują one, że w skutek licznych komplikacji i problemów technologicznych u większości pacjentów wada nie była stabilna i dziś większość z nich jest niewidoma. 
 
Metoda okazała się na tyle skuteczna, że mimo, że dr Sato zaprzestał wykonywania tego typu zabiegów, to około 1973 roku rosyjski oftalmolog Vyataslow Fyodorow, opierając się o własne eksperymenty, zmodernizował nieco technologię Sato i rozpoczął własną praktykę. Wykonywane zabiegi znane są dziś pod nazwą RK (Radial Keratotomy). 
Historia głosi, że inspiracją dla Fyodorowa był przypadek pacjenta z odłamkami szkła w rogówce - po wyciągnięciu owych odłamków Fyodorow nie zaszył powstałych ran, lecz pozostawił do zagojenia. Rany zagoiły się bardzo dobrze i nie zakłóciły widzenia pacjentowi, co podsunęło pomysł wykonania takich kontrolowanych ran dla poprawy jakości widzenia pacjentów z myopią. Pierwsze próby takich zabiegów dr Fyodorow przeprowadził na zwierzętach, a po kilku latach na ludziach. W literaturze można spotkać się też z metodami zwanymi HK (Hexagonal Keratotomy), APK (Axis Parallel Keratotomy), AK (Axis Keratotomy), TK (Trasversal Keratotomy) różniące się przede wszystkim sposobem nacięć. Bliższe szczegóły dotyczące tego zagadnienia opisane są w artykule RK - Radial Keratotomy w dziale U chirurga. 
Obecnie badane są możliwości wykonywania zabiegów RK z wykorzystaniem światła laserowego jako narzędzia tnącego. Zaletą takiej modernizacji byłoby zwiększenie dokładności nacięć i tym samym zmniejszenie ryzyka komplikacji i powikłań pooperacyjnych. 
 
Niemal równolegle z Fyodorowem badania nad możliwością korekcji wad wzroku na drodze operacyjnej prowadził Hiszpan Jose Ignacio Barraquer. Badania jego prowadzone były nad metodą znaną w literaturze pod wieloma nazwami, najczęściej LK (Lamellar Keratomileusis). Metoda, którą opracował składała się z kilku etapów: 
- wycięcia płaskiego dysku z rogówki oka (używano do tego celu specjalnego urządzenia wynalezionego przez Barraquera - mikrokeratomu), 
- zamrożenia tego dysku, 
- zmianie jego kształtu (w zależności od wady), 
- umieszczenia dysku na rogówce, 
- założenia szwów. 
Rezultaty tego typu zabiegów były dość dobre i pokazały ich dużą skuteczność przy korekcji nawet dużych wad wzroku (nawet powyżej -15D). Badania przeprowadzane wśród pacjentów, którzy poddali się operacji opartej o tę metodę pokazują ponadto dość dużą stabilność pooperacyjną wady. 
 
Niestety, tak jak każda operacja tak i ta metoda nie była pozbawiona ryzyka i częste były różnego rodzaju komplikacje i powikłania. Dlatego też metoda ta z biegiem czasu była ulepszana i modyfikowana. W latach 80-tych pojawiła się lekko zmieniona wersja tej metody nazwana ALK (Automated Lamellar Keratoplasty). Polegała ona na wycięciu, przy użyciu mikrokeratomu, klapki (dysku nie zupełnie odciętego od rogówki), a następnie małego dysku pod tą klapką (jego wielkość zależała od wielkości wady wzroku). Po tych dwóch cięciach klapkę zamykano i zakładano szwy. 
Mimo zmniejszenia ilości niezbędnych kroków w każdej operacji ALK ryzyko i skutki uboczne pozostawały nadal znaczne przy podobnej skuteczności samego zabiegu. Starano się więc dalej ulepszać tę metodę, czego skutkiem była kombinacja ALK z zastosowaniem lasera, znana dziś powszechnie pod nazwą LASIK. 
Istnieją również inne metody wykonywania zabiegów korekcyjnych wad wzroku. Do najbardziej znanych należy metoda znana pod nazwą ICRs (Intrastromal Corneal Ring) lub ICSs (Intrastromal Corneal Segment). Idea tej metody polega na wprowadzeniu do rogówki oka dwóch półpierścieni, które podnosząc zewnętrzną część rogówki powodują spłaszczenie jej środka zmniejszając tym samym jej moc optyczną. Dzięki temu oko krótkowidza może stać się miarowe. Możliwe jest też wykonanie zabiegu dla zmniejszenia astygmatyzmu - zmienia się wtedy nieco kształt pierścieni. Jest to jednak metoda inwazyjna i mimo, że jej twórcy są przekonani o jej odwracalności, to ryzyko jest duże, a ponadto oko po zabiegu ICR/ICS wygląda często jak oko cyborga. 
 
Należy też liczyć się z typowymi dla tego typu operacji efektami ubocznymi, takimi jak efekt halo, widzenie za mgłą oraz nadkorygowanie i niedokorygowanie. 
 
Inną metodą jest metoda Ortho-K, która polega na sukcesywnej zmianie kształtu rogówki w wyniku zakładania specjalnych soczewek kontaktowych niejednokrotnie z pomocą środków chemicznych przyspieszających ten proces. Przy pomocy tej metody możliwa jest zarówno korekcja krótkowzroczności, nadwzroczności jak i astygmatyzmu. Metoda ta jest jednak na tyle młoda, że nie są znane jej skutki uboczne, ryzyko, ani komplikacje z nią związane. 
 
Znaną metodą jest też tzw. ICLs (Intraocular Contact Lens) polegająca na wprowadzeniu do oka (pomiędzy źrenicę a naturalną soczewkę lub pomiędzy rogówkę i źrenicę) sztucznej soczewki IOL (Intraocular Lens) o parametrach niezbędnych do korekcji wady wzroku pacjenta. Jest to jednak również metoda inwazyjna i związane są z nią różne niebezpieczeństwa i powikłania. Chirurg, aby umieścić IOL wewnątrz oka, dokonuje nacięcia rogówki bądź na samym jej środku, bądź na spodzie (częściej), gdzie rogówka łączy się z nieprzezroczystą twardówką. Ryzyko związane jest z samym nacięciem rogówki oraz z umieszczeniem IOL w odpowiednim miejscu wewnątrz oka. Występują także przypadki podrażnienia soczewki i rogówki. Metoda jest jednak obiecująca, gdyż pod warunkiem idealnego umieszczenia IOL w przewidzianym miejscu, może być używana do korekcji dowolnej wady wzroku o praktycznie nieograniczonej wielkości. 
 
W fazie prób jest obecnie metoda Intrastromal PRK, polegająca na wykonaniu nacięć w głębszych warstwach rogówki, przy użyciu światła laserowego. Nacięcia te powodują zmniejszenia grubości rogówki, tym samym zmianę jej kształtu, a co za tym idzie mocy optycznej. W zależności od wady wykonuje się różną ilość nacięć w różnych miejscach rogówki. Efekt nacięć wewnątrz rogówki bez naruszania jej powierzchni uzyskuje się poprzez ogniskowanie wiązki lasera, a więc również skupieniu całej jego energii w odpowiednim miejscu (poniżej błony Bowmana). 
Metodę tę, po testach na zwierzętach (dały one rewelacyjne wyniki), zaczęto testować na ludziach. W pierwszej fazie tych eksperymentów wyniki okazywały się jednak mierne, za co obwiniano między innymi ruchy gałki ocznej i oddech człowieka. Badania jednak trwają i czas pokaże, czy uda się wyeliminować wszystkie problemy i osiągnąć podobnie rewelacyjne rezultaty jak przy próbach ze zwierzętami. 
 
Dość rzadką metodą korekcji wad refrakcji wzroku jest przeszczep rogówki. Jest to niebezpieczny zabieg i stosuje się go raczej w przypadkach poważnych urazów rogówki, wynikiem których są problemy i zaburzenia widzenia, niż dla czystej zmiany refrakcji oka. Transplantacja rogówki w przypadku urazów (również w przypadkach pooperacyjnych zniekształceń rogówki) jest jednak ostatecznością. Alternatywą jest metoda PTK (Phototerapeutic Keratectomy), która polega na wykorzystaniu specjalnego żelu BioMask. Żel ten umieszcza się na rogówce i przykrywa opatrunkiem w postaci soczewki kontaktowej. Pod wpływem temperatury żel najpierw rzednie wypełniając dokładnie przestrzeń między soczewką a rogówką, a następnie gęstnieje osiągając w rezultacie parametry podobne do naturalnej rogówki. Obecnie trwają badania nad możliwością wykorzystania tego typu żelu do korekcji wad wzroku. Innym rozwiązaniem jest metoda laserowa LTK (Laser Thermal Keratoplasty). Wykorzystywane jest światło laserowe do wypalania tkanek powodujących zniekształcenie rogówki. LTK jest też czasem używana do poprawy skuteczności zabiegów LASIK i PRK-do usuwania nadkorygowania i niedokorygowania. Trwają badania nad wykorzystaniem tej metody do samodzielnych zabiegów korekcji wad wzroku. 
 
Jak widać metod korekcji wad refrakcji wzroku jest mnóstwo. Znaczna ich część odeszła już w zapomnienie, z drugiej strony wiele z nich nie ujrzało jeszcze praktycznie światła dziennego i jest w trakcie długich testów i modernizacji. Dodatkowo stale wymyślane są nowe technologie pomagające chirurgom oftalmologom przynosić ulgę pacjentom z wadami wzroku. Niemal codziennie pojawiają się nowe, lepsze urządzenia podnoszące jakość zabiegów i zmniejszające ryzyko z nimi związane. Czy doczekamy się jednak kiedykolwiek zabiegów idealnych, całkowicie pozbawionych ryzyka...? 
 
 aaa 
2.2. Internet dostępny dla każdego 
 
Źródło: Informacja prasowa 
 
 "Jak zrobić dostępną stronę internetową. Poradnik dla projektantów i redaktorów" to pierwsza w Polsce publikacja, która w sposób przejrzysty i praktyczny wskazuje jak należy przygotować serwis internetowy - łatwy w obsłudze i przyjazny w warstwie merytorycznej dla każdego użytkownika, niezależnie od stanu zdrowia, wieku czy znajomości języka. Autorem podręcznika dla redaktorów i designerów jest Agenda ONZ ds. Rozwoju (UNDP). 
Zdjęcia, filmy, muzyka stały się współcześnie wyznacznikami atrakcyjności stron internetowych. Coraz szybszy rozwój internetu oraz jego różnorodnych funkcji, takich jak możliwość dodawania animacji czy filmów, utrudnia odbiór najważniejszej części serwisu - jego treści. Dodając do tego często stosowany skomplikowany język branżowy, używany przez wielu redaktorów/tek, czynimy treści internetowe trudnymi do zrozumienia. Tymczasem zadaniem i celem każdej instytucji czy firmy jest zapewnienie dostępu do informacji wszystkim użytkownikom. 
W konsekwencji serwisy internetowe stały się słabo lub wręcz niedostępne dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności, osób starszych czy słabo czytających. Potrzebują one bowiem specjalnych rozwiązań, które pozwolą im swobodnie przeglądać strony internetowe. 
I tak np.: ułatwieniem dla osób niewidomych lub niedowidzących są specjalne czytniki ekranów, zmiany kontrastu strony lub funkcje "zoom" powiększające tekst. Osoby niedosłyszące odczytają materiały audiowizualne, jeżeli będą one miały odpowiednik tekstowy, a epileptycy oraz osoby z zaburzeniami uwagi łatwiej skupią się na odbiorze informacji przy ograniczonej ilości prezentacji animowanych. Największą nowością są treści zapisane językiem easy read umożliwiającym odczytanie tekstu osobom słabo czytającym lub nieznającym języka. 
"Na całym świecie Agenda ONZ ds. Rozwoju (UNDP) angażuje się w walkę z wykluczeniem społecznym oraz cyfrowym, zapewniając krajom i ich mieszkańcom/kom dostęp do, wiedzy i środków potrzebnych do poprawy jakości życia. Ułatwienie korzystanie z wiedzy zawartej na stronach internetowych jest jednym z największych wyzwań dzisiejszego świata. 
Podręcznik jest przykładem innowacji społecznych, które pomagają rozwiązywać problemy społeczne" - mówi Kamil Wyszkowski, Dyrektor Biura UNDP w Polsce. W prezentowanej publikacji zostały przedstawione zasady tworzenia dostępnych stron oraz zarządzania ich treścią. Przystępnie omówiono wytyczne standardu WCAG 2.0 (WEB Content Accessibility Guideline) określające w jaki sposób stworzyć stronę bardziej przystępną dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Wyjaśniają one w jaki sposób takie rozwiązania jak transkrypcja tekstów audiowizualnych, alternatywne zawartości obrazu oraz dokładne tytułowanie poszczególnych podstron ułatwia życie osobom niewidomym, korzystającym z czytników ekranu oraz osobom niesłyszącym. 
Przedstawione zostały również założenia i przykłady zastosowania tzw. uproszczonych wersji portali (easy read), które są szczególnie istotne dla twórców portali informacyjnych zaadresowanych do osób starszych czy niepełnosprawnych poznawczo. Ich zaletą jest prosty i bezpośredni język wykorzystujący symbole ułatwiające kojarzenie (przykład można zobaczyć na stronie www.undp.org.pl). 
Prawidłowe zastosowanie struktury CSS (Cascading Style Sheets), która odpowiedzialna jest za wygląd stron internetowych - kolor tła, wielkość czcionek czy szerokości kolumn jest natomiast niezbędne dla osób niewidomych i niedowidzących. 
Odbiorcami poradnika są zarówno osoby niepełnosprawne, jak i designerzy/rki stron oraz redaktorzy/ki, którzy tworzą teksty. Od nich bowiem zależy to, w jaki sposób informacje zostaną przedstawione, czy serwis będzie zrozumiały dla wszystkich oraz czy np. osoby niesłyszące nie zostaną pozbawione dostępu do treści multimedialnych. To oni w głównej mierze powinni kierować się zasadami WCAG 2.0. 
Poradnik dostępny jest na stronie www.undp.org.pl, pierwszej w pełni dostępnej stronie internetowej w Polsce, w zakładce innowacje. 
Kontakt dla dziennikarzy: 
Magdalena Sułek-Domańska Specjalistka ds. Promocji 
tel: 0-606 600 132 
e-mail: magdalena.sulek@undp.org 
 
aaa 
2.3. Dwie mówiące aplikacje 
 
 Źródło: http://di.com.pl 
 
 Na polskim rynku pojawiły się dwie aplikacje na telefony komórkowe, które mają stanowić przełom w nieograniczonym dostępie do wybranych treści w internecie. Jedna aplikacja ma służyć jako przeglądarka internetowa w wydaniu mobilnym, a druga jako czytnik RSS. 
 			 
 Aplikacja Talking Browser 
 
Talking Browser to aplikacja, która służy do odsłuchiwania treści pobieranych z internetu. Aplikacja działa na zasadzie standardowej przeglądarki internetowej, jednak dzięki zastosowaniu technologii syntezy mowy wszystkie treści pobrane z internetu mogą być odsłuchiwane. Po kliknięciu przycisku "Read/Czytaj" zostaje uruchomiony mechanizm syntezy mowy, który odczytuje na głos treść przeglądanego artykułu. 
 
Aplikacja RSS Voice Reader 
 
Drugą aplikacją jest RSS Voice Reader, która ma zapewnić szybki i łatwy dostęp do wybranych kanałów RSS i umożliwia odsłuchiwanie ich treści w dowolnym momencie. Podobnie jak wspomniana wcześniej aplikacja, ta też wykorzystuje syntezator mowy, który odczytuje wybrane artykuły. Aplikacji używa się jak standardowego czytnika kanałów RSS z możliwością dodania bądź usunięcia wybranego kanału. Wszystkie pobrane artykuły są gotowe do odsłuchania. 
 
Użytkownik może wybrać głos lektora: męski lub żeński i ustawić odpowiedni tembr głosu. Aktualnie aplikacje odczytują treści zarówno w języku polskim, jak i angielskim. 
 
 Aplikacje stanowią część portalu e-ivn.com, który grupuje serwisy i oprogramowanie wykorzystujące technologię "Text To Speech" (synteza mowy) oraz technologię "Automatic Speech Recognition" (rozpoznawanie głosu). Aplikacje RSS Voice Reader i Talking Browser zostały opracowane przez warszawską spółkę Interactive Voice News. W czerwcu 2011 roku pojawiła się już podobna aplikacja o nazwie News Reader, która umożliwiała odsłuchiwanie newsów z popularnych serwisów internetowych. 
Każda z aplikacji jest dostępna na platformę iOS oraz Androida, jednak pełne wersje są odpłatne (2, 39 do 3, 99 euro - iOS 2 do 5 dolarów - Android). 
Udostępniono także wersje "lite" (bezpłatne). 
 
aaa 
2.4. Niewidomi piszą na tabletach, czyli o elektronicznym alfabecie Braille'a słów kilka 
 
Źródło: http://gadzetomania.pl 
Data opublikowania: 2011-10-12 
 
Jedna z ważnych grup społecznych tradycyjnie została pominięta w ogólnoświatowej rewolucji tabletowej: niedowidzący. 
Gładkie i błyszczące ekrany dotykowe są dla ludzi pozbawionych zmysłu wzroku zupełnie bezużyteczne, dlatego zespół trzech facetów z Uniwersytetu Stanforda postanowił zmierzyć się z tym problemem. Zadanie było proste w teorii - stworzyć system rozpoznawania znaków zamieniający tekst pisany brajlem na zwykłe, czytelne znaki. Oryginalne założenia szybko obróciły projekt w coś dużo bardziej użytecznego - ekran dotykowy dla niewidomych. 
Adam Duran i jego dwóch wykładowców (Adrian Lew i Sohan Dharmaraja) zdobyli ze swoim projektem tegoroczną nagrodę "Best Application Android". Urządzenie, jakim pierwotnie była Motorola Xoom, czytało tekst dla niewidomych i zamieniało znaki na czytelny dla każdego tekst. Okazało się, że system można przerobić, aby ułatwić życie niepełnosprawnym. 
Osoba niewidoma nie jest w stanie zlokalizować klawiatury na płaskim ekranie, nie mówiąc już o pisaniu. Aby rozwiązać ten problem, wykorzystano odciski palców. Kiedy użytkownik ułoży na ekranie osiem palców, system sam ustawi znaki tam, gdzie powinny się one znajdować. Sześć z nich ma służyć dopisania, dwa pozostałe do powrotu karetki i spacji. Jeśli użytkownik zacznie się mylić, w każdej chwili może przywrócić pierwotny stan lub od nowa skalibrować klawiaturę. 
Program czyta wszystkie znaki i wyrazy wprowadzane przez operatora. 
Rozwiązanie jest proste i piękne. Świetnie było to zobaczyć. Klawiatura dostosowuje się do użytkownika, biorąc pod uwagę wielkość palców i odstępy między nimi - mówi Adrian Lew - jeden z twórców projektu. 
W planach jest stworzenie pełnej klawiatury obsługującej równania matematyczne i wiele znaków specjalnych. Program może przydać się nauczycielom, studentom i naukowcom. 
Rozwiązanie w oparciu o tablet jest 10 razy tańsze niż systemy do pisania dla niewidomych dostępne dotychczas na rynku. 

 aaa 
3. ROZMOWA MIESIĄCA 
Z Alicją Nyziak rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 1) 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
S.K. - Czytelnicy znają Panią z artykułów publikowanych na łamach prasy środowiskowej. Cieszę się, że mogę Panią gościć na łamach "Wiedzy i Myśli". Znajomość wytworów myśli ludzkiej, jakimi są artykuły czy inne publikacje jest jednak czym innym niż znajomość człowieka, jego życia, dokonań, upodobań, trudności, ograniczeń i metod radzenia sobie z nimi. Sądząc po Pani publikacjach można dojść do wniosku, że ma Pani sporo doświadczeń i przemyśleń. Z pewnością zainteresują one naszych czytelników. Proszę więc o podzielenie się nimi z nami. 
 
A.N. - Bardzo proszę i zapraszam do mojej krainy, niekoniecznie czarów. Dziś jednak opowiem o fragmencie mojego życia, czyli o drodze, jaką pokonałam od utraty wzroku po dzień obecny. 
 
S.K. - Dziękuję za zaproszenie i przyjmuję to ograniczenie. Najpierw proszę powiedzieć, jak to się stało, że jest Pani osobą ociemniałą. Proszę powiedzieć, jak do tego doszło? Co było przyczyną utraty wzroku? Czy utrata jest całkowita i czy proces chorobowy miał charakter długotrwały, czy utrata wzroku nastąpiła bardzo szybko? 
 
A.N. - Od kiedy sięgam pamięcią towarzyszy mi cukrzyca, mogłabym powiedzieć, że to ona odebrała mi wzrok, ale to nie byłaby cała prawda. Wzrok straciłam, bo przez wiele lat bagatelizowałam moją towarzyszkę, a ona to "wykorzystała". Oczywiście, gdy zachorowałam na cukrzycę wiedza na temat tej choroby była bardzo skromna. Insulinę podawano raz dziennie, obowiązkowo musiałam konsumować pięć posiłków, z zajęć na WF byłam zwolniona, a poziom cukru badano za pomocą probówki, do której należało wpuścić odpowiednią liczbę kropli moczu oraz wody i wrzucić tabletkę. W probówce zachodziła reakcja chemiczna, w wyniku której roztwór przybierał kolor od żółtego po ciemnobrązowy. Kolor porównywało się z tabelką testową i w zależności od zabarwienia odczytywało się poziom cukru w moczu, czyli zero, ślad, jeden plus, dwa plusy i powyżej. Badanie (nazwijmy je profesjonalnym), czyli sprawdzenie poziomu cukru w krwi wykonywano raz w miesiącu, gdy meldowałam się w poradni diabetologicznej na Spornej w Łodzi. Pierwszy glukometr otrzymałam z darów. Dołączone były do niego dwa opakowania pasków testowych. Gdy paski się skończyły, skończyło się badanie poziomu cukru na glukometrze, bo w aptekach pasków nie było. 
 
S.K. Jednak coś w naszym kraju zmieniło się na lepsze. Teraz jest znacznie lepsza opieka nad osobami chorymi na cukrzycę. 
 
A.N. - Właśnie takie były realia lat 70/80-ych - uśmiech. Żyłam więc w miarę beztrosko, trochę się zbuntowałam, gdy lekarze kategorycznie i stanowczo przestawili mnie na dwa wstrzyknięcia insuliny na dobę - wtedy wydawało mi się, że robią mi okropne świństwo, bo już i tak jestem pokłuta. Pomyśleć, że teraz biorę insulinę 4 razy na dobę i nie narzekam. 
 
S.K. - Sama Pani daje sobie zastrzyki? 
 
 A.N. - Tak. Wiem, że to ludzi przeraża, ale dziś, to niemal przyjemność - uśmiech. Proszę pamiętać, że kiedyś należało dokonywać sterylizacji igieł i strzykawek. Obecnie mamy do dyspozycji pompy insulinowe i peny. Mam dwa peny, które różnią się kształtem, więc nie ma obawy, że się pomylę podając insulinę. Ilość jednostek, którą chcę podać, "naciągam" licząc pstryknięcia pokrętełka w górnej części pena i gotowe. 
 
 S.K. - A co ze wzrokiem? 
 
 A.N. - Cukrzyca postanowiła mi przypomnieć o sobie i oto w wieku 20 lat, pewnego wiosennego dnia zobaczyłam świat na różowo. W zasadzie nic, tylko się cieszyć, bo przecież różowy, to kolor optymistyczny i oglądanie świata przez różowe okulary jest cudowne! Mnie jednak ten róż przeszkadzał w patrzeniu, dlatego wybrałam się do okulisty. Pani doktor zerknęła wziernikiem w moje oczy i od razu zadzwoniła na oddział, aby sprawdzić czy jest wolne łóżko. Było, więc jeszcze tego samego dnia zostałam pacjentką oddziału okulistycznego w sieradzkim szpitalu. 
Tak oto wylądowałam na okulistyce z nadzieją, że po kilku dniach wrócę do domu - spędziłam w szpitalu 6 tygodni, leżąc plackiem i biorąc bolesne zastrzyki. W sumie jeszcze nie zdawałam sobie sprawy, co się dzieje, nie rozumiałam zatroskania lekarza okulisty. Dla mnie diagnoza - wylew krwi do ciała szklistego - była bardzo enigmatyczna. Nawet przez myśl mi nie przeszło, że w moim życiu właśnie dokonuje się rewolucja i to taka nieodwracalna. Nagle mój świat skoncentrował się wokół pobytów w szpitalu, bolesnych zastrzyków, konsultacji lekarskich, operacji i powolnego zmieniającego się widzenia. 
 
S.K. - Ból, choroba, szpital i groźba utraty wzroku. Jak Pani to przyjmowała? 
 
A.N. - Jeśli nawet gdzieś w podświadomości kołatała się myśl jak ja będę żyła tak dziwnie widząc, to nawet przez moment nie dopadła mnie szalona myśl, że mogę stracić całkowicie wzrok. Taka alternatywa była dla mnie abstrakcją, bo jak można funkcjonować, jeśli się nie widzi? 
 
S.K. - A jednak można. 
 
A.N. - Dziś już znam odpowiedź na to pytanie i wiem, że można, ale po kolei. 
Gdy podczas jednej z rutynowych wizyt w łódzkiej klinice (obecnie profesor, a wtedy docent) powiedział mi, że już nic więcej nie da się zrobić, byłam przekonana, że taki stopień widzenia mi pozostanie. Mając na nosie "szampanówki" widziałam mocno zamazany obraz, który co trochę ulegał deformacji. Kiedy siedziałam i patrzyłam np. na kwadraty płytek na podłodze, nagle zaczynały one zmieniać kształt na eliptyczny, wydłużony. Po pewnym czasie nie byłam już pewna, jaki jest ich faktyczny kształt. Podłogowe płytki, to był pikuś w odniesieniu do falującego i zmieniającego się kształtu krawężników, płytek chodnikowych, schodów. Zdaje się, że czasami otoczenie mogło mnie odbierać jako lekko podchmieloną od samego rana, bo taki stan widzenia wpływał na mój sposób poruszania się. 
 
S.K. - Ale rodzina wiedziała, jaki jest stan Pani wzroku i jakie są rokowania? 
 
A.N - Może i najbliżsi wiedzieli, ale się do tego nie przyznawali. Widziałam coraz gorzej, skrzętnie ukrywałam ten fakt przed sobą i znajomymi. Gdy jednak pewnego razu wracając wieczorem do domu zgubiłam drogę, wpadłam w przerażenie. Zupełnie straciłam orientację, nie wiedziałam w jakim kierunku mam iść, co robić. Byłam sama i bezradna na ciemnej, pustej ulicy. Jakoś w tym przerażeniu dotarłam do domu i gdy ochłonęłam zrozumiałam, że dzieje się coś niedobrego. Jednak dalej konsekwentnie udawałam, że nie słyszę "dzwonów" rozpaczy bijących na alarm w mojej głowie. 
Postanowiłam jedynie dostosować się do nowej sytuacji, a więc starałam się wracać do domu przed zapadnięciem zmroku. Nikomu nie mówiłam, że widzę coraz gorzej - bardzo się tego wstydziłam, a i otoczenie udawało, że problemu nie ma, bo cóż można powiedzieć osobie, która ewidentnie traci wzrok. 
 
S.K. - Na to nie ma mądrych. Ale w końcu musiała Pani uświadomić sobie, że jest coraz gorzej i lepiej już nie będzie. Jak Pani przyjęła tę rzeczywistość? 
 
A.N. - Cios nadszedł, gdy pewnego dnia wyszłam z domu i po dotarciu do końca ulicy, przy której mieszkałam, zawróciłam. Zdałam sobie sprawę, że szłam na pamięć, zrozumiałam, że nie trafię tam, gdzie zamierzałam. Wróciłam do domu i na długie dwa lata zamknęłam się w nim, niczym w twierdzy, fundując sobie i bliskim koszmar złożony z frustracji, "krzyku" rozpaczy i buntu. Właściwie na "polu bitwy" zostałam ja i moja mama. 
 
S.K. - Niestety, wielu podobnie reaguje po utracie wzroku. 
 
 A.N. - Tak, bo jest to trudny czas i nawet wspomnienia o nim są bolesne. Kiedy ktoś z bliskich traci wzrok lub ulega innemu wypadkowi, pomocy potrzebuje nie tylko poszkodowany, ale cała jego rodzina. Ja i moi bliscy zostaliśmy sami z tragedią, która nas przerastała. Tak oto narodziło się małe, domowe piekło, którego nie da się opisać słowami. 
 
S.K. - Ile lat Pani miała, kiedy utraciła wzrok, tj. kiedy uświadomiła sobie, że będzie osobą niewidomą? 
 
A.N. - Jak wspominałam, w wieku dwudziestu lat zaczęły się moje problemy wzrokowe. Dziś trudno mi przypomnieć sobie, w którym momencie uświadomiłam sobie, że kroczę drogą ku ciemności! Uparcie broniłam się przed prawdą, że z każdą wizytą u okulisty widzę coraz mniej. O ile mnie pamięć nie zawodzi, to mając 23-24 lata już byłam niewidoma. 
 
S.K. - Była więc już Pani dorosłą osobą, która rozumiała swoją sytuację. Co było takim punktem zwrotnym, który nie pozostawił wątpliwości? 
 
A.N. - Chyba w pełni zdałam sobie sprawę z powagi sytuacji, kiedy stanęłam na komisję lekarską. Czekałam w kolejce z mamą i nie mogłam nadziwić się, dlaczego ludzie tak się obawiają wejścia do gabinetu. Gdy przyszła moja kolej, weszłam z mamą, ale została wyproszona. Ze spokojem odpowiadałam na pytania. W pewnym momencie lekarz poprosił mnie o przeczytanie fragmentu tekstu. Gdy powiedziałam, że go nie widzę, w gabinecie zapadła cisza. Poczułam się jakoś tak nieswojo. Lekarz nic nie powiedział, zawołał mamę i było po wszystkim. Gdy sekretarka odczytywała decyzje komisji i przy moim nazwisku powiedziała I grupa inwalidzka, ktoś skwitował - ta, to musiała zdrowo posmarować. 
A ja słysząc te słowa, doznałam szoku, nie rozumiałam, o co chodzi. Dziś już wiem - uśmiech. Byłam młoda, na oko zdrowa, a tu otrzymałam I grupę inwalidzką. Nagle poczułam, że coś nieodwracalnego stało się w moim życiu. 
 
S.K. - Całkowita utrata wzroku wymagała przebudowy życia i z pewnością nie było to łatwe zadanie. Wielkie trudności wystąpiły w życiu codziennym, w wykonywaniu czynności samoobsługowych, w orientacji w otoczeniu, w kontaktach z ludźmi, może w stosunkach rodzinnych, no i z akceptacją niepełnosprawności. Co Pani sprawiało najwięcej trudności? 
 
A.N. - W odrętwieniu trwałam dwa lata, przestałam całkowicie dbać o siebie, więc często "lądowałam" w szpitalu, to była moja atrakcja życiowa - uśmiech. 
Lekarze wyciągali mnie na prostą, a ja po powrocie do domu rozpoczynałam pracę nad destrukcją samej siebie. Dopiero, gdy podtopiłam własne serce, które zaczęło mnie boleć i przyduszać - wystraszyłam się potężnie. Zrozumiałam, że stanęłam na samym środku równi pochyłej i wystarczy zrobić już tylko ten jeden krok, aby... 
 
S.K. Jednak nastąpił przełom i wkroczyła Pani na ścieżkę rehabilitacji czy samorehabilitacji. Jak do tego doszło? 
 
A.N. - Dziś nie wiem, czy wtedy był to akt tchórzostwa, czy odwagi! Ponownie wylądowałam w szpitalu, ale tym razem nie było mi już wszystko jedno. Zrozumiałam, że chcę żyć, problem jednak tkwił w tym, że nie wiedziałam, jak mam żyć w ciemności. Wstydziłam się mojej ślepoty nawet przed bliskimi, a co dopiero przed otoczeniem. Dzień upływał za dniem na bezsilnej szarpaninie, gdzie szukać pomocy, jak poradzić sobie z prostymi czynnościami, które do tej pory były zwykłą codziennością, a teraz - hm, stały się niedosiężne. 
 
S.K. - Tak, wtedy była potrzebna Pani pomoc, ale nie wiedziała Pani, gdzie jej szukać. Myślę, że nikt z Pani otoczenia tego nie wiedział. Jak reagowała rodzina i znajomi? Czy zachęcali do samodzielności? Czy ktoś potrafił pomóc, chociażby w drobnych sprawach? 
 
A.N. - Wręcz przeciwnie. Najlepiej, gdy spokojnie siedziałam i niczego się nie tykałam, bo nie daj Boże, jeszcze coś sobie zrobię. A po drugie, jak można wykonać nawet prozaiczne czynności nie widząc. Dla wszystkich, łącznie ze mną, było to odległym kosmosem. Nikt też nie potrafił odpowiedzieć na nurtujące mnie pytania. Nikt nie wiedział, gdzie szukać pomocy. Wszyscy uznali, że wystarczy, gdy będę miała zapewnione podstawowe warunki egzystencji, czyli jedzenie, toaletę i spanie - koszmar! Mama była przerażona, gdy próbowałam cokolwiek robić w kuchni, bo na pewno zaraz zrobię sobie krzywdę. Dostawałam bzika z bezsilności i bezczynności, dochodziło do ostrych spięć w wyniku, których ustępowałam, bo tak naprawdę również obawiałam się konfrontacji z ostrzem noża czy wrzątkiem w czajniku. Obijałam i potykałam się o wysunięte taborety, przestawione krzesła, źle ustawione buty, ileż razy coś przewróciłam, stłukłam, "elegancko" wpakowałam dłoń w sam środek miski z jedzonkiem. Irytowałam się i miałam pretensję, że ktoś mi o tym czy tamtym nie powiedział, domownicy gubili się w tym wszystkim, bo do tej pory nie musieli pamiętać o takich drobiazgach, jak wsunięcie taboretu pod stół. Oj, użyli ze mną wtedy, użyli! 
 
 S.K. - No tak, klasyczne przeżycia po utracie wzroku. Proszę powiedzieć, co w tym okresie było dla Pani najtrudniejsze. 
 
A.N. - Wszystko było paskudne, ale mogę powiedzieć, że w tamtym czasie stałam się całkowicie zależna od otoczenia, co mnie bardzo uwierało. Zanim choć trochę uporałam się z nową sytuacją, całkowicie straciłam kontrolę nad własnym życiem. Ktoś z domowników musiał pomóc wykonać mi badanie poziomu cukru na glukometrze, podać insulinę, zrobić herbatę i kanapki, podać obiad, poczytać gazetę lub książkę itp. Ta całkowita zależność była bardzo trudna do zniesienia. 
 
S.K. - A jak reagowali sąsiedzi? 
 
A.N. - Fatalnie! Nie chciałam wychodzić z domu, bo tam czaiły się współczujące i litościwe sąsiadki, znajome, które ubolewały nad losem mojej mamy, że trafiło się jej takie nieszczęście, jak ślepa córka. Tak dla upewnienia dopytywały, czy naprawdę nic nie widzę. W takich sytuacjach stałam bierna i obojętna, choć w rzeczywistości byłam gotowa eksplodować. Kiedyś nie wytrzymałam i zwróciłam się do pewnej "życzliwej" pani ze stwierdzeniem, że przecież ja tu stoję i słyszę, co mówi. Efekt był taki, że kobieta po prostu uciekła, a mnie mama opierniczyła za moje zachowanie. Wtedy nie rozumiałam, że ona wstydzi się tak samo jak ja, że nie radzi sobie z tą sytuacją, że potrzebuje wsparcia. Miałam do niej żal, że nie stanęła po mojej stronie. Takich przykładów było bardzo wiele i na pewno nie ułatwiały one relacji rodzinnych ani sąsiedzkich. A przecież chciałam mieć kontakt z ludźmi, chciałam dyskutować na różne tematy, chciałam iść do kawiarni, kina, teatru. Nie rozumiałam, w czym problem. Przecież tylko straciłam wzrok, a ludzie traktowali mnie jak bym także stała się niema, głucha i pozbawiona inteligencji. Chciałam być akceptowana, a wyczuwałam skrępowanie i litość. Druga strona pewnie także nie wiedziała, jak ma się zachowywać, o czym rozmawiać z niewidomą, jak do niej mówić, aby nie urazić. Istny klops! 
 
S.K. - Rzeczywiście klops. 
 
A.N. - Patrząc z perspektywy czasu - byłam wtedy na takim etapie, że gdyby ktoś w dobrej wierze zapytał, czy widziałam ten film, łzy popłynęłyby mi samoistnie. Wtedy byłam przekonana, że to wszystko na zawsze utraciłam. 

 Dalszą część rozmowy z p. Alicją przekażemy Państwu w następnym numerze "WiM". 
 
 aaa 
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
 aaa 
4.1. Dwie jubileuszowe, muzyczne imprezy 
Beata Kawecka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Uroczysty Koncert 
 
W dniu 16 października br., w Sali Koncertowej Filharmonii Narodowej w Warszawie, odbył się uroczysty międzynarodowy koncert w ramach festiwalu "Chopin klasycznie i nowocześnie". Występowali niewidomi muzycy z Polski i innych krajów. 
Koncert odbył się w roku Jubileuszu 60-lecia Polskiego Związku Niewidomych. Prowadził go wybitny aktor teatralny i filmowy Piotr Adamczyk wspólnie z kierownik Centrum Rehabilitacji w Instytucie Tyflologicznym PZN Elżbietą Oleksiak. 
Było to wydarzenie artystyczne, ważne dla środowiska polskich niewidomych i słabowidzących. Rangę Festiwalu i Koncertu docenili i objęli patronat honorowy: 
Para prezydencka - Bronisław i Anna Komorowscy, 
Ambasador Królestwa Norwegii w RP - J.E. Enok Nygaard, 
Przewodniczący Parlamentu Europejskiego - prof. Jerzy Buzek, 
Jego Ekscelencja Arcybiskup Józef Kowalczyk, Prymas Polski, 
Jego Eminencja Kardynał Kazimierz Nycz, Metropolita Warszawski, 
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Bogdan Zdrojewski. 
Patronat medialny sprawowały: TVP INFO, TVP Wrocław, Warszawa Telewizja Społecznościowa oraz Polskie Radio. 
Na koncert przybyło wielu znakomitych gości, przedstawicieli instytucji, organizacji, urzędów, Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina oraz stowarzyszeń muzycznych. Reprezentowanych było 14 ambasad różnych państw w Polsce. 
Na koncert przybyli niewidomi z całego kraju. Sala Filharmonii wypełniona była po brzegi. Koncertu słuchało około 1100 osób. 
Koncert otworzyła Przewodnicząca Zarządu Głównego Polskiego Związku Niewidomych Anna Woźniak-Szymańska. Uroczyście powitała artystów i przybyłych gości. Bez notatek wymieniła liczne grono artystów, osoby sprawujące honorowy patronat, instytucje finansujące i ważnych gości, podając ich tytuły, imiona i nazwiska oraz nazwy instytucji i urzędów, które reprezentowali. 
Na wyróżnienie zasługuje rola Elżbiety Oleksiak. Przez dwa lata była kierownikiem projektu "Chopin dla niewidomych", a 16 października wspaniale prezentowała się na scenie współprowadząc uroczysty koncert z Piotrem Adamczykiem. 
W ramach projektu zrealizowano wiele ciekawych pomysłów. Wydano: 
- w międzynarodowej brajlowskiej notacji muzycznej wybrane dzieła Fryderyka Chopina, które nie były dostępne dla osób niewidomych, 
- w brajlu oraz w wersji audio wybrane listy pisane przez i do Chopina pod redakcją Teresy Czerwińskiej, 
- w powiększonym druku oraz w wersji audio biografię Edwina Kowalika, niewidomego pianisty finalisty konkursu chopinowskiego, autorstwa Angeliki Kuźniak, 
- publikację autorstwa Alicji Czołpińskiej "Wybrane utwory Fryderyka Chopina w wersji uproszczonej z komentarzem". 
Przeprowadzono również szkolenia dla osób, które będą zajmować się transkrypcją nut w zwykłym druku do zapisu w brajlu. 
Przygotowano i nagrano audiodeskrypcję w języku polskim i angielskim do filmu "Chopin. Pragnienie miłości". 
Opracowano we współpracy z profesorami Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina ścieżki doskonalenia muzycznego pięciu niewidomych uzdolnionych muzycznie osób. 
I na koniec przygotowano i przeprowadzono Festiwal i Koncert. Koncert rozpoczął się odsłuchaniem fragmentów utworów w wykonaniu wybitnych polskich niewidomych artystów: Ryszarda Gruszczyńskiego, Edwina Kowalika, Mieczysława Kosza i Tadeusza Golachowskiego. Sylwetki tych artystów prezentujemy w dziale "Przypominamy ludzi i wydarzenia. 
Było to uhonorowanie nieżyjących już wybitnych artystów i nawiązanie do przeszłości. Następnie występowali współcześni niewidomi artyści, raczej młodszej generacji. 
Wystąpili: 
Ana Carrolo (Portugalia) - fortepian, Martin David (Czechy) - flet, Anna Faderewska Kuszaj - sopran, Patrycjusz Kisła - fortepian, Maia Kutsia (Gruzja) - fortepian, Renata Krikszczunajte (Litwa) - fortepian, Patryk Matwiejczuk - fortepian, Marianna Karakeyan (Gruzja) - fortepian, Zuzanna Osuchowska - śpiew, Maria Ruszecka - organy, fortepian, Roman Schenk (Czechy) - fortepian, Rchel Sklenikov (Czechy) - fortepian, Marie Wiesnerov (Czechy) - fortepian, Jurate Vizbaraite (Litwa) - sopran, Alexandr Zhuykov (Armenia) - tenor. 
Wykonawcy nagradzani byli rzęsistymi brawami. 
Było to dobrze przemyślane, muzyczne uczczenie sześćdzesięciu lat istnienia Polskiego Związku Niewidomych, jego założycieli, działaczy i pracowników. 
Artystom i organizatorom koncertu podziękowała Przewodnicząca Anna Woźniak-Szymańska oraz zaprosiła wszystkich uczestników na bankiet, który odbył się w foyer Filharmonii Narodowej. 

Międzynarodowy Festiwal Niewidomych Muzyków 
 
W Warszawie w październiku rozbrzmiewała muzyka Chopina w klasycznych i nowoczesnych aranżacjach w wykonaniu niewidomych muzyków i wokalistów. 
W Festiwalu udział wzięli muzycy z: Armenii, Czech, Francji, Gruzji, Litwy, Portugalii i Polski. Międzynarodowy Festiwal Niewidomych Muzyków, jak piszą organizatorzy, było to pierwsze tego typu wydarzenie nie tylko w naszym kraju, ale i na świecie. 
Festiwal rozpoczął się w czwartek, 13 października i trwał do niedzieli, 16 października. Zakończył się uroczystym, finałowym zamkniętym koncertem w Filharmonii Narodowej. Łącznie w Festiwalu uczestniczyło 25 muzyków i wokalistów. Andrzej Andraszewski - fortepian, Marek Andraszewski - klarnet, Rene Breton (Francja) - fortepian, Maksymilian Chlewiński - fortepian, Ana Carrolo (Portugalia) - fortepian, Martin David (Czechy) - flet, Grzegorz Deptuch - saksofon, Anna Faderewska Kuszaj - sopran, Paulina Gajoch - fortepian, Patrycjusz Kisła - fortepian, Maia Kutsia (Gruzja) - fortepian, Renata Kriksciunaite (Litwa) - fortepian, Marianna Karakeyan (Gruzja) - fortepian, Dainora Laukzemyte (Litwa) - fortepian, Wojciech Ławnikowicz - fortepian, Magdalena Marciniszyn - śpiew, Patryk Matwiejczuk - fortepian, Zuzanna Osuchowska - śpiew, Justas Pazarauskas (Litwa) - fortepian, Maria Ruszecka - organy, fortepian, Roman Schenk - fortepian, Rchel Sklenikov (Czechy) - fortepian, Jurate Vizbaraite (Litwa) - sopran, Marie Wiesnerov (Czechy) - fortepian, Aleksandr Zhuykov (Armenia) - tenor. 
 
Zgłoszenia na festiwal uczestnicy przysyłali wraz z nagraniami. Jury składające się z profesorów Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina oceniło nadesłane zgłoszenia i zakwalifikowało beneficjentów projektu do udziału w różnych formach w warsztatach mistrzowskich towarzyszących festiwalowi, do udziału w koncertach na Uniwersytecie lub w Filharmonii i do udziału w ścieżkach kariery muzycznej. Nie był to festiwal, w którym ktoś wygrywał. Każdy miał szansę udziału w warsztatach, występu przed publicznością. Program koncertów na Uniwersytecie był tworzony w czasie warsztatów. Występowały ze sobą osoby w duetach czy nawet niewidomi z Zespołem Kameralnym Uniwersyteckim a spotkali się po raz pierwszy w czasie festiwalu. Program Koncertu Jubileuszowego w Filharmonii był wcześniej opracowany, natomiast po przesłuchaniach uczestników w czasie festiwalu także uległ zmianom. Okazało się, że uczestnicy byli dużo lepsi niż zaprezentowali to w nadesłanych nagraniach. Dlatego było to ważne wydarzenie muzyczne i sukces organizatorów. 
Warszawiacy mogli posłuchać niewidomych muzyków z Polski i Europy w salach koncertowych Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina 14 i 15 października. Przybyło około 600 osób. 
 Organizatorem czterodniowego Festiwalu był Polski Związek Niewidomych przy współpracy z Uniwersytetem Muzycznym Fryderyka Chopina. 
Trzy październikowe koncerty niewidomych muzyków były ukoronowaniem realizowanego przez dwa lata przez Polski Związek Niewidomych projektu "Chopin dla niewidomych". Merytoryczny zespół projektowy w składzie: Iwona Budz, Agnieszka Fabisiak, Anna Getka, Justyna Jancewicz, Elżbieta Oleksiak wspomagany był przez pracowników działu księgowo-finansowego oraz wsparcia logistycznego i administracji. 
 
aaa 
4.2. Jaki film powinny obejrzeć osoby niewidome? 
 
 Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2011-10-12 
 
Michał Dziwisz na Liście Typhlos zamieścił ogłoszenie, które może zainteresować naszych czytelników. Wprawdzie czasu jest bardzo mało, ale jeżeli ktoś szybko przeczyta i zechce wziąć udział w konkursie, zdąży to uczynić. 
(Przypis redakcji "WiM") 
 
Zachęcam do wzięcia udziału w konkursie "Jaki film powinny obejrzeć osoby niewidome?". 
 
Masz swój ulubiony polski film, który zawsze wywołuje na Twojej twarzy uśmiech lub doprowadza Cię do łez? Film, który ciągle polecasz swoim znajomym, a nawet nieznajomym. Tym razem masz okazję sprawić, że "zobaczą" go osoby, które dotąd nie miały na to szansy. Dzięki specjalnej technice narracyjnej zwanej audiodeskrypcją, osoby niewidome mogą w pełni uczestniczyć w projekcji filmowej. 
Oprócz oryginalnej ścieżki dźwiękowej, z ekranu do niewidomych odbiorców trafiają słowne komunikaty opisujące, co aktualnie dzieje się na ekranie. Jednak produkcji z audiodeskrypcją jest wciąż bardzo mało. Dlatego Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego http://www.firr.org.pl postanowiła ogłosić konkurs z nagrodami pt. "Jaki film powinny obejrzeć osoby niewidome?". 
 
Konkurs z ideą w tle 
 
Oprócz zabawy, gwarantujemy udział w szczytnym celu. Filmy, które znajdą się w czołówce dwóch rankingów sporządzonych dzięki konkursowi, zostaną opatrzone audiodeskrypcją dzięki sponsorowi konkursu, firmie Utilitia (http://www.utilitia.pl). 
Firma Utilitia jest liderem w badaniu dostępności stron internetowych, dzięki stworzonemu przez siebie innowacyjnemu narzędziu. Darmowa rejestracja w serwisie http://validator.utilitia.pl umożliwia testowanie dostępności dowolnej strony, a nawet całych serwisów internetowych w ciągu kilku minut. 
 
Zasady konkursu 
 
Warunkiem uczestnictwa w konkursie jest poprawne wypełnienie ankiety, którą można znaleźć pod następującym adresem: 
https://docs.google.com/spreadsheet/viewform?formkey=dDFna2c4TS1QeGM4eFd5WEpXQTZuRmc6MQ 
Regulamin konkursu: 
http://firr.org.pl/uploads/file/aktualnosci/12-10-2011/Regulamin-Konkursu.doc 
 
Głos oddać można tylko raz. Aby w konkursie opinia osób niewidomych była słyszalna, na samym końcu formularza konkursowego zamieszczone zostało nieobowiązkowe pytanie, które pomoże stworzyć dwa osobne rankingi. Wyniki konkursu zostaną ogłoszone w ciągu 2 tygodni od daty zakończenia konkursu (31 października) na stronie http://www.firr.org.pl. 
Zwycięzcy (20 osób wylosowanych spośród wszystkich zgłoszeń) zostaną poinformowani o tym fakcie drogą mailową. 
Pozdrawiam, Michał 
 
aaa 
4.3. Nowe usługi Centralnej Biblioteki PZN 
 
 Źródło: Informacja BC PZN 
Data opublikowania: 2011-09-07 
 
W październiku, miesiącu czwartych urodzin Serwisu Wypożyczeń Online BC PZN, miło nam poinformować o uruchomieniu kolejnych funkcji, przegłosowanych przez państwa w stałej ankiecie "Zabierz głos w wypożyczalni online": 
1. Powiadomienie mailem - funkcja, dzięki której każdy użytkownik może otrzymywać informacje o nowościach w serwisie do swojej skrzynki poczty elektronicznej. Dla zapewnienia maksymalnej elastyczności tego mechanizmu, na stronie ustawień można określić, jakie rodzaje powiadomień chce otrzymywać użytkownik: 
- aktualizacje książek w preferowanych typach zbiorów, 
- aktualizacje innych zasobów (skanowisko i nagrania wykładów), 
- komunikaty techniczne i aktualizacje funkcjonalności serwisu, 
- inne wiadomości z BC PZN nie związane z serwisem. 
Domyślnie włączone są wszystkie wyżej wymienione typy powiadomień. 
2. Oceń tytuł - Możliwość oceniania przez użytkownika serwisu jakiegoś tytułu (w skali 1 do 5), stanowiąca sposób jego rekomendacji dla innych czytelników. Przy każdym tytule pojawi się informacja o ilości i średniej ocen tego tytułu, wyświetlona jako link, którego kliknięcie otwiera w nowym oknie formularz umożliwiający dodanie lub zmianę własnej oceny. 
- Na liście rozwijanej wybieramy ocenę tytułu i zatwierdzamy przyciskiem"Dodaj/zmień ocenę tytułu". 
- Po pojawieniu się informacji, że ocena została dodana, okno oceny tytułu można zamknąć. 
Na liście katalogów dostępny jest katalog ocen, w którym tytuły wyświetlane są według średniej ocen od najwyżej ocenianych. 
Zapraszamy zatem do korzystania z wdrożonych funkcji na stronie Serwisu Wypożyczeń Online BC PZN: 
http://wypozycz.bcpzn.pl/ oraz do aktywnego udziału w stałej ankiecie "Zabierz głos w wypożyczalni". 
Pozdrawiamy, Zespół Wypożyczeń Online BC PZN. 
 
Uwaga: ta wiadomość została wysłana automatycznie do użytkowników Serwisu Wypożyczeń Online BC PZN, którzy mają włączone w ustawieniach powiadomień emailem Komunikaty techniczne i aktualizacje funkcjonalności serwisu. 
 
Aby zmienić ustawienia powiadomień emailem: 
1. Zaloguj się do Serwisu Wypożyczeń online BC PZN pod adresem: http://wypozycz.bcpzn.pl/ 
2. Aktywuj link "Ustawienia" na górze strony, obok nazwy zalogowanego użytkownika. 
3. Wybierz zakładkę "Powiadomienia emailem". 
4. Zaznacz rodzaje powiadomień, które chcesz otrzymywać, odznacz te, których nie chcesz. 
5. Zatwierdź zmiany przyciskiem "Zmień rodzaje powiadomień". 
 
aaa 
4.4. "Wróżka" w e-Kiosku 
 
 Źródło: Informacja e-Kiosku 
Data opublikowania: 2011-10-17 
 
Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy Kiosku z prasą dla niewidomych! 
 
Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla Niepełnosprawnych "De Facto", informuje o wprowadzeniu do oferty Kiosku nowe czasopismo: "Wróżka" - miesięcznik przedstawia magiczną stronę życia, zdarzenia niezwykłe, tajemnicze i zagadkowe. Prezentuje ciekawe postacie współczesne i historyczne. 
"Wróżka" to wyjątkowy magazyn dla kobiet - tych, które chcą poznać i zrozumieć świat oraz tych, które pragną znaleźć w tym świecie swoje miejsce. Pismo łączy w sobie cechy poradnika kobiecego (zdrowie, uroda, przepisy kulinarne, psychologia) i magazynu przybliżającego problemy współczesnego świata (teksty popularnonaukowe, reportaże z dalekich podróży, artykuły wyjaśniające tajemnice świata zwierząt). W miesięczniku można też co miesiąc znaleźć felietony Paula Coelha, Małgorzaty Kalicińskiej, Doroty Sumińskiej. 
 Osoby zainteresowane prenumeratą powyższego czasopisma proszę o przesłanie zamówienia na adres poczty elektronicznej: 
biuro@defacto.org.pl 
 
 Administrator Kiosku 
Monika Lessnau 
 
aaa 
4.5. Odmienić los 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-10-14 
 
W rwandyjskim Kibeho od 2009 roku działa szkoła podstawowa dla niewidomych dzieci prowadzona przez ss. franciszkanki służebnice Krzyża (FSK) z podwarszawskich Lasek. 
W Rwandzie jest ok. 20 tys. niewidomych dzieci według tradycji afrykańskiej - przeklętych i niepotrzebnych. Obecnie w ośrodku jest 72 dzieci, które uczą się w klasach I-III. Ale to tylko kropla w morzu potrzeb. 
Rwanda to górzysty kraj wielkości województwa małopolskiego, leżący w samym sercu Afryki. Ze względu na ukształtowanie i piękno przyrody nazywany jest często "afrykańską Szwajcarią" lub "krainą tysiąca wzgórz". To także kraj wciąż rozdarty z powodu okrutnych bratobójczych walk, które miały miejsce w 1994 r. pomiędzy plemionami Tutsi i Hutu. Pomimo realizowanej polityki rozwoju wciąż pozostaje jednym z najbiedniejszych państw Afryki. 
Rwanda to kraj rolniczy ludzie z wielkim wysiłkiem uprawiają skrawki ziemi zawieszone na wysokości 2-3 m n.p.m. Zazwyczaj spożywają jeden posiłek dziennie. W wielodzietnych rodzinach rodzeństwo opiekuje się sobą nawzajem. Tylko 40 proc. dzieci uczęszcza do szkoły. Dzieci i młodzież stanowią 3/4 społeczeństwa Rwandy. 
Te, które są niewidome, żyją w skrajnie trudnych warunkach. Najczęściej tracą wzrok wskutek komplikacji po zapaleniu opon mózgowych, malarii, nieszczepionej odry, niedożywienia, alergii na słońce czy chorób genetycznych. 
W tradycji afrykańskiej bycie niewidomym równa się przekleństwu. Afrykanie wierzą, że pojawienie się w rodzinie niewidomego dziecka oznacza karę za popełnione wobec przodków grzechy. Najczęściej więc takie dzieci są ukrywane przez rodziny, ponieważ przynoszą im wstyd, a kiedy dorosną, skazuje się je na żebractwo. 
- Aby choć w części zmienić los niewidomych dzieci, zgromadzenie FSK podjęło decyzję o utworzeniu w Kibeho placówki misyjnej z ośrodkiem szkolno-wychowawczym dla niewidomych. W 2006 r. s. Rafaela Nałęcz przyjechała do Rwandy i rozpoczęła starania o budowę ośrodka, który powstał dzięki sfinansowaniu projektu przez polskie MSZ. 
W 2008 r. dojechałyśmy z Polski s. Fabiana Zielińska i ja, a w styczniu 2009 r. szkoła podstawowa dla niewidomych w Kibeho oficjalnie rozpoczęła swoją działalność - pisze z Rwandy s. Jana Maria Ściga ze Zgromadzenia Franciszkanek Służebnic Krzyża. 
Dzieci, które obecnie uczą się w szkole, pochodzą z bardzo biednych rodzin, najczęściej zostały wyrzucone z domów, gdy straciły wzrok. Szkoła pomaga im w zdobyciu wykształcenia, ale przede wszystkim - w nauce funkcjonowania w codziennym życiu i odzyskaniu wiary we własne człowieczeństwo. 
Szkoła realizuje ogólny program nauczania przy pomocy metod dotykowych. Dzieci uczą się alfabetu Braille'a, używają specjalnych pomocy szkolnych (maszyny brajlowskie, wypukle mapy, oprzyrządowanie do geometrii, modele, etc.). Wszystkie pomoce szkolne są sprowadzane z zagranicy - z Ugandy lub Europy. 
Dzieci uczą się w ojczystym języku - kinyarwanda, oraz w języku angielskim. Klasy I-III realizują metodę globalną, zwaną w Polsce metodą ośrodków pracy. 
- W szkole jest też klasa wstępna dla 5-6-latków oraz klasa specjalna dla dzieci niewidomych z upośledzeniem umysłowym. W najbliższych planach mamy rozbudowę szkoły tak, by dzieci mogły kontynuować u nas naukę do IX klasy. Najbardziej zdolni, po szkole średniej, będą studiować na uniwersytetach mamy kontakty z Katedrą Pedagogiki Specjalnej, zaprzyjaźnieni z nami niewidomi studenci studiują tam prawo i pedagogikę - pisze Ściga. 
W ośrodku ma niebawem powstać warsztat dziewiarski dla mniej zdolnych uczniów. Już teraz w ramach zajęć praktycznych uczą się oni wykonywać proste zabawki, czapki i szaliki. Siostry prowadzą także zajęcia z orientacji przestrzennej oraz rehabilitacji wzroku. 
Dzieci stawiają kolejny krok w drodze do samodzielności, ćwicząc poruszanie się za pomocą białej laski. Najstarsze dziewczynki pomagają w kuchni, uczą się przygotowywać posiłki. W internatach uczniowie pełnią dyżury: nakrywają do stołu, zmywają naczynia, zamiatają i myją podłogę.Na zajęciach pozalekcyjnych dzieci uczą się tradycyjnego tańca, a chłopcy grają w goalball. Taneczny zespół szkolny Intore występuje nie tylko w ośrodku, ale także podczas spotkań międzyszkolnych. 
FSK Siostra Jana Maria Ściga zwraca uwagę na kłopoty z odpowiednim przygotowaniem kadry. 
- Duży problem stanowi przygotowanie personelu pedagogicznego najczęściej są to osoby po szkołach średnich, bowiem do pracy w szkole podstawowej nie jest wymagane wyższe wykształcenie. W przerwach pomiędzy trymestrami oraz podczas dwumiesięcznych wakacji organizujemy szkolenie personelu, podwyższające ich kwalifikacje. Najczęściej są to podstawy tyflopedagogiki, ale był również kurs obsługi komputerów czy kurs angielskiego. Kilka dni temu zakończyliśmy 7-tygodniowe szkolenie z zakresu orientacji przestrzennej i rehabilitacji wzroku - wyjaśnia. 
Siostry pracujące w ośrodku nie wątpią w sens swoich wysiłków. Widzą, jakie przynosi to efekty i jak wpływa na zmianę świadomości lokalnej ludności w kwestii traktowania niewidomych. 
- Po powrocie z wakacji dzieci opowiadały nam, że gdy zaczęły w domu pisać i czytać w brajlu, używając tabliczek i dłutek, cała wioska schodziła się, by to zobaczyć. 
Na wsi ok. 80 proc. ludzi to analfabeci. Jeśli więc niewidome dziecko czyta, pisze, rozmawia po angielsku, a nade wszystko jest otwarte i radosne, to jest to konkretny znak, że ślepota nie musi dyskwalifikować w życiu społecznym. W ten sposób nasze dzieci zmieniają mentalność w swoich środowiskach, pokazując, że niewidomy może być szczęśliwy, realizując swoje plany i marzenia - cieszy się 
Ściga. 
Obecnie dwadzieścioro dzieci czeka na przyjęcie do ośrodka na nowy rok szkolny. 
 
 aaa 
4.6. Ponad 100 niewidomych i niedowidzących zwiedziło galerię malarstwa 
PAP 
 
Źródło: http://katowice.naszemiasto.pl 
 Data opublikowania: 2011-10-15 
 
105 osób niewidomych i niedowidzących zwiedziło w ciągu ostatniego roku dwie galerie malarstwa polskiego Muzeum Śląskiego w Katowicach, korzystając ze specjalnej ścieżki zwiedzania, przeznaczonej dla osób z poważnymi wadami wzroku. W sobotę mija rok od otwarcia zmodyfikowanej na potrzeby osób niewidomych trasy zwiedzania. Daje ona możliwość zbliżenia się do świata sztuki osobom z dysfunkcjami wzroku, które na ogół nie mają szans na pełne poznanie dzieł prezentowanych w galeriach i muzeach. 
Udostępnienie kolekcji malarstwa zwiedzającym z dysfunkcją wzroku to pierwsza taka inicjatywa w polskich muzeach. Ścieżka powstała dzięki projektowi "Czym jest obraz?", którego celem było umożliwienie dorosłym zwiedzającym poznania sztuk wizualnych, szczególnie malarstwa, a także samej instytucji muzeum. Wybrane obrazy zostały zreprodukowane w postaci wolnostojących reliefów z tworzywa sztucznego. 
Zwiedzający katowicką ekspozycję mogą zobaczyć i dotknąć reliefowych reprodukcji, m.in. "Błękitnego chłopca" Piotra Michałowskiego, "Księdza pijącego wino" autorstwa Aleksandra Gierymskiego czy obrazu Tadeusza Kantora "Kompozycja abstrakcyjna". 
Specjalnie przygotowane przewodniki przybliżają treść wybranych dzieł najwybitniejszych polskich malarzy XIX i XX wieku za pomocą opisów w alfabecie Braille'a i wypukłodrukowych reprodukcji. Każdy zwiedzający ma także możliwość skorzystania z audioprzewodnika i zestawu słuchawkowego. 
W ciągu roku od otwarcia specjalnej ścieżki obie Galerie Malarstwa Polskiego odwiedziło w sumie 105 osób niewidomych i niedowidzących, w tym 65 w grupach zorganizowanych. 
 
aaa 
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
5.1. Kłopot z ułatwieniami 
Weredyk 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W Dzienniku "Gazeta Prawna" z 2011-09-08, w publikacji pióra Urszuli Mirowskiej-Łoskot czytamy: "Konstytucja zapewnia wszystkim równy dostęp do edukacji". Pod tym nośnym stwierdzeniem kryje się szeroki zakres obowiązków, ale i praw wszelkiego rodzaju szkół i uczelni. Do tak sformułowanej tezy można włożyć jeśli nie dowolne, to prawie dowolne treści. 
Rektorzy tłumaczą, że trudno im sprostać nakładanym na uczelnie obowiązkom związanym z pomocą niepełnosprawnym, dlatego też większość uczelni nie spełnia podstawowych warunków umożliwiających niepełnosprawnym studiowanie, ponieważ problemy pojawiają się często już na etapie wejścia do budynku uczelni. Są to schody, wysokie progi, wąskie korytarze i ciasne sale, w których trudno poruszać się na wózku. 
Od 1 października szkoły wyższe będą musiały dostosować swoją działalność do potrzeb osób niepełnosprawnych. Obowiązek taki nakłada na nie reforma szkolnictwa wyższego. Wprawdzie Państwowa Komisja Akredytacyjna będzie surowiej oceniała te uczelnie, które nie wywiązują się z nowego obowiązku wprowadzenia ułatwień dla niepełnosprawnych, ale też kary nie będą zbyt dolegliwe, bowiem poza niższą oceną nic im nie grozi. Zmienione przepisy nie przewidują dodatkowych kar dla szkół zaniedbujących niepełnosprawnych studentów. 
Nowelizacja ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 84, poz. 455) zakłada, że jednym z zadań uczelni jest stworzenie osobom niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie kształcenia i w badaniach naukowych. W związku z tym uczelnie będą musiały zmienić odpowiednio regulaminy studiów. Powinny m.in. przewidzieć w nich możliwość indywidualnej organizacji studiów dla osób niepełnosprawnych, umożliwić im zaliczanie egzaminu w innej formie niż pozostałym studentom, czy wprowadzić opcję wydłużenia sesji. 
Możliwość indywidualnej organizacji studiów jest na uczelniach praktykowana prawie od zawsze. Student uzyskiwał zgodę dziekana na pracę indywidualną i pozostawało mu jedynie umawiać się z poszczególnymi wykładowcami co do terminu i sposobu zaliczenia obowiązującego materiału. Nieco kłopotliwe organizacyjnie mogą się okazać zaliczenia egzaminów. Trudno jest obligatoryjnie wprowadzać to jako obowiązek. Jedynym kłopotem niewidomych może być wypełnianie arkusza testowego. I tutaj ustne odczytanie pytań i podyktowanie odpowiedzi ma sens. W pozostałych formach egzaminu niewidomy może z powodzeniem być normalnym współuczestnikiem grupy. 
Opcja wydłużenia sesji, moim zdaniem, jest bardzo niefortunnym pomysłem, ponieważ z równymi szansami nie ma ten pomysł niczego wspólnego. W sposób jawny faworyzuje się niepełnosprawnych au globe, niezależnie czy źródłem niepełnosprawności jest alergia na pyłki, czy złożona jej postać. 
Nie bardzo jasny jest dla mnie zapis: "Senaty uczelni zostaną też zobowiązane do podejmowania uchwał, w których określą warunki umożliwiające uczestnictwo w rekrutacji, w tym udział w egzaminach wstępnych niepełnosprawnym kandydatom. Te szkoły, które nie wywiążą się z ustawowego wymogu, poniosą konsekwencje. PKA będzie je surowiej oceniała". Jakie mogą być specjalne warunki umożliwiające udział w egzaminach wstępnych studentom niepełnosprawnym. Czy chodzi tutaj o ułatwienia techniczno-architektoniczne (co jest zrozumiałe w odniesieniu do niepełnosprawnych ruchowo), a może specjalny zestaw pytań. Nie bez znaczenia staną się przypadki odsiewu ze względu na ujawnioną niepełnosprawność, aby nie mieć kłopotów z oceną PKA, wydłużaniem sesji i nakładaniem na pracowników naukowo-dydaktycznych dodatkowych obowiązków. Nie ma studenta inwalidy - nie ma kłopotu. 
Niepełnosprawni studenci wskazują przede wszystkim na złą wolę wykładowców. Sądzę, że u podstaw takiego poglądu leży konflikt na tle postaw roszczeniowych studentów. Przy dobrej woli obu stron można bezkolizyjnie przełamać bariery techniczne. Zanim nowelizacja ustawy o szkolnictwie wyższym weszła w życie, na uczelniach studiowało wiele osób niepełnosprawnych, w tym niewidomych. Nie mając zaplecza technicznego w postaci pełnomocników, biur, techniki typu udźwiękowione oprzyrządowanie osiągali wysokie średnie, naukowe stypendia i pisali prace na znakomitym poziomie. Odnoszę wrażenie, że dla wielu niewidomych studia nie są przemyślanym wyborem drogi zawodowej, ale sposobem na zapełnienie pięciu lat życia. Jakże często na listach mailingowych pojawiają się wiele mówiące pytania: "na której uczelni jest najłatwiej studiować?" Obojętne jaki kierunek, może to być nanomonosuperignorantiologia, byle się nie przemęczać. A potem absolwenci zasilą szeregi sfrustrowanego prekariatu (prekariat - młodzi, wykształceni bez szans). Dyplom wyższej uczelni nie stanowi już przepustki do grupy pracujących nie tylko w swoim zawodzie, ale w ogóle pracujących. 
 
aaa 
5.2. Sukces czy porażka 
Aleksander Mieczkowski 
 
Udało się! A jeżeli się udało, mamy sukces. Czy jednak jest to sukces? Mam na myśli brajlowskie nakładki umożliwiające niewidomym samodzielne głosowanie w czasie wyborów. 
 
 W wywiadzie udzielonym portalowi www.niepelnosprawni.pl czytamy: "Jeśli choć jedna osoba, która wcześniej nie mogła oddać głosu, dzięki tym udogodnieniom wyborczym zagłosuje, to będzie to nasze zwycięstwo - mówi Stefan Jaworski, przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej, w wywiadzie udzielonym naszemu portalowi". Wywiad ten został opublikowany 27 września 2011 r. 
I rzeczywiście, udział w wyborach i możliwość samodzielnego oddania głosu jest sprawą ważną. Czy jednak aż tak jednoznaczną, że nawet jedna osoba, która skorzystała z tej możliwości świadczy o sukcesie? 
 
 W programie pierwszym Telewizji Polskiej, we "Wiadomościach" o dziewiętnastej trzydzieści, w dniu 29 września podano, że tylko 211 niewidomych zgłosiło chęć głosowania przy pomocy brajlowskiej nakładki. W Opolu, jak podano, wydrukowano 2 tysiące nakładek, a zgłosiło się czterech niewidomych. 
841 osób miało głosować korespondencyjnie i 3361 osób przy pomocy pełnomocnika. 
Przedstawiciel Państwowej Komisji Wyborczej powiedział: "Mówiono nam, że będzie więcej chętnych" (cytat z pamięci). 
 
 Trudno jest interpretować liczbę chętnych do głosowania korespondencyjnego i do głosowania przy pomocy pełnomocnika. Nie wiadomo, jakich niepełnosprawności liczby te dotyczą. Można jednak przypuszczać, że tylko niewielka część osób niepełnosprawnych skorzystała z tych możliwości. 
Nas jednak interesują niewidomi i głosowanie przy pomocy brajlowskich nakładek. 
Na liście dyskusyjnej Typhlos na ten temat ukazały się chyba setki wypowiedzi. Nie czytałem wszystkich i nie dokonałem obliczeń. Niektóre problemy były jednak widoczne i bez drobiazgowych ustaleń. 
Sporo osób podkreślało, że nakładki nie były dobrze dopasowane do kart wyborczych, że były trudności z dobrym ułożeniem karty w nakładce. Część osób wyrażała pogląd, że nie były pewne, czy dobrze skreśliły, czy długopis pisał, czy ich głos był ważny. Chyba zdecydowana większość korzystających z nakładek na wybory poszła z osobami widzącymi, które kontrolowały prawidłowość wypełniania kart wyborczych. 
Odniosłem wrażenie, że duża część osób głosujących za pomocą nakładek, czyniła to z ciekawości, a nie z potrzeby tajnego, samodzielnego oddania głosu. Interesujące, czy ta ciekawość utrzyma się w przyszłych wyborach, kiedy nakładki nie będą już nowością. 
Trudności techniczne i brak entuzjazmu niewidomych do korzystania z nakładek nie są jednak najważniejsze. Bez wątpienia 211 osób to znacznie więcej niż jedna osoba. Na liście Typhlos przeczytałem, że 43 osoby, które głosowały korespondencyjnie, skorzystały z nakładek. W ten sposób łącznie 254 osoby miały zamiar skorzystać z nakładek. Być może, jeszcze pewna liczba osób skorzystała z takich nakładek w lokalach wyborczych. Nie wiem, czy wszędzie one były, ale w moim lokalu tak. 
Można by więc uznać, że jest wszystko w należytym porządku, bo skorzystało sporo osób. Niestety, "Wiadomości" podały, że tych osób miało być więcej i przygotowywano się na więcej. W Opolu wydrukowano aż 2 tysiące nakładek. Wiem, że w jednym z wojewódzkich miast zostało mnóstwo niewykorzystanych brajlowskich instrukcji. Można więc przypuszczać, że starający się o wprowadzenie tych nakładek, podawali znacznie zawyżone liczby. Jak znam życie i jak kpi Stary Kocur w felietonie "Zawrót głowy", pozycja 9.3, osoby decydujące w tej sprawie informowano, że dotyczy ona dziesiątek tysięcy niewidomych i słabowidzących. Wprawdzie cel osiągnięto, ale czy nie zapłaciliśmy za to zbyt wysokiej ceny. Mam tu na myśli nasze środowisko, a nie budżet państwa. 
Przecież w całym kraju wydrukowano dziesiątki tysięcy nakładek, całe fury brajlowskich instrukcji, odbyło się wiele konsultacji, opłacano specjalistów, organizowano warsztaty, w czasie których uczono korzystania z nakładek, poniesiono znaczne koszty. Przecież można było tego uniknąć. Należało tylko rzetelnie podawać liczby potencjalnych zainteresowanych. I to jest ten główny problem. 
Można powiedzieć, że tego przewidzieć się nie dało. A może jednak się dało? 
 
Stanisław Kotowski w artykule "O wyborach inaczej", zamieszczonym w miesięczniku "Wiedza i Myśl" w kwietniu 2009 r., pozycja 8.5. pisał: 
"Otóż uważam, że w takim kraju jak Polska, nie jest to wielki problem. W referendach, tych dotyczących spraw kraju, bierze udział bardzo mało osób. Z największym trudem, przy mobilizacji wszystkich sił, w referendum akcesyjnym do Unii Europejskiej wzięło udział, o ile dobrze pamiętam, zaledwie 55 procent społeczeństwa. W wyborach prezydenckich, w których frekwencja jest największa, do urn idzie mniej niż połowa obywateli, w wyborach do parlamentu uczestniczy jeszcze mniej osób. W ostatnich wyborach do europarlamentu uczestniczyło zaledwie 28 procent. Bardzo źle wygląda frekwencja w referendach i wyborach samorządowych. Większość lokalnych referendów nie ma mocy wiążącej, bo frekwencja jest mniejsza niż 30 procent. W ostatnich wyborach prezydenta Olsztyna wzięło udział aż 28,5 procent. Mam nadzieję, że nie pomyliłem tych wartości. Prawda jest jednak taka, że przed każdym referendum, krajowym czy lokalnym, nie ma pewności, czy będzie ono wiążące ze względu na frekwencję. Nie ma też pewności, czy ludzie pójdą do wyborów, czy wybiorą wyjazd za miasto, albo przestraszą się słońca, albo się im po prostu nie zechce. 
Osoby niepełnosprawne są częścią społeczeństwa i z pewnością nie wykazują większego zapału do udziału w referendach i wyborach niż reszta społeczeństwa. Czy więc jest to dla nich tak wielki problem? 
Nie będę pisał o osobach ze wszystkimi rodzajami niepełnosprawności. Zajmę się naszym środowiskiem. 
Przyjmijmy, że w Polsce jest 100 tysięcy osób, które mogą być uznane za niewidome lub słabowidzące. Z liczby tej, część osób nawet nie wie, że kwalifikują się do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z tytułu uszkodzonego wzroku, a pewnie 60 procent wszystkich niewidomych i słabowidzących bez większego trudu radzi sobie przy urnach wyborczych. Dalsze 20 procent poradzi sobie z trudem, ale przy pomocy lupy albo liniału optycznego potrafi samodzielnie wstawić krzyżyki do odpowiednich kratek. 
Zostaje nam 20 procent, czyli 20 tysięcy osób. Dużo? Sporo, ale z tej liczby pewnie 90 procent ma bliskich, współmałżonków, rodziców, dzieci, przyjaciół, którzy pomagają im wypełniać karty wyborcze. Osoby te nie mają większego problemu. Jeżeli chcą wziąć udział w wyborach, biorą i nikt im złego słowa nie mówi. Prawda, że "łamią prawo", ale chyba jeszcze nikt za to nie został ukarany. 
Po tych szacunkach, zostało nam 2 tysiące osób. Jeszcze dużo? No tak, ale w Polsce średnio do wyborów chodzi pewnie mniej niż 40 procent. Czterdzieści procent z dwóch tysięcy równa się 800 osób. A to już nie jest tak dużo. Poza tym z liczby tej, jeszcze spora część, nie zmartwi się, że nie pójdzie do urn. Jakby mogli, to może by poszli, a jak jest to trudne, nie pójdą i też dobrze. Jeżeli uwzględnimy, że z tej pozostałej liczby osób, dla których jest to zagadnienie bardzo ważne, pewnie połowa nie posługuje się brajlem, komputerem ani inną metodą, którą można by zastosować przy głosowaniu, problem nie jest duży". 
No proszę, prawie dokładnie wyszacowane. Czyli można. 
Gdyby twierdzono, że tysiąc osób potrzebuje tego rodzaju pomocy, można by przyjąć, że przeszacowano, ale nie ma tragedii, bo tylko 4 razy mniej skorzystało niż przewidywano. Jeżeli jednak podawano, że osób, które potrzebują takich ułatwień jest np. 70 tysięcy... 
Nie lekceważę samodzielności również przy wyborach. Dobrze, że wprowadzono szablony, które ją umożliwiają, które można doskonalić tak, żeby lepiej pasowały do kart wyborczych. Jak się jednak wydaje, decydentom przekazano liczby mocno przeszacowane, przesadzone, nieodpowiadające w najmniejszym stopniu rzeczywistym potrzebom. Jeżeli się nie mylę, jeżeli tak było, to stało się fatalnie, bo nasza wiarygodność została kolejny raz podważona. Nadwątlone zostało zaufanie do informacji przekazywanych przez nasze środowisko. Obawiam się, że teraz decydenci będą zastanawiali się nad przekazywanymi im informacjami, sprawdzali je. 
Jeżeli się tak stanie, nie będzie to dla nas korzystne. Teraz jednak nie warto płakać nad rozlanym mlekiem, ale trzeba wziąć sobie do serca powszechnie znane porzekadło, że kłamstwo ma krótkie nogi. 
I jeszcze jedna sprawa. Wprowadzono pomoc, która ma znaczenie dla niewielkiej liczby osób i jej koszt nie był zbyt wygórowany. Można by więc przejść nad tym do porządku. Niestety, środki przekazu i niektórzy politycy zrobili z tego wielką sprawę. Ich zdaniem władze bardzo pomogły niewidomym, uwzględniły ich potrzeby w procesie korzystania z praw obywatelskich, sprawiły, że niewidomi poczuli się pełnowartościowymi i pełnoprawnymi obywatelami, a niewidomi nie docenili tego dobrodziejstwa. Dla zdecydowanej większości, nakładki te nie mają żadnej wartości, a dla wielu z tych, którzy z nich skorzystali, mają mniej więcej takie znaczenie, jak dawne uprawnienie do zakupu biletów na przejazd statkiem żeglugi białej z pięćdziesięcioprocentową zniżką. Z uprawnienia tego skorzystało może 10 procent niewidomych i słabowidzących raz na dziesięć lat, a władze miały poczucie, że zrobiły dla nas coś dobrego. 
Raz jeszcze podkreślam, że wprowadzenie tego ułatwienia było może nawet potrzebne. Zrobienie tego z tak wielką pompą i na tak wielką skalę już nie. 
 
aaa 
5.3. Wydmuszka 
Alicja Nyziak 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Czy wydmuszka to tylko mniej lub bardziej dorodne opakowanie jajka? 
Oczywiście, że nie! 
Wydmuszka to także uśmiechnięta buzia krasnala, pajacyka (czy pyszczek ulubionego zwierzaka), namalowana wyobraźnią dziecka. 
To także cudnie przystrojona w kolorowe barwy i finezyjne wzory pisanka, dumnie zdobiąca wielkanocne koszyki. 
Wydaje się, że wydmuszka jest krucha, delikatna i pusta w środku. 
Czy naprawdę tak jest? 
Oto podczas Festiwalu Kultury i Sztuki dla Osób Niewidomych - Płock 2011 r. ujrzałam to zwykłe opakowanie dla sporej dawki cholesterolu w zupełnie innym świetle. Wszystko za sprawą przedstawienia teatralnego pt. "Wydmuszka" Marcina Szczygielskiego w reżyserii Zbigniewa Lesienia. 
Nagle światła zgasły, zapadła cisza i... Na scenie pojawiły się dwie kobiety, mające diametralnie różne spojrzenie na świat. Jedna bogata we wszystkie doczesne dobra, które można nabyć za pieniądze. Wiodąca wygodne życie u boku zaradnego i przedsiębiorczego męża. A że czasami podziwiany i poważany obywatel robił żonie "ręczny" makijaż - to taki drobny mankament. 
Druga, bogata we wszelkie dobra jakie można otrzymać w wyniku zakompleksienia, niskiej samooceny i "defektu", przesłaniającego wszelkie dodatnie wartości. Mająca nudną pracę i nudne życie, pod "obstrzałem" matki - despotki. 
Te jakże odmienne istnienia spotykają się i odkrywają, że w sumie pragną tego samego, czyli akceptacji, miłości, wiary w siebie i drugiego człowieka. 
Ta bogata otrzymuje największy dar, jakim może zostać obdarowana kobieta - spodziewa się dziecka. Problem w tym, że to nowe życie burzy jej całą dotychczas poukładaną i wygodną egzystencję. Ileż oddałaby za taki dar ta druga, której nigdy nie było dane zostać matką. Jest bezpłodna i mimo że minęło tak wiele lat, cały czas pamięta raniące słowa narzeczonego, że jest niepełnowartościowa, bo pusta jak wydmuszka. 
Oto literowy zlepek, który ją naznaczył piętnem i zamienił życie w koszmar. Jakże często ludzie nie zdają sobie sprawy, jak ogromna jest siła słów, które tak nierozważnie wypowiadają. Czasami sprawni używając kolokwializmu uważają także niewidomych za puste wydmuszki. 
Tylko czy wydmuszka naprawdę jest pusta? 
Nie, skrywa oddech! 
Sztukę wystawiano w Teatrze Dramatycznym im. Jerzego Szaniawskiego w Płocku. 
Audiodeskrypcję opracowały: Urszula Butkiewicz i Izabela Knothe. 
Organizator Festiwalu Kultury i Sztuki dla Niewidomych - Płock 2011 r.: Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla Niepełnosprawnych "De Facto". 
 
 aaa 
5.4. Choć PFRON kontroluje, firmy ciągle wyłudzają 
Mateusz Rzemek 
 
Źródło: "Rzeczpospolita" 
 Data opublikowania: 2011-10-21 
 
Przedsiębiorcy fikcyjnie zatrudniają niepełnosprawnych, licząc na wysokie wsparcie. 
Kontrolerzy nie są zdolni do wykrycia nieprawidłowości. 
2,8 miliardów zł wyda w tym roku PFRON na dofinansowania. 
 
Jaskrawym przykładem nieprawidłowości jest warszawski informatyk i grafik komputerowy, a jednocześnie niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym. Ostatnio pracował w jednej ze stołecznych spółdzielni inwalidów, a także w fundacji. Oba te podmioty są nastawione na zatrudnianie niepełnosprawnych. 
- Na papierze bardzo dużo zarabiałem, ale faktycznie do ręki dostawałem ok. 300 zł - mówił wczoraj w radiowej Trójce Stanisław Filonowicz. 
Skąd się biorą takie nieprawidłowości? 
Jednym z powodów jest wysokie dofinansowanie, jakie pracodawcy mogą otrzymać z tytułu zatrudniania niepełnosprawnych. W zależności od stopnia inwalidztwa i wysokości wynagrodzenia takiej osoby przedsiębiorca może otrzymać od 500 do 2500 zł. 
 
Kusi kasa 
 
Paradoksem tego systemu jest, że dofinansowanie rośnie wraz ze wzrostem wynagrodzenia pracownika i stopniem jego niepełnosprawności. Najwięcej dotacji może otrzymać przedsiębiorca, który zatrudni osobę z najcięższymi schorzeniami, czyli epileptyka, niewidomego czy osobę upośledzoną psychicznie. Otrzyma nawet 2552 zł dofinansowania miesięcznie, pod warunkiem, że podwładny, który jest często zdolny do wykonywania bardzo ograniczonych czynności, dostanie 3 tys. zł wynagrodzenia. 
Takie kwoty przyciągają też nieuczciwych przedsiębiorców, którzy prowadzą firmy jedynie na papierze. 
 
Za mało kontroli 
 
- Takie czarne owce zdarzają się nie tylko pośród pracodawców osób niepełnosprawnych - mówi Hubert Pora, pełnomocnik zarządu Krajowego Związku Rewizyjnego Spółdzielni Inwalidów i Spółdzielni Niewidomych. 
- Uważam, że zamiast prowadzić tzw. kompleksowe kontrole, część pracowników funduszu powinna robić szybkie i wyrywkowe sprawdzenia. 
Duże przedsiębiorstwa zatrudniają najwięcej niepełnosprawnych, a przez to uzyskują wysokie dofinansowania, są więc regularnie kontrolowane. Z kolei do mniejszych firm, zatrudniających 30 - 40 osób, kontrolerzy PFRON zaglądają raz na kilka lat. By uniknąć ryzyka wykrycia nieprawidłowości w wyniku kontroli, które wcześniej czy później trafiają do każdej firmy, nieuczciwi przedsiębiorcy zakładają taką działalność na kilka miesięcy w roku. Później cała dokumentacja firmy, która powinna być przechowywana przez dziesiątki lat, ginie w niewyjaśnionych okolicznościach. Wykrycie nieprawidłowości staje się niemożliwe. 
- Dlatego kontroler PFRON powinien złożyć wizytę w każdej nowo zakładanej firmie, aby sprawdzić, czy naprawdę zatrudnia niepełnosprawnych - dodaje Hubert Pora. 
 
15,8 tys. firm otrzymuje pieniądze z funduszu tytułem zatrudniania niepełnosprawnych. 
 
- Pamiętajmy jednak, że nierzadko z uczciwych przedsiębiorców robi się przestępców łamiących prawo przy uzyskiwaniu dofinansowań z PFRON - komentuje Edyta Sieradzka, wiceprezes POPON. Winny temu jest zbyt skomplikowany system wspierania zatrudnienia niepełnosprawnych, który w dodatku nieustannie się zmienia. Wystarczy wspomnieć, że ustawa o rehabilitacji osób niepełnosprawnych była nowelizowana już ponad 50 razy. Wiele kłopotów powodują także zmieniające się interpretacje przepisów, które są stosowane wstecz. 
 
aaa 
5.5. "Za, a nawet przeciw" 
Osobisty komentarz Bączka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W audycji "Za, a nawet przeciw" poświęconej zakładom pracy chronionej wysłuchałem z poczuciem, że oto niepowtarzalna okazja przechodzi obok. Ach gdybym miał pomysł na chronioną działalność, to nie tylko zajadałbym bułeczkę z masełkiem i szynką, ale i moi pracownicy mogliby mieć z tego jakąś korzyść. Zobaczcie sami, pieniądze są tuż, tuż, na wyciągnięcie ręki, tylko brakuje mi ciągle pomysłu na to, co mógłbym produkować. Apeluję gorąco, Szanowni Czytelnicy "WiM", pomóżcie. Wespół zespół i pomysł się znajdzie. 
Rocznie PFRON przekazuje pracodawcom ok. 3 miliardów złotych, więc warto pokusić się i zapewnić sobie niezłe źródło zysku, szacując niepełnosprawnego pracownika na tyle, na ile można za niego wyciągnąć od funduszu. Nie od teraz obserwatorzy i pracownicy zwracają uwagę na szereg nieprawidłowości, które pozwalają na całkiem legalną nieuczciwość i to w majestacie prawa. Pierwsza nieprawidłowość to zróżnicowanie dofinansowań dla pracodawców ze statusem ZPCh i pracodawców z tzw. otwartego rynku pracy. 
Pracodawca z ZPCh może otrzymać dofinansowanie do 2500 zł, a przy umiejętnym skonstruowaniu umowy o pracę (np. pokrywane przez pracownika koszty doszkalania nawet do wykonywania najprostszych prac), lwia część tej kwoty pozostanie w kieszeni pracodawcy, czyli mojej. 
Nadal pozostaje szeroki margines pozyskiwania dodatkowych pieniędzy, np. na wyposażenie stanowisk pracy i otoczenia w sprzęt i urządzenia ułatwiające pracę i pozwalające na bezpieczne funkcjonowanie. Do tego odpowiednio skonstruowane programy rehabilitacji indywidualnej służyć mogą generowaniu dodatkowego zysku. 
Jeśli zaoszczędzone pieniążki okażą się niewystarczające, jest jeszcze jeden sposób powiększenia fortuny, to znaczy nagminnie stosowana i gorliwie popierana przez niepełnosprawnych forma zarabiania na nich. Polega ona na podpisywaniu realnej listy płac i w zamian przyjmowanie za nicnierobienie 200 lub 300 złotych miesięcznej gratyfikacji. Pracownik nie musi przychodzić do pracy, bo tej dla niego i tak nie ma. Wystarczy jedynie, że raz w miesiącu podpisze odbiór 1800 złotych, a do ręki otrzyma te 300, na które się z nim umówimy. I znowu wszyscy są zadowoleni: niepełnosprawny, bo ma kilkaset złotych, przedsiębiorca, ponieważ ma łatwy zysk, a PFRON -owi rosną ładnie wskaźniki zatrudnienia. 
Pozostaje tylko sprawa odpowiedniej powierzchni produkcyjnej. Nie mam wilii z właściwym metrażem. Może więc jakaś upadła spółdzielnia, jakieś niewykorzystane pomieszczenia związkowe? Liczę na podpowiedzi Drodzy Czytelnicy. 
Jak łatwo prześlizgiwać się przez urzędnicze pułapki, utwierdziły mnie informacje z "Rzeczpospolitej" (21.10.2011), z których wynikają pomyślne prognostyki: 
- dofinansowanie rośnie wraz ze wzrostem wynagrodzenia pracownika i stopniem jego niepełnosprawności. Najwięcej dotacji może otrzymać przedsiębiorca, który zatrudni osobę z najcięższymi schorzeniami, czyli epileptyka, niewidomego czy osobę upośledzoną psychicznie. Otrzyma nawet 2552 zł dofinansowania miesięcznie, pod warunkiem, że podwładny, który jest często zdolny do wykonywania bardzo ograniczonych czynności, dostanie teoretycznie, czyli na papierku 3 tys. zł wynagrodzenia. 
- moda na kompleksowe kontrole skutkuje ich małą częstotliwością, ponieważ około 16 tys. firm otrzymuje pieniądze z funduszu tytułem zatrudniania niepełnosprawnych. 
Jeśli założę firmę mniejszą - 30 do 40 osób, także mam niezłe szanse zarobku. By uniknąć ryzyka wykrycia nieprawidłowości w wyniku kontroli, które wcześniej czy później trafią do firmy, podziałam kilka miesięcy, co najwyżej rok. Później całą dokumentację firmy, przechowywaną w szopie na działce, zaleje woda, albo wywieje wiatr. Wówczas nie ma dokumentów, nie ma sprawy, a ja w tym samym miejscu ustanowię siedzibę nowej inwalidzkiej firmy. 
PFRON ceni sobie dokumenty, a te będę zawsze przedstawiać terminowo. Komu by się chciało fatygować na przedmieście, aby sprawdzić, czy szacownego funduszu nie nabijam w butelkę. 
Najważniejsze dla ochrony mojej, starannie zaplanowanej działalności będą dobre kontakty z macierzystą organizacją pracodawców osób niepełnosprawnych, która nie tylko udzieli mi cennych rad oraz odpowiednio przeszkoli. Przekona również parlamentarzystów, że to my właściciele ZPCh jesteśmy dobroczyńcami, więc należy nam szczodrze sypać pieniążkami z PFRON. W przeciwnym razie zwolnimy i wyrzucimy na bruk zastraszonych albo niemyślących inwalidów. 
Prawda, że wspaniały plan? 
 
 aaa 
5.6. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Berek, czyli lekcja demoralizacji 
Jerzy Ogonowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Dobrych parę lat temu, jeszcze zanim nastąpił kryzys ekonomiczno-moralny, PFRON wprowadzał różne świadczenia, które miały umożliwić niepełnosprawnym, w tym również niewidomym, łatwiejsze pokonywanie przeszkód narastających podczas koniecznej transformacji ustrojowo-nastrojowej. 
We Wrocławiu pojawiły się chyba dwa, a może więcej busików, które, jak słuchy chodziły, były w 60 proc. finansowane przez PFRON, co miało znacznie obniżać cenę korzystania z takich udogodnień przez niepełnosprawnych. 
Zdarzyło mi się razu jednego z czegoś takiego skorzystać i nie bardzo byłem przekonany co do korzyści stąd płynących. Odbyty przeze mnie kurs wcale nie wyglądał taniej, a może nawet okazał się nieco droższy. No cóż, pomyślałem może dlatego, że to busik więcej pali albo coś takiego. Drugi raz jednak skorzystałem z tego środka już w celu bardziej złożonym, bo jechało nas więcej, w tym muzyk - Tadeusz Golachowski z aparaturą na koncert w Klubie Inteligencji Niewidomej. Przy okazji zwróciłem się do kierowcy, żeby wrzucił mi list do skrzynki, kiedy będziemy przed takową przejeżdżać. Prośbę wykonał ochoczo, co nie było dla mnie żadnym zaskoczeniem, bo często z podobnej usługi korzystałem jeżdżąc prywatnymi taksówkami. Drugi z pasażerów poprosił w drodze powrotnej o pomoc w zakupie - wstyd powiedzieć - piwa, co również zostało wykonane. 
Kiedy jednak przyszło do rozliczenia, włos zjeżył mi się na głowie. Zapytałem, skąd taka cena i otrzymałem następującą odpowiedź: bo wie pan, za dodatkowe usługi bierzemy 6 zł za każdą, (tu nastąpiło wyszczególnienie wniesienia i wyniesienia aparatury, wrzucenie listu do skrzynki, zakup piwa). Obliczyłem szybko, że zamawiając dwie taksówki niefinansowane przez PFRON, gdzie żadnemu taksówkarzowi do łba by nie przyszło, żeby brać pieniądze za wrzucenie listu do skrzynki ani za pomoc przy doniesieniu aparatury, oszczędziłbym dla Klubu co najmniej 60 zł. A jakby tych zaskoczeń było mało, na drugi dzień dowiedziałem się od Tadeusza, że kierowca bynajmniej niczego nie wnosił ani nie wynosił, po prostu włożył i wyjął aparaturę z bagażnika, a całe przeniesienie spod bramy na pięterko do Klubu i z powrotem musiał wykonać sam pasażer. Podczas rozmowy z kierowcą dowiedziałem się także, że w nocy nie pracuje, zatem w razie potrzeby dowiezienia na dworzec w porze nocnej nie jest do wykorzystania. 
Również w początkach przeobrażeń społeczno-politycznych zostałem zawezwany do PFRONu, aby postawić pieczęć we właściwym miejscu, co kosztowało mnie taksówkę, bo czasu na tramwaj nie miałem. Słyszałem też od koleżanki, że kiedyś w PFRONie zakazano jej wchodzić z psem przewodnikiem (mówiła o tym nawet przez radio ku zdumieniu prowadzących). I tu znów naiwnie myślałem sobie, że to po prostu przejściowe, potem będzie lepiej po zapowiadanych zmianach systemowych. 
Kolejną oznaką zmian systemowych było rozliczanie mnie w PFRONie z rat w pierwszej edycji programu "Komputer dla Homera". Kiedy wyjaśniłem, że przesunięcie rat nastąpiło omyłkowo skutkiem przebytej w tym czasie przeze mnie operacji serca, dowiedziałem się, że takie wyjaśnienie nie jest wystarczające. Fakt, że mimo opóźnień mam nadpłaty, nic nie znaczy, bo nie o to chodzi. Od innej koleżanki domagano się z kolei bardzo szczegółowych opisów, jak przebiegał jej rozwód, za co została bardzo pochwalona. Jeszcze inny beneficjent, który spłacił szybciej, musiał na piśmie wyjaśniać, dlaczego tak zrobił. 
No i ukoronowaniem zmian systemowych jest to, iż Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych złożyła protest, że obcięto im dotacje na niepełnosprawnych. POPON (lepiej byłoby: POMPON) tłumaczy, że będzie musiała zwolnić wielu pracowników niepełnosprawnych, a szkoda, bo - jak twierdzi przedstawiciel owego pompona - niepełnosprawni są bardzo dobrymi pracownikami, zależy im na pracy i bardzo się starają. Czy w takim razie potrafi ktoś wytłumaczyć, po co te dotacje i co one mają rekompensować. 
Może po prostu pracodawcy bawią się w berka i na kogo wypadnie, tego... A że, jak wiadomo, niepełnosprawni nie mogą tak łatwo uciekać, to ich złapać można najłatwiej i najczęściej. Chyba że wynajmą do ucieczki przed pomponem bus dofinansowywany przez PFRON... Albo jeszcze lepiej, gdyby dać komuś w mordę, ale niepełnosprawnemu najczęściej trudniej. I tak źle, i tak niedobrze. 
 
 aaa 
6. FAKTY, ARGUMENTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
6.1. List do grupy czytelników 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Szanowni Państwo! 
 
W załączeniu przesyłam artykuł Józefa Szczurka poświęcony kryzysowi działalności społecznej i niedorozwojowi wolontariatu w naszym kraju. Jest to niezmiernie ważne zagadnienie dla Polskiego Związku Niewidomych oraz dla innych organizacji działających na rzecz niewidomych i słabowidzących. Dlatego warto zastanowić się nad tym zagadnieniem, nad oceną istniejącego stanu rzeczy, nad tym, czy oceny redaktora Szczurka są trafne, a jeżeli tak - nad przyczynami kryzysu w tej dziedzinie i jego skutkami dla niewidomych i słabowidzących. 
Proszę o uważne przeczytanie artykułu i podzielenie się z czytelnikami "Wiedzy i Myśli" swoimi przemyśleniami, spostrzeżeniami i ocenami. Może stanie się to przyczynkiem do szerszej dyskusji na ten temat, może zainteresuje władze stowarzyszeń i fundacji działających w naszym środowisku, może okaże się pożyteczne dla osób z uszkodzonym wzrokiem. 
Gorąco zachęcam do udziału w dyskusji na tak ważny temat. Państwa wypowiedzi zostaną opublikowane w listopadowym wydaniu "WiM". Na wypowiedzi oczekuję do 12 października br. Proszę je adresować: 
st.k@onet.pl 
Forma wypowiedzi, ich objętość oraz podpis zależą wyłącznie od ich autorów. Wypowiedź można podpisać imieniem i nazwiskiem, inicjałami, pseudonimem lub w inny sposób. 
Serdecznie pozdrawiam i raz jeszcze proszę o wypowiedzi na temat zaangażowania społecznego w naszym środowisku. 
 Stanisław Kotowski 
 
aaa 
6.2. Jak to wytłumaczyć? 
Józef Szczurek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Przed kilkoma miesiącami, w całym kraju rozpoczęły się zebrania sprawozdawczo-wyborcze w kołach Polskiego Związku Niewidomych. Jest to początek akcji, która w przyszłym roku ma doprowadzić do kolejnego zjazdu krajowego i wyboru centralnych władz Związku. W bieżącym roku nie uczestniczyłem w walnym zebraniu wyborczym koła, nie mam więc najświeższych obserwacji, nie sądzę jednak, aby cokolwiek się zmieniło, zwłaszcza na lepsze, w porównaniu z sytuacją sprzed czterech lat, kiedy to w akcji wyborczej brałem czynny udział. Wrażenia, które mi zostały w pamięci, nie należą do budujących. 
Według moich odczuć, zebrania sprawozdawczo-wyborcze traktowane są z dużą lekkością, niemającą nic wspólnego z troską o losy organizacji. Nikt nie przygotowuje się do wystąpień w dyskusji, toteż trudno dopatrzyć, a raczej dosłuchać się w niej merytorycznych uwag i wniosków. 
 Kiedy przychodzi do wyboru przewodniczącego zarządu koła, zaczyna się żenująca klęska, często nikt nie godzi się na przyjęcie funkcji. Przewodniczący zebrania ma ciężki orzech do zgryzienia. Daremnie proponuje kolejnym uczestnikom przyjęcie stanowiska, ale chętnych nie ma. W końcu ktoś nie wytrzymuje napięcia i przerywa impas. Zarząd jest skompletowany, ale niemal wymuszony wybór przewodniczącego nie wróży nic dobrego. Sądzę, że sytuacja ta leży u podstaw bierności kół PZN i wybierania łatwych rozwiązań. 
Rodzą się więc i pytania, na które nie jest łatwo odpowiedzieć. Dlaczego we wcześniejszych okresach, mam na myśli lata 60. czy 70. praca społeczna cieszyła się dużym uznaniem? Gdzie się podziały te czasy? Dawniej członkowie zarządu koła pomagali nowo ociemniałym, radzili, jak wrócić do aktywnego życia, uczyli brajla, odwiedzali chorych w ich domach, wyszukiwali niewidome dzieci i kierowali je do szkół. Wybory na funkcje społeczne nie miały charakteru polowań. 
Tu aż się prosi o zacytowanie fragmentu listu pani Marii Tarlagi z powiatu tarnowskiego, z którego wynika głęboki sens pracy społecznej: 
"Nie wiem, jak wyglądałoby moje życie, gdybym pracując w spółdzielni nic innego nie robiła, ale dzięki dobrym radom ówczesnego kierownika okręgu i przewodniczącego koła odnalazłam się w pracy społecznej. Materialnych korzyści to nie daje, ale daje radość, gdy coś dobrego się uda. 
Zaraz po maturze z Krakowa wróciłam na wieś i nie izolowałam się od sąsiadów. Początkowo bacznie mnie obserwowano, ludzie nie wierzyli, że mogę coś robić. Ale często zdarzało się, iż ktoś tam nie mógł sobie poradzić z napisaniem podania do urzędu, ktoś inny znowu nie mógł uporać się z zadaniem, które dziecko miało odrobić w domu. Wtedy chętnie służyłam pomocą i tak się to zaczęło. Potem ktoś zaproponował mi napisanie kilku piosenek dla szkolnego zespołu, potem dla Koła Gospodyń Wiejskich i może właśnie dlatego utrata pracy w spółdzielni nie załamała mnie psychicznie, bo i bez niej czas mam wypełniony. 
Kilkanaście lat temu najbardziej zaangażowani działacze naszej gminy postanowili powołać lokalną gazetę. Dostałam propozycję współpracy. Oczywiście, pracujemy społecznie, ale jest własna gazeta. Pisanie do prasy nie było dla mnie nowością, bo od lat piszę do związkowych czasopism, ale i tak trzeba się ciągle uczyć. 
Przeprowadzanie wywiadów, wyszukiwanie ludzi, którzy mogliby o wielu ciekawych wydarzeniach opowiedzieć, pisanie tekstów związanych z obchodami świąt i rocznic - to moje zadania w zespole. A przy okazji staram się też przybliżać ludziom problemy niewidomych. Ta działalność, choć nie daje korzyści materialnych, dostarcza dużo satysfakcji. Tu czuję się sobą". 
Niechęć do pracy społecznej nie dotyczy jedynie naszego środowiska, ale ma aspekty ogólnospołeczne. Statystyki wykazują, że w krajach zachodnioeuropejskich jest 60 procent wolontariuszy, w Polsce tylko dwa procent. 
Gdy siedem lat temu przebywałem na wczasach w ośrodku niewidomych w Sobieszewie w Gdańsku, trzydziestoosobowa grupa młodych ludzi z Niemiec budowała, oczywiście, pod nadzorem fachowców, ośrodek rehabilitacyjny. W lecie następnego roku inni młodzi wolontariusze z Niemiec w tym samym ośrodku montowali urządzenia zabawowe dla dzieci - huśtawki, karuzele, piaskownice. Nie słyszałem, aby podobnych zajęć imała się młodzież w Polsce. 
Może ktoś powiedzieć, że w krajach zachodnich jest wyższa stopa życiowa i dlatego ich obywatele mogą sobie pozwolić na pracę społeczną, ale przecież w Polsce jest już dość dużo mieszkańców mających dobre, a nawet bardzo dobre warunki materialne. 
Jeszcze inni powiedzą, że w Polsce nie ma tradycji wolontariackiej, ale i w tej opinii będzie tylko część prawdy, przecież w latach minionych, kiedy setki tysięcy dzieci wyjeżdżały na kolonie - studenci, a nawet uczniowie wyższych klas szkół średnich, latem jechali na obozy kolonijne i społecznie opiekowali się dziećmi, pomagając w ten sposób wychowawcom szkolnym. 
Kiedy mieszkałem w akademiku, moi koledzy podejmowali różne zajęcia społeczne, na przykład - zrywanie jesienią jabłek w państwowych gospodarstwach rolnych i nikt ich do tego nie zmuszał, traktowali to, jako pomoc należną społeczeństwu i miłą przygodę. Czy dzisiaj byłoby to możliwe? 
Gdy kończyłem studia, temat mojej pracy magisterskiej związany z krytyką literacką, wymagał przeczytania kilkudziesięciu książek. Nie byłym w stanie pomyślnie wywiązać się z tego zadania, gdybym nie miał pomocy lektorskiej dziewcząt ze szkoły pielęgniarskiej w Warszawie. Kontakty z tą szkołą i innymi podobnymi placówkami nawiązywało biuro okręgu PZN. Czy w dzisiejszych czasach byłoby to możliwe? Prawda, że teraz czytanie jest ułatwione dzięki komputerom i możliwości skanowania tekstów, ale przecież nie wszystko daje się załatwić techniką. 
I znów powołam się na statystyki. Przyjmuje się, że w Polsce około 90 proc. mieszkańców to ludzie wierzący. W wierze chrześcijańskiej dużą rolę przywiązuje się do bezinteresownych uczynków. Jak to pogodzić z obojętnością na drugiego człowieka? 
Mam więc kłopot ze znalezieniem rozsądnych odpowiedzi na te i podobne pytania. A przecież wystarczy tak niewiele. 
I tak na przykład, moja bliska krewna i jej mąż systematycznie pomagają dwu starszym, niesprawnym paniom, mieszkającym w różnych punktach miasta. Kupują i przywożą do domu zgrzewki wody mineralnej, mleka, owoce i jarzyny oraz inne cięższe artykuły, których te panie bez pomocy nie mogłyby nabyć. Kiedy trzeba zawożą je do lekarza lub w inne miejsca. Moi krewni nie mówią o tym bez potrzeby, nie jest to dla nich duży wysiłek, a dla tych kobiet znaczy bardzo wiele. Chciałoby się, aby dobrych, uczynnych gestów i wzajemnej ufności było więcej, wtedy ludzie byliby sobie bliżsi i żyłoby im się łatwiej. 
Bieżący rok w Unii Europejskiej obchodzony jest jako Rok Wolontariuszy. We wrześniu odbyła się w Polsce dwudniowa konferencja przedstawicieli krajów unijnych. Zastanawiano się co należy uczynić, aby zachęcić obywateli naszych krajów do bezinteresownej pomocy słabszym członkom społeczeństw. Problem ten najostrzej występuje w krajach, które do Unii wstąpiły w ostatnich latach. Przyjmuje się, że Polska pod względem pracy wolontariackiej w Unii znajduje się na osiemnastym miejscu. Niewielka to pociecha, że za nami są jeszcze inni. 
Sądzę, że ten problem należałoby przemyśleć, przedyskutować a może zbiorowym wysiłkiem znajdzie się sposoby na wyzbycie się nieufności, niechęci, agresji, abyśmy mogli być sobie bliżsi, być dla siebie lepsi. 
 
aaa 
6.3. Wypowiedzi czytelników 
Opracowała Bożena Klonek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W.K. - Cieszę się, że redakcja podjęła ten temat. Renty, pomoc socjalna ani komputery nie wystarczają. Konieczna jest inna pomoc, której prawie nikt nie udziela. Mam tu na myśli: pomoc przy opłacie rachunków, np. za czynsz, za telefon, prąd, przeczytanie i zaadresowanie korespondencji, pójście z niewidomym na jakąś imprezę kulturalną czy do lokalu koła, pójście na spacer, wyjechanie na wycieczkę. Bez takiej pomocy z wielu form działalności, chociażby organizowanej przez PZN, niektórzy korzystać nie mogą. Potrzeby są różne i różne niezbędne są formy pomocy. Inne potrzeby są niewidomych, którzy mają małe dzieci, inne tych, których dzieci uczęszczają do młodszych klas szkoły podstawowej, inne potrzeby są osób zainteresowanych turystyką czy majsterkowaniem. 
Oczywiście, pomoc potrzebna jest przede wszystkim niewidomym samotnym, małżeństwom dwojga niewidomych, niewidomym ze sprzężonym inwalidztwem. Na szczęście nie jestem w takiej sytuacji, w której musiałbym liczyć na pomoc wolontariuszy. Rozumiem jednak potrzeby innych osób, które same sobie nie radzą, albo radzą z wielkim trudem. Dlatego starałem się zainteresować tymi sprawami zarząd mojego koła. Nawet przyznali mi rację i i włączyli to do planu działania, nawet podjęli próby rozwiązywania problemu. Oczywiście, włączyłem się w te starania. Niestety, okazało się, że to nie takie proste, że brakuje chętnych do pomocy, że potrzeby mają nie tylko niewidomi. Na domiar złego, dwaj starsi niewidomi nie wpuścili do domu umówionych wolontariuszy, bo się bali, że to może złodzieje. No i zapał zgasł. Myślę, że zorganizowanie grupy wolontariuszy i przekonanie niewidomych, żeby nie bali się korzystać z ich pomocy, nie jest sprawą łatwą. A tak po prawdzie to i trudno zagwarantować, że wolontariusz nie okaże się złodziejem lub w inny sposób nie wykorzysta niewidomego. Dlatego lepiej rekrutować wolontariuszy spośród słabowidzących członków Związku, ale chyba to też nie jest łatwe. Wprawdzie słabowidzący doraźnie pomagają, np. mnie również odprowadzają z koła na przystanek, ale nie bardzo chcą angażować się do systematycznej pracy. Niestety, praca wolontariusza nie daje satysfakcji w rozumieniu wielu członków PZN i jego działaczy. Co innego być członkiem Zarządu Głównego PZN - a to sama chwała. Obowiązków niewiele, a zaszczyty niewątpliwe. Wiem, bo byłem członkiem ZG. 
Nie będę się rozpisywać. Powiem tylko, że trudności w organizowaniu wolontariatu dla niewidomych jest tak trudne, jak jest potrzebne. Dlatego nie wiem, czy Wasz wysiłek do czegoś doprowadzi, ale powiem raz jeszcze, dobrze, że o tym piszecie, dobrze, że pytacie ludzi o opinię w tej sprawie. 
 
 K.M. - Rozpoczynam od cytatu: "Kiedy przychodzi do wyboru przewodniczącego zarządu koła, zaczyna się żenująca klęska, często nikt nie godzi się na przyjęcie funkcji. Przewodniczący zebrania ma ciężki orzech do zgryzienia. Daremnie proponuje kolejnym uczestnikom przyjęcie stanowiska, ale chętnych nie ma. W końcu ktoś nie wytrzymuje napięcia i przerywa impas. Zarząd jest skompletowany, ale niemal wymuszony". 
Moje pytanie nasuwa się samo, przecież z tego co wiem, przewodniczący koła nie pracuje za darmo, lecz jakieś środki pobiera. Dawniej członkowie zarządu koła pomagali nowo ociemniałym, radzili, jak wrócić do aktywnego życia, uczyli brajla, odwiedzali chorych w ich domach, wyszukiwali niewidome dzieci i kierowali je do szkół. Dzisiaj niewidome i niedowidzące osoby, które mają chęci i doświadczenie nie są dopuszczane nawet do głosu, nie wspominając już o wymianie doświadczeń. 
W Polsce są wolontariusze, jednak wielu po prostu nie jest zarejestrowanych, pomagają i nie mówią o tym głośno, a z pomocy czerpią satysfakcję. Na niepełnosprawność ludzie też są otwarci. 
Również jestem niewidomą wolontariuszką od 4 lat, oczywiście, niezarejestrowaną. Koło samo mnie zniechęciło do pomocy niewidomym. Usłyszałam, po co im to potrzebne, więc nie pcham się na siłę tam, gdzie mnie nie chcą. Jeśli będę chciała doświadczyć smaku zdołowania, na pewno się tam pojawię. 
 
Dorota Ziental Sobkowicz - Przeczytałam uważnie artykuł redaktora Szczurka i z przykrością muszę się z nim zgodzić. 
Może tak się dzieje wskutek postępu i rozwoju szeroko pojętego kapitalizmu, który obserwujemy przez ostatnie dwadzieścia lat w naszym kraju, a co za tym idzie, także w narodzie. W żadnym razie nie chcę powiedzieć, że rozwój jest zły i prowadzi do upadku społecznego ducha, sama jestem zwolenniczką kapitalistycznej idei, ale niestety niesie ona ze sobą także te bardziej mroczne aspekty. Mam na myśli wszędobylski tzw. wyścig szczurów, rozbuchany, pozbawiony jakiegokolwiek umiaru konsumpcjonizm oraz globalne znieczulenie na potrzeby i cierpienia słabszych. Anglicy, Szwajcarzy, Holendrzy, Norwedzy, Francuzi etc., etc. są zaszczepieni i zarazem uczuleni na wszelakie odmienności o podłożu rasowym, religijnym, kulturowym czy orientację seksualną. Dlatego niepełnosprawność nie budzi u nich paniki, zmieszania, bezradności, obojętności, a w rezultacie nie reagują w zetknięciu się z nią głupio, nieprzewidywalnie czy prostacko. Myślę, że naród polski jest mentalnie narodem dobrym i życzliwym, tylko w ostatnich latach nieco został otumaniony i zbyt mocno zachłysnął się płynącą z tzw. Zachodu, falą tandetnego dobrobytu. 
Moim zdaniem w pewnym stopniu za ten tragiczny stan rzeczy, odpowiada brak uświadamiania społecznego pod kątem różnych mniejszości, w tym także odnośnie osób niepełnosprawnych. 
Aby drzewo było zdrowe, należy dbać o jego prawidłowy rozwój od samego zasadzenia. I tak samo jest z dziećmi, aby miały zdrowy i mądry pogląd na życie i innych ludzi, należy je kształcić w tym kierunku od najmłodszych lat. W tym miejscu chodzi mi o uczenie i zapoznawanie najmłodszych obywateli z bardzo rozległym tematem jakim jest chociażby niepełnosprawność i ogólnie różnice społeczne. Przecież ktoś inny nie musi oznaczać od razu gorszy... 
Generalnie jestem osobą optymistycznie nastawioną do życia i ludzi i bardzo nie lubię malkontenctwa, jednak muszę stwierdzić z żalem, że często na naszym małym, lokalnym podwórku osób z dysfunkcją wzroku, wcale ta chęć niesienia bezinteresownej pomocy, nie przedstawia się tak różowo. Możemy to zjawisko obserwować chociażby na środowiskowych listach dyskusyjnych. Poza nielicznymi przypadkami życzliwości, uprzejmości i wyrozumiałości na co dzień spotykamy się tam z chamstwem, brakiem poszanowania drugiego człowieka, zawiścią, złośliwością, plotkarstwem, egoizmem i nieuzasadnionym krytykanctwem. Aż się odechciewa robienia czegokolwiek na rzecz nas samych. 
Mimo dość przygnębiających faktów, jestem chętna i gotowa robić coś dla naszego środowiska. Być może, wynika to z tego, że jestem osobą nowo ociemniałą i jeszcze nie zostałam skutecznie zrażona przez wiecznych maruderów i niedowiarków. A być może, mam żyłkę społecznika i waleczną krew. Problem polega tylko na tym, że jestem w środowisku od niedawna, a stołki np. w Polskim Związku Niewidomych od lat są grzane przez te same osoby. Wolą one nie dopuszczać nikogo ze świeżym umysłem i z zapałem, gdyż obawiają się... no właśnie, tylko czego... 
Naprawdę mam ochotę robić coś pożytecznego dla naszego środowiska, właśnie tak całkowicie bezinteresownie, nie licząc na płynące z tego profity. Dla mnie liczy się poprawa życia i bezpieczeństwa ludzi niewidomych i niedowidzących. Wiem, że dawałoby mi to dużo satysfakcji oraz radości, no i czułabym się spełniona. 
Jestem osobą o szerokich horyzontach, dobrze wykształconą (skończyłam psychologię) i czuję, że mogłabym wnieść coś pozytywnego w funkcjonowanie naszego środowiska. 
Jestem bardzo niechętna do wymieniania jakichkolwiek nazwisk, jednak nie może dziać się dobrze, np. w dziedzinie skutecznej rehabilitacji przez naukę orientacji przestrzennej, skoro sama Pani dyrektor Związku wszem i wobec afiszuje się oraz propaguje metodę samodzielnego uczenia się poruszania z białą laską, z wykluczeniem profesjonalnego instruktora. Mam głowę pełną pomysłów, ale odnoszę wrażenie, że nikomu nie są one potrzebne, gdyż lepiej, aby nic się nie zmieniało. Od czasu do czasu można wymalować jakieś absurdalne murale na elewacji PZNu, zrobić pseudoinformacyjną akcję wieszając tabliczki z brajlowskimi napisami, zamknąć rzekomo demoralizującą listę dyskusyjną i gitarka gra, a rok za rokiem leci. A tak naprawdę, gdyby nie parę fundacji, niewidomy często musiałby sam we własnym zakresie sobie radzić i kombinować, aby nie zginąć. 
Konkludując, chciałam powiedzieć, że nie ma się co dziwić, iż wolontariat w Polsce, mówiąc kolokwialnie, leży i kwiczy, jeśli wśród niepełnosprawnych w znacznej większości, jeden drugiemu jest wilkiem. 

E.W. - Moim zdaniem częściej ludzie wolą coś otrzymywać niż dawać. Nie ograniczałabym tego twierdzenia tylko do środowiska osób z dysfunkcją wzroku. Wiele osób myśli w kategorii: "A cóż ja z tego będę mieć?" Na szczęście nie jest jeszcze tak źle. 
 Jestem absolwentką filologii germańskiej. Przez pierwsze 3 lata studiów pomagałam wówczas nowo poznanej, niewidomej licealistce w nauce języka niemieckiego. Oprócz nauki języka próbowałam także przekonać ją, że warto podjąć wysiłek i usamodzielnić się. Nieraz po ciężkim egzaminie jechałam do niej, aby opracowywać jakiś nowy rozdział słówek lub gramatyki, które ja już znałam. Czuję niezwykłą radość, kiedy teraz widzę, jak ta koleżanka sobie radzi. Co prawda nie wybrała języka niemieckiego jako kierunku studiów, ale za to dzielnie dąży do wyznaczonych przez siebie celów. 
Nasze spotkania były połączeniem przyjemnego z pożytecznym. Rozmowy oraz nauka sprawiały mi po prostu frajdę. Nigdy nie oczekiwałam nagrody materialnej. Nagrodą była dla mnie radość, jaką czułam, obserwując kolejne postępy i rosnącą determinację swojej koleżanki. 
	Również w trakcie swoich studiów niejednokrotnie skorzystałam z pomocy kogoś, kto zechciał mi poczytać teksty, których nie dało się w ogóle zeskanować lub nie dało się ich zeskanować na czas zajęć. Nie umiałam wówczas obsługiwać komputera. Dlatego też pisałam notatki na maszynie brajlowskiej lub nagrywałam je na dyktafon. Z czasem umiejętności techniczne nabyłam, ale pomoc nadal była potrzebna. Dzięki życzliwości wielu osób udało mi się przejść przez ten trudny czas studiów. Nie było łatwo, ale nie obarczałam nikogo ciężką pracą wielogodzinnego czytania lub dyktowania. Zawsze starałam się, aby pomagały mi różne osoby, zawsze ktoś się znalazł i często nie były to osoby z mojego kierunku. Były takie osoby, które nigdy mi nie pomogły, ale istotą wolontariatu jest przecież dobrowolna pomoc. 
	Obecnie jestem aktywną zawodowo i uczącą się nadal mamą dziewięciomiesięcznej pociechy. Obydwoje z mężem jesteśmy osobami niewidomymi. Niemal wszystko przy dziecku wykonujemy samodzielnie. 
Nie mieszkamy jednak w żadnej ze swoich rodzinnych miejscowości, a większość moich znajomych ze studiów opuściła miasto, w którym mieszkamy. Dlatego postanowiliśmy się zgłosić do akademickiego punktu wolontariatu. Przychodzą do nas dwie bardzo sympatyczne i bardzo otwarte dziewczyny. Towarzyszą nam na zmianę podczas spacerów, pomagają przy obcinaniu paznokci dziecku oraz podawaniu niektórych leków. Są to takie czynności, których z oczywistych względów sami nie wykonujemy. Obserwuję zaangażowanie tych dziewczyn. Chętnie nas odwiedzają i często dopytują o naszą córeczkę. Czujemy się dobrze w ich towarzystwie. Nigdy nie odczuliśmy, że przychodzenie do nas jest dla nich w jakiś sposób krępujące. 
Z moich obserwacji wynika, że w dzisiejszych czasach mniej ludzi angażuje się w działalność społeczną. Często ludzie myślą, że czyn społeczny to musi być coś wielkiego. Moim zdaniem niewiele trzeba, aby na twarzy drugiego człowieka zagościł uśmiech, a w oku zakręciła się łza. Być może dla niektórych powyższe słowa brzmią jak banał, ale według mnie życie się składa również z drobnych życzliwości. Gdyby tak każdy trochę pomyślał, co mógłby zrobić, od tak z życzliwości, dla drugiego człowieka, to myślę, że wolontariat nie przeżywałby kryzysu. Zdaję sobie sprawę, że mogłoby być lepiej, że wcale nie musi być tak, że Polska zajmuje 18. miejsce pod względem pomocy wolontariackiej. Warto jednak docenić to, co jest i pomyśleć, jak zachęcić ludzi do dania czegoś z siebie. 

K.S. - Obawiam się, że nie mam nic ciekawego do powiedzenia na temat wolontariatu. Ucieszyłem się, kiedy to zaczęło u nas być modne. Zacząłem starać się o pomoc kogoś, kto pomógłby mi załatwiać codzienne sprawy, z którymi sobie nie radzę. W kole powiedzieli mi, że nie ma chętnych do takiej pracy, w okręgu to samo. Udałem się do centrum wolontariatu. Skutek był taki sam. Najpierw obiecali, a potem powiedzieli, że nie mogą nikogo dla mnie znaleźć. Obiecali, że jak okrzepną, będzie lepiej i radzili czekać. Po trzech latach ponowiłem starania i również nie uzyskałem pomocy. 
Myślę, że to wszystko ładnie wygląda na papierze, a w rzeczywistości, jak zawsze, do luftu. Dlatego szkoda każdego słowa, bo i tak na nic się nie przyda nasza dyskusja. 
 
aaa 
6.4. Wolontariat 
Maria Marchwicka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W roku wolontariatu Polska konferencjami stoi. Wystarczy uruchomić wyszukiwarkę i wpisać qqqPolska, wolontariatqqq, a pojawią się informacje o konferencjach, sympozjach, kongresach i zjazdach na ten qqqnośny społecznie tematqqq z udziałem mniej lub bardziej ważnych i utytułowanych osób. 
Swego czasu poszukiwałam w moim całkiem pokaźnym mieście wolontariuszy, którym mogłabym opłacić wstęp na interesujące mnie imprezy kulturalne, skorzystać z pomocy lektorskiej czy asystenckiej. W tym celu obdzwoniłam instytucje i osoby prywatne mogące mi podpowiedzieć, gdzie szukać takich ludzi... i poniosłam klęskę. Wprawdzie jest centrum wolontariatu, ale - jak mnie poinformowano - nie ma chętnych do współpracy. 
Sądzę, że jakieś pozostałości pracy na rzecz... zachowały się w małych aglomeracjach, w których ludzie bardziej się znają, a wielebny proboszcz ogłasza takie potrzeby z ambony. 
To że jesteśmy, jak głoszą oficjalne statystyki - w 97 proc. krajem katolickim, nie oznacza otwarcia na bliźniego. Jak wynika z badań socjologicznych, zapoczątkowanych przez prof. Ciupaka, nasza religijność jest ludowo-naskórkowa nie sięgająca głębszych pokładów duchowego przeżycia. PZN jest cząstką społeczeństwa odzwierciadlającą jego zalety i przywary. Nie może być w naszych szeregach życzliwiej, piękniej i prościej. A dlaczego w kołach panuje marazm i inercja? Ludzie boją się odpowiedzialności, boją krytykanctwa, roszczeniowych postaw i podejrzliwości. Wolą nie ryzykować wygodnej postawy obserwatora i oczekiwacza, aż ktoś, albo samo się zrobi. 
Poza tym pogłębia się rozziew pomiędzy medycznie niewidomymi a widzącymi-niewidomymi. Tym grupom jest wyraźnie nie po drodze i nie ma punktów styczności. Dlatego apele o wzajemne zrozumienie i życzliwość są apelami nieskutecznymi, ponieważ jedynie jednostki są wrażliwe społecznie na sprawy kraju i innego człowieka. 
 
 aaa 
6.5. Co nam zostało z tych lat, czyli lwi pazur 
Jerzy Ogonowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Wydaje się, że w okresie ostatnich ponad dwudziestu lat stosunki społeczne uległy bardzo głębokim przemianom. Odpowiedź na pytanie: "co nam zostało z tych lat...", musi zatem odnosić się i do tych przeobrażeń, jak i do historii. Jest wiele mitów, tak o czasach minionych, jak i obecnych. Oczywiście, liczby nie kłamią, warto jednak zastanowić się, skąd się biorą. 
Kiedy byłem w szkole dla niewidomych, z jakiegoś niezrozumiałego powodu traktowano mnie jako jednostkę aspołeczną (tak określano u zarania socjalizmu osoby, które wolały czytać książki niż machać łopatą czy walić piłką). A przecież brałem udział w szeregu kółkach zainteresowań, organizowanych zajęciach, a także nawet i w tych łopatologiczno-grabiowych, chociaż pod przymusem. Szczególnie lubiłem wybierać ziemniaki z kopca, bo często, póki mnie nie nakryli, udawało mi się walnąć zgniłym kartoflem w jakąś wychowawczynię lub kucharkę od tyłu, a ona przez dłuższy czas nie wiedziała, kto to robi. Laury za pracę społeczną zbierali ci, którzy bardzo głośno walili łopatami o ziemię, grabili śmiecie i trawę, nosili skrzynki, a także ci, którym powierzano liczne ważne prace fizyczne i nadzorujące (zamykanie wieczorami okien, ustawianie krzeseł, gaszenie świateł przed nocą itp.). 
W szkole średniej było już inaczej, moje zainteresowania zostały wykorzystane do prowadzenia zespołu muzycznego, kółek dyskusyjnych itp., ale to nie miało nic wspólnego z PZN-em. Natomiast w pierwszej klasie licealnej zainteresowała się mną przewodnicząca koła PZN i wylansowała mnie na sekretarza. Wkrótce okazało się, że jako sekretarz, wśród mocno podstarzałych członków koła, nie miałem nic do roboty i następną kadencję oraz dalsze szybko sobie odpuściłem. Wprawdzie obecny na zebraniu wyborczym kierownik biura okręgu zachęcał mnie, abym pokazał swój lwi pazur w pracy społecznej, ale jakoś pazur nie wyrósł. 
Na studiach, co się dało, to robiłem w organizacji partyjnej, ZMS-ie, ale studia lingwistyczne zbyt wiele pochłaniały czasu, aby można było go marnować. Jednak w kole PZN wówczas trochę roboty czysto społecznej było w sekcji młodzieżowej, krajowej i na szczeblu okręgu, a także w komisji rozdzielającej stypendia dla studentów. 
Po studiach było już gorzej, raczej dawał się odczuć w Związku wyraźny antyintelektualizm i strach przed zbyt wykształconymi, a mało uległymi. Znalazłem jednak jakieś miejsce w sekcji zatrudnionych poza środowiskiem inwalidów, a sporadycznie przy redagowanych na okazje biuletynach itp., Kiedy zbliżały się wielkimi krokami przemiany, zachciało mi się również działalności w PZN na nieco wyższych szczeblach. 
Udało się po części, natrafiłem bowiem od razu na nieprzezwyciężalną barierę stworzoną przez zwolenników długoletnich rzekomych działaczy. Wtedy zrozumiałem, że ci wybitni są tak mocno uplasowani, że jakakolwiek próba zmiany na tych stanowiskach trąci herezją wymagającą natychmiastowej likwidacji. Zrozumiałem też, że owi wybitni działacze, rzekomo społeczni, biorą wcale niezłe pieniądze za to, że innych maluczkich do pracy społecznej naganiają. Oni brali pensje, apanaże, premie, nagrody, natomiast, jeśli jakiś maluczki zechciał się upomnieć o - wstyd powiedzieć - mamonę, natychmiast był traktowany jako człowiek, do którego w żadnym wypadku nie można mieć ani krzty zaufania. Główne gremia niewidomych znajdowały się w spółdzielczości, ale spółdzielcze góry do tych dołów się nie zniżały, chyba że musiały dopilnować, aby te doły działały społecznie, tj. bez jakichkolwiek apanaży. A w górze było zupełnie inaczej: jeden bardzo znany działacz umiał tak się urządzić, że brał tych pieniędzy, ile wlazło i nie wlazło, miał nawet w gabinecie skrytkę w ścianie na dolary, które w końcu kiedyś ktoś zaufany mu buchnął. 
Tak wywrócił mi się jeszcze w młodości pierwszy mit socjalistycznych działaczy poświęcających życie, albo i więcej, dla dobra niewidomych. Poświęcali, to prawda, ale nie za darmo. Oczywiście, ci prawdziwi społecznicy też byli, oni rzeczywiście nadawali sens istnienia PZN, bez nich najprawdopodobniej nic by się pożytecznego nie działo w tej organizacji. Ale to nie oni zbierali laury, oni byli naganiani przez tych, co dostawali odznaczenia. Ci ostatni też nie zrozumieli, kiedy okazało się, że idzie nowe i nadal usiłowali zostać na swych pozycjach, co ostatecznie przyspieszyło degradację Związku. 
Chcę z całą mocą podkreślić, że znaczenia owych "działaczy" za ciężkie pieniądze nie można przekreślać. Stanowili oni główny trzon aktywu PZN, kierunki ich działań były słuszne, skuteczne i ostatecznie prowadziły do podniesienia rangi inwalidów wzroku. Tyle tylko, że należy odbrązowić ich charaktery, widzieć w nich zwykłych ludzi, którzy chcieli zarobić na siebie i rodzinę, a skoro mieli po temu okazję, to z niej skorzystali, bo chcieli żyć dostatnio i godnie, a nie w klasztorach. 
	Nowe czasy niosły za sobą inne rozwiązania, a może tylko inny stał się ich społeczny kontekst. Przede wszystkim rozpadła się większość spółdzielń, niewidomi nie mieli już gdzie działać w większej gromadzie. Ci, którzy się ostali, utracili górnicze zarobki, często zarabiali tylko minimum, praca stała się towarem reglamentowanym. Pod koniec socjalizmu byłem w zarządzie koła PZN i w zarządzie okręgu. Przewodniczący koła organizował pracę zarządu tak, że w ciągu kadencji nawiązywaliśmy parami (niewidomy i słabowidz) kontakty ze wszystkimi podopiecznymi, odwiedzaliśmy ich w domach, składaliśmy sprawozdania z wizyt i przedstawiali potrzeby tych członków koła. Jednak obiecywać pomoc mogliśmy już coraz rzadziej. Zginęły zapomogi, dotacje, coraz mniej było środków na działalność statutową. Z ramienia prezydium zajmowałem się szkolnictwem specjalnym, studentami i sekcją zatrudnionych poza środowiskiem inwalidów. Zmiany szły szybko, ale jeszcze udawało mi się, np. nawiązać skuteczne kontakty z kuratorium, mieć wpływ na obsadzanie dyrektora w placówce dla niewidomych. Opór jednak był wielki i trzeba było ostro walczyć nawet o takie oczywiste rzeczy, jak obowiązek znajomości brajla przez nauczycieli uczących w szkole dla niewidomych. PZN oddawał kolejno przyczółki strategiczne, a więc szkolnictwo, pomoc materialną, prawa zwane przywilejami. Pojawiało się z kolei coraz więcej kursów dla nowo ociemniałych w zakresie nauki brajla, orientacji przestrzennej, a potem samoobsługi itp. Ponieważ jednak kursy były prowadzone przez płatnych instruktorów, stały się smakowitym kąskiem dla tych działaczy, którzy utracili dawne zarobki w spółdzielniach, a także dla innych, których renty przestały stopniowo wystarczać na godne życie. Teraz trzeba było przypodobać się kierownictwu okręgu, żeby zechcieli wysłać na dany kurs. W kolejnych latach kursów było coraz więcej, chętnych do ich prowadzenia - również, a dla uczestników stały się one pewnym sposobem na życie, zwłaszcza różnego typu szkolenia, gdzie można za darmo się wyżywić i spędzać przyjemnie czas. 
	Gdzieś zaczęli ginąć dawni, utrzymujący stały kontakt telefoniczny z podopiecznymi, działacze PZN. Okazało się bowiem, że kiedy płacić trzeba było za telefony i nie można było tych telefonów wykonywać w pracy, bo albo pracy już nie było, albo zakład kontrolował rozmowy, to i działaczom się odechciało. Zwrot kosztów za rozmowy przez jakiś czas jeszcze był, ale oni zawsze ten zwrot mieli, chociaż korzystali z telefonów służbowych i nikt ich nie reglamentował. Pojawiły się również niepełne zwroty za przejazdy na zebrania do innego miasta. Tu znów część działaczy wykruszyła się stwierdzając, że jak nie będzie pełnego zwrotu, to nie jadą. Tak pomaleńku ginął mit bezwzględnego zaangażowania i oddania sprawie dawnych wielkości związkowych. 
	Działaczy zaczęto nazywać wolontariuszami, a sam wolontariat zaczął stopniowo ulegać formalizacji. Żeby móc skorzystać z różnych dotacji, zwłaszcza pefronowskich, konieczna jest umiejętność wypełniania różnego rodzaju formularzy opartych na bizantyńskich zasadach i procedurach. Podobno ma to chronić przed nadużyciami, ale w rzeczywistości nie chroni przed niczym, natomiast mocno sprzyja kolesiostwu i tworzeniu towarzystw wzajemnej adoracji. Tak więc do wolontariatu przystępują coraz częściej różnego rodzaju spryciarze, prawdziwie zaangażowanych jest coraz mniej, bo jakieś procedury źle wypełnione mogą pociągnąć za sobą nie tyle wdzięczność korzystającego z pomocy, co opryskliwość ze strony urzędnika. Sytuacja ta w jakimś sensie przypomina mi owych działaczy naganiających za pieniądze do pracy społecznej. Obecnie jednak już są to ludzie całkiem zdrowi, którzy do tej pracy nie tyle naganiają, co egzekwują obowiązujące procedury, których twórcy najprawdopodobniej czerpali pełnymi garściami z książek Franza Kafki. 
	Rozważania powyższe można by snuć długo i zawile. Ogólnie rzecz biorąc, należy uznać, że wolontariat w Polsce nie może się rozwijać, bo wolontariusze zajmują się za darmo tym, za co inni biorą cięższe lub lżejsze pieniądze. W dodatku wolontariusz jest narażony na napastliwość i chamstwo urzędnika nadzorującego. Może się i tak zdarzyć, że poniesione koszty nie zostaną zwrócone, bo w czwartej linijce, w trzecim wyrazie jest literówka i trzeba to poprawić oraz poświadczyć za zgodność. Niepełnosprawni stali się środkiem do zarabiania dla zbyt dużej grupy społecznej: urzędników zarządzających środkami, urzędników nadzorujących zgodność z procedurami, pracodawców itp. Zatem wolontariusz czyniący dobro, otoczony jest chmarą sępów, które tylko patrzą, jak zarobić na niepełnosprawnych, a może i na tym głupim wolontariuszu. 
Znam trochę wolontariat we Włoszech i wiem, że wolontariusz nie musi przesadnie bawić się w wypełnianie papierów i inne sprawy. Dostaje zwrot poniesionych kosztów, np. za benzynę, nie musi w tym celu mieć potwierdzenia Organizacji Narodów Zjednoczonych ani Trybunału Europejskiego. 
I ostatnia sprawa warta zasygnalizowania: przemiany społeczno-polityczne miały w tle coś w rodzaju namawiania niepełnosprawnych do żądań. Kiedy rozmawiam z młodymi niewidomymi i słabowidzącymi, uderza zawsze owo oczekiwanie, co z tego można mieć. Zaprocentowała idea, że żebractwo nie jest niczym zdrożnym, o pomoc zawsze można poprosić. Spotkałem młodych, których namawiałem do udziału w sympozjach komputerowych. U podstaw tej imprezy leżała - obok typowych wykładów - wymiana doświadczeń, co w początkach użytkowania komputerów przez niewidomych było sprawą bardzo ważną. Indagowani młodzi jednak zastanawiali się, czy warto, czy czegoś się tam dowiedzą. Kiedy stwierdziłem, że jeśli sami się nie dowiedzą, bo dysponują głęboką znajomością zagadnienia, to może przekazaliby coś z tej swojej wiedzy innym. Odnosiłem jednak wrażenie, że tak szeroki sposób patrzenia przekracza możliwości tych młodych. Mamy tu do czynienia z syndromem obdarowywanych, którzy oczekują nadal na dary i do głowy im nie przychodzi, że sami też mogliby coś darować. Tak zresztą czynią nie tylko ludzie, ale także dzikie zwierzęta, których dlatego zaleca się nie karmić. 
W czasach socjalizmu, w pewnym momencie stwierdziłem, że podstawowym kryterium uspołecznienia danej jednostki jest uczestnictwo w zebraniach, naradach i spotkaniach. Dla mnie z kolei jedyną miarą wartości społecznego działania jest to, na ile zapada ono w umysły i serca konkretnych osób. Takie działania kierowane do poszczególnych jednostek mają jednak tę wadę, że koło nich nikt nie czyni hałasu. Może więc i u nas aktualnie mamy więcej takich prawdziwych wolontariuszy, tylko nikt ich nigdzie nie rejestruje, nikt o nich nie śpiewa, ani do nich modłów nie zanosi. Aktualny wolontariat w kraju jest w okresie kształtowania się. Jeśli objęte nim będą wyłącznie dziedziny, w których inni pobierają niezłe pieniądze, to nie ma co liczyć na jego rozwój, nikt nie chce być jeleniem. Wolontariusz, jeśli nie bierze pieniędzy, musi ponadto mieć poczucie, że go szanują, a nie wykorzystują. Poza tym inaczej działają struktury społeczne, grupy i administracja teraz, a inaczej działały poprzednio. Stefan Kisielewski pisał, że wprawdzie pieniądze szczęścia nie dają, ale każdy chce to sam sprawdzić. Wolontariat może być albo wymuszony, (jeśli nikt nie chce za to dać pieniędzy), albo ma charakter dóbr wyższego rzędu, kiedy te podstawowe (odżywianie, opieka lekarska, ubranie itp.) zostaną zaspokojone. Dlatego w krajach wysoko rozwiniętych, mimo kryzysów, emeryci zajmują się wolontariatem, bo podstawy materialne zapewnia im świadczenie. Jeśli kryzys gospodarczy będzie nadal się pogłębiać, to i tam wolontariat zacznie usychać. Tak czy siak, mity warto analizować i obalać. 
 
aaa 
6.6. Dylematy pracy społecznej i wolontariatu 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Józef Szczurek w artykule "Jak to wytłumaczyć?", poruszył wiele ważnych zagadnień. Z pewnością jednak nie wyczerpał zagadnienia, bo nie jest to możliwe w jednej krótkiej publikacji, a poza tym każdy z nas może mieć inne spojrzenie na ten sam problem, zjawisko, działanie itd. Korzystając z tego, że również mogę mieć własny pogląd na omawiane zagadnienia, przedstawię kilka ocen, które, moim zdaniem, są ważne dla naszego środowiska. 
Nie będę starał się pokazywać różnic między pracą społeczną a wolontariatem. I bez tego zagadnienie jest bardzo złożone, głęboko osadzone w aktualnej i historycznej rzeczywistości. Bezinteresowne zaangażowanie w pracę na rzecz innych zależy od wielu czynników i wymaga pogłębionych analiz socjologicznych. Chcę jedynie zwrócić uwagę na pewne aspekty tej działalności, które mogły i mogą wpływać na postawy niewidomych i słabowidzących wobec pracy społecznej. 
W paragrafie 6 Statutu PZN czytamy: 
"Związek opiera swoją działalność na pracy społecznej członków do prowadzenia swych spraw może zatrudniać pracowników". 
Jest to prawidłowy zapis, gdyż bez zatrudnienia pracowników, stowarzyszenie takie jak PZN, nie mogłoby funkcjonować i zaspokajać potrzeb swoich członków. Czy zaspokaja je dzięki zatrudnionym pracownikom, to już inne zagadnienie. Z pewnością oceny są tu zróżnicowane i zależą od osobistych doświadczeń. Jeżeli np. ktoś skorzystał ze szkolenia w orientacji przestrzennej, uzna, że PZN mu pomógł. Jeżeli ktoś wymaga pomocy socjalnej i nie zawsze ją otrzyma, to uzna, że PZN jest zbędny. 
Postawy te mają wpływ również na ocenę działalności społecznej w Związku, a więc i na chęci angażowania się w nią. 
Myślę, że PZN nie wypracował jeszcze form działalności, tej opartej o pracę społeczną również, która zaspokaja istotne potrzeby osób z uszkodzonym wzrokiem, a nie wymaga wielkich pieniędzy, grantów, programów, udziału w konkursach o fundusze, rozliczeń, własnego wkładu itd. Może to kiedyś nastąpi, ale obecnie takiej działalności nie ma w nadmiarze. 
Działalność społeczna, ta najbliższa zwykłym ludziom, powinna odbywać się przede wszystkim w kołach PZN-u. Tymczasem koła skupiają się przede wszystkim na pozyskiwaniu pieniędzy i organizowaniu, najogólniej rzecz ujmując, imprez integracyjnych. Taka działalność nie wszystkim odpowiada. Starania o pieniądze są w jakiś sposób upokarzające dla działaczy, a imprezy integracyjne dotyczą niewielkiej części członków PZN, w większości tych samych. Myślę, że jest to jedna z istotnych przyczyn osłabienia zainteresowania działalnością społeczną w PZN. Ciekawe, jak sprawa ta wygląda w małych organizacjach. 
Od lat działają też w PZN-ie czynniki, które negatywnie wpływają na ocenę działalności społecznej. Pomijam tu wszelkie uwarunkowania wynikające z natury ludzkiej, konflikty, wygórowane ambicje, zawiść itd., chociaż one również odgrywają jakąś rolę. Rola ta jednak jest ani mniejsza, ani większa niż w innych środowiskach. 
Przed laty PZN zaczął wypłacać tak zwane lektoraty społeczne. Uznano to za wielki sukces ówczesnych władz Związku. Moim zdaniem nie było to korzystne. Przez cały czas toczyła się walka - z jednej strony o różnicowanie wysokości lektoratów w zależności od stanu wzroku i pełnionych funkcji społecznych, a z drugiej strony o ich ujednolicenie, tj. wypłacanie w jednakowej wysokości. Przez kilkanaście lat znajdowałem się w środku tej walki i brałem w niej czynny udział po stronie zwolenników różnicowania. Były okresy, w których odnosiliśmy sukces i ZG PZN uchwalał regulamin uwzględniający zróżnicowanie. Następnie, na skutek nacisku oddolnego, częściowo wycofywał się z wcześniejszych decyzji. 
W rezultacie, lektoraty otrzymywało wiele osób, którym były one zbędne - zbędne jako pomoc rehabilitacyjna, która ułatwiała działalność społeczną, ale oczywiście, bardzo przydatne jako zastrzyk finansowy. Ilustracją tych nieprawidłowości może być dwóch przewodniczących kół, którzy otrzymywali omawianą pomoc. Okazało się, że jeden z przewodniczących, który otrzymywał lektorat i zatrudniał lektora, był jednocześnie lektorem innego przewodniczącego. Z pewnością zjawiska takie nie były powszechną praktyką, ale w bardziej "strawnej" postaci występowały tak często, jak często członkowie PZN-u nieźle widzą i mogą posługiwać się pismem. 
Jak się wydaje, społeczne lektoraty przyczyniały się do osłabiania etosu działalności społecznej. Ale to zamierzchła przeszłość, bo PZN już od kilkunastu lat lektoratów nie przyznaje i nie wypłaca. A jak jest obecnie? 
W sprawozdaniu z działalności PZN w 2010 r. czytamy: 
"Do realizacji zadań na rzecz niewidomych i słabowidzących Związek zatrudniał pracowników. Było to 1091 osób zatrudnionych na 899,52 etatach przeliczeniowych. 
 Wzrost zatrudnienia w osobach stosunku do 2009 roku wyniósł 2,8 proc. a w etatach 3,9 proc. 
Wśród zatrudnionych było ponad 350 osób z dysfunkcją wzroku. 
Ponadto do realizacji wielu działań, zwłaszcza w ramach projektów zatrudniano specjalistów na umowy-zlecenia lub umowy o dzieło. W skali Związku było to ok. 1000 osób na ponad 15 tys. godzin. 
Wiele zadań wykonywali niewidomi działacze Związku oraz wolontariusze, którym należą się specjalne podziękowania". 
 Jak Państwo widzą, Związek jest wielkim pracodawcą, zatrudnia również niewidomych i słabowidzących. Oczywiście, nie można podważać potrzeby zatrudnienia pracowników, niewidomych, słabowidzących i widzących. Uwzględniając jednak ich liczbę, można by dojść do wniosku, że praca w PZN wre. Niestety, jego członkowie nie zawsze tak to oceniają. 
Zwróćmy uwagę na zatrudnienie osób niewidomych i słabowidzących. Było ich ponad 350 i byli to dyrektorzy okręgów, różni specjaliści, ale także przewodniczący kół. W ubiegłym roku działało 359 kół PZN. Można więc przyjąć, że w większości z nich zatrudnione były osoby, które pełniły funkcje społeczne z wyboru. 
Nie można powiedzieć, że zatrudnienie niewidomych i słabowidzących, jeżeli są tylko takie możliwości, jest czymś złym. Jednak z pewnością nie podnosi to rangi pracy społecznej. Myślę, że osoby, które za swą pracę nie otrzymują wynagrodzenia, nie patrzą dobrze na kolegów, którzy wykonują podobne czynności, tyle że za pieniądze. 
Takie również są dylematy działalności społecznej i wolontariatu, a jako że są to dylematy, nie ma dobrego wyjścia. Zresztą może i jest, ale ja go nie znam. 
 
 aaa 
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
7.1. Wnioski o dodatkowe 100 zł do świadczenia pielęgnacyjnego - do końca października 
Oprac. Natalia Łyczko 
 
Źródło: www.mpips.gov.pl 
Data opublikowania: 2011-10-06 
 
Do 31 października 2011 r. należy składać wnioski o przyznanie w listopadzie i grudniu dodatkowej pomocy do świadczenia pielęgnacyjnego - informuje Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. 
27 września 2011 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę ustanawiającą rządowy program wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Uchwała ta przewiduje, że osoby mające w listopadzie lub grudniu 2011 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego - na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), otrzymają dodatkowe świadczenie w wysokości 100 zł miesięcznie. Pomoc ma być przyznawana po wystąpieniu z wnioskiem w tej sprawie. 
We wtorek, 4 października 2011 r., Rada Ministrów przyjęła rozporządzenie dotyczące szczegółowych warunków realizacji wskazanego programu. Zgodnie z wprowadzonymi regulacjami, pomoc zostanie wypłacona w przyjętym w danej gminie terminie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w listopadzie i grudniu 2011 r. Za jej przyznawanie i wypłatę odpowiada organ realizujący świadczenia rodzinne (tj.: wójt, burmistrz, prezydent miasta lub upoważniony kierownik bądź pracownik ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy). 
Osoba, której przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, musi złożyć do ww. organów wniosek o przyznanie pomocy (nie został określony wzór takiego wniosku, co oznacza, że jego forma jest dowolna). Wniosek powinien zostać złożony w terminie do 31 października 2011 r. 
Jak wynika z rozporządzenia, pomoc ma być przyznawana niezależnie od dochodu. 
Osoby, którym świadczenie pielęgnacyjne za miesiące listopad lub grudzień 2011 r. będzie przyznane po 31 października 2011 r., wniosek o przyznanie pomocy powinny złożyć w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stała się ostateczna. Wnioski złożone po upływie tych terminów zostaną pozostawione bez rozpoznania. 
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. 
Pomoc realizowana będzie ze środków budżetu państwa. 
 
 aaa 
7.2. Wynik wyborów to szansa na stabilizację i kontynuację działań Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-10-12 
 
Znamy już wyniki wyborów do Sejmu i Senatu. O powyborczy komentarz poprosiliśmy posłów z niepełnosprawnością, którzy zasiądą w sejmowych ławach. Ich sylwetki prezentowaliśmy wcześniej na naszym portalu. 
 
Marek Plura, poseł na Sejm z ramienia PO, kandydujący w okręgu katowickim, cieszy się, że Polacy w wyborach parlamentarnych wybrali stabilizację. 
- To znaczy, że Polacy chcą krok za krokiem realizować zmiany. 
Z punktu widzenia osób niepełnosprawnych konsekwencja jest bardzo ważna. Przed nami ratyfikacja karty praw osób niepełnosprawnych to wymaga spokoju politycznego. Taki wynik wyborów jest najlepszy, żeby te sprawy ruszyły do przodu - mówi Marek Plura. Poseł mówi także o swoich priorytetach. - Chciałbym, żebyśmy mogli w tej kadencji Sejmu usprawnić system pomocy rodzinie z dzieckiem niepełnosprawnym. Ten układ polityczny wydaje mi się do tego najlepszy - dodaje Plura. Poseł cieszy się z sukcesu swoich niepełnosprawnych kolegów, którzy zasiądą w parlamencie: Sławomir Piechota w Sejmie oraz Jan Filip Libicki w Senacie. 
- To, że Jan Filip Libicki został senatorem, będzie dobrym "pasem transmisyjnym" dla wspólnych działań - komentuje Plura. 
- Osobiście jestem wdzięczny mieszkańcom Śląska, gdzie się urodziłem i mieszkam, że na mnie głosowali. To oznacza, że nasze społeczeństwo akceptuje osoby niepełnosprawne, że nie budzi to jego obaw, iż niepełnosprawność będzie przeszkodą w sprawnym działaniu. Myślę, że moi wyborcy widzą we mnie osobę, która priorytetowo będzie zajmowała się sprawami osób niepełnosprawnych, i tak na pewno będzie - dodaje Plura. 
 
Z sukcesu cieszy się także Ligia Krajewska, która uzyskała 10. wynik na liście w Warszawie. 
- Wyniki wyborów dla PO są dobre, dla Warszawy - bardzo dobre. Wiadomo, że w Warszawie nie jest łatwo zdobyć mandat posła. Myślę, że moja ciężka praca przyniosła taki efekt. Bardzo się cieszę, że tyle osób mi zaufało i że spełniam wymagania tylu wyborców - komentuje posłanka. 
Krajewska bardzo wyraźnie podkreśla istotne ze swojego punktu widzenia działania na rzecz osób z niepełnosprawnością. 
- Uważam, że jest zbyt mała aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych. Należy wprowadzać na rynek pracy jak najwięcej osób z niepełnosprawnością - mówi posłanka. 
- Nie ma nic gorszego dla osoby niepełnosprawnej niż zamknięcie w domu. Jestem zdziwiona, że nawet urzędy publiczne płacą składki na PFRON zamiast zatrudniać osoby z niepełnosprawnością. Być może znika coraz więcej barier architektonicznych, ale nie mentalnych - dodaje Krajewska. 
Posłanka uważa, że nie chodzi tu o szczególne traktowanie osób niepełnosprawnych, ale ich rzeczywiste umiejętności merytoryczne. 
- Sama znam wiele takich osób z niepełnosprawnością i wiem, że są świetne i że warto w nie inwestować - zapewnia Krajewska. 
 
Sławomir Piechota, który startował we Wrocławiu, podobnie jak Marek Plura uważa, że wyborcy głosujący na osoby niepełnosprawne doceniają w ten sposób ich ciężką pracę. Osiągnięty wynik wyborczy również ocenia w kategorii stabilizacji. 
- Uważam, że wyborcy docenili w ten sposób wykonaną przez ostatnie cztery lata pracę. Ludzie zaczęli odczuwać dumę z bycia Polakami, zaczęliśmy dostrzegać, że Polska potrafi dużo lepiej radzić sobie w kryzysie niż inne kraje europejskie. 
Piechota cieszy się, że w ostatnim czasie sprawy osób z niepełnosprawnością stały się rzeczywistym priorytetem w polityce państwa. 
- Przestano wiązać kwestie osób niepełnosprawnych tylko z pomocą społeczną. Gdy nie mówimy o tych sprawach w tonie łzawej filantropii, ale w kontekście praw obywatelskich, to przekłada się to na konkretne rozwiązania - mówi poseł i wylicza jednym tchem: Sejm bez barier, wybory bez barier, ustawa o rencie socjalnej, ustawa o języku migowym. - To dowody na konkretne kroki do przodu - mówi Piechota. 
- Mam poczucie ogromnej satysfakcji, że w tym uczestniczyłem, ale też zdaję sobie sprawę, że dokonało się to przy wielkim wsparciu premiera, prezydenta, marszałka. Wcześniej czułem się petentem, a teraz jesteśmy partnerami - cieszy się Piechota. 
Piechota uznaje za fenomen, że funkcję pełnomocnika rządu do spraw osób niepełnosprawnych sprawowała przez cały czas ta sama osoba i - najprawdopodobniej - pracę tę będzie kontynuować w nowej kadencji. 
- To kolejny dowód osiągniętej stabilizacji - dodaje poseł. 
 
aaa 
7.3. Prezydent podpisał ustawę o rencie socjalnej 
PAP 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2011-10-07 
 
 Do 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia będą mogły zarobić bez utraty świadczenia osoby pobierające rentę socjalną - zakłada nowela ustawy o rencie socjalnej, którą podpisał prezydent Bronisław Komorowski. 
Prawo do renty socjalnej mają osoby pełnoletnie całkowicie niezdolne do pracy z powodu niesprawności, która powstała albo przed ukończeniem 18. roku życia, albo w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej (przed 25. urodzinami), albo w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. 
Dotychczasowe przepisy mówią, że prawo do renty socjalnej zawiesza się za miesiąc, w którym zostały osiągnięte przychody wyższe niż 30 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W myśl noweli osoby korzystające z renty socjalnej będą mogły dorobić dokładnie tyle samo, ile inne grupy uprawnione do rent i emerytur. 
Zdaniem wnioskodawców zmiana prawa doprowadzi do aktywizacji zawodowej niepełnosprawnych. Zwracają oni uwagę, że po wprowadzeniu limitu dochodu w wysokości 30 proc. spadła liczba rencistów socjalnych szukających pracy. 
Rentę socjalną pobiera ok. 251 tys. osób. Średnia wysokość tego świadczenia to ok. 608 zł. To najniższe świadczenie przyznawane przez ZUS. 
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. Prezydent podpisał ją 5 października. 
 
aaa 
7.4. Nie jest łatwiej o rentę 
Jan Kalicki, oprac.: AJ 
 
 Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-10-03 
 
 Zatrudnienie krótsze, niż pięcioletnie w ostatnim dziesięcioleciu nie przekreśla prawa do renty. Jednak dodatkowe warunki, które od 23 września br. miały zostać złagodzone, mogą okazać się nie do spełnienia - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Od 23 września 2011r. obowiązuje ustawa z 28 lipca 2011 o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Uregulowała ona w sposób wyraźny, kiedy nie jest konieczne posiadanie co najmniej pięcioletniego stażu ubezpieczeniowego w ostatnim dziesięcioleciu przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Warunku tego nie muszą spełniać osoby, które udowodniły okres składkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz są całkowicie niezdolne do pracy. 
Obecnie trzeba udowodnić o pięć lat dłuższy staż pracy, żeby ZUS odstąpił od warunku przepracowania co najmniej pięciu lat w ostatnim dziesięcioleciu. Ponadto przepisy obowiązujące od 23 września br. pozwalają zaliczyć do tego stażu wyłącznie okresy składkowe. Jakiekolwiek okresy nieskładkowe (np. pobierania świadczeń chorobowych, opieki na dzieckiem czy studiów wyższych) nie mogą być wliczone do tych 25 lub 30 lat. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 3 października 2011 r. 
 
aaa 
7.5. Telepraca 
PAP 
 
Źródło: http://www.popon.pl 
Data opublikowania: 2011-10-14 
 
 Polska Agencja Prasowa, a za nią media ogólnopolskie: Dziennik, Dziennik Gazeta Prawna, Gazeta Wyborcza, Wirtualna Polska, Onet, Money, Forsal, Stooq pisały o konferencji, która zorganizowana została w dniu wczorajszym przez Pracodawców RP. W konferencji udział wziął przedstawiciel POPON Mateusz Brząkowski, doradca prawny POPON. 
Zbyt szczegółowe obowiązki pracodawców z zakresu BHP czy nieprecyzyjne przepisy o ewidencji czasu pracy telepracownika - to m.in. główne bariery rozwoju w Polsce telepracy, które należałoby zlikwidować - oceniają eksperci Pracodawców Rzeczpospolitej Polskiej. 
W Polsce zaledwie 3,2 proc. pracodawców decydowało się na zatrudnienie pracowników w formie telepracy, podczas gdy w krajach Unii Europejskiej odsetek ten sięga kilkunastu procent, np. w Skandynawii jest to 15 proc., a w krajach Beneluksu 14 proc. - mówiła ekspert Pracodawców RP Wioletta Żukowska podczas czwartkowej debaty pod hasłem "Co hamuje rozwój telepracy?". 
Według danych Pracodawców RP, wyłącznie w formie telepracy chciałoby pracować 11,2 proc. Polaków, zaś 36,8 proc. mogłoby być zatrudnionych w tej formie częściowo. Ponad połowa (58,4 proc.) zatrudnionych deklaruje, że nie chciałaby takiej formy pracy. Jak przypomniała, w Polsce ustawa o telepracy obowiązuje od 2007 r. Według niej główne bariery rozwoju tej formy pracy to "zbyt szczegółowe obowiązki nałożone na pracodawców dotyczące BHP w domu telepracownika, problemy z dostępem do nowoczesnych technologii oraz ograniczenie wykazu stanowisk, które mogą być organizowane w tej formie". 
Żukowska podkreśliła, że zalety telepracy dla pracownika to możliwość godzenia życia zawodowego z prywatnym, redukcja kosztów dojazdu, elastyczny czas pracy oraz aktywizacja niepełnosprawnych i osób sprawujących opiekę nad dziećmi, natomiast dla pracodawcy to m.in. ograniczenie kosztów utrzymania stanowiska pracy, wzrost wydajności pracowników oraz możliwość zatrudnienia specjalistów z różnych regionów. 
Wśród wad wymieniła z kolei obawę pracowników przed izolacją od współpracowników, a ze strony pracodawców - obawę utraty kontroli nad telepracownikiem oraz konieczność poniesienia kosztów związanych z zakupem i utrzymaniem sprzętu. 
Doradca prezydenta Pracodawców RP ds. prawa pracy Witold Polkowski podkreślił, że w Komisji Trójstronnej rozpoczynają się rozmowy dotyczące niezbędnych zmian w Kodeksie pracy, chodzi m.in. o rozszerzenie wykazu stanowisk organizowanych w formie telepracy oraz przepisy dotyczące zapewnienia warunków BHP przez pracodawcę. "Absurdalne są zapisy, z których wynika że pracodawca ma odpowiadać za poziom wilgoci, temperaturę czy instalację elektryczną w domu pracownika" - ocenił. 
Natomiast radca prawny, były sędzia Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Paweł Korus zwrócił uwagę na konieczność zmian przepisów dotyczących czasu pracy. "Pracodawca ma obowiązek wyznaczyć godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy oraz prowadzić ewidencję czasu pracy, co w przypadku telepracy jest często niewykonalne" - wyjaśnił. Według niego, brakuje też zapisów o możliwości wypłacania telepracownikowi ekwiwalentu np. za środki higieny osobistej jak mydło i przerzuceniu na pracownika obowiązku zaopatrzenia w takie środki. 
Doradca ds. prawnych Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych Mateusz Brząkowski mówił, że potencjalnie największą korzyść z takiej formy zatrudnienia odniosłyby osoby z niepełnosprawnością ruchową lub osoby niewidome i niedowidzące. Jednak, jak zaznaczył, te osoby zwykle są słabiej wykształcone, natomiast pracodawcy oferują zatrudnienie w formie telepracy dla osób dobrze wykwalifikowanych. "Od 2007 r. jakaś grupa niepełnosprawnych korzysta z telepracy, ale ten odsetek jest nadal bardzo mały" - dodał. 
Natomiast zdaniem eksperta NSZZ "Solidarność" Barbary Surdykowskiej, bariery są bardziej mentalnościowe. "Pracodawcy obawiają się, że stracą kontrolę nad pracownikiem, który stanie się mniej efektywny" - oceniła. Dodała, że barierą jest także ograniczony dostęp do internetu w regionach mniej rozwiniętych. Według niej oprócz zmian w prawie, do rozwoju telepracy mogłyby przyczynić się ulgi podatkowe zachęcające pracodawców, np. ulgi dotyczące zakupu i utrzymania sprzętu. 
Według polskich przepisów, telepraca to praca regularnie wykonywana poza zakładem pracy z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. 
Według danych Pracodawców RP, na świecie w formie telepracy zatrudnionych jest ok. 60 mln osób, z czego połowa to Amerykanie. 
 
aaa 
7.6. Więcej opiekunów otrzyma świadczenia 
Michalina Topolewska, oprac.: ES 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-10-16, 
 
 Gmina przyzna świadczenie pielęgnacyjne córce, jeżeli opiekuje się dwojgiem rodziców, którzy są małżeństwem, pod warunkiem że są osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym - donosi Dziennik Gazeta Prawna. 
Pozostawanie w związku małżeńskim przestanie być w niektórych przypadkach przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, przysługującego osobie rezygnującej z pracy, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Gmina przyzna je w sytuacji, gdy również drugi ze współmałżonków wymaga opieki i ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. 
Taką zmianę wprowadza wchodzący w życie 14 października 2011 r. art. 1 ust. 6 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. nr 205, poz. 1212). Pozostałe jej zmiany zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2012 r. 
 Oznacza to, że świadczenie będzie mogła otrzymać córka lub syn, jeżeli obydwoje rodzice są niepełnosprawni w stopniu znacznym. Dalej pomoc nie będzie przysługiwać, gdy zdrowy współmałżonek zajmuje się tym drugim, niezdolnym do samodzielnej egzystencji. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 14 października 
2011 r. 

Aaa
7.7. Rozmowa z Jarosławem Dudą, pełnomocnikiem rządu ds. osób niepełnosprawnych 
Rozmawiał: Tomasz Przybyszewski 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2011-10-21 
 
Myślę, że w obszarze osób z niepełnosprawnością obroniliśmy stan posiadania, a nawet go zwiększyliśmy. Zarówno z punktu widzenia większej liczby miejsc pracy, jak i zwiększonego budżetu, a także perspektywy, która w tym roku zacznie procentować. Oznacza to, że mamy szansę na kreowanie pewnej nowej jakości, nowej rzeczywistości, mającej na celu aktywizację osób z niepełnosprawnością w Polsce - mówi Jarosław Duda. 
 
Rozmowa z Jarosławem Dudą, pełnomocnikiem rządu ds. osób niepełnosprawnych, sekretarzem stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej, senatorem w latach 2007-2011, który w październikowych wyborach po raz kolejny uzyskał mandat do wyższej izby parlamentu. 
 
Tomasz Przybyszewski: Rozmawiamy podczas Pierwszej Dorocznej Konwencji Europejskiej Platformy Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu, rok po rozpoczęciu działań mających na celu ograniczanie skali tych problemów społecznych w całej Unii Europejskiej. Czy po tym roku możemy się czymś pochwalić? 
 
Jarosław Duda: Myślę, że trudno tę kwestię analizować w kategoriach: chwalić czy ganić. Sądzę, że to był trudny rok w związku z kryzysem. Jego skutki odczuwamy również w sensie najistotniejszym, w tym obszarze, w którym się poruszamy, czyli w finansach. Nie można było np. znaleźć środków na to, co jest kluczowe w moim przekonaniu, mianowicie na podniesienie kryterium dochodowego, żeby osoby w rodzinie i osoby samotnie gospodarujące miały taką podstawę, która pozwoli im przeżyć, a nie taką, która jest poniżej minimum egzystencji. Tego trzeba się, niestety, dzisiaj wstydzić, to się nie udało. 
 
A co się udało? 
 
Myślę, że w obszarze osób z niepełnosprawnością obroniliśmy stan posiadania, a nawet go zwiększyliśmy. Zarówno z punktu widzenia większej liczby miejsc pracy, jak i zwiększonego budżetu, a także perspektywy, która w tym roku zacznie procentować. Oznacza to, że mamy szansę na kreowanie pewnej nowej jakości, nowej rzeczywistości, mającej na celu aktywizację osób z niepełnosprawnością w Polsce. Ja lub mój następca czy następczyni mamy ciekawą perspektywę do walki z wykluczeniem i ubóstwem, szczególnie w środowisku osób z niepełnosprawnością - zarówno poprzez zgromadzone fundusze, jak i koncepcję, otwartość i uratowanie PFRON. Będę o tym mówił głośno: jako Funduszu z osobowością prawną, a nie z rachunku bankowego, z którego łatwo sobie np. "pożyczyć". 
 
Przekształcenie PFRON w rachunek bankowy zostało jednak ledwie odroczone na trzy lata, do roku 2015. 
 
Mówiąc wprost: mogliśmy obronić PFRON docelowo. Te trzy lata wzięły się stąd, że wchodzi nowe rozporządzenie Komisji Europejskiej, dotyczące pomocy publicznej. Stąd też taka cezura czasowa. Jestem jednak przekonany, że nie będzie zakusów na osobowość prawną Funduszu po tym, jak jeszcze raz sprawdzi się on w trudnej sytuacji. 
 
Czy kolejne działania, m.in. w tej sprawie, odbywać się będą z Panem jako pełnomocnikiem rządu ds. osób niepełnosprawnych? 
 
Jeśli pyta mnie Pan o decyzję premiera, to nie wiem. Natomiast mam takie poczucie, że kilka rzeczy zostało do zrobienia. I tak byłem najdłużej funkcjonującym pełnomocnikiem w historii, bo pełną kadencję. Mam też satysfakcję, że pomimo naprawdę trudnego obszaru i zaangażowania w wiele spraw udało mi się uzyskać reelekcję - mówię o swoim mandacie senatorskim - i to w prawdziwych wyborach jednomandatowych. Jeśli będzie taka wola premiera, to oczywiście podejmę decyzję, która raczej będzie na tak, ale jestem też przygotowany na to, że może być zmiana. Jednak wówczas nie zwalnia mnie to - także jako senatora - od pracy na rzecz środowiska, bo mówiąc krótko: to jest moje życie - nie tylko zawodowe, to jest moja pasja i będę to robił. 
 
Łatwiej jest jednak sterować polityką z poziomu Ministerstwa Pracy. 
 
Oczywiście, że tak, bo tam się ma narzędzia. To jest kluczowe, bo można być politykiem, a nie mieć realnego wpływu na kreowanie rzeczywistości. Natomiast miejsce pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych, wiceministra pracy i sekretarza stanu daje duże możliwości do tego, by działać skuteczniej i bardziej efektywnie. 
 
Czyli jeśli wolą premiera będzie, żeby dalej pełnił Pan funkcję pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych, nie odmówi Pan? 
 
Decyzji ostatecznej nie podjąłem, muszę to też przedyskutować z rodziną, ale myślę, że jeśli będzie taka sugestia czy pytanie, to bardzo poważnie się zastanowię. Nie byłoby chyba dobrze, żeby przerywać coś na tym etapie. Ale też - tak jak powiedziałem, bo nie chcę, żeby to brzmiało asekurancko - nie zastrzegam się. Rozumiem też, że może czasami jest potrzebna zmiana po to, aby wpuścić trochę innej krwi i świeżości. Kontynuowanie czegoś przez osiem lat może być wartością, ale chodzi przecież o to, że tu musi być cały czas dynamiczne działanie. 
 
Na co, Pana zdaniem, obojętnie, czy będzie Pan wciąż pełnomocnikiem, czy będzie to nowa osoba, należy zwrócić uwagę w najbliższej kadencji? 
 
Na zrównoważony rozwój - w sensie zrównoważonego wsparcia w różnych obszarach dotyczących środowiska. Po pierwsze, trzeba zwrócić uwagę na edukację, bo to jest podstawowa rzecz. Po drugie, na jak najszybsze dokończenie Konwencji Praw Osób Niepełnosprawnych, bo musimy ją ratyfikować - to jest poza wszelką dyskusją. Po trzecie, potrzebna jest nowoczesna, konsolidująca, porządkująca ustawa, bo obecna była już nowelizowana sześćdziesiąt parę razy. Na tym bym się koncentrował wspólnie ze środowiskiem. 
Nie trzeba tego robić na wyścigi, lecz założyć sobie np. trzy lata. Do tego czasu opracować zasady współpracy z samorządami i decentralizacji środków PFRON, bo to jest istotne. Trzeba zachować jego osobowość prawną, ale środki przekazać samorządom. Przy tym jest dużo emocji, ale trzeba to robić konsekwentnie, m.in. poprzez działania o charakterze szkoleniowym, bo samorządy trzeba też szkolić. Nie wolno ich zostawić samym sobie, powiedzieć, że się nie znają. Jest właśnie odwrotnie - tam się znają najlepiej. 
Myślę też, że trzeba przemyśleć inny sposób wprowadzania na rynek pracy, tzn. na pewno nie przez Powiatowe Urzędy Pracy. One, w odniesieniu do osób z niepełnosprawnością, absolutnie w moim odczuciu nie zdają egzaminu. 
 
Jak więc powinno to wyglądać? 
 
Bliski jest mi model brytyjski, tzn. wyspecjalizowane agendy, firmy, stowarzyszenia, fundacje, które zdobędą określone certyfikaty i będą otrzymywać od instytucji takiej jak PFRON środki na to, żeby daną osobę znaleźć, przeszkolić, zmotywować i utrzymać na rynku pracy. Dopiero wtedy dostaną za to całą kwotę. Ja dzisiaj nie chcę mówić o tym, jaka ta kwota ma być chodzi o to, żeby to był system zadaniowy. By utrzymać tę osobę w zatrudnieniu, a nie stwierdzić, że po wprowadzeniu jej na rynek pracy już się nią nie interesuje. Jest to więc inna filozofia pracy. 
Wiele jest też do zrobienia w kwestii orzecznictwa. O tym powinienem nawet powiedzieć na początku obecnie orzecznictwo powoduje, że jesteśmy mocno krytykowani za to, że za łatwo można uzyskać orzeczenie, że lekki stopień praktycznie może mieć każdy, a na to przecież idą środki. 
 
Kluczowe pytanie: na co nam pozwoli system. Czy przy lekkim stopniu niepełnosprawności możemy sobie pozwolić na dofinansowanie miejsca pracy od momentu zatrudnienia aż do emerytury? Który kraj na to stać? 
 
Trzeba to przeanalizować. Jest więc wiele pytań, wiele wyzwań to bardzo ciekawa perspektywa. Myślę, że razem z doświadczonymi parlamentarzystami i z tym samym przełożeniem politycznym będziemy się - obojętnie w jakiej konfiguracji - z tym problemem zmagać. 
 
aaa 
7.8. Od nowego roku renciści socjalni więcej dorobią 
.PJ, oprac.: MG 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna 
Data opublikowania: 2011-10-21 
 
 1 stycznia 2012 r. ZUS zawiesi wypłatę renty socjalnej osobie, która osiągnie przychody wyższe niż kwota odpowiadająca 70 proc. przeciętnego kwartalnego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy- informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Kwotę dla celów emerytalnych ogłasza prezes GUS. 
Zmienione zasady dorabiania przez świadczeniobiorców przewiduje ustawa z 30 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o rencie socjalnej. 
Obecnie ZUS zawiesza wypłatę świadczenia za miesiąc, w którym uprawniony dodatkowo zarobi kwotę przekraczającą 30 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, czyli 1009, 90 zł. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 21 października 2011 r. 
 
 aaa 
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
 
aaa 
8.1. Spełnione marzenie 
Józef Szczurek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Tadeusz Golachowski - saksofonista i stroiciel fortepianów - od wczesnego dzieciństwa marzył, aby swoje życie związać z muzyką. W 1962 roku, mając osiem lat, na skutek wybuchu miny, stracił wzrok. Od razu podjął naukę w szkole dla niewidomych dzieci we Wrocławiu. Pierwszym instrumentem, na którym ćwiczył swe umiejętności muzyczne był klarnet. Instrumentom dętym został wierny do końca życia. 
Myśląc o zdobyciu konkretnego zawodu, po ukończeniu szkoły podstawowej, wyjechał do Kalisza i rozpoczął naukę w Technikum Budowy Fortepianów. Wśród nowych współuczniów i nauczycieli czuł się bardzo dobrze. 
Jak pisze w jednym ze swych późniejszych artykułów: "Rozumieli, że od innych chłopaków różnię się tylko tym, że nie widzę. Większość z nich nie miała nigdy do czynienia z niewidomym, ale kiedy przekonali się, że nie trzeba mnie karmić ani prać moich skarpetek, a ja nie jestem ponurym cierpiętnikiem dźwigającym brzemię swego kalectwa i obarczającym nim wszystkich naokoło, zostałem zaakceptowany. Korzystałem też sporo z koleżeńskiej pomocy lektorskiej". 
W 1973 roku zdał egzamin maturalny i powrócił do rodzinnego Wrocławia, gdzie zaczął uczęszczać do średniej szkoły muzyczne. Po jej ukończeniu w 1977 roku dostał się na studia muzyczne, które trwały kolejne cztery lata. I jeszcze jeden cytat z artykułu Tadeusza Golachowskiego, opublikowanego w "Magazynie Muzycznym" Nr 5 1983r.: 
"Studia dały mi ogromnie dużo, nie tylko w zakresie rozwijania techniki instrumentalnej, ale także w kształtowaniu się mego smaku artystycznego. Poznałem twórczość najwybitniejszych kompozytorów od średniowiecza do współczesności. Nauczyłem się doceniać znaczenie wszystkich elementów, które w sumie składają się na interpretację. Na studiach często nagradzano mnie za dobre wyniki, a w 1979 roku otrzymałem nagrodę Ministerstwa Kultury i Sztuki". 
Tadeusz Golachowski przez ponad trzydzieści lat występował jako koncertujący instrumentalista, a także zajmował się zawodowo strojeniem fortepianów. Kierownictwo Wyższej Szkoły Muzycznej we Wrocławiu zaproponowało mu etat stroiciela, który przyjął i wykonywał do końca życia. Ponadto przyjmował indywidualne usługi w zakresie strojenia fortepianów, korekty i drobnych napraw. Zamówienia pochodziły nie tylko od prywatnych klientów, lecz od takich instytucji, jak : 
Wyższa Szkoła Teatralna, Telewizja Polska, Polskie Radio. Często był również angażowany do obsługi różnych imprez estradowych, kursów muzycznych, festiwali, koncertów i sesji nagraniowych. 
Wybitny, niewidomy saksofonista nie zaniedbywał działalności artystycznej. Współpracował z różnymi zespołami, także jako lider, jak w przypadku znanego zespołu Teddy Bear, który zdobył Grand Prix na Festiwalu Jazz nad Odrą w roku 1984. Występował z koncertami w filharmoniach Opola, Wałbrzycha, Wrocławia. Wraz z Januszem Konefałem stworzyli zespół Jazz Duo. Koncertowali, podróżując po kraju i za granicą. 
Choroba serca zabrała wspaniałego artystę - Tadeusza Golachowskiego w pełni sił i możliwości twórczych. Zmarł 16 września 2008 roku, zostawiając w pogrążonych w żalu żonę i czworo dzieci . 
Swoją wiedzą o stroicielstwie fortepianów i przeżyciami na scenie muzycznej często dzielił się z czytelnikami "Magazynu Muzycznego" i "Nowego Magazynu Muzycznego", dzięki czemu jego miłość do sztuki i ludzi pozostanie z nami na długi czas. 
 
aaa 
8.2. "Śpiewa pięknie, bo sercem" 
Oprac. Józef Szczurek 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Pół wieku śpiewania 
Elżbieta Makowska 
 
Minęło 50 lat od pierwszego publicznego występu znakomitego niewidomego śpiewaka (barytona) - Ryszarda Gruszczyńskiego. Zadebiutował w koncercie Polskiego Radia w Krakowie. Od tamtej pory jego życie potoczyło się jak w niezwykłej opowieści. Choć musiał pokonywać niezliczone przeszkody stawiane przez los, zdołał dzięki swemu talentowi, ukochaniu sztuki wokalnej, ogromnej pracowitości i niespożytej energii osiągnąć sukcesy dostępne niewielu artystom - znalazł się na szczytach sławy, wśród najwyższej klasy śpiewaków. Jego głos znany jest nie tylko w Polsce, ale także daleko poza jej granicami. Amerykańska wytwórnia "Paramount" nakręciła film, oparty na biografii niewidomego śpiewaka, z jego udziałem, pokazujący, w jaki sposób ukształtował sobie życie. 
"Dla mnie to nie była praca, lecz cały sens mojego życia" - powiedział w jednym z wywiadów Ryszard Gruszczyński. I dlatego Kazimierz Przerwa-Tetmajer chyba najtrafniej określił jego sztukę: "Śpiewa pięknie, bo sercem". Również poza estradą artysta emanuje życzliwością, optymizmem, pogodą ducha, co zjednuje mu wielu przyjaciół. 
Ryszard Gruszczyński ma poza sobą ponad 20 tysięcy koncertów, w tym wiele na cele społeczne. Posiada ogromny i bardzo różnorodny repertuar. Śpiewa arie, pieśni, a także piosenki. Jego pasją stało się w ostatnich latach umuzykalnianie młodzieży. 
Jubileusz Ryszarda Gruszczyńskiego anonsowały już wcześniej niektóre czasopisma. W tym roku ukazało się w różnych periodykach wiele interesujących informacji o niewidomym artyście, mnóstwo przeprowadzonych z nim wywiadów i relacji z obchodów jubileuszowych. 
Na początku roku bieżącego - 17 stycznia - otrzymał z rąk prezydenta stolicy generała Mieczysława Dębickiego nagrodę miasta stołecznego Warszawy za działalność artystyczną i kulturalną. 
8 kwietnia odbyła się konferencja prasowa, w czasie której Ryszard Gruszczyński odpowiadał na pytania dziennikarzy. Artysta mówił o swych koncertach na wielkich scenach świata i tych w małych polskich miasteczkach i wioskach, o występach ze słynnymi solistami i tych na leśnych polanach u partyzantów, na ulicach okupowanej Warszawy i w lokalach konspiracyjnych. 
Dwa dni później (10 kwietnia) Ryszard Gruszczyński wystąpił przed kamerami TV w programie "Co nam zostało z tych lat", powtórzonym 17 kwietnia. 
 /fragmenty/ 
 "Pochodnia" czerwiec 1983 
 
Z żałobnej karty 
7 października 2001 r., zmarł niewidomy śpiewak (baryton) Ryszard Gruszczyński. Był laureatem Nagrody im. kpt. Jana Silhana. 
W 1930 r. stracił wzrok. Był gorącym patriotą, niewidomym żołnierzem Polski podziemnej. Podczas okupacji niemieckiej dał kilkadziesiąt koncertów "Polska muzyka w polskich domach". 
 
 *** 
 
 Niewielu artystów miało tak dużo dowodów uznania, jak Ryszard Gruszczyński. Cenili go muzycy, śpiewacy, ludzie kultury. Wielu poetów napisało o nim wiersze, z których można stworzyć spory tomik. Otrzymał wiele wysokich odznaczeń. Przez dwadzieścia lat należał do solistów Filharmonii Narodowej w Warszawie. Do końca sędziwego życia był duchowo młody. 
W swej długiej karierze artystycznej Ryszard Gruszczyński występował nie tylko w Polsce, ale prawie we wszystkich krajach Europy i wielokrotnie w Stanach Zjednoczonych, gdzie zbierał entuzjastyczne recenzje. Utrzymywał bliskie więzi z Polskim Związkiem Niewidomych. Na wielu imprezach, w Warszawie i innych miastach, śpiewał arie operowe, operetkowe i pieśni, najczęściej Moniuszki i Schuberta. 
Miał bardzo trudne dzieciństwo i młodość. Rodzice zmarli, kiedy nie miał jeszcze czterech lat, mimo to, dzięki dobrym ludziom, których spotykał na drodze życia, a także własnej sile woli i umiłowaniu sztuki - osiągnął szczyty. 
Czytelników, którzy chcieliby przypomnieć sobie drogę życia Ryszarda Gruszczyńskiego, zachęcamy do wypożyczenia z naszych bibliotek książkę "Szkic do portretu Ryszarda Gruszczyńskiego" i przesłuchania kaset. Znajdują się na nich również utwory wokalne w Jego wykonaniu. 
Cześć Jego pamięci! 
 
 "Pochodnia" grudzień 2001 
 
 aaa 
8.3. Poeta fortepianu 
Józef Szczurek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Mieczysław Kosz urodził się 10 lutego 1944 roku w Antonówce niedaleko Tomaszowa Lubelskiego. W domu panowały trudne warunki. Na kłopoty materialne w dzieciństwie nałożył się jeszcze inny problem - niechęć wobec syna ze strony ojca. Już w wieku kilku lat Mietek zaczął tracić wzrok. Leczenie w Zamościu i Lublinie nie przyniosło poprawy. Jego pierwszym instrumentem był akordeon, a to dlatego, że w rodzinnej wsi po prostu nie było fortepianu. 
W 1949 r. miejscowy proboszcz umieścił chłopca w Przedszkolu Zakładu dla Niewidomych w Laskach. Po przeprowadzeniu testów zakwalifikowano go do szkoły muzycznej. Po trzech latach został przeniesiony do krakowskiej podstawowej szkoły muzycznej dla niewidomych. Dostał się do klasy fortepianu. 
Jazzem zainteresował się pod koniec lat 60. pod wpływem I Ogólnopolskiego Festiwalu Muzyki Jazzowej w Sopocie. Jak sam uważał: "W jazzie człowiek naprawdę może się wyzwolić, tu jest możliwość głębokiego wypowiedzenia się". 
Do średniej szkoły muzycznej został przyjęty bez egzaminu. Ukończył ją z wyróżnieniem w czerwcu 1964 roku. 
Około roku 1958 całkowicie utracił wzrok. Bardzo to przeżył i nigdy się ze swoją niepełnosprawnością nie pogodził. Studiów wyższych nie podjął ze względu na ciężką sytuację materialną i przekonanie, że uczelnie muzyczne nie miały oferty dla przyszłych jazzmanów. 
Mieczysław Kosz musiał opuścić szkolny internat. Nie miał stałego lokum. Zarabiał na życie występami w lokalach gastronomicznych Krakowa i Zakopanego. Momentem przełomowym w jego karierze była przeprowadzka do Warszawy. Jesienią 1967 r. zadebiutował na Festiwalu Jazz Jamboree. Został przyjęty niezwykle entuzjastycznie, a krytycy okrzyknęli go "jedną z największych sensacji festiwalu, fenomenem wrażliwości i muzykalności". Jazz Jamboree otworzył przed nim sceny całej Europy. Pod tym względem był dla niego szczególnie udany rok 1968 - obfitował w koncerty i obecność na polskich i międzynarodowych festiwalach jazzowych. 
Podczas swojej działalności estradowej Kosz koncertował z wieloma wybitnymi artystami, między innymi - Janem "Ptaszynem" Wróblewskim, Czesławem Niemenem, flecistą i saksofonistą tenorowym - Remigiuszem Filipowiczem, a od 1969r. prawie do śmierci z wokalistką - Marianną Wróblewską. 
Ważnym osiągnięciem Kosza były występy w klubie "Cameleon" w Paryżu w 1969r. Pianista miał swoje dwie "ramówki" w pierwszym i drugim Programie Polskiego Radia. Brał także udział w audycjach radiowych: "Gwiazda siedmiu wieczorów", "Reminiscencje Mieczysława Kosza", "Team w jednej osobie" i "Kosz przed mikrofonem". Kosza często określano "poetą fortepianu". W jego muzyce słychać niesamowitą dbałość o dźwięk. W wielu utworach pojawia się nostalgia i melancholia. Zdaje się, że na jego muzykę ogromny wpływ miały emocje. Dużo komponował, nagrywając na magnetofon. 
W 1971r. ukazała się jedyna autorska płyta "Reminiscence" nagrana wspólnie z: Bronisławem Suchankiem - kontrabas i Januszem Stefańskim - perkusja. 
Rok 1973 zamyka biografię Mieczysława Kosza. 31 maja pianista wypadł z okna wynajmowanego pokoju przy ulicy Pięknej w Warszawie. Zginął na miejscu wskutek odniesionych obrażeń. Okoliczności tego wypadku nie są jasne. Pogrzeb odbył się w rodzinnej miejscowości artysty. 
Głębsze spojrzenie na biografię Mieczysława Kosza rysuje obraz postaci tragicznej, zmagającej się z trudnościami życia codziennego. Negował fakt, że jest niewidomy, nie chcąc się usamodzielnić. Ze wspomnień osób, które znały pianistę wyłania się człowiek miły, bezpośredni, chętnie żartujący, ale również bardzo delikatny, wrażliwy, wręcz neurotyczny. Znajomi Kosza podkreślają również, że był szalenie samotny i miewał okresy, kiedy zamykał się w sobie. Być może ten zestaw cech miał pośredni wpływ na fakt, że wraz z przyjazdem do Warszawy i rozpoczęciem kariery muzyka jazzowego Kosz zaczął pić i z biegiem czasu coraz bardziej pogrążał się w nałogu alkoholowym. 
Pamięć o Mieczysławie Koszu zachowała się w formie różnego rodzaju przedsięwzięć muzycznych. Od grudnia 1973r. w Kaliszu odbywa się Międzynarodowy Festiwal Pianistów Jazzowych im. Mieczysława Kosza. W 1982r. powstał w Zamościu klub jazzowy noszący imię pianisty. Rok później, w dziesiątą rocznicę śmierci Mieczysława Kosza, zorganizowano tam pierwszą edycję festiwalu Jazz na Kresach. Dwa lata po śmierci Kosza, w 1975r. klub płytowy Polskiego Stowarzyszenia Jazzowego wydał dwupłytową antologię nagrań pianisty. 
Amatorów jazzu na pewno zainteresują: książka Krzysztofa Karpińskiego - "Tylko smutek jest piękny", wydana w 1990r. i film dokumentalny "Esencja nastroju" w reżyserii Roberta Kaczmarka, nakręcony w 2007r. 
Kosz koncertował zaledwie kilka lat, ale to wystarczyło, by na stałe zapisał się w historii polskiej muzyki jazowej. 
 
aaa 
8.4. Pozostanie w naszych sercach 
Józef Szczurek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Edwin Kowalik - pianista i znawca muzyki - urodził się we wrześniu 1928 roku w Chropaczowie na Górnym Śląsku. Wkrótce potem jego rodzice przenieśli się do Częstochowy. W siódmym roku życia stracił wzrok. Szkołę podstawową ukończył w zakładzie w Laskach. W 1945 r. podjął naukę w liceum ogólnokształcącym i średniej szkole muzycznej w Łodzi, gdzie Jego nauczycielem gry na fortepianie był między innymi znakomity pianista Władysław Kędra. Po egzaminie maturalnym kontynuował studia w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Łodzi, w klasie profesor Marii Wiłkomirskiej. Ukończył je z wyróżnieniem w 1953 roku. 
Już w czasie nauki dużo koncertował i nagrywał audycje radiowe. Przez trzy lata uczył też gry na fortepianie w łódzkiej szkole dla niewidomych. Jego kariera muzyczna rozwijała się w szybkim tempie. W 1953 r. zdobył trzecią nagrodę i tytuł laureata w Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym w Bukareszcie. W V Międzynarodowym Konkursie im. Fryderyka Chopina 1955 roku w Warszawie doszedł do finału i znalazł się wśród laureatów. W dwa lata później reprezentował Polskę na Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym w Rio de Janeiro. Otrzymał na nim szóstą nagrodę. 
 Wypadek samochodowy w 1957 roku zahamował nieco rozwój kariery muzycznej Edwina Kowalika, ale po dwóch latach wrócił do czynnej działalności artystycznej. Koncertował w Polsce i za granicą, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Niemczech, Hiszpanii i Francji. Każdego roku można go było usłyszeć na koncertach pod pomnikiem Chopina w Parku Łazienkowskim w Warszawie i w dworku w Żelazowej Woli. Występował dużo w całym kraju, a jego koncertom często towarzyszyły recytacje utworów poetyckich Mickiewicza, Norwida i Słowackiego. 
 Pod koniec lat pięćdziesiątych Edwin Kowalik rozpoczął działalność muzyczną w Polskim Związku Niewidomych. Wydał w brajlu "Dzieła Wszystkie Fryderyka Chopina" oraz "Dzieła Wybrane Karola Szymanowskiego". Do dziś muzycy mogą z nich korzystać, gdyż nuty znajdują się w Centralnej Bibliotece PZN. 
 W 1959 roku zaczęto wydawać systemem brajla miesięcznik "Magazyn Muzyczny". O początku istnienia czasopisma aż do końca czyli do 1994 roku, jego redaktorem naczelnym był Edwin Kowalik. Na łamach miesięcznika popularyzował muzykę - jej piękno, historię i zagadnienia współczesne. Tutaj również w artykułach problemowych walczył o powszechność i rangę zawodu muzyka wśród niewidomych. Aby im ułatwić wstępowanie na drogę działalności artystycznej, przez 40lat wydawał w brajlu "Zbiory nutowe". 
W latach osiemdziesiątych telewizja nakręciła o nim jednogodzinny film dokumentalny pt. "Chopin zapisany brajlem". Za swą wszechstronną działalność muzyczną, i szerzej - artystyczną, otrzymał liczne odznaczenia państwowe i muzyczne. Wszystkie nurty działalności Edwina Kowalika, a więc działalność artystyczna, wydawnicza, redakcyjna i społeczna, służyły głównej idei - muzyce. 
Edwin Kowalik zmarł w maju 1997 roku, spoczywa na Cmentarzu Wawrzyszewskim w Warszawie. 
 
 aaa 
8.5. Koncert artystów niewidomych 
 
Źródło: "Pochodnia" listopad 1951 
 
 Dnia 12 października tego roku w ramach pogłębiania przyjaźni polsko-radzieckiej, staraniem oddziału warszawskiego Polskiego Związku Niewidomych, odbył się koncert artystów niewidomych. 
Udział w koncercie wzięli: Ryszard Gruszczyński - baryton, kolega Edwin Kowalik - fortepian, Zofia Książek-Bregułowa - recytacja, Lucyna Strupińska - fortepian, Zdzisław Silecki - baryton, a także zespół instrumentalny pod kierunkiem Mariana Molędy. 
W pięknej, udekorowanej sali Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej słowo wstępne wygłosił sekretarz Zarządu Głównego Polskiego Związku Niewidomych, kolega Stanisław Żemis. W krótkich słowach zapoznał zebranych z działalnością Polskiego Związku Niewidomych, podkreślił fakt, że państwo ludowe z wielką troskliwością opiekuje się niewidomymi poprzez prowadzenie w szerokim zakresie ich produktywizacji i usamodzielniania. Mówił też o możliwościach wszechstronnego rozwoju umysłowego, z jakiego mogą dziś korzystać niewidomi. 
Koncert rozpoczął zespół instrumentalny "Marszem entuzjastów" Dunajewskiego. Rzęsiste oklaski nagrodziły wykonawców. Serdecznie przyjęli słuchacze występ dwojga młodych niewidomych: koleżanki Lucyny Strupińskiej, słuchaczki Konserwatorium Warszawskiego, która odegrała dwa utwory Edwarda Griega oraz kolegi Zdzisława Sileckiego, śpiewaka - amatora. 
Burzą oklasków nagrodziła sala recytacje koleżanki Bregułowej, artystki Teatru Śląskiego. Twardo, z uporem, niczym słowa przysięgi, padały słowa poematu Majakowskiego pt. "Dobrze" i "Rozmowa z Leninem". Słuchacze wespół z recytatorką przeżywali tragedię konającego więźnia Schlusselburga, Ludwika Waryńskiego, w elegii "Na śmierć Ludwika Waryńskiego" Władysława Broniewskiego. 
Młody, utalentowany pianista, Edwin Kowalik, zdobył sobie szczere uznanie artystycznym wykonaniem utworów Chopina, Czajkowskiego, a zwłaszcza marszem z baletu "Miłość do trzech pomarańczy" Prokofiewa. 
Największy bez wątpienia sukces odniósł kolega Ryszard Gruszczyński, który zdobył popularność dzięki bezsprzecznemu talentowi, a także dzięki popularnemu i bogatemu repertuarowi. 
Kiedy umilkły słowa pieśni Modesta Musorgskiego "Pchła", na sali nie było końca oklaskom i wywoływaniu wykonawcy. 
Ostatnim punktem programu była wiązanka melodii radzieckich w wykonaniu zespołu instrumentalnego. 
Na usilne "bis!", które raz po raz chóralnie rozlegało się na sali, zespół wykonał melodię radziecką Sołowiowa-Siedoja "Człowieku, człowieku". W serdecznej i przyjacielskiej atmosferze rozstali się wykonawcy koncertu z słuchaczami. Widząca część słuchaczy jeszcze raz przekonała się, co mogą zdziałać wzajemnie uzupełniające się: usilna praca samokształceniowa niewidomych oraz serdeczna opieka nad nimi ze strony państwa ludowego. 
 
 aaa 
9. WPROST ALBO NA OPAK 
 
aaa 
9.1. Śmieszne, nieśmieszne 
Opowiada Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Niewidomy przyprowadził do gmachu ZG PZN psa przewodnika. Uwiązał do poręczy schodów i oświadczył, że już go nie potrzebuje. Właśnie się ożenił i po co mu teraz pies. No właśnie, po co? 
 
 *** 
 
Zwyczajny członek PZN-u, osoba z wyższym wykształceniem, starał się o pracę w biurze ZG PZN. Na próbę został zatrudniony jako referent do spraw sprzętu rehabilitacyjnego. Współpracownicy bardzo szybko zorientowali się w jego "bardzo wysokich" kwalifikacjach i robili mu kawały. Z sąsiedniego pokoju biurowego zadzwoniła do niego jedna z pracownic, przedstawiła się jako niewidoma z Łodzi i zapytała, czy te japońskie kołki rehabilitacyjne już przyszły. ZG PZN wówczas sprowadzał z zagranicy sprzęt rehabilitacyjny oraz dokonywał zakupów takiego sprzętu na krajowym rynku, jeżeli tylko mógł coś kupić. Nasz praktykujący referent, facet nie w ciemię bity, poprosił, żeby chwilkę zaczekała, chwycił drugi aparat telefoniczny, wybrał numer do magazynu i zapytał: "Pani Zosiu! Czy przyszły już te japońskie kołki rehabilitacyjne?" 
Współpracownicy mieli uciechę i nazywali go kołkiem rehabilitacyjnym. Popatrzcie, jacy niegodziwi! 
 
 *** 
 
 Niewidomy z Krakowa napisał do Zarządu Głównego PZN: 
"Uprzejmie proszę o zajęcie się następującą sprawą, która mnie bezpośrednio dotyczy. Mam drugą grupę inwalidzką, ale świetnie widzę. Mimo to nie mogę otrzymać prawa jazdy. Przecież państwo wydaje pieniądze na dostosowywanie samochodów do potrzeb inwalidów, a w moim przypadku nie trzeba żadnego dostosowania. Wystarczy zmienić głupie, nieżyciowe przepisy". 
Biedaczysko nie wiedział, że i bez tego wielu niewidomych ma prawo jazdy i samochody prowadzi. 
 
 aaa 
9.2. Mieli dużo szczęścia... 
Józef Szczurek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 W czasie pracy w katowickim szpitalu , tak jak kilkadziesiąt pielęgniarek i lekarzy, miałem służbowy pokój, w którym mieszkałem przez cały okres zatrudnienia. Na rogu najbliższego skrzyżowania ulic był sklep spożywczy, w którym często robiłem zakupy. Było niedaleko, więc idąc po chleb, przeważnie nie brałem białej laski. W sklepie były dwa krzesełka i stolik, przy którym można było zjeść - na miejscu kupioną bułkę z mlekiem i z takiej formy posiłku często korzystałem. 
Pewnego wiosennego wieczoru, po kolacji spożytej w sklepiku, w dobrym nastroju wyszedłem z pomieszczenia, kierując się do mojej służbówki. Po paru krokach natknąłem się na dwóch stojących tam mężczyzn, a jednego z nich nieco potrąciłem. Zaleciało alkoholem. 
Jeden z nich potraktował mnie wulgarnym słowem. Odszedłem kilka kroków i wtedy nastąpiła reakcja. Zawrzała we mnie na tych drani straszliwa złość, że nie zrobiłem z nimi tego na co zasłużyli. 
Pośpiesznie wróciłem na narożną część chodnika, gdzie przedtem stali, z zamiarem, że wycisnę na ich twarzach - wtedy na myśli miałem bardziej wyraziste określenie - to na co zasłużyli. Obszedłem róg ulicy z jednej strony, z drugiej, ale ich już nie było. Złość zafalowała we mnie jeszcze bardziej, ale nic już nie dało się zrobić. Uciekli dranie - wysyczałem. Po paru krokach, już nieco łagodniej: Mają szczęście tchórze, pokazałbym im, gdzie rośnie i jak smakuje cykoria. 
 
 aaa 
9.3. Mruczę i prycham 
Zawrót głowy 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Tak, tak drodzy Czytelnicy! Mój protoplasta, naczelny "WiM" i wydawca tegoż miesięcznika dostaje zawrotu głowy od liczb dużych, bardzo dużych, wielkich, ogromnych i większych od ogromnych. No i przez to traci resztki zdrowego rozsądku. 
Z zachwytem mruczałem nad tworzeniem liczbowych możliwości rozwoju Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym, ale ten baran, mówię o naczelnym redaktorze "WiM", tego nie zrozumiał. Czytelnikom, którzy mają większą sklerozę od mojej, przypominam, że było to w felietonie "Mało nas do jedzenia chleba" opublikowanym w kwietniowym numerze "WiM" z br. pod pozycją 12.5. 
Myślałem, że nikt już nie sprawi mi tak wielkiej radości, jak to było uczyniło TPG. Myliłem się, oj, myliłem. 
W sierpniowym numerze "WiM" z br., pozycja 3.7, w artykule "Bankowość po polsku" przeczytałem: "W Polsce żyje ok. 200 tys. osób niewidomych, z czego jednak tylko ok. 7 proc. zna alfabet Braille'a". Co do znajomości alfabetu, dobrze, że nie języka Braille'a, to pewnikiem prawda, Zna go może nawet i więcej niż 7 procent, ale głównie z widzenia, a że mówimy o widzeniu niewidomych, to i ta znajomość jest odpowiednia do ich widzenia. Bo i dlaczego u wszystkich kundli świata tylko 200 tysięcy niewidomych w Polsce? 
Najważniejsza z osób, które znają się na rzeczy, osoba godna szacunku, bo znakomita, najznakomitsza, ale bardzo skromna, w artykule "Godny jubileusz", opublikowanym w "Pochodni" Nr 3 (882), czerwiec 2011 r., a przedrukowanym w sierpniowym wydaniu "WiM" z br. pod pozycją 7.1, napisała: 
"Zrzeszamy około 65 tysięcy osób niewidomych i niedowidzących. Wydaje się, że to dużo, ale liczby szacunkowe wskazują na to, że w Polsce żyje około 500 tysięcy osób z poważnymi schorzeniami narządu wzroku. Czy wszystkie one wiedzą o istnieniu PZN? Zapewne nie... Mimo, że żyjemy w dobie informacji i cyfryzacji, a oferta naszych usług realizowana jest w sposób różnorodny, to nie dociera ona do wszystkich zainteresowanych członków naszego stowarzyszenia. Może jest też tak, że nie dla wszystkich jest ona interesująca". 
Mój protoplasta twierdzi, ale jak zwykle głupio twierdzi, że nie jest. Mówi: "Oj, nie jest, nie jest, bo ci naprawdę niewidomi wieją z PZN-u jak tylko mogą. Przez ostatnie 12 lat ubyło ich aż ponad dwie piąte. Wieją i słabowidzący, ale w mniejszym stopniu, procentowo ubyło ich znacznie mniej niż tych całkowicie niewidomych. Ale o tym, ta znakomita osoba, nawet się nie zająknęła”. 
Tak twierdzi naczelny "WiM", mój protoplasta, żeby go pokręciło, aż wstyd o nim wspominać. No, bo i co to jest nie całe trzy tysiące, którym się PZN nie podoba? A czy to znowu tak wiele, że z PZN wystąpiło przez 12 lat tylko ponad dwadzieścia tysięcy (niespełna jedna czwarta) niewidomych i słabowidzących? To przecież pestka! Jak to się ma do tych pięciuset tysięcy, które nie wiedzą, co tracą, nie wiedzą o PZN-ie i nie korzystają z jego przebogatej oferty? 
No, żeby te 500 tysięcy wstąpiło do PZN-u, byłoby parę groszy przychodów ze składek członkowskich, a jak władzom można by w oczy świecić tymi setkami tysięcy... Przecież to wyborcy... Dodam, że ta liczba nie wzięła się znikąd. To GUS podaje takie statystyki. 
Mój protoplasta twierdzi, że osoby te, nie tylko nie wiedzą o PZN-ie, ale nawet nie chcą wiedzieć, bo on im do niczego nie jest potrzebny. Twierdzi nawet, że to nie są osoby niewidome, a nawet nie słabowidzące, tj. posiadają orzeczony lekki stopień niepełnosprawności albo zupełnie nie posiadają odpowiedniego orzeczenia. Słyszeliście coś takiego? Głupi i tyle! 
Cały artykuł tej znakomitej osoby, "WiM" przedrukowała w sierpniowym numerze z br., pod pozycją 7.1. Każdy z Państwa może się zapoznać z tą publikacją, a warto. 
Muszę Wam w zaufaniu powiedzieć, że osoba, na którą się powołuje jest tak wielka, jak skromna. Bo imaginujcie sobie, że ona osoba pisze o pięciuset tysiącach, a przecie jest ich znacznie więcej. 
Niektórzy wybitni znawcy liczb wielkich, ogromnych i jeszcze większych twierdzą, że osób z uszkodzonym wzrokiem w stopniu, które potrzebują pomocy przy różnych okazjach, np. przy wyborach jest od 500 do 700 tysięcy. Oj! Nie jest tego wcale dużo i liczby te są wyraźnie niedoszacowane. 
Na potwierdzenie tej opinii powiem, że wyczytałem w jakiejś gazecie, że tego towarzystwa mamy półtora miliona. A to już znacznie lepiej i bliżej prawdy. Bo i kto wie lepiej niż prasa? Gdyby PZN ich wszystkich zrzeszył - a to ci byłaby organizacja! 
W artykule "Krecie społeczeństwo" - wrześniowe wydanie "WiM" z br., pozycja 3.1 możemy przeczytać, że: "Problemy ze wzrokiem ma ponad połowa Polaków - blisko 60 proc. osób od 16 roku życia wymaga korekcji wzroku". I to są właściwe liczby. Toż to mniej więcej 20 milionów! Gdyby ich wszystkich zapisać do PZN-u, to dopiero byłoby prawdziwe mocarstwo. 
Droga Wielka Osobo! Nie żałuj sobie! Czort bierz kilka tysięcy naprawdę niewidomych. Nie ma się co nimi przejmować. Ostatecznie tysiące to nie miliony. I nie przejmuj się Droga Wielka Osobo twierdzeniami mojego protoplasty, według którego słabowidzący to nie niewidomi i nie im należy najbardziej pomagać. Według tego głupka, o swoim protoplaście mówię, nie każdy, kto nosi okulary potrzebuje pomocy PZN-u. Ba, mój protoplasta twierdzi, że nawet z tych sześćdziesięciu pięciu tysięcy członków PZN-u, tylko kilka procent to niewidomi, a co najmniej kilka tysięcy osób nie kwalifikuje się do PZN-u, bo świetnie widzą. Mój protoplasta gotów byłby się założyć o moją wyliniałą skórę, że zdarzyło się tej wspaniałej i wielkiej osobie, i to pewnie nie jeden raz, jechać samochodem, którego kierowcą był zwyczajny członek PZN, to znaczy niewidomy. 
A niech pociska takie farmazony, znaczy się mój protoplasta. Bo to niby co? Według tego osła to źle, że ludzie widzą? A Ty Znakomita Osobo, nie przejmuj się tym. Widzący niewidomi świetnie czują się w Twoim Związku, cenią go i dla nich warto pracować. A NIEWIDOMI, po staropolsku, a może tylko po lwowsku - ciemni, są właśnie ciemni i jest ich mało, więc mały z nimi problem. 
 Pełen uznania Stary Kocur