WIEDZA i MYŚL
(Pr 2590)

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca i redaktor naczelny Stanisław Kotowski

Kwiecień 2013 
Rok V 
Nr 4(52)/2013 

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.

Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres: ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”. 

Wersję dźwiękową oraz w formacie RTF można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/
oraz:
 http://klucz.org.pl/WIM.php 
Pod tymi adresami można również pobierać numery archiwalne „WiM”.
Najnowszy numer w wersji DAISY znajduje się pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIM.zip 
Najnowszy numer w formacie RTF pobierać można pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIMRTF.zip 

ADRES REDAKCJI (wyłącznie internetowy): 

st.k@onet.pl lub st.k@wp.pl

TELEFON KOMÓRKOWY: 
501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

OD REDAKCJI
1. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
1.1. "Sekrety Nauki" w e-Kiosku
1.2. "Świat Wiedzy" w e-Kiosku
1.3. Podręczniki do nauki języków obcych w BC - Monika Cieniewska
1.4. Nowe działalności Fundacji KLUCZ
1.5. Coraz więcej niepełnosprawnych podejmuje studia wyższe
1.6. Dotacja i wsparcie na rozpoczęcie działalności
1.7. Poseł PO o edukacji na temat niepełnosprawności
1.8. Sukces słabowidzącej piosenkarki
1.9. Pierwsze miejsce dla dziennikarza "Integracji"
1.10. System opieki długoterminowej - poradnik - Ewa Szymczuk
1.11. Warszawa: rodzice niepełnosprawnych dzieci protestują przed Sejmem
1.12. Joanna Staręga-Piasek laureatką Nagrody im. Bączkowskiego - Tomasz Przybyszewski
1.13. Pies przewodnik i papież
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA
2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 21) Kompensacja zmysłów, wikariat zmysłów, wyobrażenia surogatowe, percepcja twarzą, zmysł przeszkód u niewidomych - Stanisław Kotowski
2.2. Miłość ślepa jest… - Janusz Leon Wiśniewski
2.3. Z komputerem za pan brat - Zbigniew Sobek
2.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH - Leki - segregowanie i podawanie - Grażyna Machura
3. OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
3.1. Specjaliści o nowotworach oka: trudne do leczenia, bo późno wykrywane
3.2. Niewidomemu paraolimpijczykowi wszczepiono do oka implant
3.3. Karotenoidy, antyoksydanty, witaminy i mikroelementy w profilaktyce i leczeniu chorób oczu
3.4. Zmysły na piątkę plus - Lawrence D. Rosenblum, Michael S. Gordon
3.5. Dworce będą bardziej przyjazne osobom z różnymi rodzajami niepełnosprawności
3.6. Wypożyczanie e-czytników
3.7. Mecz Polska Ukraina z audiodeskrypcją - Mikołaj Rotnicki
4. ROZMOWA MIESIĄCA - Herbatka z imbirem - społecznie i pożytecznie - Maria Marchwicka
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. Klasy integracyjne i kłopot z nimi - Zuzanna Ratek
5.2. Kierunek: praca - Piotr Stanisławski
5.3. Blues dla wszystkich - Inga Kruk
5.4. Niewidomi mają utrudniony dostęp do książek
5.5. "To gdzie tu przymus reprezentowania?" - Stanisław Kotowski
5.6. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Z pamiętnika naiwniaka - Jerzy Ogonowski
6. PROBLEMY WYBORU SZKOŁY
6.1. Wybór szkoły - Ada Prochyra
6.2. Wybór szkoły czy to szkoła ma wybór? - Rozmawiała: Ada Prochyra
6.3. Marek Plura: zapewnijmy niepełnosprawnym dostęp do edukacji włączającej
6.4. Trwają prace nad poradnikiem dla rodziców dzieci niepełnosprawnych - PAP
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
7.1. Marcowa waloryzacja świadczeń ZUS
7.2. Od marca 2013 r. renty wyższe o 4 proc. - Tomasz Przybyszewski
7.3. Tusk zapowiada wzrost świadczeń dla rodziców dzieci niepełnosprawnych - PAP
7.4. Renta trudniejsza do odebrania - kno, oprac.: GR
7.5. Rencista może dorobić - Bogdan Majkowski, oprac.: GR
7.6. Czy stypendium sportowe jest przychodem do renty socjalnej? - Bożena Wiktorowska, oprac.: GR
7.7. Czy pieniądze z wynajmu wpłyną na wypłatę renty socjalnej? - Bożena Wiktorowska, oprac.: GR
7.8. Czy telefoniczne poinformowanie ZUS o wyższych zarobkach wystarczy? - Bożena Wiktorowska, oprac.: GR
7.9. Własny biznes nie przeszkadza w pobieraniu świadczenia - Zygmunt Łobejko, oprac.: GR
7.10. Niepełnosprawny student może wnioskować o pomoc - Urszula Mirowska-Łoskot, oprac.: GR
7.11. Zatrudnienie niewidomych - Rzeczpospolita, oprac.: GR
7.12. Starosta da pieniądze na składki - kwa, oprac.: GR
7.13. Liczba zespołów ustalających uszczerbek na zdrowiu może się zmniejszyć nawet o połowę - Michalina Topolewska, oprac.: GR
7.14. Luka w nowelizacji kodeksu pracy - Katarzyna Wójcik, oprac.: GR
7.15. Spółdzielnia socjalna - pomysł na biznes - Tomasz Borowczyk
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
8.1. Notatka autobiograficzna
8.2. Zdzisław Mieczysław Jamrożek - niewidomy działacz opozycyjny - Małgorzata Choma-Jusińska
8.3. Odwiedzamy Leszczawę Dolną
9. WPROST ALBO NA OPAK
9.1. Arkady, neony i schody - Stanisław Kotowski
9.2. Mruczę i prycham - Walka z wiatrakami
10. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
10.1. Miasto niewidomych - Opracowała Agata Gołda
10.2. Apel o zwiększenie dostępu do zasobów cyfrowych dla osób z dysfunkcjami wzroku - Opracowała Agata Gołda

  
 OD REDAKCJI 
 
Drodzy Czytelnicy i Współpracownicy! 
 
Kwietniowe wydanie "Wiedzy i Myśli" wpadnie do Państwa skrzynek odbiorczych 25 lub 26 marca, a więc już po nastaniu wiosny i przed Świętami Wielkiej Nocy. Z tych pięknych okazji składamy Wam i Waszym bliskim oraz Współpracownikom "WiM" serdeczne życzenia. 
Na piękną wiosnę, na Święta pełne chwały, na dni chmurne i słoneczne, życzymy Wam i Waszym bliskim, wzajemnej miłości, zrozumienia i życzliwości. Niechaj wiosna wypełni Wasze serca ciepłem i radością, a Święta Zmartwychwstania Pańskiego wzajemną serdecznością. Niech będą dla Was szczęśliwe wszystkie dni i każdy z nich przynosi same miłe wydarzenia. 
Wesołego Alleluja! 
 Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
 *** 
 
Osobom zainteresowanym wyborem szkoły dla niepełnosprawnego dziecka, w tym niewidomego lub słabowidzącego polecamy informacje zawarte w dziale szóstym - "Problemy wyboru szkoły". W dziale tym znajdą Państwo cztery publikacje poświęcone temu zagadnieniu. 
 Rodziców, którzy mają niepełnosprawne dzieci powinna zainteresować informacja pt.: "Tusk zapowiada wzrost świadczeń dla rodziców dzieci niepełnosprawnych" - pozycja 7.3. . 
 Osoby, które zastanawiają się nad możliwościami rozpoczęcia jakiejś formy działalności gospodarczej zachęcamy do przeczytania artykułu Tomasza Borowczyka pt.: "Spółdzielnia socjalna - pomysł na biznes" - pozycja 7.15. 
Jeżeli chcą Państwo wiedzieć, jak niewidomi budowali socjalizm i jak z nim walczyli, polecamy dział "Wspominamy ludzi i wydarzenia", a w nim dwie notki poświęcone Zdzisławowi Jamrożkowi - niewidomemu opozycjoniście (pozycje 8.1. i 8.2.) oraz przedruk z kwietniowej "Pochodni" z 1955 r. pozycja 8.3. Z tej ostatniej pozycji dowiedzą się Państwo, jak niewidomi przygrywali założycielom spółdzielni produkcyjnej. Młodszym Czytelnikom wyjaśniam, że spółdzielnie produkcyjne były wynalazkiem socjalizmu, który miał przynieść szczęście rolnikom, a prowadził do ich nędzy. 
 Polecamy też Spis treści, a w nim kilkadziesiąt publikacji, w których można wybierać i przebierać. Namy nadzieję, że każdy z Państwa znajdzie dla siebie coś interesującego. Tego sobie życzymy. 

 1. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 

1.1. "Sekrety Nauki" w e-Kiosku 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2013-03-05 
 
Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla Niepełnosprawnych "De Facto" informuje o wprowadzeniu do oferty Kiosku nowego czasopisma. 
"Sekrety Nauki" to miesięcznik popularnonaukowy, wydawany przez wydawnictwo G+J Polska, wydawcę "Focusa". Ma ono nieco "lżejszy" charakter i obejmuje szerszą tematykę niż "Focus". 
Pierwszy numer magazynu, ukazał się na polskim rynku we wrześniu 2011 roku. Miesięcznik zawiera w całości polskie materiały. To magazyn, który dostarcza rozrywki, następnie edukuje i służy jako źródło rzetelnych informacji, do których przyzwyczajeni są czytelnicy "Focusa. 
- Chcemy pozycjonować tytuł w segmencie popularnonaukowym, ale nadawać mu lżejszą formułę, która przyciągnie także młodszego odbiorcę - mówi Agata Materkowska, wydawca tytułów popularnonaukowych w G+J Polska. 
Materiały w magazynie są podzielone na działy: 
- "Sekrety technologii", 
- "Sekrety motoryzacji", 
- "Sekrety człowieka", 
- "Sekrety cywilizacji", 
- "Niesamowita historia", 
- "Sekrety seksu", 
- "Sekrety medycyny", 
- "Sekrety przyrody", 
- "Zadziwiający świat", 
- "Fakty i mity". 
Na łamach pisma znajduje się dużo nowinek i aktualnych treści opisanych w krótkich formach tekstowych. Partnerem pisma jest kanał Discovery Channel. 
Już od kwietnia czytelnicy Internetowego Kiosku z prasą dla niewidomych, będą mogli czytać magazyn "Sekrety Nauki" na stronie: 
http://ekiosk.defacto.org.pl/ 
Osoby zainteresowane prenumeratą powyższego czasopisma, proszę o przesłanie zamówienia na adres poczty elektronicznej: 
biuro@defacto.org.pl 
Z pozdrowieniami 
Ewa Ćwiek 
Stowarzyszenie De Facto 

1.2. "Świat Wiedzy" w e-Kiosku 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2013-03-08 
 
Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla niepełnosprawnych "De Facto" informuje o wprowadzeniu do oferty Kiosku nowego tytułu czasopisma. Na razie będzie to jeden, archiwalny numer miesięcznika, który Wydawnictwo "Bauer" udostępniło nam na próbę. W zależności od Państwa zainteresowania tytułem, Zarząd Wydawnictwa podejmie decyzję o ewentualnej, stałej współpracy ze Stowarzyszeniem "De Facto". 
"Świat Wiedzy" - to miesięcznik popularno - naukowy, ukazujący się na rynku od lipca 2011 roku. To magazyn nowej generacji. Po raz pierwszy zastosowana formuła zrywa z dotychczasowymi standardami obowiązującymi w segmencie prasy popularnonaukowej. 
"Świat Wiedzy" uczy i bawi, wyjaśnia kompleksowe zagadnienia z wielu perspektyw, opatrując je ciekawymi tekstami. Tematyka takich działów jak "Świat i Natura", "Świat i Nauka", "Świat i Człowiek", "Świat i Historia" czy "Świat i Cywilizacja" jest przedstawiona w przystępny i atrakcyjny sposób, zamieniający lekturę numeru w prawdziwą wyprawę badawczą. 
Dzięki różnorodności poruszanych tematów "Świat Wiedzy" zamierza dotrzeć do grupy czytelników między 14 a 49 rokiem życia i zaspokoić ich potrzeby związane z interesująco i nowatorsko podaną wiedzą. 
O wysoki poziom merytoryczny czasopisma dba doświadczony zespół redakcyjny kierowany przez Adama Szumilaka - wieloletniego redaktora czasopisma CD-Action i współpracujący z licznymi ekspertami naukowymi. 
Już niebawem czytelnicy Internetowego Kiosku z prasą dla niewidomych, będą mogli przeczytać testowy numer miesięcznika "Świat Wiedzy" na stronie: 
http://ekiosk.defacto.org.pl/ 
Osoby zainteresowane otrzymaniem testowego numeru powyższego czasopisma, proszę o przesłanie zamówienia na adres poczty elektronicznej: 
biuro@defacto.org.pl 
 
Z pozdrowieniami 
 Ewa Ćwiek, Stowarzyszenie De Facto 

1.3. Podręczniki do nauki języków obcych w BC 
Monika Cieniewska 
 
Źródło: bc@wypozycz.biblioteka-pzn.org.pl 
Data opublikowania: 2013-03-05 
 
Szanowni Państwo! 
 
Nasza Biblioteka wzbogaciła swój księgozbiór o zaadaptowany specjalnie na potrzeby osób z dysfunkcją wzroku podręcznik do nauki języka hiszpańskiego Anny Wawrykowicz pt. "Espanol de pe a pa nuevo". Kurs dla początkujących część 1. 
Ma on wiele zalet. Do wydania brajlowskiego dołączono płytę CD, zawierającą dialogi i inne materiały dźwiękowe, nagrane w formacie Daisy. Łatwo również sięgnąć do słownika i tablic gramatycznych, umieszczonych w oddzielnych tomach. 
Z podręcznika mogą korzystać zarówno ci, którzy znają już podstawowe konstrukcje gramatyczne języka hiszpańskiego jak i ci, którzy dopiero zamierzają rozpocząć naukę. 
Zachęcamy do korzystania z tej wyjątkowej pozycji naszego księgozbioru. 
Planujemy także wydanie podręcznika do nauki języka włoskiego. Łatwiej byłoby nam oszacować skalę potrzeb, gdybyśmy byli pewni, że znajdą się chętni do korzystania z niego. 
Prosimy o zadeklarowanie zainteresowania podręcznikiem do nauki języka włoskiego dla początkujących, wydanym w brajlu z dołączoną płytą CD, nagraną w formacie Daisy, wysyłając taką informację na adres: 
brajl@bcpzn.pl 

1.4. Nowe działalności Fundacji KLUCZ 
 
 Źródło: Informacja Fundacji KLUCZ 
 
 Fundacja KLUCZ podejmuje nowe formy działania na rzecz niewidomych i słabowidzących, a także na rzecz widzących uczniów szkół podstawowych i gimnazjów, których rodzice są niewidomi lub słabowidzący. Niektóre formy dotyczyć będą również dorosłych osób niewidomych i słabowidzących, członków ich rodzin, a także działaczy i pracowników organizacji pozarządowych działających na rzecz osób z uszkodzonym wzrokiem. 
 
Fundacja rozpoczyna udzielanie pomocy w odrabianiu prac domowych oraz korepetycji z zakresu: 
- języka angielskiego, 
 - języka rosyjskiego, 
- przedmiotów ścisłych tj. matematyki, fizyki i chemii. 
 Pomoc ta udzielana będzie bezpłatnie drogą internetową, tj. przez połączenie się ucznia z korepetytorem przy pomocy Skype. W przypadku języków obcych możliwe są również konwersacje, których celem będzie poprawa swobody porozumiewania się na poziomie podstawowym. 
Z pomocy przy odrabianiu prac domowych oraz w formie korepetycji i konwersacji korzystać mogą: 
- niewidomi i słabowidzący uczniowie ogólnodostępnych szkół podstawowych i gimnazjów, 
- widzący uczniowie szkół podstawowych i gimnazjów, których rodzice są osobami niewidomymi lub słabowidzącymi, 
- uczniowie szkół podstawowych i gimnazjów z ośrodków szkolno-wychowawczych dla niewidomych bądź słabowidzących. 
Uczniowie, którzy chcą korzystać z naszej pomocy powinni napisać na adres: 
fundacja@klucz.org.pl 
Zgłoszenia mogą dokonać również rodzice lub nauczyciele wymienionych uczniów. 
Do maila prosimy załączyć zeskanowane orzeczenie o niepełnosprawności albo zaświadczenie okulistyczne stwierdzające uszkodzenie wzroku. Może być również zdjęcie tych dokumentów w wersji elektronicznej. 
W emailu prosimy podać: 
- klasę, do której uczęszcza uczeń i rodzaj szkoły, tj. podstawowa, gimnazjum, ogólnodostępna albo w ośrodku szkolno-wychowawczym dla niewidomych czy słabowidzących, 
- adres zamieszkania, 
- adres email, 
- adres Skype, 
- nr telefonu, 
- rodzaj pomocy: odrabianie lekcji, konwersacje, korepetycje, 
- z jakiego języka lub przedmiotu. 
 
Po otrzymaniu wymienionych informacji i dokumentów ocenimy możliwości udzielenia pomocy, w przypadku pozytywnej oceny, sprawa zostanie przekazana osobie, która będzie prowadziła zajęcia. Osoba ta umówi się z zainteresowanym uczniem co do zakresu pomocy oraz dni i godzin, w których pomoc będzie udzielana. 
Uwaga! Każdy wniosek rozpatrywany będzie indywidualnie, a pomoc udzielana najbardziej potrzebującym. Zgłaszać się można od zaraz. Warto dodać, że pomoc może okazać się bardzo potrzebna uczniom ostatniej klasy szkoły podstawowej i ostatniej klasy gimnazjum. Korzystając z niej, można poprawić oceny na końcowym świadectwie. 
O istniejących możliwościach prosimy poinformować uczniów, którzy mogą skorzystać z naszej pomocy oraz ich rodziców. 
 
Przy okazji warto przypomnieć, co jest celem działania Fundacji. 
 W Statucie Fundacji KLUCZ czytamy m.in.: 
Celem Fundacji jest wspieranie edukacji i czytelnictwa wśród osób niewidomych, słabowidzących i dyslektyków. 
Fundacja realizuje swój cel poprzez: 
-	prowadzenie Krajowej Biblioteki Książki Cyfrowej dla niewidomych, słabowidzących i dyslektycznych, 
-	współpracę z ośrodkami szkolno-wychowawczymi, szkołami publicznymi i niepublicznymi na wszystkich poziomach nauczania oraz innymi instytucjami oświatowymi, 
-	produkcję i dystrybucję książek multimedialnych, 
-	digitalizację książek drukowanych i mówionych, 
-	upowszechnianie nowoczesnych technologii wyrównujących szanse osób niepełnosprawnych w dostępie do dóbr kultury, nauki i oświaty, 
-	szkolenia osób niepełnosprawnych w zakresie korzystania z nowoczesnych technologii wspierających dostęp do informacji, 
-	prowadzenie internetowego serwisu promującego edukację i nowoczesne technologie wspierające osoby niepełnosprawne, 
-	inne formy wspierania osób niepełnosprawnych. 
 
Można powiedzieć, że głównym celem działania Fundacji KLUCZ jest dostarczanie niewidomym i słabowidzącym wartościowej literatury oraz lektur szkolnych w wersji dostosowanej do ich możliwości percepcyjnych. W Programie działania Fundacji jest wydanie w takiej wersji wszystkich lektur szkolnych zgodnie z wykazem Ministerstwa Edukacji Narodowej. 
Na podkreślenie zasługuje fakt, że wydajemy pozycje literackie i lektury szkolne w pełnym systemie DAISY. System ten umożliwia łatwą nawigację po tekście, wkładanie zakładek w miejscach, z których chcemy pobierać np. cytaty albo tylko przypomnieć je sobie. 
System DAISY stanowi zsynchronizowanie tekstu czytanego przez lektora (audio) z tekstem pisanym. Tekst czytany przez lektora zapisany jest w formacie MP3, co umożliwia jego odsłuchiwanie przy pomocy wszystkich odtwarzaczy tego formatu. System DAISY natomiast wymaga specjalnego odtwarzacza. Stwarza jednak duże możliwości, które nie występują w innych systemach, np. w czystym formacie MP3. Oprócz wpomnianych już zakładek możliwe jest: 
- nawigowanie po poszczególnych literach, słowach, po wierszach, po akapitach, po stronach i rozdziałach, 
- korzystanie z przypisów, 
- ustalanie numerów stron, na które się powołujemy w opracowaniach lub na których znajdują się pobierane fragmenty jako cytaty. 
System ten jest bardzo przydatny dla niewidomych i słabowidzących: 
- pracowników naukowych, 
- twórców, 
- studentów i uczniów. 

1.5. Coraz więcej niepełnosprawnych podejmuje studia wyższe 
 
 Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-02-21 
 
Liczba niepełnosprawnych studentów i doktorantów na polskich uczelniach wyższych stale wzrasta. W roku akademickim 2011/2012 było ich ponad 30 tys. na 1 mln 700 tys. wszystkich studentów - poinformował wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego dr hab. Jacek Guliński. 
Informację o dostępie osób z niepełnosprawnościami do edukacji w szkołach wyższych podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW) przedstawił w czwartek (21 lutego) podczas posiedzenia sejmowych komisji edukacji, nauki i młodzieży. 
Na zwiększającą się liczbę studentów niepełnosprawnych wpływ miało np. zniesienie powszechnych egzaminów wstępnych na studia i większe możliwości realizacji zajęć dydaktycznych z wykorzystaniem technik kształcenia na odległość. Znaczenie mają też nowe inwestycje realizowane m.in. z funduszy europejskich, które uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych. - Dzięki temu uczelnie zyskują odpowiednią infrastrukturę, która wspomaga i wspiera studentów niepełnosprawnych - powiedział Guliński. 
Przypomniał, że w ramach ostatniej reformy szkolnictwa wyższego w 2011 roku MNiSW wprowadziło zmiany, które miały ułatwić osobom niepełnosprawnym dostęp do szkolnictwa wyższego. Stworzenie osobom niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie kształcenia i badaniach naukowych ustanowiono jednym z podstawowych zadań uczelni. 
Uczelnie musiały znowelizować regulaminy studiów. W wyniku reformy minister nauki nie musi już zatwierdzać poszczególnych regulaminów, ale analizuje wprowadzane nimi zmiany. 
Uczelnie ustalają np. wysokość i tryb przyznawania stypendiów specjalnych dla osób niepełnosprawnych. - Oczywiście nie są one szokująco wysokie, ale dotyczą szerokiego grona osób. Otrzymało je prawie 28 tys. studentów i doktorantów - powiedział minister Guliński. - Przez ostatnich kilka lat warunki uczestnictwa studentów i doktorantów z niepełnosprawnością w procesie kształcenia zmieniły się diametralnie, ale mamy jeszcze wiele do zrobienia zarówno w zakresie finansowania jak i organizacji studiów. 

1.6. Dotacja i wsparcie na rozpoczęcie działalności 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-03-01 
 
Instytut Organizacji Przedsiębiorstw i Technik Informacyjnych InBIT sp. z o.o. zaprasza do udziału w projekcie "Własny biznes w Twoim zasięgu". 
W ramach projektu uczestnicy otrzymają bezzwrotną dotację w wysokości 25 tys. zł, wsparcie pomostowe - 800 zł przez okres 6 miesięcy lub 12 miesięcy (dłuższy okres wsparcia będzie przysługiwał połowie uczestników). Łącznie daje to kwotę 34 600,00 zł. Jedynym warunkiem otrzymania tych środków jest otwarcie i prowadzenie działalności przez okres minimum 12 miesięcy - podkreślają organizatorzy. 
Projekt skierowany jest do osób: posiadających aktualne orzeczenie o niepełnosprawności (50 proc. uczestników), zarejestrowanych jako osoby bezrobotne w urzędzie pracy (wymagane jedynie na dzień złożenia formularza aplikacyjnego) i zamieszkujących jeden z wybranych powiatów Małopolski: bocheński, brzeski, chrzanowski, dąbrowski, gorlicki, krakowski, limanowski, miechowski, myślenicki, nowosądecki, nowotarski, oświęcimski, proszowicki, suski, tarnowski lub miasto Tarnów. 
Projekt "Własny biznes w Twoim zasięgu" współfinansowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. 
Szczegółowe informacje o przedsięwzięciu dostępne są na stronie internetowej o projekcie: 
www.wlasnybiznes.inbit.pl. 

  
1.7. Poseł PO o edukacji na temat niepełnosprawności 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-03-18 
 
Poseł Marek Plura (PO), poruszający się na wózku, uważa, że potrzebna jest narodowa edukacja społeczna na temat niepełnosprawności. Jego zdaniem najlepiej będzie jeśli rozpocznie się ją jeszcze w szkole podstawowej, bo wtedy - jak podkreśla - utrwalą się dobre wzorce zachowania wobec osób niepełnosprawnych. W tym celu, w poniedziałek (18 marca) przekazał szkołom z Katowic "Praktyczny poradnik savior-vivre wobec osób niepełnosprawnych". 
Trzeba zaszczepić wiedzę o funkcjonowaniu osób niepełnosprawnych, żeby zlikwidować bariery informacyjne, powodujące, że dzieci boją się niepełnosprawności albo nie rozumieją potrzeb osób niepełnosprawnych. Kiedy wpoimy im pewne zasady od dziecka, dokonamy przemiany, jakiej oczekujemy od dawna" - zaznaczył Plura. 
W poniedziałek w Katowicach przekazał kilkaset egzemplarzy "Praktycznego poradnika savoir-vivre wobec osób niepełnosprawnych" dla katowickich szkół. 
Książka powstała przed laty w USA, a następnie została zaadaptowana m.in. na język polski. "Pokazuje, jakie zachowania są akceptowane, a jakie nie; co wypada, a czego nie wypada (wobec osób niepełnosprawnych)" - wyjaśnił Plura. 
Poinformował także, że wraz z wydziałem polityki społecznej Urzędu Miasta w Katowicach zorganizowane zostaną dla uczniów specjalne pokazy filmu pt. "Nietykalni". Podczas seansu uczniowie będą słyszeli lektora opowiadającego o przebiegu akcji (wersja dla niewidomych); zobaczą również dodatkowe napisy na ekranie (wersja dla niesłyszących). Seans odbędzie się w połowie kwietnia. 

  
1.8. Sukces słabowidzącej piosenkarki 
 
Dorota Osińska dostała się do programu The Voice of Poland emitowanego w programie drugim TVP. 
 
Źródło: http://voice.tvp.pl 
Data opublikowania: 2013-03-06 
 
Ona wzruszyła Trenerów 
 
Wszyscy Trenerzy zachwycili się jej głosem i odwrócili fotel 
- Dorota Osińska oczarowała wszystkich piosenką "Calling You" i doprowadziła Justynę Steczkowską do łez. 
Występ Doroty Osińskej można przesłuchać pod adresem: 
http://www.youtube.com/watch?v=_LNcX1eS6qA 

1.9. Pierwsze miejsce dla dziennikarza "Integracji" 
 
Źródło: inf. www.niepelnosprawni.pl, rownetraktowanie.gov.pl 
Data opublikowania: 2013-02-28 
 
Tomasz Przybyszewski zdobył pierwszą nagrodę w konkursie dziennikarskim "Media Równych Szans" za artykuł "Przepraszam, czy tu biją?", opublikowany w numerze 5/2011 magazynu "Integracja". Konkurs zorganizowała pełnomocniczka rządu do spraw równego traktowania Agnieszka Kozłowska-Rajewicz. 
Zwycięski artykuł ukazuje problem, na co dzień skrzętnie ukrywany, przemocy - domowej i w ośrodkach opieki - wobec osób z niepełnosprawnością, najczęściej zależnych od innych. Dlaczego tak się dzieje? Dlaczego poszkodowanym trudno się bronić? No i dlaczego niemal nikt na tę przemoc nie reaguje? 
Ceremonia wręczenia nagród odbyła się 28 lutego 2013 r. podczas konferencji podsumowującej projekt "Media Równych Szans" w Sali Kolumnowej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Celem konkursu było wyłonienie najlepszych materiałów prasowych, radiowych oraz telewizyjnych podejmujących problematykę grup dyskryminowanych lub przyczyniających się do przełamywania stereotypów, likwidacji dyskryminacji i promocji różnorodności. 
Wyboru dokonało jury w składzie: 
- Monika Ksieniewicz, wicedyrektorka Biura Pełnomocniczki Rządu do spraw Równego Traktowania, 
- Zbigniew Mamys, doradca Pełnomocniczki Rządu do spraw Równego Traktowania z wieloletnim doświadczeniem w świecie mediów (m.in. "Gazeta Wyborcza", miesięcznik "Logo"), 
- Piotr Ozga, specjalista w Biurze Pełnomocniczki Rządu do spraw Równego Traktowania, pomysłodawca projektu "Media Równych Szans", 
- Krzysztof Tomasik, członek Krytyki Politycznej, autor "Homobiografii" i "Gejerelu", 
- Ewa Wanat, dziennikarka radiowa i telewizyjna, w latach 2003-2012 redaktorka naczelna Radia Tok FM. 
Jury wyłoniło następujących laureatów w trzech kategoriach konkursowych: 
 
PIÓRO 
 
I miejsce - "Przepraszam, czy tu biją" - T. Przybyszewski, Magazyn "Integracja" 
II miejsce - "Tęcza nad Leśniewem" - J. Podgórska, Tygodnik "Polityka" 
III miejsce - "Święty" - M. Kurc, Dwumiesięcznik społeczno-kulturalny LGBT "Replika" 
 
MIKROFON 
 
I miejsce - "Już jestem" - A. Czyżewska-Jacquemet, Polskie Radio Lublin 
II miejsce - "Porzuceni" - E. Szkurłat, Radio Kraków 
III miejsce - "Makowska łapie za słówka" - M. Steciąg, Radio Zielona Góra 
 
EKRAN 
 
 I miejsce - "Chciałbym, żeby ludzie przestali się mnie bać" - T. Lipko, TVN 
Uwaga! 
II miejsce - "Dyskryminacja niepełnosprawnego studenta" - M. Nabiałczyk, TVN 
Uwaga! 
III miejsce - "Ślub w przestworzach" - D. Goliński, TVN 
 
 *** 
 
Redakcja Wiedzy i Myśli serdecznie gratuluje wszystkim nagrodzonym i życzy dalszych sukcesów w pracy publicystycznej oraz wielu powodów do zadowolenia w życiu osobistym. 
Dla osób niepełnosprawnych, w tym dla niewidomych i słabowidzących, jest bardzo ważne przedstawianie społeczeństwu naszej problematyki. Dlatego z zadowoleniem informujemy o Konkursie i jego laureatach. 

1.10. System opieki długoterminowej - poradnik 
Ewa Szymczuk 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-02-26, 
 
Coraz częściej słyszymy: społeczeństwo się starzeje, potrzeba więc stworzenia systemu zapewniającego pomoc i opiekę osobom starszym czy niesamodzielnym. 
Dla wielu z nas to nic nie znacząca informacja. O tym, że bliska nam osoba będzie wymagała całodobowej specjalistycznej opieki, dowiadujemy się zwykle w dramatycznych okolicznościach. Bywa też tak, że z różnych powodów nie jesteśmy w stanie zapewnić takiej pomocy w warunkach domowych. Najczęściej nie mamy pojęcia, kogo zapytać o informacje lub gdzie się po nie zgłosić. Przedstawiamy poradnik, który wyjaśni, jakie kroki należy podjąć, gdy znajdziemy się w takiej sytuacji. 
 
Jeśli dysponujemy znacznymi sumami, możemy osobę wymagającą stałej opieki umieścić w prywatnym domu opieki, pensjonacie czy domu geriatryczno-pielęgnacyjnym. Koszt pobytu waha się od ok. dwóch do kilku tysięcy - w zależności od standardu opieki, regionu kraju i proponowanych dodatkowych usług. 
W niniejszym artykule omówimy formy długoterminowej opieki stacjonarnej, dostępnej w ramach obowiązującego w naszym kraju systemu wsparcia. 
 
Dokąd po pomoc? 
 
W Polsce osoba, która wymaga całodobowej opieki - z powodu choroby, wieku czy niepełnosprawności - i nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, może zostać skierowana do domu pomocy społecznej lub zakładu opiekuńczo-leczniczego. Przedstawiamy je poniżej. 
 
Dom Pomocy Społecznej 
 
Aby skorzystać z tej formy pomocy, należy zgłosić się do ośrodka pomocy społecznej w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby wymagającej opieki. Tam pracownik socjalny rozpocznie procedurę kierowania, a następnie umieszczenia w DPS osoby ubiegającej się o pobyt w takiej placówce. 
Ważne! 
Powyższą procedurę można rozpocząć na wniosek osoby ubiegającej się, jej przedstawiciela ustawowego lub opiekuna albo z urzędu. Co to oznacza w praktyce? 
Taki wniosek może złożyć osoba zainteresowana, jej rodzice, opiekunowie (w przypadku dzieci) lub opiekunowie prawni (w przypadku osób ubezwłasnowolnionych). 
A co możemy zrobić, gdy osoba, która wymaga opieki, nie jest w stanie złożyć wniosku , bo w wyniku choroby np. pozostaje w śpiączce, jest nieświadoma lub w zaawansowanym stadium choroby Alzhaimera? 
W takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie procedury ubezwłasnowolnienia (całkowitego czy częściowego) lub uzyskanie zgody sądu na umieszczenie chorego w placówce bez jego zgody. 
Wymagane dokumenty (niezbędne druki są dostępne w siedzibie ośrodków pomocy społecznej) 
- wywiad rodzinny (środowiskowy) u osoby ubiegającej się o miejsce w DPS, przeprowadzony przez pracownika ośrodka pomocy społecznej, 
- zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, 
- opinia ośrodka pomocy społecznej dotycząca stopnia sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do DPS, 
- decyzja o przyznaniu zasiłku stałego lub decyzja organu rentowo- emerytalnego ustalającego wysokość renty lub emerytury, 
- wywiad rodzinny (środowiskowy) u osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za DPS lub umowa partycypowania w tej opłacie, 
- zgoda na zbieranie i przetwarzanie danych osobowych, 
- zgoda osoby ubiegającej się, jej przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego na ponoszenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oraz w przypadku gdy osoba zobowiązana do ponoszenia opłaty nie pokrywa należności w kasie lub na konto domu - zgodę na potrącanie opłaty ze świadczenia emerytalnego lub rentowego przez właściwy organ emerytalno-rentowy, 
- w przypadku umieszczania osób ubezwłasnowolnionych: 
* postanowienie sądu o ubezwłasnowolnieniu, 
* postanowienie sądu o ustanowieniu opiekuna lub kuratora, 
* postanowienie sądu zezwalające opiekunowi na umieszczenie osoby ubezwłasnowolnionej w domu pomocy społecznej. 
Dokumentację kompletuje ośrodek pomocy społecznej właściwy miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o miejsce w DPS. 
Wywiad przeprowadzany jest w terminie 14 dni od daty otrzymania informacji o potrzebie przyznania świadczeń lub o zmianie sytuacji osobistej i majątkowej osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń. W sytuacjach wymagających bezzwłocznego przyznania świadczeń wywiad przeprowadza się nie później niż w ciągu 2 dni od daty powzięcia informacji. Wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby zainteresowanej lub rodziny albo w miejscu jej pobytu. 
Całość dokumentacji wraz ze stanowiskiem ośrodka pomocy społecznej przekazywana jest do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie celem wydania stosownej decyzji, ponieważ Domy Pomocy Społecznej (DPS) podlegają Powiatowemu Centrum Pomocy Rodzinie. 
Ważne! 
od decyzji przysługuje prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie 14 dni od daty doręczenia. 
Są różne typy domów pomocy społecznej, np.: 
 osób w podeszłym wieku, 
 osób przewlekle somatycznie chorych, 
 osób przewlekle psychicznie chorych, 
 dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie, 
 dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, 
 osób niepełnosprawnych fizycznie. 
Przy podejmowaniu decyzji o umieszczeniu osoby w DPS brana jest pod uwagę sytuacja osoby kierowanej. Osoba samotna wymagająca całkowitej opieki będzie skierowana do DPS w pierwszej kolejności. 
Osoba skierowana do DPS może wybrać sobie konkretną placówkę, jednak musi wówczas liczyć się z dłuższym czasem oczekiwania na miejsce. 
Uwaga: 
Pobyt w domu opieki społecznej jest odpłatny! Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są - w kolejności: 
I. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich - przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 
II. małżonek (zstępni przed wstępnymi), 
III. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. 
I. Mieszkaniec DPS - nie więcej niż 70 proc. dochodu 
Nieprawdą jest, że osoba ubiegająca się o przyjęcie musi mieć określony wysoki dochód. Jeżeli dochód ubiegającej się osoby nie jest wystarczający do pokrycia opłaty za pobyt w domu, wówczas badana jest sytuacja finansowa członków jej najbliższej rodziny. 
 
II. Małżonek, zstępni przed wstępnymi 
Jeżeli małżonek nie żyje, do ponoszenia opłat zobowiązane są dzieci. Ze względu na dobry status materialny dzieci mogą dofinansować dobrowolnie różnicę do pełnej odpłatności (od 70 proc. - odpłatność mieszkańca). 
 
Osoba samotnie gospodarująca dofinansowuje pobyt członka rodziny w DPS, jeżeli jej dochód jest wyższy niż 300 proc. kryterium dochodowego, tj. 542 zł x 300 proc.= 1 626 zł. 
 
Natomiast osoba gospodarująca w rodzinie obowiązana jest do dofinansowania pobytu w DPS swojego członka rodziny, jeżeli dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300 proc. kryterium dochodowego, tj. 456 zł x 300 proc. = 1368 zł/ os. w rodzinie. 
 
W każdym jednak z tych przypadków kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty za pobyt w DPS nie może być niższa niż 250 proc. kryterium dochodowego (odpowiednio: dla osoby samotnie gospodarującej lub osoby w rodzinie). 
 
Ze względu na niskie dochody w rodzinie można zwolnić z opłat za pobyt w DPS częściowo lub całkowicie jeśli: 
 wnoszą opłaty za pobyt innych członków rodziny w DPS, ośrodku wsparcia lub innej placówce, 
 występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, 
 małżonkowie, zstępni, wstępni, utrzymujący się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia, osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko. 
III. Gmina 
Do wnoszenia opłaty zobowiązana jest gmina, z której dana osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości stanowiącej różnicę między średnim kosztem utrzymania w DPS a opłatami wnoszonymi przez zobligowane osoby 
(małżonek, zstępni, wstępni). 
Należy jednak podkreślić, że zobligowane osoby: małżonek, wstępni przed zstępnymi i gmina nie mają obowiązku opłaty, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. 
Mieszkaniec domu, a także inna osoba obowiązana do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, jeżeli mieszkaniec domu przebywa u tej osoby, nie ponoszą opłat za okres nieobecności mieszkańca domu nieprzekraczającej 21 dni w roku kalendarzowym. 
 
Termin i zasady załatwiania spraw reguluje kodeks postępowania administracyjnego. 
Podstawa prawna: 
- Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) 
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. z 2005 r., Nr 217, poz. 1837 ) 
- Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego z dnia 19 sierpnia 1994 r. (Dz.U. z 1994 r., Nr 111, poz. 535 z późn. zm.) 
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U., Nr16, poz. 93 z późn.zm.) 
- Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) 
Zmiana Dziennika Urzędowego publikacji Ustawy o pomocy społecznej na: Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm. 
 
Zakłady Opiekuńczo-Lecznicze 
 
Inną formą zapewnienia opieki osobom przewlekle chorym oraz osobom, które przebyły leczenie szpitalne i mają ukończony proces diagnozowania, leczenia operacyjnego lub intensywnego leczenia zachowawczego, a nie wymagają już dalszej hospitalizacji w oddziale szpitalnym, jednak ze względu na stan zdrowia i niesprawność fizyczną, brak samodzielności w samoopiece i samopielęgnacji, konieczność stałej kontroli lekarskiej, potrzebę profesjonalnej pielęgnacji i rehabilitację powinny zostać objęte okresową całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia, jest skierowanie do zakładu opiekuńczego. 
W procesie kierowania do zakładu opiekuńczo-leczniczego (ZOL) istnieją dwie możliwości: 
1. Jeśli pacjent jest w domu, skierowanie wystawia lekarz pierwszego kontaktu - wraz z pielęgniarką środowiskową ocenia, czy pacjent kwalifikuje się do skierowania. Dokumentację - po skompletowaniu -samodzielnie przekazuje się do wybranego ZOL. 
Ważne! Informacje o zakładach opiekuńczo-leczniczych możemy znaleźć na stronach Narodowego Funduszu Zdrowia NFZ: 
www.nfz.gov.pl 
(wybieramy województwo, w którym szukamy ZOL, a następnie wchodzimy w zakładkę dla pacjentów Świadczenia Pielęgnacyjne i Opiekuńcze - Opieka Długoterminowa). 
Na stronach NFZ można także sprawdzić czas oczekiwania na przyjęcie do wybranej placówki. 
2. Jeśli pacjent przebywa w szpitalu, skierowanie do ZOL wystawia szpital. Wówczas szpital często przekazuje skierowanie bezpośrednio do placówki. 
Czas oczekiwania na miejsce jest bardzo różny w poszczególnych placówkach i województwach, zależy on także od stanu pacjenta: 
 Pacjent w domu - stan stabilny, zwykle oznacza dłuższy czas oczekiwania, 
 Pacjent szpitalny - stan pilny, przyjęcie do zakładu opiekuńczego priorytetowe. 
Pobyt w zakładzie opiekuńczo-leczniczym jest odpłatny. Pacjent ponosi koszty wyżywienia i zakwaterowania. 
Miesięczną opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej 250 proc. najniższej emerytury, z tym że opłata nie może być wyższa niż kwota odpowiadająca 70 proc. miesięcznego dochodu świadczeniobiorcy w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej. 
Miesięczną opłatę za wyżywienie i zakwaterowanie dziecka do ukończenia 18. roku życia, a jeżeli kształci się dalej - do ukończenia 26. roku życia, przebywającego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej, który udziela świadczeń całodobowych, ustala się w wysokości odpowiadającej 200 proc. najniższej emerytury - z tym że opłata nie może być wyższa niż kwota odpowiadająca 70 proc. miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej. 
Wzory wniosku o skierowanie ZOL znaleźć można np. na stronie Ministerstwa Zdrowia. 
Postawa prawna: 
Rozporządzenie Ministra Zdrowia DZ.U. 2012 poz. 731 

1.11. Warszawa: rodzice niepełnosprawnych dzieci protestują przed Sejmem 
 
Źródło: Polskie Radio/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-03-07 
 
Rodzice niepełnosprawnych dzieci domagają się uznania 24-godzinnej opieki nad nimi za pracę i podwyższenia świadczenia pielęgnacyjnego do najniższej krajowej. 
W czwartek (7 marca) rodzice po raz kolejny przyjechali do Warszawy, aby walczyć o zmianę sytuacji swoich rodzin. O godz. 11.00 rozpoczęli przed Sejmem protest pod hasłem "Jestem niepełnosprawny, jestem głodny" - informuje Polskie Radio. 
Protestujący przypominają, że Parlamentarny Zespół ds. Osób Niepełnosprawnych przez ostatni rok zorganizował jedynie cztery bezowocne spotkania, co oznacza, że politycy nie robią zbyt wiele by im pomóc. 
Pierwsze spotkanie poświęcone było założeniu zespołu, następnie odbyły się dwie konferencje. Przyczyną ostatniego spotkania (3 grudnia ub.r.) był Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych. 
Osoby, które rezygnują z pracy na rzecz opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem otrzymują 620 zł świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatek rehabilitacyjny wynosi 153 zł. Nie zmienił się od ośmiu lat. 
Więcej: www.polskieradio.pl 

1.12. Joanna Staręga-Piasek laureatką Nagrody im. Bączkowskiego Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: baczkowski.org.rp.pl 
Data opublikowania: 2013-03-13 
 
12 marca Joanna Staręga-Piasek odebrała Nagrodę im. Andrzeja Bączkowskiego za rok 2012. To współtwórczyni nowoczesnego systemu pomocy społecznej w Polsce. Współtworzyła Kartę Praw Osób Niepełnosprawnych, była pełnomocnikiem rządu ds. osób niepełnosprawnych. 
Nagrodę wręczono 12 marca 2013 r. w siedzibie patrona medialnego Nagrody - redakcji "Rzeczpospolitej". Galę swoją obecnością uświetnili m.in. były premier Tadeusz Mazowiecki, minister w Kancelarii Prezydenta Irena Wóycicka, minister pracy i polityki społecznej Władysław Kosiniak-Kamysz, doradca prezydenta RP ds. społecznych Henryk Wujec. Gościem honorowym uroczystej gali była Anna Komorowska, małżonka prezydenta RP. 
- Nie mamy wątpliwości, że tegoroczna laureatka jak mało kto zasługuje na nagrodę dla osób, które działają na rzecz tych, którym się nie do końca dobrze wiedzie, którzy są słabsi, którzy sobie trochę gorzej radzą - powiedziała Anna Komorowska. - Robi to od tylu lat z taką konsekwencją, że rzeczywiście zasługuje na najwyższe uznanie. 
- Jak dowiedziałam się parę dni temu o tym, że zostałam laureatką takiej nagrody, to właściwie moje uczucia były między zdziwieniem a radością - przyznała Joanna Staręga-Piasek. - I w dalszym ciągu pozostałam w takim pewnym zdziwieniu i pewnej radości. Jak komuś z moich przyjaciół powiedziałam o tym, to powiedział mi: "Pamiętaj tylko, że jak będziesz dziękowała, nie powiedz, że to się nie należało, bo żaden mężczyzna by tak nie powiedział". Wtedy sobie pomyślałam, że ta emancypacja nie jest rzeczą łatwą. Więc po prostu bardzo się cieszę. 
"Po zakończeniu kariery poselskiej i ministerialnej Joanna Staręga-Piasek działała i działa inspirująco na rzecz pomocy społecznej w Polsce" - napisano w komunikacie Kapituły Nagrody. Jest jej dobrym duchem. Jej skromność, rzetelność, mądre rozumienie trudnych problemów społecznych, wytrwałe zaangażowanie na rzecz nowoczesnego systemu pomocy społecznej w Polsce od lat stanowią wzór służby publicznej". 
Joanna Staręga-Piasek od początku transformacji tworzyła podstawy nowoczesnego systemu pomocy społecznej. 21 listopada 1989 r. w miejscowości Charzykowy spotkali się Jacek Kuroń, Joanna Staręga-Piasek oraz pracownicy pomocy społecznej szczebla wojewódzkiego. Dziś ta data to Dzień Pracownika Socjalnego, wpisany do ustawy. Na tym spotkaniu narodził się pomysł przeniesienia opieki społecznej do Ministerstwa Pracy, opracowania projektu nowej ustawy o pomocy społecznej i utworzenia wyspecjalizowanych placówek - ośrodków pomocy społecznej. 
- Joasia jest niewątpliwym przywódcą pracowników społecznych - pisał Jacek Kuroń. 
To ona prowadziła specjalizacje z pomocy społecznej, to wokół niej gromadzili się ludzie zaangażowani, którzy mieli wizję, jak zmienić sposób funkcjonowania pomocy społecznej. To ona została wiceministrem pracy i polityki socjalnej, który zbudował ten system w demokratycznej Polsce. Współtworzyła ustawę o pomocy społecznej oraz Kartę Praw Osób Niepełnosprawnych. 
Z wykształcenia jest pedagogiem i doktorem nauk ekonomicznych. Brała udział w obradach Okrągłego Stołu w ramach stolika ds. zdrowia i pomocy społecznej. Była posłem na Sejm I, II i III kadencji. Pełniła funkcję wiceministra w rządach Tadeusza Mazowieckiego, Jana Krzysztofa Bieleckiego, Hanny Suchockiej, Jerzego Buzka. W rządzie Jerzego Buzka pełniła funkcję pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych. 
Jest autorką licznych badań i publikacji dotyczących funkcjonowania pomocy społecznej, pracy socjalnej oraz gerontologii. 
Od 1999 roku pełni funkcję dyrektora Instytutu Rozwoju Służb Społecznych. Jej wiele rozmaitych aktywności zawsze związanych jest z działaniami na rzecz dobra ludzi, którzy potrzebują wsparcia: osób starszych, niepełnosprawnych, bezrobotnych, dzieci itp. Jest doradcą społecznym prezydenta RP. 
Kapituła uznała, że Joanna Staręga-Piasek jest wzorem urzędnika państwowego" - wyjaśniono w komunikacie. 
Nagroda im. Andrzeja Bączkowskiego jest przyznawana osobom, które stanowią wzór służby publicznej, kierują się zasadą pracy ponad podziałami, działają w ważnych dla Polski dziedzinach, ze szczególnym uwzględnieniem dialogu społecznego i reform w sferze polityki społecznej. 
W skład Kapituły Nagrody wchodzą: wdowa po Andrzeju Bączkowskim, ministrowie pracy, którzy z nim współpracowali, przyjaciele oraz laureaci. 
Na stronie internetowej Rzeczpospolitej dostępna jest relacja wideo z uroczystej gali wręczania nagrody. 

1.13. Pies przewodnik i papież 
 
Źródło: psy.pl 
Data opublikowania: 2013-03-17 
 
Podczas sobotniej (16 marca) audiencji dla dziennikarzy w auli Pawła VI, w której wzięło udział kilka tysięcy osób, kilkunastu najdłużej akredytowanych przy Stolicy Apostolskiej dziennikarzy miało możliwość zamienienia kilku słów z papieżem Franciszkiem. Wśród nich był - jak podają światowe media - przedstawiciel włoskiej rozgłośni radiowej RAI Alessandro Forlani. Niewidomemu dziennikarzowi towarzyszył pies przewodnik, biszkoptowa suczka rasy labrador retriever nosząca imię Asia. 
Jak powiedział po audiencji Forlani, papież ma szczególny stosunek do stworzenia bliski postawie świętego Franciszka, patrona zwierząt, którego imię przybrał. 
Gdy Forlani poprosił o błogosławieństwo dla żony i córki, papież Franciszek pobłogosławił też psa i pochylił się, by go pogłaskać. 

 2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA 

2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 21) 
Kompensacja zmysłów, wikariat zmysłów, wyobrażenia surogatowe, percepcja twarzą, zmysł przeszkód u niewidomych 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Kompensacja zmysłów, czyli kompensacja percepcyjna 
 
Polega na podniesieniu poziomu sprawności postrzegania pozostałymi zmysłami brakującego lub poważnie uszkodzonego wzroku. To samo dotyczy utraty słuchu, ale nas interesuje kompensacja wzroku. 
 Wzrok może być w różnym stopniu uszkodzony i różna może być tego przyczyna. Decyduje to o zdolnościach kompensacyjnych. 
Istota kompensacji polega na zastąpieniu informacji pozyskiwanych wzrokiem informacjami pozyskiwanymi innymi zmysłami. 
Pojęcie kompensacja pochodzi od łacińskiego compensatio - wyrównanie braku, zastępowanie czegoś brakującego lub wadliwie funkcjonującego, czymś innym. W ten sposób następuje wyrównanie ubytku i prawidłowe funkcjonowanie organizmu. 
Niewidomi zastępują informacje, które ludziom widzącym dostarcza wzrok, informacjami pozyskiwanymi przy pomocy słuchu, dotyku i węchu. Możliwe to jest po nauczeniu się wykorzystywania tych informacji, tj. ich pozyskiwania i interpretowania. Po zdobyciu doświadczenia w funkcjonowaniu bez wzroku lub z osłabionym wzrokiem, możliwe jest znacznie lepsze funkcjonowanie, niż ludzie widzący i osoby nowo ociemniałe sobie wyobrażają. 
Dziecko poznaje przedmioty ze swego otoczenia najpierw dotykiem, następnie przy pomocy zmysłu smaku, potem słuchem i na końcu wzrokiem. Jest to poznanie analityczne, tj. wymienionymi zmysłami dziecko poznaje poszczególne cechy przedmiotów - kształt, smak, dźwięki jakie wydają. Następnym etapem jest poznanie syntetyczne, tj. wytworzenie całościowego obrazu przedmiotu, np. jabłka. Dziecko przekonuje się, że jabłko jest kuliste, czerwone lub żółte, gładkie, słodkie lub kwaśne, twarde lub miękkie, duże lub małe i nie wydaje wyraźnego dźwięku. Inaczej wygląda sprawa z misiem. Jest on miękki, brązowy, ma uszy, nos, oczy, kończyny i ogon. A jeszcze inaczej wyglądają klocki, grzechotki, dzwoneczki. 
 Jak już wspomniałem, mamy tu poznanie syntetyczne. Kolejnym etapem jest znowu poznanie analityczne, ale już na wyższym poziomie. Teraz wystarczy jedna cecha przedmiotu, żeby wytworzyć sobie jego całościowy obraz. Zapach jabłka jest wystarczającą informacją, żeby sporo wiedzieć o jego smaku, kształcie, ciężarze, wielkości, kolorze. Podobnie chwycenie misia za ucho powoduje, że dziecko wie, iż dotyka misia, jaki jest jego kolor, kształt, wielkość. 
Ten trzeci etap poznania jest szeroko stosowany przez wszystkich ludzi, ale szczególnie duże znaczenie ma dla niewidomych. Umożliwia bowiem kompensację utraconego wzroku. 
Dodać należy, że pozbawienie wrażeń wzrokowych powoduje konieczność opierania się na innych wrażeniach - dotykowych, słuchowych, węchowych, a to z kolei do uczenia się coraz lepszego różnicowania odbieranych bodźców. 
Nie ma tu możliwości doskonalenia zmysłów w sensie podniesienia progu ich wrażliwości. Jeżeli ktoś jest zdolny do wyczucia nacisku np. 0,5 grama na opuszki palców, to nie da się osiągnąć w drodze ćwiczeń, żeby wyczuwał nacisk 0,4 grama. To samo dotyczy słuchu. Nie da się obniżyć progu jego wrażliwości nawet o ułamek decybela. To nie jest możliwe. Możliwe jest natomiast doskonalenie tych zmysłów w ten sposób, że zaczynają dokładniej różnicować bodźce, np. punkty brajlowskie. Najpierw jest to nieuporządkowana masa punkcików, jakby kaszy nasypał na papier. Po dłuższych ćwiczeniach, chociaż same punkty nie są lepiej wyczuwane, człowiek uczy się zauważać odległości między punktami, znajdywać porządek w ich ułożeniu, rozpoznawać litery i składać je w słowa, uczy się czytać coraz sprawniej. Podobnie jest z dźwiękami. Chociaż niewidomy nie słyszy ich lepiej, uczy się wyodrębniać z masy słyszanych dźwięków te, które mają dla niego istotne znaczenie i pomijać inne. 
 Największe znaczenie w przypadku utraty wzroku ma dotyk. 
Przy jego pomocy niewidomy uzyskuje najdokładniejsze informacje dotyczące oglądanego przedmiotu. Dotyk jednak ma też poważną wadę. Nie daje możliwości oglądania przedmiotów bardzo małych, np. bakterie, bardzo dużych - góry, odległych - Księżyc, przedmiotów w ruchu, kruchych, gorących, bardzo zimnych. Dlatego, chociaż dotyk jest najważniejszy w poznawaniu świata materialnego, nie jest do tego wystarczający. W znacznej mierze uzupełnia go słuch i w mniejszej węch. Zmysły te dostarczają informacji o przedmiotach z odległości, również o takich, które nie są dostępne dla poznania dotykowego. Chociaż informacje te, na ogół, nie są tak dokładne jak te dotykowe, nie mówiąc już o wzrokowych, przyczyniają się do kompensacji utraconego wzroku. Kompensacja bowiem nie polega na zastąpieniu jednego zmysłu innym, ale na współdziałaniu dwóch lub więcej zmysłów w zastępowaniu tego najważniejszego, czyli wzroku. 
Słuch jako zmysł dalekiego zasięgu umożliwia niewidomym orientację w dużej przestrzeni, poznawanie oddalonych obiektów, np. płci osoby, z którą się rozmawia, ptaków, niektórych ssaków i innych zwierząt. Pozwala również lokalizować źródło dźwięku i postrzegać ruch, co ma wielkie znaczenie w orientacji przestrzennej. 
 Olbrzymie znaczenie kompensacyjne słuchu polega też na tym, że umożliwia porozumiewanie się z otoczeniem przy pomocy mowy. Przy pomocy słów i zdań można przekazywać bardzo wiele, bardzo dokładnych informacji o otaczającym świecie, a nawet o obiektach nieistniejących, np. o krasnoludkach. 
 Węch również pełni dość ważną rolę w kompensacji u osób niewidomych. Zapachy bowiem niosą wiele informacji o różnych zjawiskach i przedmiotach. Chociaż na ich podstawie trudno lokalizować przedmioty, które je wydają, określać ich wielkość, kolor, kształt, to jednak pozwalają rozróżniać zapachy roślinności wodnej, spaliny samochodów, zapach sosen, kwitnących lip i kwiatów, perfum i wiele innych. Ułatwia to orientację w otoczeniu oraz poznawanie różnych obiektów i zjawisk. 
 
Wikariat zmysłów, czyli zastępstwo zmysłów 
 
Wikariat zmysłów jest teorią przestarzałą. Była to pierwsza próba opisania w sposób naukowy funkcjonowania niewidomych. Zajmowali się nią psychologowie i pedagodzy niewidomych aż do początków dwudziestego wieku. 
Teoria ta zakładała, że większa sprawność pozostałych zmysłów u niewidomych jest wynikiem ich doskonalenia w drodze ćwiczeń. Zakładano, że obniża się próg wrażliwości, czyli słabszy bodziec jest zauważany. 
 U niewidomych dotyk miał zastępować wzrok. Miał on być doskonalszy, bardziej czuły niż u osób widzących. Miał też dokładnie odpowiadać wzrokowi i dawać pełną wiedzę uzyskiwaną przy jego pomocy. Tymczasem, jak już pisałem wcześniej, nie jest możliwe obniżenie progu wrażliwości. Dodam, że bodźce dotykowe nie są identyczne ze wzrokowymi. Nie jest też możliwe zastąpienie wzroku przez inny jeden zmysł. Musi to być współdziałanie kilku zmysłów i umysłowe przetwarzanie informacji uzyskiwanych za ich pośrednictwem. 
 
Wyobrażenia surogatowe, czyli zastępcze 
 
Przy pomocy jednego zmysłu nie można uzyskać dokładnego wyobrażenia przedmiotu. Jak już wspomniałem, dotykiem nie można rozpoznawać kolorów. Nie można więc dokładnie wyobrazić sobie rumianego jabłka, tęczy na niebie, kształtu wysokiego drzewa, perspektywy. Nie można tego osiągnąć również przy pomocy słuchu. Mimo to niewidomi wyobrażają sobie różne przedmioty i ich cechy. Kolor na przykład kojarzą z fakturą oglądanego przedmiotu. Są nawet propozycje dotykowych palet barw. Opuszkami palców można bez trudu rozpoznawać faktury tkanin. I tak - tkanina bawełniana, frotowa, niebieska, żółta oraz czerwona różnią się między sobą. Niebieska jest zimna a czerwona ciepła. Nie są to jednak wyobrażenia barw tylko coś zastępczego, co może dać pewne wyobrażenie o przedmiocie, ale bardzo ubogie, niedokładne. Podobnie sprawa ma się z dźwiękami. One również mogą być kojarzone z kolorami. Mówi się nawet o barwie dźwięków. Nie są to jednak wyobrażenia kolorów. 
 Nie ma więc sposobu wytworzenia u niewidomego dokładnych wyobrażeń kolorów, gry cieni, perspektywy, nieba usianego gwiazdami. 
Inaczej jest z osobami ociemniałymi. W ich mózgach istnieją te wyobrażenia i mogą być wywołane np. przez nazwę koloru, nazwę jabłka, jego zapach czy kształt. 
Nie mają również takiego problemu osoby słabowidzące. One wciąż widzą kolory, może niedokładnie, może nie rozróżniają odcieni, ale są to kolory, a nie ich zastępcze wyobrażenia. 
Wyobrażenia surogatowe są podobne do wyobrażeń wytwórczych, fantazyjnych. Wyobrażenia takie powstają również u ludzi widzących, ale są one bardziej dokładne, bardziej podobne do przedmiotów, którym mają odpowiadać. To jednak nie jest najważniejsze. W orientacji przestrzennej, np. przy samodzielnym poruszaniu się w przestrzeni, nie jest konieczne dokładne wyobrażenie przeszkody znajdującej się na drodze. Wystarczy wyobrażenie jej wielkości, twardości czy kształtu. Przy czym wystarczy tu przybliżone wyobrażenie tych cech. Wyobrażenie na przykład kolorów ma bez porównania mniejsze znaczenie. 
Nie będę wgłębiać się w fizjologiczne czy anatomiczne podstawy wyobrażeń surogatowych, zastępczych. Wystarczy dodać, że mogą one odnosić się do stosunków przestrzennych czy do kolorów. Niezależnie od ich dokładności odgrywają ważną rolę w dostosowaniu niewidomych do życia w środowisku fizycznym i społecznym. 
 
 Zmysł przeszkód u niewidomych 
 
 "Zmysł przeszkód" - zdolność wyczuwania na odległość dużych przedmiotów, przeszkód. Przeszkoda daje wrażenie muśnięcia na twarzy. 
W zasadzie nie istnieje zmysł przeszkód, gdyż nie istnieją specjalne receptory, które pozwalają pozyskiwać tą drogą wiedzę o przedmiotach. Odbieranie bodźców przy pomocy tego zmysłu polega na odczuwaniu z niewielkiej odległości lekkiego ucisku na twarzy przy zbliżaniu się do większego przedmiotu. Nie jest możliwe rozpoznanie tego przedmiotu, a tylko stwierdzenie, że jakiś przedmiot znajduje się w pobliżu. Mimo niedokładności zmysł ten odgrywa bardzo dużą rolę w orientacji przestrzennej niewidomych, pozwala unikać zderzeń z niektórymi przeszkodami, iść prosto wzdłuż ciągu budynków czy żywopłotu. 
Niewidomy tyflolog dr Włodzimierz Dolański udowodnił, że wrażenia dotykowe na twarzy odbierane są przez słuch, czyli nie przez specjalny zmysł przeszkód. Według Dolańskiego zmysł przeszkód jest mechanizmem, którego podstawę stanowi instynkt obronny. Uczucie muśnięcia na twarzy powstaje w wyniku odbierania bardzo słabych bodźców dźwiękowych odbijanych od przeszkody. A więc niewidomi odbierają te słabe bodźce, uczą się kojarzyć je z niebezpieczeństwem, z bólem, chcą uniknąć zagrożenia i wykonują odpowiednie ruchy. 
 
 Rola mózgu w kompensacji 
 
Wszystkie bodźce uzyskiwane przy pomocy różnych zmysłów, a także informacje przekazywane przy pomocy słów, mózg musi przetworzyć, ocenić, zakwalifikować i podjąć odpowiednie decyzje. Zapach kwiatów skłoni do pochylenia się nad nimi w celu delektowania się jego wonią, a brzęczenie osy do oddalenia się od tego dźwięku. Mózg bowiem ocenił, że zapach jest przyjemny i niegroźny, a osa może boleśnie użądlić. W ten sposób mózg ocenia bodźce z otoczenia. Umożliwia to orientację w otoczeniu, poznawanie przedmiotów i ludzi, samodzielne chodzenie po drogach publicznych i podróżowanie. 
 
Bezwzrokowe poznanie jednak jest uboższe od poznania wzrokowego. Bez wzroku orientacja przestrzenna i społeczna jest znacznie ograniczona i trudniejsza. Przede wszystkim poważnie ograniczone jest uczenie się przez naśladownictwo. 
Mimo to kompensacja jest podstawą funkcjonowania niewidomych, podstawą rehabilitacji. 

2.2. Miłość ślepa jest... 
	Janusz Leon Wiśniewski 
 
Źródło: Miesięcznik "Pani" marzec 2013 r. 
 
To najdłuższa trasa w regionie i jedna z najbardziej stromych. Sam wjazd to dwadzieścia kilka minut siedzenia na ławce chybotliwego wyciągu. 
Trasa zjazdowa prowadzi od południowej strony do przejścia granicznego, oznaczonego w środku przełęczy budką strażniczą z dymiącym kominem. Po lewej jej stronie, tak twierdzą celnicy, jest Szwajcaria, po prawej Austria. Chociaż wypłowiałe flagi zatknięto w uchwyty przy rynnie na odwrót. Tak było tutaj "przed Europą" i tak jest teraz. 
Dziewczyna siedząca na wyciągu milczała. Pomimo silnego wiatru i przenikliwego zimna zdjęła wełnianą czapkę, zsunęła rękawice, wypchnęła ręce i nerwowo dotykała palcami czegoś przed sobą. Jak ktoś idący w ciemności po omacku i szukający niewidzialnej przeszkody. Mężczyzna obok szeptał jej coś do ucha, gładził włosy, rozwiązywał i zawiązywał szalik, przecierał czarne szkła okularów przeciwsłonecznych. W pewnym momencie z plecaka wyjął pled i okrył nim nogi i brzuch dziewczyny. Potem sięgnął po jej dłonie i zaczął całować. Tuż przed dojazdem do końcowej stacji wyciągu włożył jej czapkę, pośpiesznie wsunął rękawice na jej dłonie i, obejmując ją w pasie, energicznie wypchnął z wyciągu. Gdy tylko narty dziewczyny dotknęły zlodowaciałego śniegu, zeskoczył z ławki, przytulił się do jej pleców, zamykając jej narty między swoimi. 
Po chwili się zatrzymali. Mężczyzna stanął przed dziewczyną, wychylił ręce do tyłu, podając jej nienaturalnie długie kijki, z obu stron zakończone kauczukowymi uchwytami. Chwyciła je, potrząsnęła nimi. Ruszyli. 	Niczym spięci jakąś niewidoczną, magiczną klamrą zjeżdżali w dół stromego stoku. Przyśpieszali, zwalniali, zatrzymywali się. Razem, harmonijnie, jednocześnie. 
Jechałem za nimi. Z wsuniętym pod kurtkę pledem, którego zapomnieli zabrać z wyciągu. Przed budką z przekąskami u podnóża góry dziewczyna zdjęła narty. Mężczyzna podał jej rękę i przeprowadził ostrożnie przez tłum. Potem wyjął składaną białą laskę z plecaka. Wsunął w jej dłoń. Ludzie zaczęli się rozstępować, patrząc z niedowierzaniem w dziewczynę... 
Urodziła się na Ukrainie. Wówczas jeszcze radzieckiej. Ze szpitala, tuż po urodzeniu, trafiła do domu dziecka we Lwowie. Pielęgniarka wpisała w akt urodzenia imię swojej siostry: Lubow. Ani matki, ani ojca nigdy nie poznała. Nie czuje do nich żalu. Musieli mieć ważne powody, aby jej nie chcieć. 
Pamięta kolory. Prawie wszystkie, chociaż w domu dziecka dominowały głównie odcienie brudnej, poplamionej bieli i szarości. Jednak wokół nieremontowanego od końca wojny sierocińca był ogród. Pamięta zieleń, błękit, fiolet. Dokładnie wie, co czuła, kiedy patrzyła na trawę, nieco i na lawendę. Tak, pamięta świat spoza ciemności. Nie musi sobie wszystkiego wyobrażać. Bo ma ogromne szczęście w życiu. Przestała widzieć, gdy już tak dużo zobaczyła. 
Mając siedem lat zaczęła tracić przytomność. Przewracała się i już. Opiekunki w sierocińcu dwa lata to ignorowały. Dopiero, kiedy opisali to w jakiejś partyjnej gazecie, zainteresował się tym gubernator regionu. Taki szlachetny, potrzebujący poklasku. Okazało się, że ma tętniaka mózgu. Operację sfinansowała fundacja z Berlina. Usunęli jej guza i wtedy przestała widzieć. Fundacja postarała się, aby mogła zostać w Niemczech. 
Nie wie, jakiego koloru były ściany w niemieckim sierocińcu, ale pamięta, że nigdy nie śmierdziało tam ani moczem, ani czosnkiem. 
Najpierw nauczyła się niemieckiego, potem Braille'a. Chodziła z białą laską do szkoły. Do dwóch szkół, bo do muzycznej też. Zrobiła maturę. Przyjęli ją bez egzaminu do konserwatorium w Hamburgu. Obecnie - jako najmłodszy w historii tej uczelni docent - uczy studentów grać na skrzypcach. 
Trzy lata temu zaczęła uczyć Carlosa, który na jeden semestr, jako stypendysta z Barcelony, przyjechał do Norymbergii. Czuła jego zapach, słyszała głos, poznała dokładnie dłonie, kiedy układała jego palce na strunach skrzypiec. Któregoś razu poczuła, że drży, gdy dotyka jego dłoni. A potem nagle zdjął jej okulary i ją pocałował. Pamięta, że zacisnęła mocno oczy, aby nic nie widzieć. To wtedy, po tym pocałunku powiedział jej, że ma piękne oczy... 
Kocha Carlosa bez pamięci. Chociaż zna go na pamięć. Każdą jego myśl, każdy lęk, każde pragnienie, każdą bliznę i każdą wypukłość każdej żyły na jego rękach. I chyba wszystkie włosy na jego głowie. Jest piękny. Żeby to wiedzieć, wcale nie trzeba widzieć. Wystarczą dłonie, język i nos. 
Opiekuje się nią, ale w taki sposób, aby nie czuła swojego kalectwa. Jej ślepotę traktuje jedynie jako niefortunną niedogodność. „Niektórzy mają zgagę, niektórzy cukrzycę, a niektórzy nie widzą”, powtarza jej, kiedy ona w chwilach słabości broni się przed życiem takim jak tych, co widzą. 
Doskonale wie, że gdy to mówi, patrzy jej prosto w oczy. 	Przed rokiem, w prezencie urodzinowym, zapisał ich na kurs tańca, a dwa lata temu pod choinką znalazła narty. Kurs tańca był trudniejszy... 

2.3. Z komputerem za pan brat 
Zbigniew Sobek 
 Część trzecia 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Zainfekowanie komputera wirusem i innymi groźnymi niepożądanymi plikami w postaci chociażby wrzutek szpiegujących, a także inne zagrożenia nie były mi oszczędzone w czasie korzystania z komputera. Wystąpiły zakłócenia w normalnej pracy PC na skutek przegrzewania, a także jako efekt nadmiernego nagromadzenia się kurzu wewnątrz tego urządzenia. 
Brak doświadczenia w postępowaniu z tego rodzaju awariami sprawił, że pierwszy raz po zainfekowaniu instalacji "koniem trojańskim" nie zareagowałem prawidłowo i uruchamiałem kolejne razy komputer, mimo że występowały coraz wyraźniejsze objawy nieprawidłowości w funkcjonowaniu sprzętu. Po stosunkowo niedługim czasie doszło do całkowitego "porażenia" programu operacyjnego i stan ten dla mnie i moich domowników był nie do naprawienia. Znowu musiałem poprosić znajomego fachowca o pomoc i skończyło się na wysłaniu PC pocztą do niego. Po dwóch tygodniach otrzymałem komputer z nowo zainstalowanym systemem operacyjnym i moimi indywidualnymi programami. Dodatkowo przyjaciel z Wrocławia wgrał mi program antywirusowy Avast i program Teamviewer umożliwiający zrobienie pulpitu zewnętrznego, czyli mostu komunikowania się między dwoma komputerami. Tak na nowo skonfigurowany PC pracował bez zarzutu. Pulpit zewnętrzny był, w moim przypadku, stosowany wielokrotnie, gdyż w samej instalacji niewiele mogę samodzielnie zrobić. Rozwinąłem szeroką korespondencję z wieloma znajomymi z dawnych lat, jak również dzięki korespondencji imailowej nawiązałem nowe znajomości wirtualne z ludźmi z kilku krajów europejskich. Umożliwiło mi to także uzupełnianie archiwum muzycznego oraz zbioru książek mówionych. 
Kolejna awaria sprzętu okazała się już znacznie mniej groźna, chociaż w pierwszej chwili przestraszyłem się mocno, gdyż sprzęt nie uruchamiał się zupełnie. Wezwałem na pomoc starszego syna, który bardzo szybko zorientował się, że komputer jest wewnątrz nadmiernie zakurzony. Spowodowało to wyłączenie zasilania. Po zdjęciu obudowy, odkurzeniu przy pomocy sprężonego powietrza, wszystko wróciło do normy. 
Zostałem pouczony, że profilaktycznie powinienem co parę godzin robić przerwy w pracy sprzętu, aby nie dopuszczać do nadmiernego przegrzewania. Dotyczy to głównie laptopów. W ich przypadku bardzo pożądane jest zastosowanie specjalnej podstawy chłodzącej zasilanej bezpośrednio z portu USB. 
Po skonfigurowaniu przez znajomego wszystkich potrzebnych mi programów wykonał on tzw. obraz instalacji na nośniku zewnętrznym, w moim przypadku na dysku zewnętrznym, gdyż umożliwia to w razie potrzeby dokonanie sklonowania takiej instalacji przy użyciu programu Acronis. 
Tak zrobione zabezpieczenie przechowywałem przez jakiś czas, jak mi się wydawało, bezużytecznie, ale okazało się, że mimo stosowanych środków profilaktycznych znowu doszło do zniszczenia instalacji. Tym razem naprawa była znacznie prostsza. Na podstawie wykonanego obrazu i po włożeniu do stacji dysków płyty z programem Acronis, syn pod telefoniczne dyktando znajomego wykonał kilka prostych czynności myszką. W ten sposób sprawa została załatwiona. Znowu mogłem zasiąść za klawiaturą. 
Okazało się, że mimo stosowania programu antywirusowego Awast mój komputer został zainfektowany. Aby taka sytuacja się nie powtórzyła, 
raz w miesiącu stosuję skanowanie całej instalacji programem antywirusowym online. Teraz wszystkie przepuszczane infekcje są skutecznie usuwane w trybie automatycznym. Zapewnia to względne bezpieczeństwo oprogramowania. 

2.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH 
Leki - segregowanie i podawanie 
Grażyna Machura 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny" grudzień 2000 r. 
 
Wszyscy od czasu do czasu mamy do czynienia z lekami. Przy różnorodności stosowanych specyfików często gubimy się, zapominamy o niektórych lekach, o odpowiednim dawkowaniu i porach ich zażywania. 
Niekiedy zbyt pochopnie sięgamy po leki, zwłaszcza te przeciwbólowe. Zastanówmy się, o czym musimy pamiętać, aby nie szkodzić sobie przez przyjmowanie nieodpowiednich leków lub nieprawidłowe dawkowanie leków właściwych. 
Nie leczmy się sami. To zwykle nie jest dobre postępowanie. Przyjmujmy tylko leki zapisane przez lekarza. 
Będąc u lekarza specjalisty prośmy o dokładne wyjaśnienie i napisanie na kartce, jak należy stosować zalecone medykamenty. Jeśli leczymy się u kilku specjalistów, pamiętajmy mówić o tym każdemu z nich. Unikniemy wówczas powtarzania się leków o podobnym działaniu albo wręcz wzajemnie wykluczających się. 
Zaopatrzeni w kilka recept, nie zapominajmy, że ważne są one miesiąc od daty wystawienia. 
Leki należy przechowywać w ciemnym, chłodnym miejscu np. na drzwiach lodówki. Umieszczajmy je również w miejscu trudno dostępnym dla dzieci, gdyż niekiedy pastylki są podobne do cukierków. 
Rozpiskę z podawaniem leków (napisaną flamastrem drukowanymi literami) umieśćmy w widocznym miejscu np. przyczepmy magnesem do lodówki. Rozpoznawanie leków w listkach ułatwi przechowywanie ich w odpowiednich pojemniczkach, które należy oznaczyć kolorem lub recepturką. Niekiedy wystarczy zapamiętać kształt pojemniczka. 
Dawkę dzienną możemy przygotować w odpowiednich pojemnikach z przegródkami - rano, południe, wieczór. Można je kupić w aptekach. Syropy możemy dawkować bezpośrednio z butelki. Unikniemy wówczas trudności w odmierzaniu dawki. Ten sposób stosujmy tylko wtedy, gdy z leku korzysta jedna osoba. Krople doustne natomiast możemy podawać kroplomierzem bezpośrednio na język. Łatwiej wówczas odliczyć ilość. Jeżeli musimy rozcieńczyć krople, np. ze względu na intensywny, nieprzyjemny smak, warto wiedzieć, ile kropel mieści się na łyżeczkach różnych rozmiarów. Jeśli krople doustne przelejemy do małego słoika, ułatwimy sobie nabieranie ich łyżeczką. 
W przypadku kropli do oczu musimy pamiętać nie tylko o systematycznym zakraplaniu, ale również o podawaniu ich w odpowiednim miejscu oka. Najlepiej robić to w pozycji leżącej, z głową odchyloną do tyłu. Wówczas łatwiej krople wpuścić w worek spojówkowy tj. na środek dolnej odchylonej powieki. Wtedy możemy być pewni, że pozostanie w oku odpowiednia dawka. Jeżeli są to krople jaskrowe, może warto byłoby wcześniej przećwiczyć zakraplanie np. na Lacrimalu (sztuczne łzy). 
Ważna jest systematyczność podawania leków, dlatego możemy łączyć ją z porą posiłków. Wówczas łatwiej będzie pamiętać. 
Sprawdzajmy również datę ważności leków, niektóre nie mogą być kupowane na zapas. 
Mam nadzieję, że moje uwagi pomogą Państwu w radzeniu sobie z lekami, choć wszystkim życzę, żeby nie było to potrzebne. 

 3. OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 

3.1. Specjaliści o nowotworach oka: trudne do leczenia, bo późno wykrywane 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-02-03 
 
Czerniak to najczęściej występujący u dorosłych nowotwór złośliwy oka. Często nie daje wyraźnych objawów i dlatego bywa wykrywany z reguły w późnym, trudnym do leczenia stadium, nieraz podczas przypadkowej wizyty u okulisty. 
W poniedziałek (4 lutego) przypada Światowy Dzień Walki z Rakiem. Jak podkreślają okuliści, świadomość nowotworów oka jest niewielka. Tymczasem dzięki właściwej kontroli okulistycznej można je odpowiednio wcześnie wykryć, a w pewnym zakresie także zapobiegać. 
 
- Pacjenci badają się, kiedy gorzej widzą lub mają jakieś inne zaburzenia. A czerniak rozwijający się w pewnych rejonach gałki ocznej nie boli, długo może nie dawać żadnych niepokojących objawów - wyjaśniła PAP dr hab. n.med. Dorota Wyględowska-Promieńska, okulistka z Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego Nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. 
 
W populacji średnio stwierdza się 6-7 przypadków czerniaka na 1 mln osób. Czynnikiem ryzyka są predyspozycje genetyczne, innym to znamiona - zarówno na skórze, jak i na tęczówce czy spojówce. 
Na baczności powinny mieć się osoby z jasno ubarwionymi tęczówkami oraz palące papierosy. 
 
Aby wykryć nowotwór konieczne jest pełne badanie okulistyczne, po rozszerzeniu źrenic atropiną, co oznacza pewne restrykcje - cały proces trwa dość długo, nie można w tym czasie prowadzić samochodu. Tymczasem - jak podkreśla doc. Wyględowska-Promieńska - zdarza się, że pacjenci z powodu braku czasu i trudności organizacyjnych nalegają na rezygnację z takiego badania. 
 
Dokładna diagnostyka pozwala ocenić, czy zaobserwowana zmiana to złośliwy guz, czy tylko znamię, które trzeba obserwować, lub - podobnie jak znamiona na skórze - usunąć. 
- Przy wszystkich znamionach spojówki tęczówki trzeba być czujnym - czy się nie powiększają, nie wybarwiają, czy nie ma wokół nich nacieku zapalnego, dodatkowej sieci naczyń krwionośnych, czy oko nie jest bolesne - to wszystko możemy sami zaobserwować. Jeśli zmiana niepokoi, a łatwo ją zoperować, bezwzględnie warto to zrobić - zaznaczyła specjalistka. 
W przypadku dużych czerniaków oka 5 lat przeżywa jedynie połowa pacjentów. W przypadku średnich zmian śmiertelność wynosi 30 proc., małych - 12 proc. 
 
- Główny cel leczenia to ratowanie życia, na drugim miejscu staramy się zachować gałkę, choć nieraz zachodzi konieczność jej wyłuszczenia - wyjaśniła okulistka. 
 
Najczęstszy nowotwór oka u dzieci to z kolei siatkówczak, który występuje u 1 na 15 tys. dzieci. Ma charakter dziedziczny - jest efektem braku genu, który hamuje jego rozwój. Z reguły stwierdza się go u dzieci między pierwszym a trzecim rokiem życia. 
 
Charakterystyczny objaw to biała źrenica, widoczna zwłaszcza na zdjęciach. Dzieci z takim nowotworem często też zezują lub mają oczopląs. Szczególną czujność muszą zachować rodzice, którzy sami chorowali na siatkówczaka, w razie jego wykrycia bada się też rodziców i rodzeństwo dziecka. 
 
Dobre efekty leczenia nowotworów oka daje radioterapia, choć powoduje nieraz późne powikłania, jak jaskra czy zaćma. 

3.2. Niewidomemu paraolimpijczykowi wszczepiono do oka implant 
 
 Źródło: http://www.dailymail.co.uk oraz portal onet.pl 
 
Brytyjski pływak Tim Reddish po raz pierwszy od 17 lat może sam odczytać z zegara godzinę. Niewidomy pływak przeszedł nowatorką operację wszczepienia do oka implantu. Doświadczenie jego włączenia opisuje jak "zapalenie zapałki w ciemności". 
 W wieku 31 lat u Tima zdiagnozowano chorobę degeneratywną oczu, która w konsekwencji doprowadziła do całkowitej utraty wzroku. Po tym wydarzeniu Tim rozpoczął karierę jako paraolimpijczyk oraz działalność w British Paralympic Association (obecnie jest prezesem organizacji). Do tej pory udało mu się zdobyć aż 23 medale, jednak nigdy nie mógł ich zobaczyć. 
Tim wraz z ośmioma innymi pacjentami wziął udział w testach klinicznych nowatorskiej metody przywracania wzroku niewidomym. W jego przypadku ślepota spowodowana jest degeneracją siatkówki. Siatkówka to element oka odpowiadający za odbieranie bodźców wzrokowych, czyli jest swojego rodzaju detektorem. Timowi wszczepiono w oko światłoczuły implant, który pełni rolę tego detektora. 
Operacja wszczepienia 3-milimetrowego implantu trwała osiem godzin. Płytka zawierająca 1500 czujników rejestrujących światło umieszczona jest pod siatkówką. Sygnał z czujnika przekazywany jest do "wzmacniacza" wszczepionego wewnątrz czaszki w okolicach ucha. Następnie sygnał trafia do kory wzrokowej. 
Tim opisuje doświadczenie włączenia implantu jako zapalenie zapałki w ciemności. Dziś jest w stanie rozpoznawać kształty, a jeżeli wskazówki zegara kontrastują z jego tarczą, jest w stanie odczytać godzinę. Jak mówi sportowiec: "Możliwość zobaczenia nawet zamazanego kształtu medali, które zdobyłem, jest dla mnie wielkim osiągnięciem i bardzo dużo dla mnie znaczy". 
Pozytywne efekty operacji Tima niosą nadzieję dla niewidomych z uszkodzeniem siatkówki. Całkowity koszt operacji wynosi koło 100 tys. funtów. 

3.3. Karotenoidy, antyoksydanty, witaminy i mikroelementy w profilaktyce i leczeniu chorób oczu 
 Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD), zaćma, retinopatia cukrzycowa". 
 
Źródło: Poradnik Aptekarski. Nr 8(26), listopad 2008. 
 
Karotenoidy 
 
Są to naturalnie występujące barwniki roślinne, których obecność w tkankach zwierząt i ludzi jest całkowicie zależna od spożycia z pokarmem, nie są one bowiem syntetyzowane. Do grupy karotenoidów należą m.in. luteina, zeaksantyna, alfa i beta karoten oraz likopen. 
U ludzi, w surowicy krwi oraz w tkankach stwierdzono występowanie głównie luteiny, zeaksantyny i beta karotenu, jednakże w niejednakowych stężeniach. Stężenia karotenoidów są najwyższe w tkankach oka, ale i w innych tkankach - w wątrobie, nadnerczach, tkance tłuszczowej, nerkach i gruczole piersiowym osiągają również dość wysokie stężenia. 
 
 Luteina i zeaksantyna w tkankach oka 
 
Obecność luteiny w tkankach oka wywiera podwójne działanie. Z jednej strony, luteina działa jak filtr światła z zakresu wysokoenergetycznego (niebieskiego i ultrafioletu). Z drugiej zaś strony, dzięki swym właściwościom antyoksydacyjnym, wywiera działanie "zmiatacza" wolnych rodników. W plamce żółtej oka występują luteina i zeaksantyna, natomiast nie stwierdzono obecności beta karotenu. 
W obrębie samej plamki występują różnice w stężeniach karotenoidów - w centralnej części plamki (zwanej dołeczkiem środkowym) przeważa zeaksantyna, w obwodowej części plamki wyższe stężenie ma luteina. 
 
Barwniki plamkowe wywierają korzystny wpływ na siatkówkę. Barwniki te mają zdolność usuwania wolnych rodników tlenowych, dzięki temu, że pochłaniają wysokoenergetyczną część widma światła, działają jak filtr, chroniąc siatkówkę przed urazem fototoksycznym, tj. przed uszkodzeniem komórek siatkówki przez światło. Dzięki temu, że działają jak filtr światła, nie przepuszczając krótkofalowej części widma światła (tzn. fal o wyższej energii), powodują zmniejszenie aberracji chromatycznej układu optycznego oka, co pośrednio może wpłynąć korzystnie na poprawę ostrości wzroku. 
 
Występują różnice w odkładaniu luteiny w tkankach w zależności od płci. 
Zaobserwowano, iż gęstość barwników plamkowych jest nieco wyższa u mężczyzn, jednakże stężenie karotenoidów w surowicy i tkance tłuszczowej są wyższe u kobiet. Prawdopodobnie, zatem, fakt większego gromadzenia karotenoidów w tkance tłuszczowej, związany jest ze stwierdzoną niższą gęstością barwników w obszarze plamki. Ponadto niższy poziom barwników plamki występuje u osób otyłych, co może być związane zarówno z mniejszą konsumpcją karotenoidów przez te osoby oraz konkurencyjnym w stosunku do siatkówki wychwytem tych związków przez tkankę tłuszczową. 

  
3.4. Zmysły na piątkę plus 
Lawrence D. Rosenblum, Michael S. Gordon 
 
Źródło: "Charaktery" luty 2013 r. 
 
W naszym mózgu ukryte są zdolności, które wykraczają poza granice pięciu zmysłów. Niektórzy ludzie potrafią korzystać z echolokacji, inni dzięki wrażliwemu węchowi mogą podjąć trop. 
 
Czy taka percepcja to dziedzictwo ewolucji? 
 
Kilka osób musi się chyba nam przyglądać, gdy kierujemy nasze kroki do sklepu rowerowego. Moi dwaj niewidomi towarzysze poruszają się z pomocą białych lasek, a jeden z nich prowadzi uszkodzony rower górski. Nie jestem więc zaskoczony, gdy to do mnie sprzedawca zwraca się z pytaniem, czego potrzebujemy. Ale odpowiada mu jeden z moich towarzyszy, Daniel Kish, prosząc o dwudziestoczterocalową lateksową dętkę z zaworem Presta. Sprzedawca już wie, że pierwsze wrażenie było w tym wypadku bardzo mylące, a Daniel to doświadczony kolarz. 
Rzeczywiście, Daniel od piętnastu lat przewodzi Drużynie Nietoperz - grupie niewidomych osób wędrujących i jeżdżących po górach. 
Dziś wybieramy się w niewielkim gronie: Daniel, Brian Bushway - drugi przewodnik, Megan O'Rourke - kolarka doskonaląca swoje umiejętności z pomocą Daniela, i ja - jedyny widzący kolarz, zbierający materiały do książki See what I'm saying. The extraordinary power of our five senses ("Widzisz, o czym mówię? Niezwykła moc naszych pięciu zmysłów"). 
Naprawiamy rower Daniela i odbieramy Briana z kalifornijskiego Mission Viejo. Teraz możemy opuścić bezpieczne progi domu Briana i niewielką uliczką skierować się na górski szlak. 
Nagle słyszę charakterystyczne klikanie. To Daniel, Brian i Megan wydają głośne, ostre dźwięki, uderzając językiem o podniebienie. Kliknięcia odbijają się od zaparkowanych samochodów, porzuconych puszek czy innych obiektów przy ulicy i pozwalają Danielowi oraz jego przyjaciołom "usłyszeć" przeszkody na drodze i skutecznie je ominąć. 
Ta technika to echolokacja, posługują się nią również niektóre gatunki zwierząt, na przykład nietoperze czy delfiny. Zdaniem między innymi Charlesa E. Rice'a z kalifornijskiego Stanford Research Institute jest ona wykorzystywana przez wielu niewidomych do poruszania się w otoczeniu. Ale echolokacją potrafią się posługiwać także ludzie widzący. Badania przeprowadzone w 2000 roku na University of California w Riverside, jak i w innych ośrodkach badawczych pokazują, że już po dziesięciu minutach ćwiczeń z przepaską na oczach, badani niemający problemów ze wzrokiem są w stanie posłużyć się echolokacją na tyle, by bez przeszkód podejść do ściany i zatrzymać się przed nią. 
Echolokacja może zatem świadczyć o ludzkiej wrażliwości na odbite dźwięki, która umożliwia słuchową orientację w przestrzeni. Czy to powinno nas dziwić? Istnieje przecież "słyszalna" różnica między klatką schodową a dużą szafą - każde z tych miejsc odbija dźwięk w inny sposób... Ale echolokacja to zaledwie jedna z egzotycznych zdolności percepcyjnych naszego mózgu, które działają na nieświadomym, podprogowym poziomie. Choć na ogół nie wiemy o tych ukrytych talentach, mogą być one doskonalone i używane do wielu celów - także do kompensacji utraty pewnych zmysłów, jak w przypadku Daniela Kisha. Co więcej, mamy dowody na to, że nasze mózgi potrafią scalić informacje uzyskane tymi egzotycznymi kanałami, za pomocą tych samych mechanizmów, które służą nam do bardziej typowych zdolności percepcyjnych. 
 
Słuch nietoperza 
 
Doniesienia o niezwykłej umiejętności osób niewidomych do wyczuwania odległych przedmiotów pojawiały się w dziewiętnastym i na początku dwudziestego wieku. Towarzyszyły im (nienaukowe z dzisiejszej perspektywy) próby jej wyjaśnienia - osobom niewidomym przypisywano różne zdolności: od większej wrażliwości na oddziaływania magnetyczne aż do zdolności jasnowidzenia. 
Najbardziej rozpowszechniona wczesna teoria głosiła, że osoby niewidome są w stanie wyczuwać subtelne zmiany w ciśnieniu powietrza oddziałującym na twarz (oraz inne odkryte części ciała). Za te zmiany miało odpowiadać występowanie w przestrzeni różnych obiektów. Teoria "widzenia twarzą" w znacznym stopniu opierała się na retrospekcyjnych relacjach samych osób niewidomych. 
Pomimo tych doniesień wiemy obecnie, że ten szczególny telezmysł (odbierający bodźce z pewnej odległości) działa dzięki odbitym dźwiękom. Kluczowy dla tego odkrycia eksperyment przeprowadzono w latach czterdziestych ubiegłego wieku w jednym z wiekowych kamienno-drewnianych budynków amerykańskiego Cornell University. 
Uniwersyteckie laboratorium Karla Dallenbacha mieściło się na najwyższym piętrze - była to obszerna sala z wysokim sufitem z drewnianych belek. W artykule opublikowanym w 1944 roku na łamach "The American Journal of Psychology" Michael Supa, Milton Cotzin i Karl Dallenbach opisali przebieg badania: 
dwóch niewidomych i dwóch widzących mężczyzn poproszono, by z zawiązanymi oczami podeszli do dużej tablicy z płyty pilśniowej. Zalecono również, by zachowywali ciszę w trakcie wykonywania tej czynności oraz zatrzymywali się w takiej odległości, by nie dotknąć płyty. Wszyscy wielokrotnie wykonali prawidłowo to zadanie - kolizja z tablicą zdarzyła się zaledwie kilka razy. 
Zapytano ich, jak tego dokonali. Trzech na czterech badanych twierdziło, że zawdzięczali to wrażliwości na zmiany w ciśnieniu powietrza - "widzeniu twarzą", zaś żaden z nich nie podejrzewał, że posługuje się zmysłem słuchu. Jednak Karl Dallenbach zauważył, że choć badani starali się podchodzić do tablicy jak najciszej, to ciężkim obuwiem robili sporo hałasu. W tym okresie noszono buty na grubej gumowej podeszwie, która przy zetknięciu z twardą, drewnianą podłogą wydawała dość głośne dźwięki. 
Aby ograniczyć ich wpływ na doświadczenie, podłogę pokryto pluszowymi dywanami, po czym czterej uczestnicy ponownie na nią wkroczyli, ale już bez obuwia i na dodatek w słuchawkach emitujących głośne dźwięki. Tym razem zadanie okazało się dużo trudniejsze - wszyscy badani raz za razem zderzali się ze ścianą. 
Późniejsze wersje eksperymentu, w których zastosowano metody neutralizujące zmiany ciśnienia powietrza, potwierdziły, że aby wykonać podstawowe zadanie (z zawiązanymi oczami zbliżyć się do tablicy, ale nie dotknąć jej), koniecznym i wystarczającym warunkiem jest zdolność słyszenia dźwięków z otoczenia. 
 
Ucho z korą wzrokową 
 
Od czasu odkryć Dallenbacha w wielu laboratoriach psychologicznych potwierdzono, że ludzie mogą wykorzystywać echolokację, by określić położenie, właściwości i rozmiar przedmiotów. Potwierdziły to między innymi badania zespołu Daniela Ashmeada z Vanderbilt University z 1998 roku czy eksperymenty, które przeprowadzili w 2011 roku David Whitney i Santani Teng z University of California. 
Choć to zdumiewające, między innymi w badaniach przeprowadzonych w 2011 roku przez Erica Schwitzgebela i Michaela S. Gordona z University of California stwierdzono, że dzięki echolokacji ludzie potrafią rozpoznać, czy przedmiot jest kwadratowy, trójkątny czy kolisty, a nawet z jakiego materiału jest zrobiony (drewna, metalu czy tkaniny). 
Choć osoby niewidome zdecydowanie lepiej wykorzystują echolokację, również osoby widzące potrafią, dzięki treningowi, skutecznie się nią posługiwać. Najnowsze badania z udziałem takich mistrzów echolokacji jak Daniel Kish pokazały, że ludzka precyzja w wykrywaniu w przestrzeni przedmiotów dzięki echolokacji dorównuje tej, którą jeszcze niedawno przypisywaliśmy wyłącznie nietoperzom. 
Jednym ze źródeł tej niezwykłej dokładności jest wykorzystywanie obszarów kory wzrokowej przy korzystaniu z echolokacji - potwierdziły to między innymi badania z 2012 roku, przeprowadzone niezależnie przez zespół Jennifer Milne z University of Western Ontario oraz zespół Lore Thaler z Durham University. Stwierdzona w tych badaniach aktywacja kory wzrokowej osób niewidomych była podobna do tej, którą obserwowano u osób zdrowych reagujących na bodźce wzrokowe. Na przykład, gdy poproszono Kisha i innych mistrzów echolokacji, aby uważnie słuchali dźwięków odbitych od poruszających się przedmiotów, aktywacji ulegały obszary kory łączone z wzrokowym wykrywaniem ruchu. 
W innym przeprowadzonym niedawno badaniu z użyciem metod neuroobrazowania obserwowano mózgową aktywność mistrzów echolokacji, w czasie gdy słuchali oni ech odbitych dźwięków i na tej podstawie starali się ocenić właściwości przedmiotów - ich położenie, kształt czy materiał, z którego je wykonano. W zależności od typu zadania u mistrzów obserwowano aktywność korową w obszarach typowych dla wzrokowego rozpoznawania każdej z wymienionych charakterystyk. 
Fakt, że te same wyspecjalizowane obszary mózgu używane są do ustalania właściwości przedmiotów albo za pomocą wzroku, albo mistrzowskiej echolokacji, przemawia za nowatorską koncepcją budowy mózgu. Organizacja percepcyjnego mózgu wydaje się koncentrować raczej wokół określonych funkcji percepcyjnych niż wyspecjalizowanych systemów sensorycznych. Prymat funkcji nad modalnością zmysłową pozwala czerpać korzyści z nadmiarowych informacji dostarczanych przez zmysły wzroku i słuchu. 
Taka budowa mózgu umożliwia również efektywniejsze wykorzystanie kompensacyjnej plastyczności, często obserwowanej po utracie zmysłów. W ten oto sposób percepcyjny mózg działa tak, by w razie potrzeby jego ukryte zdolności mogły odgrywać znaczącą rolę. 
Jednak egzotyczna percepcja łączy się nie tylko ze wzrokiem i słuchem - ukryte zdolności zmysłowe dotyczą również węchu. 
 
Na tropach zapachu 
 
Proszę studentów, by zasłonili mi oczy, okręcili kilka razy wokół mojej własnej osi, włożyli mi na uszy przemysłowe ochraniacze, a na ręce grube rękawice ochronne. Po tych wszystkich przygotowaniach prowadzą mnie w miejsce oddalone o około dwa metry od dwunastometrowej liny, którą przeciągnęli po przekątnej całego terenu i zabezpieczyli słupkami. Lina moczyła się przez kilka dni w olejku miętowym. Moim zadaniem jest przeczołganie się pod liną i podążanie wzdłuż jej skosu - choć do pomocy mam tylko zmysł węchu! 
Kiedy poruszam się powoli, na czworakach, z nosem w odległości około dziesięciu centymetrów od ziemi, czuję najpierw silny aromat trawy i ziemi. Zapach jest znajomy i kojący, przywodzi na myśl lato i dzieciństwo. Ani śladu mięty. Podnoszę głowę i próbuję powęszyć tak jak pies - niewiele to pomaga. Z powrotem opuszczam nos ku ziemi i ruszam naprzód. 
Nagle czuję aromat mięty - odległy i efemeryczny, choć zarazem ostry, wyraźnie odcinający się od zapachu ziemi i trawy. Jeszcze trochę naprzód i już wiem, że udało mi się dotrzeć na miejsce: jestem pod liną. 
Odwracam głowę w stronę, z której wydaje się dochodzić najsilniejszy zapach - odrobinę dalej aromat lekko słabnie. Cofam się i próbuję przemieszczać się wzdłuż "widmowej" linii pachnącego miętowego olejku. 
Kiedy tak poruszam się na czworakach, mam coraz silniejsze wrażenie, że oto wędruję płytkim rowem czy wręcz rynną, której kształt dyktuje siła aromatu. Jeśli mój nos zbliża się zbytnio do jednej ze ścian rowu, stężenie cząstek zapachowych wydaje się kierować w stronę środka tunelu - liny wydzielającej specyficzny aromat. 
Może właśnie w ten sposób psy podejmują trop? Psie węszenie wprowadza mnie nie tylko w doborowe towarzystwo psów, ale i najbłyskotliwszych młodych umysłów Kalifornii. Opisany powyżej eksperyment węchowy zaczerpnąłem bowiem z badań do pracy dyplomowej, przeprowadzonych w 2007 roku przez zespół Jess Porter z University of California w Berkeley. 
Studenci, którzy brali udział w badaniu, ocenili, że podjęcie tropu, choć zawstydzające, nie było zbyt trudne. Praktyka czyniła tu mistrza - wraz z kolejnymi próbami badani stawali się coraz wrażliwsi na zapach, zaś całą trasę eksperymentu pokonywali dwa razy szybciej. 
Ale najciekawszy wniosek płynący z badania dotyczył tego, w jaki sposób ustalamy lokalizację zapachu w przestrzeni. Okazało się, że porównujemy zapach rejestrowany osobno przez każde z naszych dwóch nozdrzy. Badania porównawcze przeprowadzone między innymi w 2010 roku przez zespół Kathrin Steck z niemieckiego Max-Planck-Institut w Jenie pokazały, że wiele stworzeń - od myszy i szczurów po mrówki i muszki owocówki - odbiera zapach "w systemie stereo" i dlatego porównuje informacje węchowe uzyskane z dwóch kanałów, by ustalić lokalizację źródła zapachu. 
Zatem funkcjonowanie naszego nosa może przypominać pracę oczu czy uszu, które wykorzystują dwie drogi napływu informacji, aby określić położenie przedmiotów (według zespołu Johannesa Frasnelliego z kanadyjskiego Centre Hospitalier Universitaire Sainte- Justine w przypadku ludzi jest to potwierdzone dla zapachów stymulujących największy z nerwów czaszkowych - nerw trójdzielny). 
Weźmy pod lupę nasz zmysł słuchu: wychwytuje on nawet drobne różnice w tym, kiedy i w jakim stopniu dźwięki docierają do każdego z naszych uszu, tak by precyzyjnie zlokalizować źródło dźwięku. Wiemy, że gdy dźwięk dociera odrobinę wcześniej i jest głośniejszy, jego źródło powinno być bliżej. Podobny proces dokonuje się z wykorzystaniem różnic i podobieństw między obrazami z każdego oka. I prawdopodobnie mózg postępuje niemal identycznie z naszym nosem - porównuje ilość zapachu docierającą do każdego z nozdrzy, tak by szybko zlokalizować jego źródło. Odkrywamy więc, że zmysł węchu dostarcza informacji analogicznych do tych, które docierają do nas dzięki wzrokowi i słuchowi. 
Nasze zdolności zmysłowe pozwalają radzić sobie z otoczeniem przestrzennym na wiele sposobów. Śledzimy wzrokiem przedmioty i ruch, używamy echolokalizacji i wyczuwamy źródła zapachów, wykorzystując częściowo nadmiarowe informacje z systemu węchowego. 
Każdy zmysłowy kontakt ze światem opiera się na niepowtarzalnym sposobie uzyskiwania informacji niezbędnych do skutecznej lokalizacji przedmiotów i przemieszczania się w ich kierunku. Z różnych kanałów Badanie nad zdolnością człowieka do "podjęcia tropu" prowadzi zatem do bardziej ogólnych wniosków: percepcja rozwinęła wachlarz sposobów uzyskiwania niezbędnych informacji o otaczającym świecie, przekraczający nasze codzienne zapotrzebowanie. 
Nasza zdolność do poruszania się w przestrzeni i wykonywania w niej pewnych niezbędnych zadań (na przykład znajdowania pożywienia) jest zbyt kluczowa dla przetrwania, by opierać się na jednym systemie czy typie zmysłów. Rozwinął się zatem percepcyjny mózg, który również za pomocą alternatywnych rozwiązań sprawia, że możemy osiągać nasze cele. Dlatego dzieli swe zasoby na wszystkie rodzaje zmysłowych interakcji, które pozwalają nam tworzyć i poznawać świat. Mózg zapewnia pewien stopień funkcjonalnej plastyczności, tak by informacje uzyskiwane z różnych kanałów zmysłowych mogły się nawzajem kompensować. 
 
Zdumiewająca plastyczność 
 
Wyobraź sobie, że bierzesz udział w eksperymencie, jaki przeprowadzili Alvaro Pascual-Leone i Roy Hamilton z Beth Israel Deaconess Medical Center w 2001 roku. Naukowcy nakładają ci na oczy specjalną opaskę, sprawiającą, że nie dociera do ciebie nawet odrobina światła. Następnie rejestrujesz się w szpitalu, w którym będziesz mieszkać przez najbliższe pięć dni. Pomaga ci personel medyczny i eksperymentatorzy, ale potrzebujesz czasu, by przyzwyczaić się do nowego środowiska czy wykonywania licznych testów bez dobrodziejstwa wzroku. 
Już bowiem pierwszego dnia umieszczają cię w obszernym skanerze i proszą, byś dotykał palcem różnych kombinacji wypukłych kropek. Masz stwierdzić, czy prezentowane parami kombinacje są identyczne, czy też różnią się. Po tym wstępnym badaniu zaczynasz pierwszą sześciogodzinną lekcję alfabetu Braille'a - odtąd stały punkt dnia w czasie trwania eksperymentu. 
Niestety, prawdopodobnie już drugiego dnia pojawiają się efekty uboczne wynikające z deprywacji zmysłu wzroku: halucynacje, mdłe podobieństwo wszystkich smaków oraz nadwrażliwość na temperaturę i dźwięki. W ostatnim, piątym dniu eksperymentu odczytywanie brajla jest dużo prostsze. 
Ale zanim zdążysz zachwycić się swoimi postępami, czeka cię jeszcze jedna manipulacja, która momentalnie uniemożliwi wykonanie zadania - na twojej potylicy zostaje zamontowane urządzenie emitujące rytmiczne kliknięcia. To spowoduje duże trudności z rozpoznawaniem brajlowskich symboli. Co zatem byłoby skutkiem pięciodniowego eksperymentu, w którym ważną rolę odgrywają opaski zasłaniające oczy? 
Po pierwsze w twoim mózgu zaszłyby fascynujące zmiany. Oczywiście zauważalna byłaby biegłość w rozróżnianiu brajlowskich symboli - ale nie dzięki wielogodzinnej nauce. To wzrokowa deprywacja sprzyja rozwojowi zmysłu dotyku. Wyniki ostatniego skanu mózgu pokazałyby bowiem, że kiedy dotykasz złożonych brajlowskich wzorów, w twoim mózgu aktywowane są jego wzrokowe obszary - tak jak dzieje się to u osób niewidomych. Pięć dni wystarczy, aby zaangażować obszary wzrokowe do zadań somatosensorycznych (związanych na przykład z dotykiem), jak i uzyskać związane z tym korzyści - większą precyzję i szybkość. Taka mózgowa przemiana nie pojawiłaby się natomiast u osób widzących, które przeszły trening brajlowski bez deprywacji wzrokowej. 
Dlaczego jednak umieszczone na potylicy urządzenie miałoby pozbawić cię rozwiniętej w czasie eksperymentu wrażliwości na dotyk? Zastosowanie przezczaszkowej stymulacji magnetycznej (angielski transcranial magnetic stimulation, Tms) spowodowałoby pozorną lezję - chwilowe zakłócenie pracy neuronów w obszarze kory wzrokowej. Nie wpłynęłaby ona jednak na pracę obszarów somatosensorycznych (między innymi odpowiedzialnych za przetwarzanie informacji dotykowych). Manipulacja z Tms wskazuje zatem, że obszar kory wzrokowej odgrywa kluczową rolę także dla nowo nabytych zdolności. Choć zaskakująca jest szybkość, z jaką nasz mózg adaptuje się w odpowiedzi na nowe rodzaje stymulacji, mechanizmy odpowiedzialne za te zmiany nie są aż tak zaskakujące. Receptory zmysłowe są bowiem wrażliwe na różnorodne bodźce. Co więcej, są również doniesienia sugerujące, że energia w postaci biologicznych sygnałów staje się częścią języka ciała - mowy, jak w efekcie Mcgurka (patrz słowniczek) czy też rozpoznawania poruszających się przedmiotów (pokazały to przeprowadzone w 2005 roku badania autorów tego tekstu: 
profesor Lawrence'a Rosenbluma oraz doktora Michaela S. Gordona). W opisanym wyżej eksperymencie z alfabetem Braille'a pojawiły się dowody na to, że somatosensoryczne informacje czerpane z rozpoznawania obiektów powodują aktywację obszarów mózgowych, funkcjonalnie odpowiadającą wzrokowej informacji dla wzorów przestrzennych, co potwierdziły badania zespołu Sing-Hang Cheunga z Uniwersytetu Hongkonkgu oraz zespołu Maurice'a Ptito z Universitde Montrl. Można zatem dojść do ostrożnego wniosku, że mózg wykorzystuje zgodne funkcjonalnie, choć nadmiarowe ścieżki, tak aby efektywniej przetwarzać informacje. Wskazują na to rezultaty badań między innymi Rosenbluma z 2008 roku czy zespołu Lior Reich z Institute for Medical Research Israel-Canada z 2012 roku. 
Z praktycznego punktu widzenia to, z którego zmysłu pochodzi dana informacja, nie ma znaczenia - istotne jest, czy dzięki niej możemy rozwiązać percepcyjny problem. 
 
W świecie zmysłów 
 
Percepcyjny świat człowieka to zarówno bogactwo informacji, jak i percepcyjnych zdolności umożliwiających ich przyswajanie. U większości ludzi dominuje zmysł wzroku - obraz pełni kluczową rolę w wielu doświadczeniach życiowych, zaś dokładność kory wzrokowej, odpowiedzialnej za procesy widzenia, jest większa niż przy innych modalnościach zmysłowych. Mimo to nasze zmysłowe interakcje ze światem dostarczają tak wielu różnorodnych informacji, ile tylko zdołamy przyjąć. 
Echolokacja czy zmysł węchu mogą stanowić dodatkowe lub nawet główne źródło wsparcia dla poruszania się w przestrzeni - jeśli tylko chcemy poznawać świat za pomocą tej modalności. Co więcej, w przypadku każdego zmysłu używamy zbliżonych sposobów pobierania informacji - porównujemy natężenie stymulacji płynącej z symetrycznych i dwustronnych obszarów recepcyjnych, takich jak dwoje naszych oczu, uszu czy nozdrzy. 
W przypadku dotykowego (a szerzej somatosensorycznego) oraz wzrokowego wykrywania obiektów można również przypuszczać, że dzięki stosowaniu tych samych metod odbioru możemy porządkować zmysłowe informacje docierające do naszych mózgów zgodnie z pełnioną rolą. Jest to twierdzenie kluczowe: organizacja percepcyjna prawdopodobnie opiera się raczej na funkcji niż na modalności zmysłowej, powiązanej z konkretnym narządem zmysłów. 
Płynie z niego następujący wniosek: niezależnie od źródła stymulacji zmysłowej (na przykład światła czy dźwięków), wydaje się, że z chwilą przekształcenia jej w energię przez receptory staje się ona częścią szerszego systemu komunikacji biochemicznej. 
Posługując się introspekcją, opiszemy nasze doświadczenia, odwołując się do doznań słuchowych, węchowych czy dotykowych, ale podstawy organizacji pracy mózgu oraz naszych percepcyjnych interakcji ze światem stanowią przestrzeń, obiekty i zdarzenia. 

3.5. Dworce będą bardziej przyjazne osobom z różnymi rodzajami niepełnosprawności 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-03-14 
 
PKP SA rozpoczyna współpracę z Integracją. W jej wyniku największe dworce kolejowe zostaną w pełni dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. 
Integracja przeprowadzi audyt dostępności dworców polegający na wskazaniu nieprawidłowości architektonicznych analizowanej przestrzeni. Raport z badania stanie się podstawą prac remontowych, służących poprawie dostępności dworców. 
PKP SA zamierza przeprowadzić prace w ciągu kilku miesięcy od otrzymania wyników raportu. Pierwszy audyt obejmie siedem dworców: Centralny, Zachodni oraz Wschodni w Warszawie, a także Gdańsk Główny, Gdynia Główna, Wrocław Główny i Katowice. 
Współpraca z Integracją to kolejny krok PKP SA w kierunku dostosowania dworców do osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Integracja to ekspert z wieloletnim doświadczeniem w zakresie przeprowadzania podobnych audytów architektonicznych. Organizacja badała pod kątem dostępu dla osób z niepełnosprawnościami między innymi budynek Sejmu RP, Stadion Miejski w Poznaniu, budynek Ministerstwa Gospodarki oraz siedzibę DNV Gdynia. 
W ramach audytu specjaliści Integracji stworzą raport wskazujący błędy architektoniczne poszczególnych dworców. Na bazie tych raportów PKP SA systematycznie będzie usuwało bariery architektoniczne oraz wdrażało systemy ułatwiające komunikację w obrębie dworców. 

  
3.6. Wypożyczanie e-czytników 
 
Źródło: PAP 
 Data opublikowania: 
Data opublikowania: 2013-03-17 
 
 Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie od poniedziałku umożliwi czytelnikom bezpłatne wypożyczenie do domu e-czytnika, czyli urządzenia do czytania książek w formie elektronicznej. 
"Chcemy umożliwić tym spośród naszych czytelników, którzy interesują się nowymi formami przekazu literatury, wypróbowanie czytników przez czas dłuższy niż jest to możliwe w sklepie. Nie każdy chce ryzykować zakup takiego urządzenia, jeśli nie przekona się, jak ono działa. Liczymy też, że zwiększymy czytelnictwo w grupie młodzieży, dla której ta forma odbioru książek może być szczególnie atrakcyjna" - powiedział PAP dyrektor Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie Jerzy Woźniakiewicz. 
Do wypożyczenia przeznaczonych zostanie 30 urządzeń m.in. modele Kindle, Onyx Boox, Pocket Book. Z kolejnych 30 urządzeń będzie można skorzystać na miejscu w Artetece - agendzie Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej, w której gromadzone są publikacje na nośnikach elektronicznych. 
"W czytnikach znajdą się wybrane publikacje i książki z domeny publicznej. Będzie też można na nie wgrać anglojęzyczne e-booki o sztuce pochodzące ze zbiorów Arteteki" - powiedział PAP Woźniakiewicz. 
E-czytniki będą mogły wypożyczyć w Artetece osoby pełnoletnie na okres dwóch tygodni. Bibliotekarz oprócz karty czytelnika będzie mógł poprosić o okazanie dokumentu tożsamości. Jeśli jednak w wypożyczalni zjawi się osoba, która miała kłopoty z terminowym oddawaniem książek, bibliotekarz będzie mógł wyznaczyć kaucję. 
W Artetece oferowany jest m.in. bezpłatny dostęp do specjalistycznych baz związanych z szeroko pojętą sztuką a także e-booki, e-czasopisma, płyty muzyczne i filmowe, audiobooki oraz książki, czasopisma wydane w tradycyjnej formie. Znajdują się tam także zbiory Małopolskiego Studia Komiksu, a wkrótce dostępna będzie budowana właśnie cyfrowa kolekcja street art-u. 
 
 *** 

Informacja nie dotyczy niewidomych ani słabowidzących. Zamieszczamy ją jednak, gdyż w przyszłości może mieć dla nas wielkie znaczenie. Udostępnianie książek i innych publikacji w opisanej formie może rozszerzyć niepomiernie dostęp niewidomych do słowa pisanego. 
(Przypis redakcji "WiM") 

3.7. Mecz Polska Ukraina z audiodeskrypcją
Mikołaj Rotnicki 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania 2013-03-22 
 
Zgodnie z informacją na stronie: 
http://www.stadionnarodowy.udioorg.pl/aktualnosci/2145,audiodeskrypcja--podczas-meczow-reprezentacji-polski-na-stadionie-narodowym-dostepna-takze-poprzez-transmisje-tvp-w-naziemnej-telewizji-cyfrowej 
Każdy kibic niewidomy lub słabowidzący chcący śledzić przebieg dzisiejszego meczu Polska - Ukraina przed telewizorem we własnym domu, będzie mógł włączyć komentarz audiodeskryptorów nadawany na żywo ze Stadionu. 
Usługa polega na udostępnieniu przez TVP1 i TVP HD sygnału audio z komentarzem jako dodatkowej ścieżki dźwiękowej do wyboru. 
W odbiorniku po wybraniu opcji "audio" dostępna jest pod nazwą AUX. 
Niniejsza ankieta jest anonimowa. Skierowana jest do osób niewidomych i słabowidzących, które w dniu 22 marca 2013 śledziły transmisję meczu Polska - Ukraina z audiodeskrypcją w TVP. 
Mam nadzieję, że dzięki zebranym informacjom będzie można dowiedzieć się, jak w praktyce wyglądają doświadczenia osób niewidomych i niedowidzących w korzystaniu z audiodeskrypcji wydarzeń sportowych oferowanej w telewizji oraz czy jest ona udostępniana w praktyce przez naziemną telewizję cyfrową, operatorów telewizji kablowych i satelitarnych platform cyfrowych.Zapraszam do jej wypełnienia pod adresem: 
https://docs.google.com/forms/d/1DlCEDLdMNg0m1ozTHUkSAIunAbAHU0ERY3bjWBHWPiU/viewfor 
Wyniki ankiety pojawią się na: 
http://www.sixdots.pl 
po jej zakończeniu 
 
 *** 
 
Oczywiście, nasi czytelnicy nie będą mogli skorzystać z powyższej informacji, gdyż "WiM" otrzymają po meczu Polska Ukraina. Informację podajemy, gdyż uważamy, że starania o ułatwianie niewidomym i słabowidzącym korzystania z transmisji sportowych i innych programów telewizyjnych jest dla nas korzystne. Poza tym w powyższej notce znajdziemy informację o ankiecie dotyczącej tej transmisji z audiodeskrypcją. Wszyscy, którzy oglądali mecz z audiodeskrypcją, będą mogli wypełnić tę ankietę i w ten sposób przyczynić się do poprawy podobnych usług. 
(Przypis redakcji "WiM") 

 4. ROZMOWA MIESIĄCA 
Herbatka z imbirem - społecznie i pożytecznie 
Maria Marchwicka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Przytulny lokalik na ul. Mickiewicza w Poznaniu. Moimi rozmówcami są: Paweł Piechowicz - przewodniczący, Gosia Śmigielska - skarbnik i Lidka Piechowicz - człowiek do specjalnych poruczeń. Goście są przedstawicielami Wielkopolskiego Klubu Turystycznego Niewidomych i Słabowidzących "Razem Szlaku" 
 
M.M. - Obserwuję liczne stowarzyszenia funkcjonujące na rzecz niewidomych. Wiele z nich jest autorem rozdmuchanej medialnie jednej akcji, po czym znikają z przestrzeni społecznej. Tymczasem klub istnieje ponad 10 lat, to długo, zważywszy, że działacie na zasadzie "spontanicznie, społecznie i pożytecznie". Jak Wam się to udaje? 
 
P.P. - Sami się dziwimy. 
 
M.M. - Od naszej rozmowy z okazji przyznania Pawłowi tytułu "Człowiek roku 2010 wśród osób niepełnosprawnych" nie opadły Wam skrzydełka? Żadnego zniechęcenia? 
 
L.P. - Przeciwnie, dostaliśmy tzw. energetycznego kopa. 
 
M.M. - Skoro tak, porozmawiajmy o czasie odeszłym, czyli o 2012 roku. Z jakich dokonań jesteście dumni? 
 
P.P. - Zaraz dumni, ale i owszem mamy na koncie kilka osiągnięć, zważywszy, że działamy - jak zauważyłaś - całkowicie społecznie. Klub liczy ponad 80 członków, przeważnie seniorów i ten fakt warunkuje kierunki naszej pracy. Do osiągnięć zaliczyć można współposiadanie lokalu przy ul. Mickiewicza, w którym odbywają się spotkania o charakterze oświatowym i towarzyskim. O działalności Klubu informujemy także na stronie internetowej, pod adresem: 
www.razemnaszlaku.com.pl 
Strona jest przyjazna dla osób korzystających z syntezatorów mowy. Redakcję strony zarząd klubu powierzył Lidii. 
 
M.M. - Lokalik faktycznie sympatyczny i przestronny. Lidko, ale oprócz redagowania strony jesteś współodpowiedzialna za wypełnienie treścią wszelkich imprez klubowych? 
 
L.P. - Tak, mam szeroki zakres obowiązków, podobnie jak Paweł i Gosia. 
 
M.M. - Mam przed sobą informację o aktywności klubu za rok ubiegły i jest ona imponująca: 
3 imprezy turystyczne wielodniowe: 
"Majówka w stolicy" - impreza krajoznawcza (32 osoby) 
"Dźwirzyno 2012" - turnus wypoczynkowo-sportowy (32 osoby) 
"Rudno - z PRL em w tle" - impreza rekreacyjno-sportowa (31 osób) 
Szczególnie zainteresowały mnie zajęcia sportowe. Niewidomi na ogół preferują odpoczynek bierny. 
 
P.P. - To zależy od doboru zajęć. Nasza oferta zawsze jest urozmaicona. 
 
G.Ś. - Jest w czym wybierać: gimnastyka poranna, przebieżka z kijkami, nauka nordic-walking, rajdy piesze i z kijkami, spartakiady, zawody i konkursy. 
 
P.P. - Wyjazdy wielodniowe planujemy bardzo starannie i jesteśmy przygotowani na każdy rodzaj pogody. 
 
M.M. - Podejrzewam, że to specjalność Lidki. 
 
L.P. - W dni chłodne i deszczowe do zwyczaju przeszły wieczory śpiewane. Tradycja wspólnego śpiewania odchodzi pomału w przeszłość. Staramy się temu zaradzić dając do ręki śpiewniki i zobowiązując do wyuczenia się repertuaru. 
 
M.M. - To działa? 
 
L.P. - Jeszcze jak.... 
 
M.M. - Widzę także, że klub zorganizował kilka rajdów pieszych z tzw. dużym obłożeniem. Jak Wam się udaje zachęcić ludzi starszych do wędrowania i zwiedzania? 
 
P.P. - Jeśli tylko pogoda dopisuje wyruszamy w plener starając się, aby każda osoba niewidoma miała przewodnika wolontariusza, bądź osobę niedowidzącą. To jest bardzo ważny aspekt naszej działalności. Staramy się przede wszystkim wyciągać z domu osoby całkowicie niewidome. 
 
G.Ś. - Ponadto trasy planujemy wariantowo. Osoby mniej sprawne ruchowo część trasy pokonują autobusami rejsowymi, a pozostali rajdowicze pokonują 8 - 12 km pieszo, w zależności od trudności trasy i oczywiście kondycji wędrujących. 
 
M.M. - A kijki, z których poznański klub jest słynny? 
 
P.P. - Mamy wyodrębnioną sekcję nordic-walking, szefuje jej Gosia - licencjonowany sędzia tej dyscypliny. 
 
G.Ś. - Członkowie klubu to osoby w tzw. trzecim wieku i z dodatkowymi schorzeniami, niemniej mamy sporą grupę entuzjastów chodzenia z kijami. Zorganizowaliśmy 6 rajdów nordic-walking, w których uczestniczyło zawsze około 10 - 15 osób. Wzięliśmy także udział w 7 masowych imprezach nordic-walking. Dodam, że nasze tandemy kijkowe budziły zainteresowanie i niemały aplauz. 
 
M.M. - Tandemy i oprzyrządowanie są bardzo malownicze, ale też są wspaniałą reklamą umiejętności niewidomych. Lubię ten rodzaj sportu. 
 
P.P. - Klub, wprawdzie z nazwy turystyczny, ale nie zawiesza aktywności w miesiącach jesienno-zimowych. 
 
L.P. - Staramy się wychodzić naprzeciw zainteresowaniom klubowiczów. Może nieco statystyki. Zorganizowaliśmy 6 prelekcji: 
- Mózg i jego niewykorzystane możliwości, 
- Psychiczne aspekty inwalidztwa wzroku, 
- Sygnalizacja dźwiękowa - spotkanie środowiskowe, 
- Wirtualna podróż po Meksyku. 
Mieliśmy także 8 spotkań towarzyskich typu wieczory piosenki, tłusty czwartek, Dzień Kobiet, Śniadanie z Zajaczkiem, tradycyjny Rogal Świętomarciński, Wieczór Andrzejkowy, Klubowa Wigilia, która zgromadziła 60 osób, wieczór polskich kolęd. 
P.P. - Podjęliśmy uchwalę, że osoby, które przekroczyły 85 rok życia - a jest ich kilka w klubie - są zwolnione z opłacania rocznej składki, ponieważ ich aktywność ogranicza się do udziału w imprezach towarzyskich. Są to osoby samotne, więc staramy się przynajmniej w taki sposób uprzyjemnić im życie. 
 
M.M. - Sądzę, że była to bardzo ważna decyzja. W Roku Seniora osobom starszym hurtowo oferowano pogadanki psychologiczne typu, jak poznać siebie, jak być asertywnym, ale to zbyt uboga oferta. Tymczasem Wy po prostu przygarniacie ich oferując sympatyczne wspólne bycie. 
Zerkam w roczne sprawozdanie i widzę, że był także teatr z audiodyskrypcją, który jest mi bardzo bliski, jako ułatwienie odbioru wydarzenia kulturalnego. 
 
L.P. - Tak. Byliśmy na 3 spektaklach teatralnych i to całkiem liczną gromadą. "Kotka na rozgrzanym, blaszanym dachu" Tennesy'ego pobiła rekord - 52 osoby. 
 
P.P. - Nie zapominaj o tańcach. 
 
L.P. - Słusznie. Mamy na koncie 3 zabawy taneczne. 
 
P.P. - Obliczyliśmy, że w imprezach wzięło udział w systemie rotacyjnym ponad 900 osób. 
 
M.M. - To brzmi imponująco. Chciałabym jeszcze powrócić do wyodrębnionej sekcji Nordic-walking. Wiem, że dzięki sekcji kijki obłaskawiło wielu niewidomych w kraju. 
 
G.Ś. - O klubowych rajdach z kijkami już mówiłam. Przedstawiciele sekcji Nordic-walking przeprowadzili 7 szkoleń dla osób niewidomych, niedowidzących oraz instruktorów N-W i wolontariuszy w różnych regionach Polski: Poznań, Świdnica, Chorzów Szczawnica, Wrocław, Porażyn. W sumie przeszkoliliśmy 111 osób. 
 
M.M. - Dzięki Waszym staraniom i zaangażowaniu można powiedzieć, że powstała polska szkoła nordic-walking dla niewidomych. Nie spotkałam się z takim rozwiązaniem na skalę światową. 
 
G.Ś. - My także nie. Nawiązaliśmy współpracę z liczącym się ośrodkiem N-W we Wrocławiu oraz Polskim Stowarzyszeniem Nordic-Walking w Złotoryi. Sadzę, że ta kooperacja bardzo się niewidomym opłaci. 
 
M.M. - Także tak sądzę. Czego można Wam życzyć w nowym roku, chyba realizacji ambitnych założeń na ten rok. A są one niemniej atrakcyjne. 
 
P.P. - Nie zabrzmi to oryginalnie, ale życzyłbym klubowi więcej pieniędzy i wolontariuszy wspierających nasze działanie. Pomysłów mamy wiele, ale nie zawsze możemy je realizować z powodu braku tych elementów. 
 
G.Ś. - Życzę wszystkim, nie tylko klubowiczom, energii do działania w myśl łacińskiego powiedzenia: "Mens sana in corpore sano", co tłumacząc na polski: "W zdrowym ciele, zdrowy duch" oraz optymizmu, uśmiechu i wszystkiego co przynosi radość. 
 
M.M. - Życzenia bardzo uniwersalne 
 
L.P. - Moje życzenia koncentrują się wokół sprzętu nagłaśniającego, może jakiś sprzęt typu wideo. Średniej klasy komputer, skaner i drukarka też ułatwiłaby i urozmaiciłaby spotkania w zimowe wieczory. 
 
M.M. - Wierzę w Wasz zapał i optymizm. Oby się życzenia spełniły! Dziękuję za rozmowę. Do zobaczenia na szlaku i... A kij...! 

 
 5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 

5.1. Klasy integracyjne i kłopot z nimi 
Zuzanna Ratek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Wokół klas integracyjnych toczy się zażarty spór i okazało się, że mają one więcej przeciwników niż zwolenników. Idea pozornie jest prosta i pożyteczna. Chodzi o to, aby obie strony kontaktu oswajały się ze sobą w społecznych relacjach i nawiązywały więzi, które dzieciom zdrowym pozwolą na pozbycie się stereotypów, a dzieciom niepełnosprawnym pozwolą bezstresowo wejść w społeczną przestrzeń. 
Jak zwykle słuszna idea spłynęła z urzędniczych biurek bez dopracowania praktycznego i bez stworzenia ku temu niezbędnych warunków. 
W klasie integracyjnej uczy się zwykle około 20 uczniów, z czego maksymalnie pięcioro jest niepełnosprawnych. Jeśli są to dzieci na wózkach inwalidzkich, w procesie nauczania wsparcia nie potrzebują, bowiem śledzą tok lekcji. Są co najwyżej zwolnione z zajęć wf. Ale jeżeli do klasy trafią osoby autystyczne z zespołem Tourette'a, z niepełnosprawnością intelektualną, bywa wówczas rozmaicie. W wielu szkołach, aby jakoś sztukować klasy integracyjne, wtłacza się w niepełnosprawność dzieci z alergią, z ADHD, zbyt wycofane i nadmiernie rozbudzone. Ważne, aby liczba się zgadzała. Taki dobór dzieci nie wymaga od nauczyciela specjalistycznego przygotowania i dedykowanych metod nauczania. 
Zajęcia z pedagogiki specjalnej na kierunkach pedagogicznych są zredukowane do szczątkowej formy, i w tym czasie trzeba zapoznać przyszłych nauczycieli ze wszystkimi rodzajami niepełnosprawności, co jest przedsięwzięciem nie tyle karkołomnym, co niewykonalnym. Absolwenci kierunków niepedagogicznych takich zajęć w ogóle nie mają i kończą jakieś kursy dokształcające w trybie weekendowym, albo też samodzielnie muszą zmagać się z tajnikami edukacji dziecka ze specjalnymi potrzebami. 
Teoretycznie nauczyciele winni być wspomagani przez ukierunkowanych psychologów i pedagogów specjalnych oraz poradnie specjalistyczne, że tak nie jest wynika to z opinii samych nauczycieli. Pozostawieni bez wsparcia uważają, że praca z uczniami niepełnosprawnymi to niewdzięczne zadanie. Spośród 1,8 tys. ankietowanych nauczycieli szkół integracyjnych i ogólnodostępnych, aż 47 proc. stwierdziło, że miejsce uczniów z niepełnosprawnościami jest w szkołach specjalnych, zaś edukację integracyjną poparło zaledwie 17 proc. nauczycieli ze wskazaniem na integracyjną edukację dzieci z inwalidztwem aparatu ruchu. Zaledwie kilkanaście procent badanych widzi sens we wspólnej nauce ze sprawnymi rówieśnikami uczniów niedosłyszących i niedowidzących, ale tylko 2 proc. nauczycieli jest przekonanych, że na integracji skorzystają wszyscy uczniowie, niezależnie od rodzaju niepełnosprawności. Takie opinie wydają się być szokujące, ponieważ wygłaszają je nauczyciele szkół integracyjnych i specjalnych. A przecież właśnie ci ostatni powinni mieć więcej wiedzy o możliwościach, a nie tylko ograniczeniach dzieci niepełnosprawnych. I to właśnie oni winni najbardziej skutecznie protestować przeciwko ich izolowaniu od reszty społeczeństwa. Klasa integracyjna nie jest dobrym rozwiązaniem dla każdego ucznia. Dla przykładu wiele dzieci autystycznych może nie odnaleźć się w towarzystwie pełnosprawnych rówieśników, którzy na przerwach są ruchliwi i głośni. Ceniący spokój i przewidywalne sytuacje uczniowie autystyczni mogą się ich po prostu bać. Z kolei dzieci upośledzone intelektualnie, które mają duże problemy z nauką, też mogą czuć się w grupie integracyjnej wyobcowane, gorsze, głupsze i narażone na klasowy ostracyzm. 
Promując edukację integracyjną, sugeruje się często, że ta specjalna jest gorsza. Wielu rodziców w to wierzy i na siłę próbuje posłać swoje dziecko do szkoły integracyjnej, nawet jeśli dla niego to mniej korzystne wyjście. W wielu sytuacjach jest to zaklinanie rzeczywistości. Tak jak niektórzy rodzice dzieci pełnosprawnych zaspokajają swoje ambicje, posyłając dziecko do najlepszego liceum w mieście, tak często rodzice, szczególnie dzieci upośledzonych chcą swojego syna czy córkę za wszelką cenę widzieć w szkole integracyjnej, a nie specjalnej. Uważają bowiem, że zdejmuje to z dziecka odium "tego głupiego". 
Wśród niewidomych zdania są niemniej podzielone, szczególnie jeśli chodzi o szkolę podstawową. Absolwenci szkół specjalnych wskazują na to, że internatowy system edukacji osłabia więzi rodzinne, sprzyja wyobcowaniu i aktom przemocy, których wychowawcy nie są w stanie eliminować. Także zdania dotyczące poziomu nauczania są bardzo rozbieżne i trudno jest wyciągnąć jednoznaczne wnioski. Na podstawie opinii dotyczących edukacji, bardziej wyraźne są wskazania różnic pomiędzy poszczególnymi szkołami, niż między edukacją specjalna a zintegrowaną. 
Niewidomi w większości są zwolennikami nauki w zwykłych klasach typu jedno dziecko niewidome w klasie. Wskazują na pomocną technikę ułatwiającą proces uczenia się i na zróżnicowane kontakty społeczne w szkołach ogólnodostępnych, które to kontakty ich zdaniem przemawiają na korzyść tych szkół. 
Sądzę, że jest to najbardziej trafny wybór nauki dla niewidomego dziecka, bowiem nie pozbawia go wsparcia rodziny, pozwala na wtopienie się w społeczność klasy, co dobrze rokuje przyszłym kontaktom edukacyjnym i zawodowym. Nadpobudliwy chłopiec, już jako dorosły mężczyzna, będzie musiał zmierzyć się wówczas z rzeczywistością i kontaktować się z pełnosprawnymi na co dzień, np. w sklepie, kawiarni czy w urzędzie. Jak sobie z tym poradzi? Czy wówczas też zostanie wyproszony jako niewygodny klient? 

5.2. Kierunek: praca 
Piotr Stanisławski 
 
Źródło: Integracja 1/2013 
Data opublikowania: przez www.niepelnosprawni.pl 2013-03-19 
 
Rynek pracy osób z niepełnosprawnością wciąż nie wygląda najlepiej. Dlatego portal www.niepelnosprawni.pl wraz z magazynem "Integracja" rozpoczynają debatę o zatrudnieniu. Przez kilka najbliższych tygodni publikować będziemy cykl artykułów na ten temat. Czekamy na Wasze opinie! 
Cała Europa stawia na aktywność zawodową osób z niepełnosprawnością. Dzisiaj to najważniejszy cel polityki wielu krajów wobec tej grupy obywateli. Również Polski, która wciąż notuje w niej niski wskaźnik zatrudnienia. Jakie czekają nas zmiany? 
W Polsce pracuje tylko 500 tys. osób z niepełnosprawnością. Liczba ta z małymi wahaniami nie zmienia się od lat, mimo że PFRON przekazuje ogromne pieniądze na dofinansowanie wynagrodzeń większości zatrudnionych (ok. 230 tys. w zakładach pracy chronionej i 70 tys. na otwartym rynku pracy). To niewiele jak na prawie 5-milionową populację, w której orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ma 3,4 mln. Wśród nich ponad 2 mln osób jest w wieku produkcyjnym. 
Większość specjalistów uważa, że niewielka grupa osób mających orzeczenie nie jest w stanie wykonywać żadnej pracy z powodu niepełnosprawności. Tezę tę potwierdzają dane, zgodnie z którymi aż 37,5 proc. polskich niepełnosprawnych to osoby z lekkim stopniem. Mają schorzenia, które w żaden sposób nie mogą czynić ich niezdolnymi do pracy. Podobnie jest z osobami z umiarkowanym stopniem (prawie 42 proc. osób), wśród których tylko niewielu powinno pracować na wyselekcjonowanych stanowiskach. 
Jak pokazuje życie, nawet osoby z najpoważniejszymi schorzeniami, mające orzeczenie: "całkowicie niezdolny do pracy" (ponad 20 proc.), są w stanie pracować w różnych zawodach. 
 
Bez bezczynności 
 
Dziś przyjmuje się, że co najmniej trzy czwarte osób z niepełnosprawnością jest zdolnych pracować, a niepełnosprawność nie jest głównym czynnikiem wykluczającym z rynku pracy. Dlatego aktywizacja zawodowa tej grupy staje się priorytetem polityki także w Polsce. Będzie to widoczne w nowej Ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, nad którą właśnie rozpoczynają się prace. 
Nie jest już tajemnicą, że rząd chce wprowadzić nową ustawę do końca tej kadencji. Liczne środowiska oczekują jednak różnych zmian, które często się wykluczają. 
- Nowy system powinien wspierać wyłącznie osoby niepełnosprawne z wysokim stopniem niepełnosprawności i znacznymi dysfunkcjami, a w ogóle zrezygnować z dofinansowania zatrudnienia dla osób z lekkim stopniem - mówi Lech Pilawski, dyrektor generalny Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan. 
- Po drugie, zakłady pracy chronionej powinny działać wyłącznie dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, tak jak to jest w Europie. 
Po trzecie, należy wyrównać wsparcie dla otwartego i chronionego rynku pracy. 
Obecnie mamy zróżnicowane wsparcie - na innych warunkach są zpch, a na innych firmy otwartego rynku pracy. A zróżnicowanie warunków powoduje zakłócenie konkurencyjności firm, gdyż jedna funkcjonuje łatwiej, a inna trudniej. 
W 2011 roku na dofinansowanie zatrudnienia osób z lekkim stopniem niepełnosprawności przeznaczano aż 43 proc. środków zgromadzonych w SODiR (System Obsługi Dofinansowania i Refundacji) i 50 proc. na osoby z umiarkowanym stopniem. Tylko 5,8 proc. środków wspierało zatrudnienie osób ze znacznym stopniem. Te proporcje trochę się zmniejszą, bowiem od 2013 roku dofinansowanie do wynagrodzeń zmieniono. Wynosi obecnie 180 proc. najniższego wynagrodzenia na pracownika ze znacznym stopniem niepełnosprawności, 100 proc. z umiarkowanym i już "tylko" 40 proc. z lekkim stopniem. 
Lech Pilawski uważa ponadto, że zmian wymagają także niektóre przepisy bhp. Z ich powodu zatrudnienie telepracowników z niepełnosprawnością jest dla pracodawców niemożliwe albo ryzykowne. Telepraca jest, jego zdaniem, najbardziej niewykorzystaną w Polsce szansą zatrudnienia osób z niepełnosprawnością. Chodzi głównie o zapisy, które nie pozwalają na pracę ze względu na warunki, w jakich zwykle mieszkają osoby niepełnosprawne - małe mieszkania z niedostosowaną toaletą i różnymi barierami. 
Innych zmian chcą pracodawcy chronionego rynku. - W nowej ustawie pomoc finansowa dla pracodawców z chronionego i otwartego rynku pracy powinna nadal uwzględniać wszystkie obecne stopnie i rodzaje niepełnosprawności - mówi Jan Zając, prezes Zarządu Krajowego POPON. 
- Nie można wyłączać z niej osób z lekkim stopniem niepełnosprawności, gdyż byłoby to przejawem dyskryminacji, a w wielu przypadkach skutkowałoby zaprzestaniem rehabilitacji i pogłębieniem się niepełnosprawności. 
Poza tym w nowej ustawie powinny znaleźć się precyzyjne zapisy dotyczące wydawania orzeczeń o niepełnosprawności, gdyż obecny system orzecznictwa powoduje chaos i zamieszanie. System wsparcia zatrudnienia musi być stabilny i przejrzysty, aby pracodawcy nie byli narażeni na uznaniowość decyzji organów administracji. 
Jarosław Duda, Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, przyznaje, że Biuro Osób Niepełnosprawnych (BON) stoi przed dużym wyzwaniem, jakie zaproponować zmiany zgłaszane przez różne środowiska. 
- Organizacje pozarządowe zajmujące się osobami niepełnosprawnymi także żądają całkowitego usunięcia z systemu wspierania osób z lekkim stopniem. Ich zdaniem, z tego powodu osoby z naprawdę poważnymi schorzeniami nie otrzymują szansy na aktywizację zawodową - mówi Jarosław Duda. - Badania i analizy rzeczywiście pokazują, że lepiej środki skoncentrować na wsparcie osób ze znacznym i umiarkowanym stopniem, gdyż osoby z lekkim stopniem lepiej radzą sobie na rynku. 
Dofinansowanie z SODiR dla osób z lekkim stopniem niepełnosprawności najprawdopodobniej zostanie zminimalizowane i trwać raczej będzie przez pewien okres, a nie jak dotąd od momentu zatrudnienia aż do emerytury. 
Poza tym organizacje pozarządowe domagają się wprowadzenia usług asystenckich. 
Biuro Pełnomocnika musi jednak szybko znaleźć rozwiązanie innego problemu, tj. wzrastającej liczby zatrudnionych "uciekających" z niższego stopnia niepełnosprawności do wyższego. Część pracodawców, chcąc bowiem utrzymać wysokość dofinansowania i status zpch, daje pracownikom ultimatum: albo "załatwią" sobie wyższy stopień, albo stracą pracę. 
 
Niezdolny zdolny do pracy 
 
Największa zmiana, jaka może pojawić się w niedalekim czasie, dotyczy orzecznictwa o niepełnosprawności. Zgodnie z obecnymi zapisami (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności), o stopniach niepełnosprawności orzekają powiatowe i wojewódzkie zespoły orzekające. To tzw. orzecznictwo pozarentowe, w odróżnieniu od orzecznictwa rentowego, którym zajmuje się ZUS. Te dwa orzecznictwa powodują jednak często konfliktowe sytuacje, a zdaniem wielu znawców są one niespójne, a w pewnych aspektach sprzeczne. Skutkuje to różną ich interpretacją. 
Zamieszanie, kto i kiedy jest niezdolny do pracy, jest tego najlepszym przykładem. Gubią się w tym osoby z niepełnosprawnością, które uważają, że są niezdolne do pracy, jeśli posiadają znaczny stopień niepełnosprawności, a nawet umiarkowany, gdy mają wskazanie dotyczące zatrudnienia w orzeczeniu: "Nie dotyczy". 
Gubią się pracodawcy, którzy boją się zatrudniać osoby uznane przez orzecznictwo za "niezdolne do pracy", bo będą odpowiedzialni, jeśli takiej osobie coś się w pracy zdarzy. 
I gubią się urzędnicy, którzy próbują zrozumieć, jak osoba prawnie uznana za "niezdolną do pracy" może jednak w zgodzie z prawem pracować. 
Podjęcie pracy dla coraz większej grupy osób z niepełnosprawnością staje się koniecznością życiową. 
- Wiele osób wciąż nie ma świadomości, że w tych dwóch systemach orzeka się według różnych kryteriów - mówi Grażyna Wawrzyńczyk-Kapińska, naczelny lekarz ZUS. 
- W ZUS orzekanie o niezdolności do pracy skupione jest na ocenie stanu zdrowia danej osoby i na jej możliwościach zawodowych, oraz na tym, czy z danym upośledzeniem sprawności organizmu nadal może wykonywać pracę. Osoba mająca orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności nie może oczekiwać, że ten stopień automatycznie dla niej oznacza niezdolność do pracy i otrzymanie z tego tytułu renty. To ustala dopiero lekarz orzecznik w ZUS. 
Obecnie w Polsce jest 1,1 mln osób mających rentę z tytułu niezdolności do pracy, a rocznie przyznawanych jest 50 tys. nowych takich rent. Często osoby z orzeczonym stopniem niepełnosprawności ze wskazaniem pracy: "Nie dotyczy" automatycznie ubiegają się w ZUS o rentę z tytułu niezdolności do pracy. 
ZUS zgodnie ze swoją definicją niezdolności do pracy - która obejmuje stopień i trwałość takiej niezdolności, rokowania co do odzyskania zdolności do pracy przez przywrócenie sprawności w wyniku leczenia i rehabilitacji, a także możliwości podjęcia innej pracy w wyniku przekwalifikowania zawodowego - może uznać, że nie ma ona prawa do renty. Na przykład dlatego, że rehabilitacja albo przekwalifikowanie zawodowe rokuje u tej osoby odzyskanie zdolności do pracy. Zwykle odwołują się one od decyzji ZUS i wnoszą sprawę do sądu, zaskarżając decyzję ZUS jako niezgodną z innymi przepisami. 
- To jest fundamentalny problem - mówi poseł Sławomir Piechota. - Dlatego uporządkowanie systemu orzekania o niepełnosprawności to ważny cel, jaki stawia sobie rząd, bo jest to kluczowe dla systemu ich zatrudnienia. Rozważane są różne warianty. Jednym z nich jest przeniesienie do ZUS dwóch pierwszych wskazań orzecznictwa o niepełnosprawności, jakie wydają powiatowe i wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności. Czyli wskazanie dotyczące zatrudnienia i szkolenia. Odbyły się w tej sprawie w ZUS już pierwsze rozmowy. 
Rozważa się też całkowite przeniesienie orzecznictwa o niepełnosprawności z tych zespołów, ale z innych powodów. Coraz więcej instytucji - także publicznych - szuka sposobów na uzyskanie zwolnienia z wpłat na PFRON za niezatrudnianie wymaganych 6 proc. pracowników z niepełnosprawnością. Aby "powiększyć" tę grupę zatrudnionych w swoich statystykach, zamiast rekrutacji osób z niepełnosprawnością, "wysyłają" obecnie pracujących po orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. 
- Powiatowe zespoły nie ponoszą żadnych konsekwencji za to, że ileś firm uzyskuje łatwe zwolnienie z obowiązku zatrudniania osób niepełnosprawnych - dodaje Sławomir Piechota. - System zaczyna być używany w sposób absolutnie sprzeczny z założeniami i celami. A to ma bezpośredni wpływ na cały system wspierania zatrudnienia tej grupy osób. I to należy zmienić. 
Przeniesienie całego orzecznictwa o niepełnosprawności do ZUS byłoby rewolucyjną zmianą, choć w przeszłości Zakład Ubezpieczeń Społecznych to orzekanie miał już w swoich zadaniach. Czy podejmie się tego ponownie - jeszcze nie wiadomo. ZUS ma jednak wypracowane standardy orzekania, ma nowoczesny system informatyczny oraz doświadczonych lekarzy. Ma to dawać większą gwarancję orzekania na takich samych zasadach w całym kraju. 
 
Nadchodzi nowe 
 
Coraz więcej mówi się o całkowitej rezygnacji z dofinansowywania wynagrodzeń zatrudnianych osób z niepełnosprawnością, które przekazywane jest pracodawcom. To rozwiązanie jest realizowane w Wielkiej Brytanii, a inne kraje się do niego przygotowują. Jak wyjaśnia poseł Piechota, część pracodawców w Polsce z dofinansowania z SODiR uczyniło sprawny mechanizm finansowania własnej firmy. Środki te w rzeczywistości nie wzmacniają na rynku pracy osób z niepełnosprawnością. Najbardziej korzystają z niego klienci kupujący produkty firm zatrudniających osoby niepełnosprawne i sami pracodawcy. 
- Najlepiej, by dofinansowanie trafiało do osób niepełnosprawnych, aby podnosili swoje kwalifikacje, na asystenta i sprzęt, który pozwoli im np. dojechać do pracy, a nie trafiało na wynagrodzenie, które osoba ta przynosi ze sobą do firmy - mówi Sławomir Piechota. 
- Chodzi o to, aby pieniądze te jak najbardziej wzmacniały ich umiejętności, aby stawały się atrakcyjnymi pracownikami swojej firmy. Teraz osoba niepełnosprawna jest atrakcyjna tylko dlatego, że "przynosi" dofinansowanie na swoje wynagrodzenie. 
Niewykluczone, że z pojawieniem się nowej ustawy rehabilitacyjnej PFRON wyznaczy specjalny program i środki na zakup sprzętu dla osób podejmujących pracę, np. nowoczesnego elektrycznego wózka, protezy, systemu FM, komputera, itp. 
Wydaje się natomiast pewne, że w nowej ustawie pojawią się zapisy o usługach asystenckich - postulat ten ma duże poparcie. Asystenci będą wspierać osoby z niepełnosprawnością także w dotarciu do miejsca pracy, a potem znów do domu, jeśli dojazd okaże się przeszkodą w podjęciu przez nie lub utrzymaniu zatrudnienia. 
- Ustawa musi wprowadzić nowe rozwiązania wspierające zatrudnienie osób z niepełnosprawnością, jeśli chcemy, aby one pracowały, a nie pozostawały na rencie - mówi Piotr Pawłowski, prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji. - 
Aby tak się stało, kluczowe są rozwiązania, które będą motywowały do pracy ludzi gotowych zamienić rentę na pracę, lecz bez obawy, że jeśli zostanie zawieszona, to będą mogli powrócić do świadczeń w przypadku utraty pracy. 

  
5.3. Blues dla wszystkich 
Inga Kruk 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W sobotę 2 marca w Tyflogalerii PZN przy ul. Konwiktorskiej 7 odbyło się spotkanie z kwintetem "Raven Brass Boys". 
Członkowie zespołu opowiadali o instrumentach, na których grają. Opisywali ich wygląd, jak są zbudowane, ile czasu uczyli się na nich grać, jak wydobywa się z nich dźwięk, jakie są problemy związane z graniem na nich. 
Można było wziąć instrument do ręki, muzycy pokazywali, jak ułożyć na nim palce do grania, niektórzy nawet przynieśli dodatkowe ustniki, żeby uczestnicy spotkania mogli spróbować wydobyć z nich dźwięk. 
Po prezentacji każdego instrumentu muzycy odgrywali standard muzyki bluesowej lub jazzowej, w którym dany instrument odgrywał główną rolę. 
Na koniec spotkania obecna na sali dyrektor Instytutu Tyflologicznego PZN pani Małgorzata Pacholec podziękowała muzykom za to, że chcieli się "z nami zakolegować". Powiedziała też, że ich obecność jest "prezentem od losu". 
Czy rzeczywiście? W końcu nie robili tego za darmo, lecz podejrzewam, że zgarnęli za to niezłą unijną kasę. 
Wydarzenie było częścią warsztatów zorganizowanych w ramach projektu "Blues Ray" przez grupę nieformalną "Muzykalności" wspólnie z Polskim Związkiem Niewidomych przy wsparciu Unii Europejskiej. "Blues Ray" to cykl spotkań, który umożliwia młodzieży niewidomej i słabowidzącej naukę gry i konsultacje z profesjonalnymi instrumentalistami, ze szczególnym naciskiem na muzykę bluesową. 
Projekt "Blues Ray" jest realizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej, w ramach programu "Młodzież w działaniu". 
Poniżej cytat ze strony projektu: www.bluesray.pl 
"Często dysfunkcja wzroku może utrudniać dostęp do edukacji muzycznej i kontaktu z tzw. "żywą" muzyką. 
Młodzi ludzie z muzyczną pasją, chcący ją rozwijać, napotykają szereg barier, by móc chociażby spróbować swoich sił jako gitarzysta, perkusista czy wokalista. 
Tymczasem badania potwierdzają, że osoby niewidome mają często lepszy słuch muzyczny, co w praktyce przekłada się na dynamiczniejszy rozwój w trakcie nauki gry na instrumentach". 
Kiedy przeczytałam powyższy tekst, zastanowiłam się, czy to są fakty, czy może jedynie mity? Podejrzewam jednak, że każdy mit jest dobry do wyciągnięcia pieniędzy z unijnej kasy. 
Czy jednak beneficjenci tego projektu będą mieli z tego jakąkolwiek korzyść na przyszłość? Czy w ten sposób podwyższą się ich muzyczne umiejętności? Czy dzięki temu projektowi jego uczestnicy znajdą pracę? A może ci ludzie przyjeżdżają tam tylko po to, żeby zabić czas? Tego się pewnie nigdy nie dowiem. Odnoszę jednak wrażenie, że byli oni jedynie biernymi odbiorcami tego, co ich "dobroczyńcy" wlewali im do głów. 
Słyszałam, że uczestnicy warsztatu mają przygotować na koniec wspólnie utwór muzyczny. Postaram się śledzić ich losy. 

5.4. Niewidomi mają utrudniony dostęp do książek 
 
Źródło: http://www.polskieradio.pl Trójka 
Data opublikowania: 2013-02-19 
 
 Zwykła książka, która ma 400-500 stron, brajlem ma 7-8 tomów i to jest bardzo trudne dla nas poruszających się po ulicach z laską, w drugiej ręce dźwigać takie tomiszcza - mówi mieszkaniec Warszawy zaniepokojony tym, że niewidomi nie dostają już książek do domu. Bibliobus na razie nie jeździ po Warszawie. Niewidomi mają utrudniony dostęp do książek. 
Do tej pory książki dowoził czytelnikom specjalny bibliobus należący do Biblioteki Centralnej Polskiego Związku Niewidomych. 
- Biblioteka - zabrzmi to może koszmarnie - jest w likwidacji. Nie oznacza to oczywiście, że niewidomi nie będą mieli książek, mają do nich dostęp, jest tylko zmiana organu prowadzącego, którym będzie Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, a konkretnie Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego - wyjaśnia Małgorzata Pacholec, dyrektor Polskiego Związku Niewidomych. 
Monika Cieniewska, zastępca dyrektora BPiZ uspakaja, że niedowożenie książek bibliobusem to sytuacja przejściowa. - Nastąpiło przejście pracowników, są to w większości osoby niewidome, zorganizowanie biblioteki na nowo jest trudne, dlatego też trudności z dowożeniem książek. Usługa została wstrzymana na jakiś czas - mówi gość Elżbiety Korczyńskiej. 
 
 *** 
 
Do dnia 23 marca br. bibliobus nadal nie obsługiwał warszawskich czytelników, korzystających z tej formy pomocy Centralnej Biblioteki 
(przypis redakcji "WiM") 

5.5. "To gdzie tu przymus reprezentowania?" 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 

Zuzanna Ratek w artykule "Kłopot z emocjami" opublikowanym w marcowym numerze "WiM" z br. pod pozycją 5.10. podjęła zdecydowaną polemikę z moimi poglądami dotyczącymi oddziaływania na emocje związane ze światłem i brakiem wzroku. Nie zgadzam się z oceną tego problemu dokonaną przez autorkę artykułu. Z tego jednak nic nie wynika. Nie zgadzam się z poglądami pani Zuzanny Ratek, a pani Zuzanna Ratek nie zgadza się z moimi poglądami na ten temat. Możemy zostać każde z nas przy swoich poglądach i nic złego się nie wydarzy. 
Myślę, że dosyć dobrze uzasadniłem swoje poglądy w artykule "Czy emocje są pozytywnie skuteczne?", z którym podjęła polemikę Zuzanna Ratek. Czytelnicy mogą sobie przypomnieć ten artykuł. Został opublikowany w lutym br. pod pozycją 5.5. 
W artykule "Kłopot z emocjami" autorka stawia kilka pytań. Wypada więc odpowiedzieć na nie. 
Czytamy: "Nie sądzę także, że my niewidomi jesteśmy skazani na reprezentowanie, jak chce tego autor. Jeśli każdy niewidomy żebrak wzmacnia negatywny obraz niewidomego, a każdy niewidomy zachowujący się normalnie i naturalnie osłabia stereotyp, to gdzie tu przymus reprezentowania i bycia na cenzurowanym". 
Właśnie to zobowiązuje nas do takich zachowań, które nie wzmacniają negatywnych stereotypów. Oczywiście, nie mamy wpływu na zachowanie niewidomych żebraków czy innych, których zachowanie nie jest godne człowieka, a tacy też są wśród niewidomych. Nie mamy też wpływu na ludzi "przedsiębiorczych", którzy organizują restauracje czy przyjęcia w ciemnościach. Nie musimy jednak współpracować z nimi w tym zakresie. 
Uważam i staram się przedstawiać w swojej publicystyce od dawna, że nie jest to dobra propaganda naszych spraw. 
Organizatorzy wszystkich działań w ciemnościach zakładają, że niewidomy i człowiek widzący w ciemnościach czują się jednakowo. Założenie to nie uwzględnia nauki, rehabilitacji, przyzwyczajenia. Nie może więc stanowić żadnego porównania, nie może dać prawidłowego wyobrażenia funkcjonowania osób niewidomych, nie może niczego upoglądowić, nie może ułatwić zrozumienia sytuacji osób niepełnosprawnych. 
Kiedyś porównałem osobę widzącą w ciemnościach do osoby nieumiejącej pływać wrzuconej na głęboką wodę. Osoba taka z pewnością nie przekona się, jak wielką przyjemnością dla dobrego pływaka jest baraszkowanie w wodzie. 
Zuzanna Ratek pisze: 
"Są żebracy z laskami i są inni niewidomi. Na jakiej podstawie twierdzi się, że postępowanie niewidomego nie-żebraka jest mniej skuteczne niż żebraka czy pijaka". 
Starałem się to wykazać w artykule, do którego odnosi się pani Zuzanna Ratek. Wówczas dałem przykład rachmistrza spisowego w osobie pielęgniarki, która zainteresowała się niewidomym z wyższym wykształceniem. Poza pytaniami spisowymi dowiedziała się, że niewidomy ten studiował jako niewidomy i pracuje jako niewidomy. Na koniec pożaliła się, że jej syn pracy nie ma, bo jest jednooczny. Niewidomy poradził, żeby się uczył, podnosił kwalifikacje to i praca może się znajdzie. Pani ta stwierdziła ze zdziwieniem, jak on może się uczyć, skoro jest jednooczny. 
Czy można bardziej pokazać pozytywny przykład? A czy ten przykład odniósł pozytywny skutek? Niewidomy mógł ukończyć studia, a jednooczny nie jest zdolny, żeby się uczyć. 
Jak silny jest stereotyp i jak trudno się przez niego przebić do świadomości świadczy drugi przykład, który przytoczyłem w moim artykule. Dziennikarka nie zobaczyła niewidomych, których oglądała przy tokarkach, wiertarkach, prasach mimośrodowych, i z którymi rozmawiała. Zobaczyła natomiast niewidomych wyplatających koszyki, których tam nie było. Stereotyp okazał się silniejszy niż świadectwo własnych zmysłów. 
Wielu uważa, że na podstawie wyglądu zewnętrznego można ocenić charakter człowieka. Amerykanie, wykorzystując to przeświadczenie, przeprowadzili badania stosunku ludzi do osób niepełnosprawnych. Badane osoby podzielone zostały na dwie równoważne grupy. Każdej z nich dano po kilka zdjęć ludzi, z prośbą o ich scharakteryzowanie. Obie grupy otrzymały zdjęcia tych samych osób, w tym samym ujęciu. Tylko jedno zdjęcie różniło się nieco. Był to ten sam człowiek, tyle że jedna grupa otrzymała jego zdjęcie na wózku inwalidzkim, a druga w takim ujęciu, że nie było widać wózka i niepełnosprawności. Wszystkie osoby, z wyjątkiem niepełnosprawnej, w obydwu grupach ocenione zostały zdawkowo, bezbarwnie. 
Niepełnosprawny w grupie, która oglądała zdjęcie bez wózka inwalidzkiego, nie cieszył się również zainteresowaniem i zebrał zdawkowe opinie. Jednak w grupie, która oglądała jego zdjęcie na wózku inwalidzkim - opinie były bardzo szczegółowe. Wynikało z nich, iż ludzie wiedzieli o nim bardzo dużo. Według jednych był on złośliwy, mściwy, zazdrosny, kłamliwy, oszust, intrygant - jednym słowem nikczemnik jakich mało. Inni nie szczędzili pozytywnych określeń: łagodny, skromny, cierpliwy, życzliwy, wyrozumiały, mądry, obdarzony szczególnymi uzdolnieniami, anioł, święty - kandydat do nieba... 
Nie dotyczy to tylko niewidomych czy tylko osób niepełnosprawnych. O sile stereotypów możemy przekonać się w ocenach różnych nacji. Wiemy, że Niemcy, Ukraińcy, Litwini, Polacy są ... 
Jeżeli stereotypy nie są podsycane, podbudowywane emocjami, po latach wygasają. Kto dzisiaj negatywnie ocenia Szwedów za wojny w siedemnastym wieku? Kto obciąża Tatarów za pustoszenie ziem Polskich i iasyr? A stosunek do Żydów, podsycany antysemityzmem trwa i ma się wcale nieźle. 
 Kolejny cytat: 
"Nie zgodzę się, iż zapraszanie decydentów, posłów, prezydentów na kolacje spożywane w zupełnych ciemnościach jest "odwoływaniem się do ich negatywnych emocji, a nie do pozytywnych". A na jakiej podstawie wysnuto takie twierdzenie i skąd wiadomo, że zaproszeni goście wynieśli negatywne emocje przekładające się na hojność i litość, bo brak wzroku to najgorsze kalectwo. Gdyby tak było, kraj utonąłby w imprezach z zawiązanymi oczyma lub w sesjach samorządowych przy zgaszonym świetle. Sądzę, że jest to zwykłe nadużycie, wmawianie organizatorom spotkania w ciemności, że tym sposobem uzyskają jakieś profity, "że coś dadzą niewidomym, coś im załatwią, bo ich negatywne emocje zostaną przeorientowane na pozytywne uczucia, czyli na współczucie, na litość". Na podstawie jakich przesłanek autor twierdzi, że decydenci niczego nie zrozumieją - "i upewnią się jedynie w poglądach, że ślepota jest najgorszym kalectwem, że lepiej jest ręki, nogi i głowy nie mieć niż nie widzieć". 
 Już wyjaśniłem, skąd biorą się moje oceny. Raz jeszcze powiem, że u podstaw tych imprez leżą błędne założenia, w myśl których ich uczestnicy przekonają się, jakie jest życie niewidomych. Pisałem też o tym, że stereotypy mogą być silniejsze od świadectwa własnych zmysłów. 
Muszę zgodzić się z autorką, że gdyby chodziło o wywołanie hojności, organizowano by mnóstwo imprez w ciemnościach. Tak jednak by było, gdyby zorganizowanie takiego przyjęcia było łatwe. Ponieważ jednak nie jest to proste zadanie, podejmują się go tylko silne organizacje - Zarząd Główny PZN, Okręg Śląski PZN i Stowarzyszenie "De Facto". 
Pani Ratek pisze: 
 "Sądzę, że przeciwnie, decydenci jeśli nawet znajdą się w sztucznej sytuacji ciemności, posłuchają co niewidomi robią na rzecz środowiska i jak się wtapiają w społeczną przestrzeń, zobaczą niewidomych w konkretnych sytuacjach, to więcej wyniosą korzyści niż z naukowych dociekań o awersji do litości". 
Teraz to ja mógłbym zapytać, skąd wiadomo, że wyniosą korzyści? Dla mnie ich wypowiedzi nie są dostatecznie przekonujące. Może tak być, jak np. z wielce niemodmym strojem niewidomego, o którym nikt mu nie powie, albo z oklaskami po występie niewidomego muzyka czy wokalisty na miernym poziomie. Nie wypada nie klaskać, więc trzeba klaskać. 
Dalej pani Zuzanna Ratek: 
"I na koniec, autor nakreślił, czym są emocje dając propozycje normalnego (pojęcie bardzo pojemne) zachowania niewidomych. Niewidomi nie są monolitem, jednorodną masą i im prędzej zechcemy to zaakceptować, tym będzie mniej rozczarowań, tyflocentryzmu, a więcej marginesu dla zróżnicowanych, choć nie zawsze akceptowanych postaw". 
Prawda, niewidomi nie są monolitem, ale to my o tym wiemy, a nie wszyscy, których spotykamy. Co się zaś tyczy tyflocentryzmu, to zajmę się tym w rubryce "Ze słownika rehabilitacyjnego", kiedy przyjdzie kolej na literę "t". Teraz tylko powiem, że tyflocentryzm jest bliżej zachwytu nad "ślepymi krowami" i ich mutantami niż zwalczania tej idei. 
Ostatni cytat: 
"Po moim osiedlu chodzi dwóch namolnych żebraków, zaczepiających białymi laskami przechodniów. Nie mam na ich zachowanie wpływu, ponieważ wyrzucani przez miejską straż wracają jak bumerangi. Także chodzę po osiedlu z białą laseczką, korzystam ze sklepów, kosmetyczki czy klubu. Ja to ja, a oni to oni. I tylko mamy wspólny mianownik - niewidomi". 
A ja mam poważne wątpliwości nawet co do tego wspólnego mianownika - całkowicie niewidomy chyba trochę różni się od tego, który chodzi z białą laską, ale traktuje ją wyłącznie jako znak drogowy, a nie jako czujkę. 
 Zwalczałem ideę "ślepych krów" na łamach "Biuletynu Informacyjnego Trakt" i zwalczam na łamach "Wiedzy i Myśli". Taki jest mój pogląd na sprawę. Nie oznacza to jednak, że jest to prawda jedynie słuszna. Dotąd nie zdarzyło się, żebym nie opublikował artykułu, który zawiera inne oceny, inne prawdy, a nawet entuzjazm dla tej idei. Myślę, że ja mam prawo uważać, że "ślepe krowy" są szkodliwym dziwactwem, a pani Zuzanna Ratek ma prawo uważać, że są bardzo pożyteczne. Zresztą, nie tylko pani Ratek tak uważa. 
W "Pochodni" z marca 2008 r. czytamy: 
"Po rocznych staraniach Anny Woźniak-Szymańskiej - prezesa ZG PZN oraz Małgorzaty Pacholec - dyrektora Biura ZG PZN, w hotelu Nowotel, d. Forum w Warszawie ruszyła rekrutacja niewidomych kandydatów do pracy w Restauracji Dans le Noir". 
Na łamach "Pochodni" można znaleźć więcej entuzjastycznych ocen biednych niepełnosprawnych krów. Ja jednak, mimo autorytetów popierających tę ideę, pozostanę przy swoich ocenach i poglądach na ten temat. A czytelnikom Pan Bóg dał rozum, niech więc oceniają argumenty za i przeciw. 

5.6. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Z pamiętnika naiwniaka
Jerzy Ogonowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 	Kiedy przyszedł kres polskiego modelu rehabilitacji, przypadło mi w udziale dnia pewnego uczestniczyć w spotkaniu z dyrektorem Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych. Członkom sekcji pracujących na otwartym rynku pracy PZN zostały przedstawione nowe, prezentowane jako jedynie słuszne i wreszcie prawidłowe, rozwiązania dotyczące orzecznictwa o niepełnosprawności. Chodziło o to, aby orzecznictwo ZUSowskie oddzielić od orzecznictwa o niepełnosprawności. Diabli wiedzieli po co to, ale przedstawiane było przez dyrektora Lacha jako nareszcie racjonalne. Trochę pospieraliśmy się, bo dyrektor Lach dopiero od nas się dowiedział, że niewidomi pracują na różnych odpowiedzialnych stanowiskach: naukowo, w administracji, w kulturze itp. 
W końcu, aby nie było tak, że po nowym orzeczeniu niewidomy musiałby być zwolniony albo zmienić orzeczenie na niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym, dodano artykuł, który stanowił, że niezdolny do pracy może jednak pracować. Obawiałem się, że powstaną tu różne kontrowersje, bo przecież w naszej naradzie nie brał udziału cały kraj, więc skąd wszyscy mieliby wiedzieć, że mają ten artykuł traktować nie jako sprzeczność, ale jako furtkę. No i potem takie kontrowersje miały miejsce, trzeba było często to i owo tłumaczyć, raz się udawało, raz nie. Najśmieszniejsze jednak dziś wydaje mi się to, że traktowałem te rozwiązania jako dostosowanie do standardów zachodnioeuropejskich. Podział na trzy grupy inwalidów rodem z PRL był wyśmiewany jako ruski i do nicziego, chociaż był w miarę przejrzysty. No i dziś okazało się, że oto dopiero teraz, po podpisaniu konwencji dotyczącej osób niepełnosprawnych, mamy dostosować to orzecznictwo, a owo dostosowanie ma polegać na uproszczeniu. Może to i dobrze, że wtedy skomplikowano, bo teraz byłby kłopot z upraszczaniem. Tak więc po raz kolejny potwierdza się zasadność mego przekonania, że powoływanie się na Unię bardzo często jest reliktem powoływania się na nakazy Związku Radzieckiego. A bywało wtedy i bywa dziś, że ani tamte, ani te obecne unijne, w rzeczywistości nie istniały i nie istnieją. 
Lata przełomu przyniosły nam w prezencie również tzw. szkoły integracyjne. Miała to być cywilizacyjna zdrowa i orzeźwiająca nowalijka, która wreszcie zintegruje niepełnosprawnych. Dziś znów dowiadujemy się, że szkoły wcale z tego nie są zadowolone, bo przecież są sytuacje, kiedy dziecko wymaga specjalnego traktowania. Okazuje się, że szkoły nie zapewniają żadnego specjalistycznego dokształcania, bo pieniądze za to byle jakie, a rzecz trudna, zwłaszcza dla nauczycieli nieposiadających stosownego przygotowania zawodowego. To zresztą było widać, kiedy napotykało się absolwentów takich integracyjnych szkół, gdzie braki w wykształceniu rzucały się nawet w ślepe oczy. I znów, myślałem wówczas, że już stary jestem i nie rozumiem ducha czasów. Ale to jednak duch nie rozumiał mnie. 
Może więc warto - znów naiwnie - pomarzyć, że niedługo zaczną zarabiać niewidomi, a nie ich pracodawcy, zaś środki wyrównujące niepełnosprawność trafiać będą tam, gdzie trzeba, tj. do pracownika niepełnosprawnego. Może będzie tak, że proponowane pozytywne orzecznictwo mówiące o stopniu zdolności, a nie niezdolności do pracy, nie spowoduje, że np. zdolny do pracy w 40 proc. otrzyma tylko 60 proc. kompensacji niepełnosprawności, albo 60 proc. potrzebnego sprzętu, a resztę dostanie pracodawca tytułem rekompensaty za utracone dochody spowodowane niekorzystną dla niego zmianą przepisów. 
Powstaje jeszcze jedno bardzo istotne, jeśli nie najistotniejsze pytanie: kto będzie decydował o tym, jak mają wyglądać owe zmiany i uproszczenia? Bo jak dotąd, decyduje dokładnie nie wiadomo kto, a konsultacje społeczne mają charakter raczej symboliczny. To bardzo ważne, bo znając nasze realia i cywilizacyjne zapóźnienia, może się okazać, że za podstawowy sprzęt rehabilitacyjny dla niewidomego zostanie uznany wózek, a dla niepełnosprawnego narządu ruchu - glukometr mówiący. Obawiam się bowiem, że nikt z decydentów nie czyta WIMu i nie ma pojęcia, co tu wypisuje Stary Kocur, Weredyk lub chociażby ja. 
PZN nie będzie się narażał tym, którzy mogą dać pieniądze, więc niczego nie poprze, a już na pewno na nikogo nie nakrzyczy. No i decydenci powiedzą, że nikt nic nie mówił. Podobno spotkanie sekcji z dyrektorem Lachem wtedy bardzo wyraźnie wpłynęło na wprowadzenie dodatkowego artykułu w przepisach. Ale sekcja zdaje się została zawieszona, pozostała tylko Solidarność, która nie umiała jakoś wystąpić w obronie zwalnianych z Biblioteki Centralnej, chociaż umiała ostro wystąpić przeciwko zabieraniu przywilejów, kiedy sekcja proponowała rozwiązania racjonalne. Bo jeśli nie ma pracy, to najważniejsze, aby był wydłużony urlop i skrócony dzień roboczy. 
	No i PFRON będzie coś jakoś kontrolował, może niezbyt dokładnie, ale lepiej niezbyt niż wcale. Ważne, żeby nie po ciemku, bo chodzi o to, żeby było widać, kto zarobił, a kto zapłacił. 
kkk 
 
 6. PROBLEMY WYBORU SZKOŁY 

6.1. Wybór szkoły 
Ada Prochyra 
 
Źródło: Integracja 1/2013 
Data opublikowania: 2013-03-11, 17.01 
 
W marcu rozpoczynają się zapisy sześcio- i siedmiolatków do klas pierwszych, a w kwietniu - zgłoszenia szóstoklasistów do gimnazjów. W tym roku po raz ostatni rodzice mogą zdecydować o tym, czy posłać sześciolatka do szkoły, czy zatrzymać go w przedszkolu. Rodzice dzieci z niepełnosprawnością mają dodatkowy problem: jaki typ szkoły wybrać dla swojego dziecka? 
W zależności od rodzaju i stopnia niepełnosprawności można zdecydować się na szkołę powszechną, integracyjną lub specjalną, publiczną lub niepubliczną albo specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy. 
Decyzja o wyborze placówki kształcenia jest istotna ze względu na samopoczucie i rozwój dziecka. W przypadku dzieci z niepełnosprawnością funkcja wychowawcza bywa istotniejsza niż edukacyjna. 
Dla wielu z nich nawiązanie kontaktów w grupie rówieśniczej będzie cenniejsze dla ogólnego rozwoju niż znajomość praw termodynamiki. Z drugiej strony, nie można umniejszać wagi sukcesów w szkolnej karierze. Szkoła ma obowiązek dostosować metody nauczania do możliwości dziecka, ale jeśli mimo to nie będzie dawało sobie rady, taka edukacja przyniesie stres, a nie rozwój. 
Ustawodawca zostawił wybór szkoły rodzicom. Przy wsparciu poradni rodzic może najwłaściwiej ocenić, w jakim środowisku dziecko będzie miało najlepsze warunki rozwoju i czuło się bezpieczne. 
Niestety, często dochodzi do sytuacji, w której rodzic zamiast skupić się na podjęciu tej decyzji, musi najpierw rozwikłać szereg zagadek: do jakiej szkoły mogę posłać dziecko? Co mu przysługuje? Jakie dokumenty są wymagane? Jakie mam prawa? Czy szkoła może odmówić przyjęcia mojego dziecka? 
 
Typy szkół 
 
Istnieją trzy zasadnicze typy szkół: 
 powszechna - publiczna szkoła przeznaczona dla dzieci mieszkających w jej obwodzie, 
integracyjna lub z oddziałami integracyjnymi - dla uczniów pełnosprawnych i z niepełnosprawnością; na 15-20-osobową klasę przypada 3-5 dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, 
specjalna - dla dzieci z niepełnosprawnością, zatrudnia nauczycieli z kwalifikacjami odpowiednimi do niepełnosprawności uczniów i zapewnia warunki pobytu stosowne do ich niepełnosprawności. 
Rodzic ma prawo zapisać dziecko do wybranej przez siebie szkoły, bez względu na jej typ i rodzaj niepełnosprawności dziecka. Jednak o przyjęciu do szkoły decyduje dyrektor. Według rzecznika prasowego Kuratorium Oświaty w Warszawie, dyrektor szkoły powszechnej ma prawo odmówić przyjęcia dziecka z niepełnosprawnością do swojej placówki. Jest to uzasadnione tym, że nie każda szkoła ogólnodostępna jest w stanie zapewnić dziecku z niepełnosprawnością odpowiednią opiekę i warunki pobytu. Takie sytuacje mogą się zdarzyć np. wtedy, gdy w orzeczeniu zalecony jest inny typ szkoły. 
Dyrektor, który odmówił przyjęcia dziecka, powinien udzielić rodzicom informacji o najbliższej placówce, która będzie w stanie zapewnić odpowiednią opiekę. Informacja o tym, czy szkoła ogólnodostępna ma możliwość przyjęcia dziecka z niepełnosprawnością, powinna znaleźć się w jej statucie. 
Szkoła, do której dziecko zostało przyjęte, ma obowiązek uwzględnić i zrealizować zalecenia wg orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Nie może tego odmówić, zasłaniając się brakiem specjalistów, warunków lub pieniędzy. 
Samorządy dostają fundusze na każde dziecko pobierające naukę. Kwota jest odpowiednio większa na rzecz dzieci z orzeczeniami o niepełnosprawności i trafia do gminy lub powiatu, czyli organu prowadzącego placówkę. 
Gdy pieniądze nie zostaną przekazane szkole, można zwrócić się do kuratorium o interwencję. 
Pomoc w rozwiązaniu problemów na linii: rodzic dziecka z 
niepełnosprawnością - szkoła/gmina/kuratorium/ itp. można uzyskać na portalu: 
wszystkojasne.pl. 
Warto pamiętać, że rodzic dziecka niepełnosprawnego ma takie prawa i obowiązki, jak inni rodzice. Należą do nich przede wszystkim zgłoszenie dziecka do szkoły, zapewnienie mu możliwości regularnego uczęszczania na zajęcia i warunków do przygotowania się do nich. Jeżeli zdecyduje się zapisać dziecko do szkoły poza rejonem zamieszkania, powinien poinformować o tym szkołę rejonową. Rodzic nie ma obowiązku wyręczać placówki w opiece nad dzieckiem, towarzyszyć mu w szkole (np. przy przebieraniu się na w-f) ani podczas wycieczek. 
 
Dzieci z niepełnosprawnością ruchową 
 
Dzieci niepełnosprawne ruchowo powinny mieć zapewnione odpowiednie warunki architektoniczne, tj. podjazdy, windy, przystosowane toalety. Jeżeli dziecko spełnia normę intelektualną, nie ma potrzeby kierowania go do szkoły specjalnej. Wtedy dobrym wyjściem jest wybór szkoły integracyjnej, w której w jednej klasie uczą się dzieci pełnosprawne i z niepełnosprawnością. Program nauczania jest w nich taki jak w szkołach powszechnych. Klasy dobierane są tak, aby znalazły się w nich dzieci z różnymi schorzeniami. 
Klasą zajmuje się dwóch opiekunów: nauczyciel i pedagog wspomagający, którego zadaniem jest dostosowanie metody nauczania do potrzeb i możliwości dzieci z niepełnosprawnością. 
Dziecko z niepełnosprawnością ruchową można także zapisać do szkoły powszechnej. Jeżeli jest to szkoła rejonowa (do której dziecko jest przypisane według miejsca zamieszkania), a w orzeczeniu nie ma przeciwwskazań do podjęcia w niej nauki, dyrektor ma obowiązek przyjąć dziecko i zapewnić mu odpowiednią opiekę, czyli nauczyciela przygotowanego do pracy z takim uczniem, oraz dopilnować, aby zalecenia z orzeczenia zostały zrealizowane. 
 
Dzieci z niepełnosprawnością umysłową 
 
Dzieci z niepełnosprawnością umysłową w stopniu lekkim często kierowane są do szkół integracyjnych. Psycholog jednej z warszawskich poradni (zastrzegający anonimowość) mówi, że integracja nie jest dla dzieci z upośledzeniem umysłowym. Takie stanowisko zajmuje też Stowarzyszenie Rodzin i Opiekunów Osób z Zespołem Downa Bardziej Kochani. 
Psycholog przytacza przykłady z własnej praktyki, kiedy niepełnosprawni umysłowo uczniowie szkół integracyjnych wystawiani byli na pośmiewisko i podpuszczani przez kolegów. Ich integracja polegała na pełnieniu roli klasowego błazna i kończyła się wykształceniem zachowań agresywnych. Dopiero w szkołach specjalnych udawało się im zintegrować z rówieśnikami, a poziom i metody nauczania okazały się dopasowane do ich możliwości. 
- Szkoła specjalna to specjalna kadra i specjalne materiały, a nie dzieci specjalne! - mówi psycholog. Nie oznacza to, że takie dzieci nie odnajdą się w szkole integracyjnej. Najlepszą wskazówką będzie własna, realna ocena rodzica. 
Szkoły specjalne są, z założenia, dobrze dostosowane do przyjęcia takich uczniów. Mają mało liczne klasy i profesjonalną kadrę. 
Zgodnie z ustawą, dziecko może przebywać w takiej podstawówce do 18. r.ż. (z możliwością przedłużenia) i do 21 r.ż.w gimnazjum (jw.). 
Dzieci głęboko upośledzone intelektualnie trafiają do zespołów rewalidacyjno-wychowawczych (do 25. r.ż.). 
 
Dzieci z innymi niepełnosprawnościami 
 
Dzieci niewidome i głuchonieme mogą potrzebować specjalistycznego sprzętu. Czy jest sens w posyłaniu ich do szkół innych niż ośrodki specjalne? 
Dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w Krakowie mgr Barbara Planta mówi, że w szkołach masowych i integracyjnych mają szansę funkcjonować dzieci tylko z jedną niepełnosprawnością, np. wadą wzroku. Dodatkowo powinny mieć wysokie możliwości intelektualne i rodziców, którzy potrafią zapewnić im odpowiednią opiekę. Obecne wymogi wobec nauczycieli zmuszają ich do ciągłego dokształcania się. W związku z tym część osób decyduje się na kursy tyflopedagogiczne i zdarza się, że w szkole powszechnej nauczyciele mogą uczyć niewidome dziecko brajlem. 
Niestety, jak mówi pani dyrektor, integracja nie sprawdza się w przypadku 90 proc. dzieci niewidzących. Często w szkołach doświadczają one dyskryminacji pozytywnej, tzn. dostają bardzo dobre oceny za nikłe (lub żadne) postępy w nauce. Dopiero w ośrodku okazuje się jak wielkie są braki, także w samodzielnej egzystencji. 
 
Z kolei wicedyrektor warszawskiej SP nr 32 z Oddziałami Integracyjnymi Małgorzata Gondek jako zwolenniczka integracji uważa, że wszystkie dzieci korzystają na wspólnej edukacji. Jej istotnym elementem jest "zdrowy trzon", czyli przeważająca liczebnie grupa dzieci pełnosprawnych, od których dzieci niepełnosprawne mogą się uczyć. Zaznacza jednak, że integracja małych dzieci jest łatwiejsza niż starszych. Kilkulatki w naturalny sposób przyjmują różnice w wyglądzie czy zachowaniu rówieśników. 
 
Rodzice dzieci autystycznych często upatrują szansy na lepsze funkcjonowanie swoich pociech w szkolnictwie integracyjnym. 
Radosław Pawłowski z Rychwala, tata 16-letniego Adama z autyzmem, mówi: - Szkoły specjalne to getto! Uczęszczanie dzieci chorych do klasy [ze zdrowymi] to priorytet, bo chorzy uczą się od zdrowych. Jedni muszą się uczyć drugich. Integracja to światło w tunelu dla niepełnosprawnych! 
Psycholog z poradni pedagogiczno-psychologicznej podkreśliła, że właśnie autystycy i dzieci z zespołem Aspergera mają szansę skorzystać z nauczania integracyjnego. Po czym dodała: "ale wszystko zależy od konkretnego przypadku". 
 
A co na wsi? 
 
Oferta edukacyjna w małych miejscowościach jest znacznie ograniczona. To głównie z małych miejscowości docierają do nas informacje o odmowie utworzenia klasy integracyjnej w jakiejś szkole czy odsyłaniu dzieci do szkoły specjalnej przez dyrektora. 
Agnieszka Dudzińska, analityk polityki oświatowej, twierdzi, że "o wyborze szkoły dla dziecka niepełnosprawnego decyduje organizacja edukacji na danym terenie". 
Jeżeli szkoła rejonowa nie jest przygotowana do przyjęcia dziecka z niepełnosprawnością lub rodzice decydują się zapisać je do ośrodka oddalonego od miejsca zamieszkania, najbardziej palącą kwestią staje się dowóz do szkoły. Niezależnie od odległości, gmina ma obowiązek zapewnić dziecku z niepełnosprawnością bezpłatny transport i opiekę podczas przejazdu do najbliższej szkoły, która może zrealizować kształcenie w wybranej przez rodziców formie. 
 
Dzieci i młodzież z upośledzeniem lub niepełnosprawnościami sprzężonymi, które uczęszczają do specjalnego ośrodka opiekuńczo-wychowawczego, mają zagwarantowany bezpłatny transport do ukończenia nauki, ale nie dłużej niż do 25 r.ż. 
Transport może być realizowany przez gminę lub bezpośrednio przez szkołę. Nie są wymagane dodatkowe dokumenty. Rodzic powinien odpowiednio wcześniej przedłożyć w szkole orzeczenie o niepełnosprawności dziecka i orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Termin składania dokumentów powinna wyznaczyć szkoła. 
Zdarza się, że rodzice sami wolą wozić dziecko. Wtedy na zasadzie umowy z wójtem lub burmistrzem zwracane są koszty przejazdów dziecka i jego opiekuna. 
O rodzaju dokumentów, które należy złożyć w celu otrzymania zwrotu wydatków, informuje szkoła. 
 
W mieście 
 
Rodzice z miast są w zdecydowanie lepszej sytuacji niż ze wsi. Oprócz szkoły rejonowej mają do wyboru szereg szkół, wśród których mogą znaleźć odpowiednią. W mieście to rodzice są decydentami. Jeżeli szkoła nie spełnia oczekiwań rodzica lub dziecko nie czuje się w niej dobrze, bez problemu można przenieść je gdzie indziej. Nauczycielka z gimnazjum nr 116 w Warszawie mówi: 
- Rodzice są dziś tacy świadomi, że pójdą do Pana Boga, jeśli ich dziecku będzie się działa krzywda. Nie chodzą już do dyrektora, tylko do ministra i TVN-u. 
Zapewnia też: 
- Jesteśmy przyjazną szkołą. Nie ma mowy, żeby takiemu dziecku odmówić [przyjęcia]", po czym dodaje, że w Warszawie we wszystkich szkołach sytuacja jest porównywalna. 
 
Podsumowanie 
 
Decyzja o wyborze szkoły będzie dla części rodziców trudna, a dla wszystkich jest równie istotna. Dobrze jest pamiętać, że najważniejsze jest w tej sytuacji dziecko. Jakąkolwiek decyzję podejmą rodzice, musi ona mieć na względzie przede wszystkim jego dobro. 
 
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego 
 
Rodzic ucznia z niepełnosprawnością powinien skierować pierwsze kroki do rejonowej poradni pedagogiczno-psychologicznej. W przypadku zaburzeń wzroku, słuchu oraz autyzmu i zaburzeń pokrewnych powinny to być specjalistyczne poradnie wyznaczone przez kuratorium (nie jest potrzebne skierowanie). 
Poradnie wydają orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, które należy złożyć w wybranej szkole. Kształcenie specjalne może odbywać się w szkole każdego typu i jest organizowane dla dzieci i młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z niepełnosprawnością. Mogą je otrzymać dzieci: 
- niesłyszące lub słabosłyszące 
- niewidome lub słabowidzące 
- z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją 
- z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym 
- z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera 
- z niepełnosprawnościami sprzężonymi 
- niedostosowane społecznie lub zagrożone niedostosowaniem społecznym 
W orzeczeniu jest informacja o zalecanym typie placówki, ale ostateczna decyzja o wyborze szkoły należy do rodziców. Dokument jest wydawany na prośbę rodziców, na jeden okres edukacyjny, tj. dla klas I-III, IV-VI i dalej na czas gimnazjum. Jeżeli zachodzi taka potrzeba, badanie można powtórzyć i - ewentualnie - zmienić treść orzeczenia. W ciągu 14 dni od wystawienia rodzic ma prawo odwołać się od decyzji poradni do kuratorium oświaty. 
 
Edukacja włączająca 
 
Edukacja włączająca jest trzecim, obok segregacyjnego i integracyjnego, typem edukacji występującym w Polsce. 
Podobnie jak idea edukacji integracyjnej, zakłada, że dzieci z niepełnosprawnością i zdrowe uczą się razem. W edukacji włączającej największy nacisk kładzie się na to, aby dziecko z niepełnosprawnością czuło się pełnoprawnym członkiem szkolnej i klasowej społeczności. Odpowiedzialny za dziecko jest nauczyciel prowadzący. 
Według założeń, liczba dzieci z niepełnosprawnością powinna odpowiadać liczbie osób niepełnosprawnych w społeczeństwie, czyli 1-2 dzieci w 30-osobowej klasie. Edukacja powinna zaczynać się na etapie przedszkolnym. 
Wśród zalet wymienia się m.in. stworzenie dzieciom lepszych warunków rozwoju i życia w nieizolowanym środowisku oraz lepszy dostęp do edukacji i kultury. 
Wadą jest to, że opiera się często na fikcyjnych założeniach odnośnie do przygotowania budynków i nauczycieli. Do tego dochodzi brak materiałów np. dla dzieci niedowidzących i sprzeciw części rodziców dzieci pełnosprawnych przed zaniżeniem poziomu nauczania. 
Edukacja włączająca jest realizowana m.in. w SP im. Stanisława Moniuszki w Łajskach i kilku gimnazjach we Wrocławiu. Jest bardziej popularna na Zachodzie niż w Polsce. 
 
Jak otworzyć oddział integracyjny w szkole ogólnodostępnej 
 
Wymaga to przede wszystkim współpracy rodziców z dyrekcją, a także spełnienia pewnych warunków ze strony placówki. Warto pamiętać, że rzadko która szkoła integracyjna jest przygotowana na przyjęcie dzieci z każdym rodzajem niepełnosprawności. Zazwyczaj "specjalizują się" w kilku schorzeniach. 
Informacje dotyczące lokalnego zapotrzebowania można uzyskać w rejonowej poradni pedagogiczno-psychologicznej, a ze szczegółami zapoznać się w kuratorium, urzędzie gminy lub Stowarzyszeniu na Rzecz Niepełnosprawnych SPES 
(www.spes.org.pl). 
 
Przydatne adresy 
 
Aktualne wykazy szkół można znaleźć na stronach kuratorium, np. warszawskiego: 
www.kuratorium.waw.pl. 
Wykaz poradni pedagogiczno-psychologicznych można znaleźć na stronach kuratoriów, poszczególnych oddziałów NFZ i stronach miasta lub gminy lub np. na stronie: 
www.dziecko.wieszjak.pl. 
Informator dla rodziców, dotyczący kształcenia specjalnego - 
www.wszystkojasne.waw.pl/informator-dla-rodzicow. 

6.2. Wybór szkoły czy to szkoła ma wybór? 
Rozmawiała: Ada Prochyra 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
 Data opublikowania: 2013-03-21 
 
W związku z gwałtownymi reakcjami dotyczącymi poradnika zatytułowanego "Wybór szkoły", a konkretnie fragmentu, gdzie za rzecznikiem prasowym Kuratorium Oświaty w Warszawie podajemy informację dotyczącą możliwości nieprzyjęcia dziecka z niepełnosprawnością do szkoły powszechnej, rozmawiamy z dr. Pawłem Kubickim ze Stowarzyszenia Nie-Grzeczne Dzieci. 
 
Ada Prochyra: Rzecznik prasowy Kuratorium Oświaty w Warszawie w piśmie do redakcji podkreślił, że to "dyrektor decyduje w sprawie przyjęcia dziecka niepełnosprawnego do szkoły ogólnodostępnej". Proszę o komentarz do tego stanowiska. 
 
Dr Paweł Kubicki*: Na wstępie chciałbym wyjaśnić, że rzecznik prasowy kuratorium napisał coś, co jest zgodne z praktyką oświatową. Tak w rzeczywistości jest, że bardzo wielu rodziców dzieci z niepełnosprawnościami jest odsyłanych ze szkół ogólnodostępnych. Argumentem podawanym przez władze szkoły jest niemożność zapewnienia właściwej opieki i dostosowania placówki do potrzeb ucznia z niepełnosprawnością. To zazwyczaj nie jest na papierze, to jest po prostu sugestia mniej lub bardziej silna, zniechęcanie rodziców, mówienie, że szkoła nie ma warunków i specjalistów. Ewentualnie twierdzenia tego typu, że "przyjmiemy, jak się pani uprze, ale i tak nie jesteśmy w stanie zapewnić żadnego wsparcia. Jeżeli pani chce cokolwiek uzyskać, to niech pani pójdzie do szkoły X". Pani, bo najczęściej reprezentantem ucznia z niepełnosprawnością jest matka. 
Jednak ta praktyka oświatowa stoi w kompletnej sprzeczności z polskim prawem, które wyraźnie mówi o prawie wyboru przez rodzica placówki oświatowej i konieczności dostosowania tejże placówki do potrzeb dziecka - a nie odwrotnie - a także o konieczności przyjęcia dziecka z rejonu. Nie ma tutaj żadnego wyjątku i dziecko zgłoszone przez rodzica musi być przyjęte "z urzędu". 
 
Musi, ale nie jest... 
 
Ale w sensie prawnym powinno. Jestem w stanie zrozumieć różne zachowania dyrektorów tych szkół, którzy nigdy nie przyjmowali dzieci z niepełnosprawnościami do swojej placówki. Jednak najbardziej oburza mnie to, że rzecznik Kuratorium Oświaty w Warszawie swoją wypowiedzią takie niezgodne z prawem działania legitymizuje. 
Kuriozalna jest wypowiedź, że o przyjęciu ucznia z niepełnosprawnością decyduje dyrektor bądź statut szkoły, bo to jest jawna dyskryminacja takich uczniów. Takiej dyskryminacji zabrania niedawno przyjęta przez Polskę Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, zarówno w ramach przepisów ogólnych (art. 3), antydyskryminacyjnych (art. 5), jak i tych dotyczących wprost edukacji (art. 24). 
Równość w dostępie do edukacji gwarantuje także Konstytucja RP, a dokładniej art. 70, oraz Ustawa o systemie oświaty, która w swoim pierwszym artykule mówi o możliwości pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież z niepełnosprawnością. Podobnie rozporządzenie regulujące zasady przyjmowania uczniów do szkół publicznych wskazuje, że do klasy pierwszej szkoły podstawowej ogólnodostępnej prowadzonej przez gminę lub innej należącej do sieci szkół podstawowych ustalanej przez gminę przyjmuje się z urzędu dzieci zamieszkałe w obwodzie danej szkoły podstawowej. 
Nie może istnieć dokument niższego rzędu, czyli np. statut szkoły mówiący o tym, że przyjmuje się tylko dzieci zdrowe. Dyrektor szkoły może co najwyżej sugerować, że gdzie indziej uczniowie z niepełnosprawnościami mają dobre wsparcie. Może przedyskutować z rodzicem, jakie warunki muszą być spełnione. Natomiast obowiązujące przepisy nie mówią: "przyjmij dziecko, jeśli masz odpowiednie warunki", tylko mówią: "przyjmij dziecko i stwórz warunki, dostosuj proces edukacji do potrzeb tego dziecka". Punktem wyjścia są potrzeby dziecka, a obowiązkiem szkoły jest dostosowanie się do tych potrzeb i zniwelowanie barier. 
 
To jest prawny punkt wyjścia, a praktyka jest cały czas odległa.Dlaczego tak jest? 
 
Jest kilka przyczyn. Przede wszystkim placówka, w której pojawia się pierwsze dziecko z niepełnosprawnością, często jest kompletnie zagubiona. Tych przepisów tam nie znają, bo nigdy nie mieli potrzeby się ich nauczyć. Wiedzą z dawnych czasów, że wszystkie dzieci z niepełnosprawnościami uczyły się w placówkach specjalnych i że od kilkunastu lat miejsce takich dzieci jest także w placówkach integracyjnych. Pamiętajmy, że nie tak dawno temu dzieci z niepełnosprawnościami praktycznie nie uczyły się w ramach tzw. edukacji włączającej w placówkach ogólnodostępnych. To wytworzyło mechanizm odsyłania tych dzieci dalej, do placówek, które mają specjalistów i są już dostosowane. 
Po drugie, także ci dyrektorzy, którzy są obeznani w przepisach, również nie palą się do przyjmowania uczniów z niepełnosprawnościami, ale z trochę innych powodów. Wiedzą, że z chwilą przyjęcia dziecka spadną na nich obowiązki związane np. ze stworzeniem indywidualnego planu edukacyjno-terapeutycznego, zapewnieniem wsparcia zgodnego z zaleceniami zawartymi w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dostosowaniem procesu nauczania - a to wszystko kosztuje. 
Jednocześnie mają świadomość, że wpisanie dodatkowych godzin do arkusza organizacyjnego i uzyskanie zgody organu prowadzącego, czyli gminy, na zatrudnienie nauczyciela wspomagającego czy na dodatkowe godziny zajęć z logopedą bądź pedagogiem może być bardzo trudne. Stąd z czasów, kiedy w ramach projektu "Wszystko jasne" pełniłem funkcję społecznego rzecznika uczniów niepełnosprawnych, pamiętam wiele spraw, kiedy dyrektorka placówki nieoficjalnie słyszała, że musi sobie z dodatkowymi obowiązkami poradzić w ramach tego samego budżetu i arkusza organizacyjnego placówki. 
 
Przecież jest algorytm wyliczania subwencji oświatowej, która idzie za konkretnym uczniem. 
 
Ale dodatkowa waga subwencyjna, bo to o niej mówimy, która jest naliczana na każde dziecko z niepełnosprawnością zgłoszone do systemu informacji oświatowej, trafia do organu prowadzącego, czyli w przypadku szkół podstawowych - do gminy. Stanowi element całej subwencji oświatowej i również jako całość jest wydawana na zadania oświatowe samorządu, ale już niekoniecznie na potrzeby tego konkretnego Jasia z klasy 1b, który chodzi do placówki ogólnodostępnej. W rzeczywistości jest tak, że dyrektor wie, że może mieć problemy z uzyskaniem dodatkowych środków od organu prowadzącego, który - co warto dodać - decyduje o jego zatrudnieniu. 
Nauczyciele nie umieją pracować z uczniem z niepełnosprawnością i też nie wiedzą, czy nie zostaną sami z "problemem". Warto też dodać, że rodzice uczniów zdrowych również nie palą się z akceptacją takiego ucznia, zwłaszcza jeśli uczeń ten "zabiera" czas przeznaczony dla pozostałych uczniów. 
 
W związku z tym. 
 
wstępny bilans dla szkoły jest taki, że przyjmując ucznia z niepełnosprawnością, szkoła dostaje nowe obowiązki, a przy tym często nie wie do końca jakie, bo nigdy takiego ucznia nie miała. Nie jest przekonana, że dostanie odpowiednie wsparcie od samorządu, poradni psychologiczno-pedagogicznej i kuratorium. Podejmuje zatem racjonalną, z jej perspektywy, decyzję i stara się takiego ucznia nie przyjąć i odesłać do innej placówki. Na dodatek często leży to także w interesie lokalnego samorządu, który na przykład - to też przypadki z działalności rzeczniczej - niedawno odnowił i wyposażył szkołę integracyjną, która nie wypełniła limitu pięciu uczniów z orzeczeniem na klasę bądź wie o wolnych miejscach w prowadzonej przez powiat placówce specjalnej, gdzie i tak ponosi się pełne koszty zatrudnienia obsady nauczycielskiej. I wszyscy są zadowoleni. Rodzic ucznia z niepełnosprawnością, bo jest przekonany, że nie ma prawa domagać się wsparcia w placówce ogólnodostępnej i ma szkołę integracyjną lub specjalną, która na niego czeka. Wydział oświaty, bo nie musi przekazywać dodatkowych środków placówce ogólnodostępnej na jej dostosowanie. W końcu placówka ogólnodostępna, bo rozwiązała kłopot, co zrobić z nietypowym uczniem. 
A to, co jest najbardziej denerwujące, to to, że kurator oświaty tę, nie bójmy się tego słowa, idiotyczną politykę swoją wypowiedzią legitymizuje i mamy tutaj klasyczne sprzężenie zwrotne. Placówka ogólnodostępna nie ma uczniów z niepełnosprawnościami, bo nie jest dostosowana, i nie jest dostosowana, bo nie ma uczniów z niepełnosprawnościami. Oczywiście, są wyjątki, w których rzeczywiście trudno mówić o sensownym dostosowaniu. Jeżeli np. mamy starą szkołę z XIX wieku, która i tak za dwa lata zostanie zamknięta i sprzedana, to dostosowanie jej do potrzeb przykładowego ucznia z niepełnosprawnością ruchową nie jest racjonalne. Jednak tego typu przypadków w praktyce jest niewiele. W Konwencji mamy nawet pojęcie racjonalnego usprawnienia (art. 2), które tutaj można zastosować. Oznacza ono konieczne i odpowiednie zmiany i dostosowania, nie nakładające nieproporcjonalnego lub nadmiernego obciążenia, jeśli jest to potrzebne w konkretnym przypadku, w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym możliwości korzystania z wszelkich praw człowieka i podstawowych wolności oraz ich wykonywania na zasadzie równości z innymi osobami. 
Jednak wszędzie tam, gdzie szkołę można dostosować, np. kupić prosty podjazd, zorganizować lekcje na parterze, zatrudnić nauczyciela wspomagającego, zakupić odpowiednie podręczniki i pomoce naukowe, przeszkolić nauczycieli, trzeba to zrobić. Nie można stwierdzić, że szkoła nie jest dostosowana tu i teraz. 
Wszystkie szkoły ogólnodostępne, które nie miały dotąd do czynienia z uczniami z niepełnosprawnościami, są w jakimś obszarze niedostosowane do ich potrzeb. Dlatego jeżeli istnieje możliwość dostosowania, a istnieje w zdecydowanej większości przypadków, to jest to tylko kwestia wdrożenia pewnych działań, niekoniecznie dużych pieniędzy, a dyrektor musi takie dziecko przyjąć. 
 
W takim razie gdzie tkwi błąd w tym mechanizmie, wedle którego cały wysiłek spada na barki dyrektora? 
 
Samorząd jest nagradzany za zgłoszenie do systemu dziecka z orzeczeniem o specjalnych potrzebach edukacyjnych z tytułu niepełnosprawności, bo za nim idą dodatkowe środki wynikające z naliczania wag subwencyjnych. I tylko za to, bo nie ma żadnego monitoringu wydatkowania tych dodatkowych środków, choćby dlatego, że są subwencją i zgodnie z ustawą o finansach publicznych, o ich ostatecznym przeznaczeniu decyduje wyłącznie samorząd. Jakiekolwiek udzielone wsparcie z perspektywy gminnego skarbnika, który musi "dopiąć" budżet, jest wydatkiem, niczym więcej. Nie ma żadnej nagrody za to, że się temu dziecku sensownie pomoże i zapewni odpowiednie wsparcie. Oczywiście, te korzyści są, i to duże, ale odłożone w czasie, a przez to często pomijane w bieżącej kalkulacji. 
To tak, jak z kontraktowaniem przez NFZ nocnej pomocy medycznej, gdzie płaci się tylko za gotowość świadczenia usług, ale każda udzielona pomoc zmniejsza zyski firmy, która podpisała umowę. Społeczeństwu jako całości oraz państwu zależy na zdrowiu obywateli, ale krótkoterminowy zysk każe udzielać minimalnego dopuszczalnego prawem wsparcia, a nie najbardziej efektywnego i potrzebnego. 
Podobnie ze szkołą, przepisy oświatowe nakładają na placówkę i jej dyrektora szereg obowiązków, ale nie mówią o pieniądzach, bo nadzór pedagogiczny jest oddzielony od nadzoru organizacyjno-finansowego i ma inne cele oraz wskaźniki. Nigdzie w ramach systemu nie mierzy się i nie uwzględnia satysfakcji dziecka z edukacji ani efektów udzielanego wsparcia w postaci rozwoju. Jedynym kryterium jest spełnianie wymogów formalnych. W związku z tym system się formalizuje. Szkoły rutynowo uwzględniają w arkuszu organizacyjnym minimalną "wymuszoną" prawnie liczbę dwóch godzin rewalidacji na każdego ucznia z orzeczeniem. Jeśli dziecko potrzebuje większego wsparcia, może być postrzegane przez szkołę jako "problem", którego łatwiej się pozbyć, niż go rozwiązać. Stąd moje oburzenie na słowa rzecznika kuratorium, który ułatwia tę praktykę, a tym samym utrudnia realizację edukacji włączającej. Stanowisko kuratorium stoi w sprzeczności z celami polityki oświatowej i społecznej państwa, mimo iż kuratorium jest jednostką organizacyjną administracji rządowej. Stąd gwałtowny protest naszego środowiska wobec tej wypowiedzi. 
 
* dr Paweł Kubicki, Stowarzyszenie Nie-Grzeczne Dzieci - członek komisji eksperckiej ds. osób z niepełnosprawnością przy Rzeczniku Praw Obywatelskich 

 
6.3. Marek Plura: zapewnijmy niepełnosprawnym dostęp do edukacji włączającej 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-03-19 
 
Edukacja włączająca, polegająca na stworzeniu uczniowi niepełnosprawnemu warunków do nauki w zwykłej klasie, powinna być nową jakością w systemie edukacji - uważa przewodniczący parlamentarnego zespołu ds. osób niepełnosprawnych poseł Marek Plura (PO). 
We wtorek (19 marca) w Katowicach poseł Marek Plura wziął udział w konferencji poświęconej wdrażaniu Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, w której uczestniczyli m.in. przedstawiciele samorządów. System edukacji był jednym z tematów spotkania. 
Plura zwrócił m.in. uwagę na pozbawianie rodziców uczniów niepełnosprawnych wyboru szkoły przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, które kierują dzieci do wyznaczonych im szkół integracyjnych lub specjalnych. Podkreślał, że rodzice coraz częściej zgłaszają ten problem. 
- To może być pewna sugestia, opinia fachowców, ale nigdy nie można łamać prawa rodzica do wyboru szkoły. O tym mówi Konwencja, mocny nacisk kładąc na coś co będzie nową jakością w naszym życiu, czyli na edukację włączającą - powiedział Marek Plura. 
Edukacja włączająca polega na stworzeniu uczniowi niepełnosprawnemu warunków do nauki w zwykłej klasie, w której uczą się rówieśnicy - znani mu z podwórka, klatki schodowej, ulicy, rejonu. Zdaniem posła realizacja założeń edukacji włączającej jest możliwa; wiele zależy od priorytetów jakie będą sobie stawiały samorządy. Uważa, że np. można wybudować podjazd nie za 100 tys. zł, ale tańszy. 
6 września 2012 roku Polska ratyfikowała Konwencję o prawach osób niepełnosprawnych - pierwszy międzynarodowy akt prawny, który w kompleksowy sposób mówi o kwestiach niepełnosprawności. Konwencja określa, co należy robić, aby wszystkie prawa człowieka i podstawowe wolności były dostępne także dla osób niepełnosprawnych. 
Konwencja została zatwierdzona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 13 grudnia 2006 roku, weszła w życie dwa lata później. UE przystąpiła do Konwencji w 2010 roku. Dotąd ratyfikowało ją 119 państw. 

6.4. Trwają prace nad poradnikiem dla rodziców dzieci niepełnosprawnych 
PAP 
 
Źródło: PAP/www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-03-21 
 
Trwają prace nad specjalnym poradnikiem dla rodziców dzieci niepełnosprawnych, zawierającym informacje na temat możliwości uzyskania pomocy - poinformował 20 marca wiceminister edukacji Tadeusz Sławecki na posiedzeniu sejmowych komisji edukacji i polityki społecznej. 
- Poradnik ma pomóc rodzicom dzieci niepełnosprawnych. W poradniku znajdą się niezbędne informacje prawne - informacje na temat praw i obowiązków rodziców, praktyczne porady, informacje na temat możliwości uzyskania pomocy i wsparcia, w tym informacje na temat organizacji pomagających rodzicom - powiedział PAP Sławecki. 
Poradnik przygotowywany jest wspólnie przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Zdrowia oraz Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. - Prace nad nim powinny zakończyć się za dwa, trzy miesiące - ocenił. 
Poradnik będzie opublikowany w wersji papierowej i w wersji elektronicznej, która zostanie udostępniona do pobrania na stronie Ośrodka Rozwoju Edukacji. - Choć prace nad poradnikiem jeszcze trwają, rodzice dzieci niepełnosprawnych już teraz mogą korzystać z porad zamieszczonych na stronie Ośrodka - dodał Sławecki. 
Połączone sejmowe komisje: edukacji, nauki i młodzieży oraz polityki społecznej i rodziny zajmowały się edukacją dzieci z niepełnosprawnością, w tym edukacją włączającą, polegającą na stworzeniu uczniowi niepełnosprawnemu warunków do nauki w zwykłej klasie. 
Przewodnicząca sekcji szkolnictwa specjalnego Związku Nauczycielstwa Polskiego Iwona Olszówka, zauważyła, że często rodzice nie wiedzą, jaką szkołę wybrać dla swojego niepełnosprawnego dziecka: szkołę masową, integracyjną czy specjalną. 

7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 

7.1. Marcowa waloryzacja świadczeń 
ZUS 
 
Źródło: www.zus.pl/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-02-22 
 
Od 1 marca 2013 r. obowiązują nowe kwoty najniższych emerytur i rent, a także dodatków oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent, z tytułu osiągania przychodu z działalności zarobkowej. 
Zakład Ubezpieczeń Społecznych waloryzuje wszystkie świadczenia z urzędu, co oznacza, że nie należy zgłaszać w tej sprawie wniosku. Jeżeli wypłata świadczenia jest wstrzymana (np. w związku z osiąganiem przychodu ponad 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia lub w związku z kontynuowaniem zatrudnienia bez rozwiązania stosunku pracy), świadczenie zostanie zwaloryzowane z chwilą podjęcia jego wypłaty. 
 
Podstawa prawna waloryzacji świadczeń 
 
Waloryzacja emerytur, rent i innych świadczeń oraz dodatków następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dziennik Ustaw z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.), przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji 104 proc., ogłoszonego komunikatem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 lutego 2013 r. (Monitor Polski z dnia 14 lutego 2013 r., poz. 78). 
 
Zasady waloryzacji świadczeń 
 
 Wypłacane świadczenia oraz dodatki waloryzowane są przez pomnożenie kwoty świadczenia/dodatku - w wysokości przysługującej w dniu 28 lutego 2013 r. - przez wskaźnik waloryzacji. 
Przykład 1 
W dniu 28 lutego 2013 r. emerytura wynosiła 1600,00 zł (brutto). Od 1 marca 
2013 r. zwaloryzowana kwota świadczenia wynosi 1664,00 zł (1600,00 zł x 104 proc.). 
Od tej kwoty odliczona zostanie zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych - przekazywana przez ZUS do urzędu skarbowego i składka na ubezpieczenie zdrowotne - przekazywana przez ZUS do Narodowego Funduszu Zdrowia. 
Waloryzacji od dnia 1 marca 2013 r. podlega także podstawa wymiaru emerytury: - przyznanej na dotychczasowych zasadach, - obliczonej na zasadach określonych w art.183 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - w części ustalonej na dotychczasowych zasadach. 
Przykład 2 
Ubezpieczony, urodzony 8 stycznia 1948 r., legitymujący się 34 letnim okresem zatrudnienia (składkowym) i wskaźnikiem podstawy wymiaru 148,46 proc., zgłosił w dniu 18 lutego 2013 r. wniosek o przyznanie emerytury na podstawie art. 27 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W dniu 8 lutego 2013 r. spełnił warunki do przyznania emerytury, tj. ukończył wiek emerytalny, wynoszący dla niego 65 lat i 1 miesiąc. W związku z tym, że wniosek o przyznanie emerytury złożył w lutym 2013 r., świadczenie zostanie: - przyznane od dnia 8 lutego 2013 r. (tj. od dnia spełnienia warunków wymaganych do przyznania emerytury), - obliczone przy zastosowaniu kwoty bazowej wynoszącej 2974,69 zł, - ustalone w wysokości 2665,90 zł (od podstawy wymiaru 4416,22 zł). 
Od dnia 1 marca 2013 r. wysokość emerytury zostanie ustalona na kwotę 2772,54 zł (2665,90 zł x 104 proc.), a jej podstawa wymiaru - 4592,87 zł. 
Nowa kwota bazowa 
Od 1 marca 2013 r. kwota bazowa wynosi 3080,84 zł i ma zastosowanie przy obliczaniu emerytur i rent przyznawanych według dotychczasowych zasad na wniosek: - zgłoszony po dniu 28 lutego 2013 r. lub - zgłoszony przed dniem 1 marca 2013 r., jeżeli prawo do świadczenia powstało po dniu 28 lutego 2013 r. 
Przykład 3 
Ubezpieczony, urodzony 8 stycznia 1948 r., legitymujący się 34 letnim okresem zatrudnienia (składkowym) i wskaźnikiem podstawy wymiaru 148,46 proc., zgłosił w marcu 2013 r. wniosek o przyznanie emerytury na podstawie art. 27 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W dniu 8 lutego 2013 r. spełnił wszystkie warunki do przyznania emerytury, tj. ukończył wiek emerytalny, wynoszący dla niego 65 lat i 1 miesiąc. W związku z tym, że wniosek o przyznanie emerytury złożył w marcu 2013 r., świadczenie zostanie: - przyznane od 1 marca 2013 r. (tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym zgłoszony został wniosek o przyznanie emerytury), - obliczone przy zastosowaniu kwoty bazowej wynoszącej 3080,84 zł, - ustalone w wysokości 2761,03 zł (od podstawy wymiaru 4573,82 zł). 

7.2. Od marca 2013 r. renty wyższe o 4 proc. 
Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: zus.pl/www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-02-22 
 
Od 1 marca 2013 r. wzrosną kwoty świadczeń. Niestety, ta waloryzacja czasów kryzysu nie będzie oznaczała dużo większych rent i emerytur. 
W odróżnieniu od 2012 r., tym razem waloryzacja nie będzie kwotowa, lecz procentowa. Tegoroczny wskaźnik waloryzacji rent, emerytur i innych świadczeń to 104 proc. By obliczyć wysokość np. renty, którą otrzyma się od marca, wystarczy pomnożyć kwotę obecnie otrzymywanego świadczenia (brutto) przez 1,04. 
Najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosić będzie 831,15 zł (dotychczas 799,18 zł). 
Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy to 
będzie minimum 637,92 zł (wcześniej 613,38 zł). 
Od 1 marca kwota 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, której zarobienie spowoduje zmniejszenie renty, wynosić będzie 2583,30 zł (obecnie: 2457,20 zł). Renta będzie zawieszana po osiągnięciu miesięcznego przychodu w wysokości 4797,40 zł (w tej chwili jest to 4563,30 zł). 
Wzrośnie też kwota dodatku pielęgnacyjnego. Od marca będzie to 203,50 zł (obecnie: 195,67 zł). 
Renta socjalna wynosić będzie 698,17 zł (dotychczas było to 682,67 zł dla zwaloryzowanej i 671,31 zł dla przyznanej po raz pierwszy). Jej zawieszenie od 1 marca powodować będzie osiągnięcie przychodu w wysokości 2583,30 zł miesięcznie (obecnie jest to 2457,20 zł). 
Podane kwoty są kwotami brutto. 
Więcej informacji na stronach ZUS. 

7.3. Tusk zapowiada wzrost świadczeń dla rodziców dzieci niepełnosprawnych 
PAP 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2013-03-13 
 
Od kwietnia o 200 zł wzrośnie zasiłek pielęgnacyjny dla rodziców dzieci niepełnosprawnych, którzy sprawują nad nimi całodobową opiekę. Docelowo - w ciągu pięciu lat - świadczenie to ma osiągnąć wysokość płacy minimalnej - zapowiedział premier Donald Tusk. Przedstawione rozwiązania przyjęła we wtorek "kierunkowo" Rada Ministrów. 
Teraz rodzice dzieci niepełnosprawnych otrzymują 620 zł świadczenia pielęgnacyjnego; jest ono niezależne od dochodu całej rodziny. 
- Już w kwietniu zakładamy podwyżkę o 200 zł tej grupie, która jest w kategorii dzisiejszej 620 - powiedział premier. 
Podkreślił jednocześnie, że rodzice dzieci niepełnosprawnych, którzy zmuszeni są zrezygnować z jakiejkolwiek pracy zawodowej, by się nimi opiekować, "powinni otrzymywać taką pomoc finansową od państwa, która będzie przynajmniej w jakiejś części ekwiwalentem wynagrodzenia w pracy zawodowej". 
 
Radykalny wzrost 
 
Dlatego zwiększenie świadczenia pielęgnacyjnego o 200 zł ma obowiązywać do końca 2013 r., a od początku 2014 r. świadczenie to ma się zwiększać tak, "aby w ciągu pięciu lat osiągnąć pułap płacy minimalnej". 
- To jest oczywiście radykalny wzrost. To nie jest dużo pieniędzy dla takiej rodziny, ale to jest radykalny wzrost w porównaniu do tego, czym dzisiaj dysponuje - powiedział Tusk. Dodał, że istotne jest też, by pomoc trafiała do tych, którzy naprawdę jej potrzebują - "poświęcają cały swój czas niepełnosprawnemu, który całodobowej opieki wymaga". - Inaczej ten system nie podoła finansowo temu wyzwaniu - dodał. 
Premier mówił, że nie ma w Polsce systemu z precyzyjnymi kryteriami uzależniającymi kwotę zasiłku od stopnia niepełnosprawności dziecka. - Nad takim systemem będziemy pracowali - powiedział. 
Z zapowiadanej od kwietnia podwyżki o 200 zł skorzysta - jak powiedział minister pracy Władysław Kosiniak-Kamysz - ok. 95 tys. osób, które pobierają świadczenie pielęgnacyjne. 
- Są to rodzice dzieci niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności, którzy mają wskazania i którzy poświęcają swój czas, rezygnują z pracy lub jej nie podejmują i opiekują się swoimi dziećmi - wyjaśnił. 
Jak dodał, po podwyżce omawiane świadczenie wynosić będzie 820 zł, a po osiągnięciu pułapu płacy minimalnej - 1600 zł brutto. 

7.4. Renta trudniejsza do odebrania 
kno, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-02-26) 
 
ZUS zmieni decyzję o rencie tylko z urzędu lub na wniosek zainteresowanego. 
Jak donosi Rzeczpospolita, 21 lutego br. senat przyjął projekt nowelizujący ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych oraz innych ustaw. Nowe przepisy przewidują, że ZUS będzie mógł podważać decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie tylko na wniosek osoby zainteresowanej. Organ zrobi to także z urzędu, ale na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. 
Zmiana przepisów ma doprowadzić do tego, że ZUS nie podważy już po latach np. decyzji o przyznaniu renty. Takie sytuacje miały miejsce często. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 22 lutego 2013 r. 

7.5. Rencista może dorobić
Bogdan Majkowski, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-03-08 
 
Pobieram z ZUS rentę z tytułu niezdolności do pracy. Aktualnie mam propozycję podjęcia pracy na podstawie umowy cywilnej. Czy osiągane z niej dochody będą wpływały na prawo do renty? Jakie będą moje obowiązki wobec ZUS po podjęciu takiej pracy? - pyta czytelnik Rzeczpospolitej. 
Prawo do renty nie przekreśla możliwości podjęcia pracy. Jednak wykonywanie działalności zarobkowej może spowodować, że ZUS będzie wypłacał świadczenie w zmniejszonej wysokości, a czasem nawet zawiesi prawo do renty. Taki skutek mogą jednak wywołać wyłącznie przychody osiągane z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego oraz z tytułu służby w tzw. służbach mundurowych. Wynika to z art. 104 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. DzU z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm., dalej ustawa emerytalna). Ustęp 2 tego przepisu wyjaśnia, że za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową, a także prowadzenie działalności gospodarczej. 
Obowiązuje więc generalna zasada, że na rentę mogą wpływać dochody z pracy zarobkowej albo działalności, która wiąże się z powstaniem tytułu do ubezpieczeń społecznych, a ściślej emerytalno-rentowych. Zasady obejmowania tymi ubezpieczeniom reguluje ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej ustawa o sus). 
Czytelnik "Rz" nie określił, o jaką umowę konkretnie chodzi. Jeśli jest to jeden z najbardziej popularnych kontraktów cywilnoprawnych - umowa zlecenie, to praca na jej podstawie wymieniona jest jako tytuł do ubezpieczeń emerytalno-rentowych w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o sus. Oznacza to, że jej zawarcie będzie mogło wpływać na pobieraną rentę. Tak samo będzie w razie podpisania umowy agencyjnej lub innej o świadczenie usług, do której - zgodnie z kodeksem cywilnym - stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Kontraktem cywilnoprawnym, który równie często stanowi podstawę wykonywania pracy, jest umowa o dzieło. Jeżeli czytelnik "Rz" ją podpisze, nie musi o tym informować ZUS. Takiej umowy ustawa o sus nie wymienia wśród tytułów do ubezpieczeń. A to oznacza, że nie będzie ona miała żadnego wpływu na pobieraną rentę. 
Wpływ na pobieraną rentę mają tylko te dochody, od których należne są składki emerytalno-rentowe albo te, od których powinny one zostać odprowadzone - w przypadkach, o których mowa w art. 104 ust. 4 ustawy emerytalnej. Dodatkowo znaczenie ma wysokość takich dochodów - mimo ich nieoskładkowania - jak wynagrodzenie chorobowe, zasiłki z ubezpieczenia społecznego, a także świadczenia wyrównawczego i dodatku wyrównawczego (art. 104 ust. 6 ustawy emerytalnej). 
Gdy suma przychodów osiągniętych w danym miesiącu nie przekroczy równowartości 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, nie wywoła to żadnych skutków w zakresie prawa do renty. Od 1 marca br. wskazany limit wynosi 2583,30 zł. Tyle miesięcznie może zarobić rencista, żeby pobierać świadczenie w pełnej wysokości. 
Jeśli przychód przekracza ten próg, ale nie jest wyższy niż równowartość 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia, ZUS wypłaca rentę w zmniejszonej wysokości. Te 130 proc. to od 1 marca br. 4797,40 zł. Wyższe dochody skutkują zawieszeniem wypłaty całego świadczenia. 
Po podpisaniu umowy cywilnoprawnej rencista będzie musiał powiadomić o tym ZUS, wypełniając formularz o oznaczeniu ZUS Rw-73 "Oświadczenie o osiąganiu przychodu". Jest on dostępny w każdej jednostce ZUS, jak również na stronie internetowej tej instytucji. W dokumencie tym trzeba podać rodzaj zawieranej umowy oraz poinformować, czy wysokość planowanego dochodu będzie miała wpływ na pobieraną rentę, czy nie. Ponadto - po upływie każdego roku kalendarzowego rencista będzie musiał informować ZUS o wysokości przychodu osiągniętego w poprzednim roku. Takie zaświadczenie powinien wydać mu zleceniodawca, ale nie ma tu jednolitego obowiązującego formularza. 
Oczywiście obowiązki te dotyczą tylko tych umów cywilnych, które będą stanowiły tytuł do ubezpieczeń emerytalno-rentowych. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 5 marca 2013 r. 
  
7.6. Czy stypendium sportowe jest przychodem do renty socjalnej? Bożena Wiktorowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-02-22 
 
Jestem pełnoletnią osobą z prawem do renty socjalnej, otrzymałem stypendium sportowe. Czy środki te będą doliczane do dochodu mogącego spowodować wstrzymanie wypłaty świadczenia? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Tak - odpowiada "DGP". Prawo do renty socjalnej ulega zawieszeniu w przypadku osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Tak samo jest traktowana pomoc finansowa udzielana kształcącym się sportowcom. Osoba otrzymująca takie stypendium musi uwzględnić to w informacji do ZUS. 
Generalna zasada jest taka, że przy ustalaniu przychodów należy wykazać nie tylko zatrudnienie wykonywane w ramach stosunku pracy, ale także pracę nakładczą. Na ewentualne zawieszenie wypłaty mogą mieć także wpływ pieniądze otrzymane za wykonanie prac na podstawie umowy-zlecenia i umowy agencyjnej oraz współpracy przy wykonywaniu jednej z tych umów. Tak samo są traktowane wpływy z wykonywania umów o świadczenie usług (innej niż umowa-zlecenie lub agencyjna), do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz współpracy przy wykonywaniu tej umowy. Ale to nie wszystko. Dodatkowo osoba pobierająca świadczenie musi uwzględnić także umowy o dzieło, jeśli zostały one zawarte z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy (zawartej z innym podmiotem) wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 21 lutego 2013 r. 

7.7. Czy pieniądze z wynajmu wpłyną na wypłatę renty socjalnej? Bożena Wiktorowska, oprac.: GR 
 
Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-02-22 
 
Jestem studentem z prawem do renty socjalnej. Po śmierci babci odziedziczyłem należące do niej mieszkanie. Cała rodzina pomogła mi w wyremontowaniu tego lokalu, który został wynajęty na biuro. Czy korzyści z wynajmu wpłyną na zawieszenie mojego świadczenia? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Tak - odpowiada "DGP". Do limitu mającego wpływ na wypłatę renty socjalnej wlicza się też przychód z najmu i dzierżawy oraz umów o podobnym do nich charakterze, jak również inne przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Dodatkowo na zawieszenie renty wpływają także przychody osiągane z tytułu wykonywania umowy-zlecenia przez uczniów szkół ponadpodstawowych i studentów, którzy nie ukończyli 26 lat, oraz honoraria z tytułu działalności artystycznej lub twórczej. 
Od przychodów tych nie jest wprawdzie odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne, jednak podlegają one opodatkowaniu podatkiem dochodowym. 
Za przychód uważa się także kwoty pobranych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, a także kwoty świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 21 lutego 2013 r. 
  
7.8. Czy telefoniczne poinformowanie ZUS o wyższych zarobkach wystarczy? 
Bożena Wiktorowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-02-22 
 
Pracuję jako sekretarka w prywatnej firmie na 1/2 etatu. Ze względu na to, że zachorowałam przed ukończeniem 18 roku życia, zostałam uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy i otrzymuje z ZUS rentę socjalną. Obecnie pracodawca zaproponował mi zwiększenie zatrudnienia o jedną czwartą. Czy mogę ustnie powiadomić ZUS o wyższych zarobkach za kilka miesięcy? - pyta czytelniczka Dziennika Gazety Prawnej. 
Nie - odpowiada "DGP". Osoba pobierająca rentę socjalną ma obowiązek niezwłocznie powiadomić ZUS o osiąganiu przychodów w kwocie mogącej spowodować zawieszenie prawa do renty socjalnej. Takie powiadomienie musi mieć formę pisemnego oświadczenia. 
Osoby uprawnione do takiego świadczenia oraz przedstawiciele ustawowi podpisują taki dokument pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. W ustawie o rencie socjalnej znajduje się treść takiego oświadczenia. Brzmi ono: 
Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". 
I właśnie ta klauzula zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Z tego też powodu nie można zatelefonować do ZUS i ustnie zgłosić tego faktu. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 21 lutego 2013 r. 

7.9. Własny biznes nie przeszkadza w pobieraniu świadczenia Zygmunt Łobejko, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-02-22 
 
Aktywny emeryt lub rencista nie zawsze straci należne mu pieniądze, gdy dodatkowo prowadzi pozarolniczą działalność. Pełne świadczenie dostanie, jeśli jako podstawę wymiaru składek zadeklaruje 60 proc. wynagrodzenia - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Osoby, które mają kilka rodzajów działalności gospodarczej, podlegają ubezpieczeniom społecznym tylko z wykonywania jednej z nich. Informują więc ZUS o przychodzie osiągniętym z jednego tytułu. Z tego powodu nie sumuje się przychodu uzyskanego przez emeryta lub rencistę prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą, który jest jednocześnie wspólnikiem w spółce np. partnerskiej czy też komandytowej. W takim wypadku, choć emeryt lub rencista wykonuje dwa rodzaje biznesowej aktywności, tytuł do ubezpieczenia jest jeden. 
Na świadczeniobiorcach spoczywa obowiązek poinformowania ZUS o podjęciu pozarolniczej działalności i o wysokości uzyskiwanego przychodu. Po zakończeniu roku natomiast osoby te muszą powiadomić o wysokości przychodu uzyskanego w minionym roku. 
Emeryt lub rencista, który nie opłaca składek społecznych, może przedstawić oświadczenie sformułowane samodzielnie. Istotne jest jednak, aby zawierało dwie informacje. Z pierwszej powinno wynikać, od kiedy wykonuje określoną działalność, a z drugiej - wysokość planowanego, osiąganego przychodu. 
Sprowadza się to do wskazania, jaka byłaby podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (jeżeli emeryt lub rencista nie opłaca jej) lub faktyczna podstawa wymiaru składki, jeżeli emeryt lub rencista jest objęty obowiązkiem ubezpieczeń społecznych (np. pracownik) lub dobrowolnie opłaca te składki (np. prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą). Aktywny emeryt lub rencista może też wypełnić oświadczenie na formularzu ZUS Rw-73. Wskazuje tam rodzaj wykonywanej działalności i przychodu, jaki zamierza osiągać. 
Niezależnie od wysłania do ZUS oświadczenia o podjęciu działalności i wysokości uzyskiwanego przychodu, po zakończeniu roku kalendarzowego emeryt lub rencista musi nadesłać oświadczenie o wysokości przychodu uzyskanego w minionym roku. 
U prowadzących wyłącznie pozarolniczą działalność i nieopłacających składek społecznych oświadczenie to sprowadza się do informacji o osiąganiu w każdym miesiącu minionego roku kalendarzowego przychodu w wysokości stanowiącej najniższą podstawę wymiaru składek społecznych. Sytuacja komplikuje się, gdy uprawniony do emerytury lub renty i prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą podejmuje jeszcze inną dodatkową pracę, np. na etacie czy zleceniu. Taka osoba musi rozliczyć się z ZUS ze wszystkich dodatkowych przychodów, ustalonych jako suma kwot przychodów uzyskanych ze wszystkich tytułów. 
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w 2012 r. dla prowadzących wyłącznie pozarolniczą działalność gospodarczą stanowiła kwota zadeklarowana, nie niższa niż 2115,60 zł (60 proc. prognozowanego przeciętnego, wynagrodzenia miesięcznego, przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 ustawy na dany rok kalendarzowy). 
Zasady wynikającej z art. 104 ust. 4 ustawy emerytalnej nie stosuje się do wykonujących dwa (lub więcej) rodzaje pozarolniczej działalności. W takim wypadku występuje tylko jeden tytuł ubezpieczeniowy (pozarolniczą działalność), natomiast emeryt lub rencista wykonuje kilka jej rodzajów. Nie zachodzi tu zatem przypadek wykluczenia z obowiązku ubezpieczeń społecznych, dlatego że podlega się im z innego tytułu. Przykładowo nie sumuje się przychodu uzyskanego przez emeryta prowadzącego pozarolniczą działalność, będącego jednocześnie wspólnikiem w spółce komandytowej, jawnej czy partnerskiej. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 20 lutego 2013 r. 

7.10. Niepełnosprawny student może wnioskować o pomoc 
Urszula Mirowska-Łoskot, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-03-08 
 
Szkoły wyższe są zobowiązane do stwarzania niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie kształcenia. Taki obowiązek nałożyła na nie nowelizacja z 18 marca 2011 r. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 84, poz. 455). Obowiązuje od 1 października 2011 r. - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Uczelnie publiczne i niepubliczne dostają środki z budżetu na ten cel. Mogą je przeznaczyć na opłacenie osobistych asystentów, tłumaczy języka migowego oraz materiały dydaktyczne dostosowane do potrzeb osób z dysfunkcjami. Studenci ci mają też prawo wnioskować o stypendia z Funduszu Pomocy Materialnej oraz dofinansowanie z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 
W uczelniach działają biura do spraw osób niepełnosprawnych, które udzielają informacji o pomocy, na jaką mogą liczyć studenci z dysfunkcjami. Pomagają one w wypełnianiu wniosków przy ubieganiu się o stypendia zarówno ze środków FPM, jak i PFRON. Poza poradami na temat świadczeń finansowych organizacje te oferują także wsparcie w rozwiązywaniu problemów związanych z funkcjonowaniem na uczelni. 
Biura te organizują również szkolenia, warsztaty oraz seminaria dla studentów w zakresie wyrównywania szans w studiowaniu. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 6 marca 2013 r. 

7.11. Zatrudnienie niewidomych 
Rzeczpospolita, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-03-06 
 
Chcemy zatrudnić osoby, które przedstawiły nam orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z listopada 1996 r. i marca 1994 r. określające drugą grupę inwalidzką z powodu wzroku. Te osoby przedstawiły też orzeczenia z PZON, na których określono umiarkowany stopień niepełnosprawności z kodem 04-0. Czy możemy je doliczać do wskaźników jako osoby ze schorzeniem szczególnym? Czy wolno liczyć je do wskaźnika potrzebnego do wystawiania ulg we wpłatach na PFRON? I wreszcie czy możemy ubiegać się na te osoby o zwiększone dofinansowanie do wynagrodzeń? - czytelnik Rzeczpospolitej. 
Tak - odpowiada ekspert współpracujący z dziennikiem "Rz". Zgodnie z interpretacją Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych (BON) oraz PFRON przy orzekaniu o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, za osoby niewidome można uznać osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z symbolem przyczyny niepełnosprawności 04 - O. Natomiast osoby mające orzeczenia ustalające inny stopień niepełnosprawności niż znaczny można uznać za niedowidzące w zależności od stopnia upośledzenia wzroku. Uwzględniając jednak ograniczenia funkcjonalne, które w rehabilitacji zawodowej mają osoby z poważnymi dysfunkcjami wzroku oraz cel, jaki przyświecał ustawodawcy przy wprowadzeniu rozwiązania z art. 26a ust. 1b ustawy o rehabilitacji, czyli zapewnienie wyższego wsparcia na zatrudnienie niepełnosprawnych mających istotne trudności w wejściu i utrzymaniu się na rynku pracy, to należy przyjąć, że określenie osób z dysfunkcją wzroku wyrażone w tym przepisie za pomocą potocznego sformułowania "osoba niewidoma" obejmuje swoim zakresem osoby z dysfunkcją narządu wzroku w stopniu znacznym i umiarkowanym. Dlatego firma może zakwalifikować takich pracowników do schorzeń szczególnych na potrzeby zwiększenia dofinansowań. Wolno też te osoby wliczać do 30-proc. wskaźnika potrzebnego do udzielania ulg we wpłatach na PFRON. 
Taką interpretację potwierdziło też BON w odpowiedzi, którą ostatnio otrzymała organizacja OBPON. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 1 marca 2013 r. 

7.12. Starosta da pieniądze na składki 
kwa, oprac.: GR 
 
 Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-03-08 
 
 Resort pracy pracuje nad wprowadzeniem obowiązku refundacji składek pracownikom spółdzielni socjalnych - donosi "Rzeczpospolita. 
Spółdzielnia socjalna może otrzymać na podstawie umowy zawartej ze starostą środki na opłacenie ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego swoich pracowników. Przez pierwsze dwa lata składki są finansowane z funduszu pracy w całości, a przez kolejny rok w połowie. Starosta nie ma jednak obowiązku przyznania środków. 
Spółdzielnia socjalna to szczególny pracodawca. Tworzą ją zazwyczaj osoby zagrożone marginalizacją ze względu na bezrobocie czy niepełnosprawność. Praca w spółdzielniach socjalnych daje im szansę na aktywizację społeczną i zawodową, integrację i podniesienie kwalifikacji. 
Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej prowadzi prace mające na celu przeanalizowanie możliwości zastąpienia uprawnienia starosty do dokonywania refundacji obowiązkiem jej dokonywania oraz ewentualnego określenia przesłanek formalnych roszczenia spółdzielni o refundację - wyjaśnia minister Jacek Męcina. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 5 marca 2013 r. 

7.13. Liczba zespołów ustalających uszczerbek na zdrowiu może się zmniejszyć nawet o połowę 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-02-22 
 
Jak donosi Dziennik Gazeta Prawna, biuro pełnomocnika rządu ds. osób z niepełnosprawnością prowadzi rozmowy z ZUS w sprawie przekazania tej instytucji kompetencji związanych z orzekaniem do celów zatrudnieniowych. 
Przekazanie do ZUS spraw związanych z orzecznictwem na potrzeby związane z zatrudnieniem pozwoliłoby zapobiegać ewentualnym nadużyciom. Ta zmiana ma być jednym z elementów zapowiadanej reformy tego systemu. 
Jarosław Duda - pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, rekomenduje też wprowadzenie innych zmian w działalności zespołów. Zachowany ma być dotychczasowy model orzekania pod względem kryteriów, czyli naruszenia sprawności organizmu i pełnienia ról społecznych, ale z pogłębieniem diagnozy funkcjonalnej. Zmodyfikowana ma być natomiast definicja niepełnosprawnego dziecka oraz podniesiona górna granica wieku orzekania w ich stosunku z 16 do 18 lat. 
Podobna weryfikacja czeka też definicje poszczególnych stopni niepełnosprawności, które wymagają uwzględnienia procesu starzenia się społeczeństwa. 
Kolejne rekomendacje zmian odnoszą się do formy organizacyjno-prawnej powiatowych zespołów. Ma być zwiększony nad nimi nadzór merytoryczny, rozważana jest też rezygnacja z instytucji tzw. przekładania orzeczeń wydawanych przed organy rentowe, np. ZUS na orzeczenia o niepełnosprawności. 
Ponadto ma zostać zmniejszona liczba zespołów, i to nawet o połowę. Obecnie jest ich 298 (plus 16 jednostek wojewódzkich, które stanowią instancje odwoławczą od ich decyzji). 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 20 lutego 2013 r. 

7.14. Luka w nowelizacji kodeksu pracy 
Katarzyna Wójcik, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-03-08 
 
 Wygląda na to, że rząd, przygotowując nowelizację kodeksu pracy wydłużającą urlop macierzyński i wprowadzającą rodzicielski, zapomniał o ustawie o rehabilitacji zawodowej - donosi Rzeczpospolita. 
Efekt jest taki, że od pierwszego września sprawny rodzic będzie wliczany do stanu zatrudnienia przez 20 tygodni urlopu macierzyńskiego, sześć tygodni dodatkowego macierzyńskiego i 26 tygodni urlopu rodzicielskiego, choć nie będzie go w pracy. 
Jeszcze gorzej będzie, jeśli na czas nieobecności rodzica pracodawca zatrudni pełnosprawnego pracownika na zastępstwo. Wtedy stan zatrudnienia wzrośnie, a wraz z nim wpłaty na PFRON. 
Na razie Ministerstwo Pracy nie planuje znowelizowania ustawy o rehabilitacji zawodowej. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 5 marca 2013 r. 

7.15. Spółdzielnia socjalna - pomysł na biznes 
Tomasz Borowczyk 
 współpraca: Akademia Prawa "Lex Specialis" CI w Gdyni 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-09-24 
 
Osoby niepełnosprawne pragnące rozpocząć działalność na własną rękę muszą rozważyć wiele aspektów. Jednym z nich jest forma prowadzenia przedsięwzięcia - w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, spółki czy też spółdzielni. 
Każda z nich ma swoje wady i zalety. W artykule przedstawione zostaną wybrane zagadnienia związane ze spółdzielczością socjalną. 
 
Zgodnie z prawem, spółdzielnia jest dobrowolnym i samorządnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób o zmiennym funduszu udziałowym, które w interesie swoich członków prowadzi działalność gospodarczą. Tego rodzaju formuła działania nastawiona została w głównej mierze na skład osobowy, na realizację wspólnego celu grupy osób. Zysk ani kapitał nie są tutaj podstawowym czynnikiem wiążącym. Członkowie będą realizować przedsięwzięcia w oparciu o zasady ekonomii, jednak równie ważne jest realizowanie programów społeczno-kulturalnych i reintegracyjnych. 
Proces zakładania spółdzielni nie należy do zbyt skomplikowanych. Wprawdzie dochodzi do utworzenia nowej osoby prawnej, co wymaga stosownych rejestracji, jednak przy dobrej woli założycieli oraz instytucji wspierających osoby niepełnosprawne nie powinno to nastręczać wielu problemów. 
Wszystko należy rozpocząć od wyłonienia grupy założycieli - w wypadku spółdzielni socjalnej co najmniej pięciu osób posiadających pełną zdolność do czynności prawnych. Wśród tych osób co najmniej 50 proc. muszą stanowić osoby posiadające specjalny status, tj. osoby niepełnosprawnej, długotrwale bezrobotnej itp. Poza nimi w spółdzielni mogą być zatrudnione osoby, które posiadają np. niezbędne wyższe kwalifikacje. 
 
Cel działalności 
 
Najistotniejszym i warunkującym dalsze istnienie spółdzielni socjalnej zadaniem jest obranie wyraźnego celu działalności, stworzenie planu działania opartego na solidnych fundamentach w postaci doświadczenia i umiejętności uczestników przedsięwzięcia. 
Jeżeli ten krok nie zostanie powzięty z należytą starannością, w przyszłości może okazać się, że po pierwszym etapie funkcjonowania spółdzielni właścicielom zabraknie energii do dalszego funkcjonowania. 
Zakładanym celem może być np. prowadzenie cateringu, drobnych prac budowlanych, usług krawieckich czy innych. Niezbędne jest zbadanie zapotrzebowania na usługi spółdzielni, otoczenia rynkowego. Warto stworzyć projekt planu biznesowego, zawierający realne informacje odnoszące się do spodziewanych przychodów (sprzedaż towarów, usług), wydatków (opłaty czynszowe, zakup sprzętu i materiałów, wynagrodzenia, ZUS, Urząd Skarbowy) oraz zysku, który będzie mógł zapewnić rozwój działalności. 
Już na tym etapie warto rozpocząć rozmowy z samorządem lokalnym, przedstawicielami biznesu, którzy w przyszłości mogliby współpracować ze spółdzielnią przy projektach, zostawać zleceniodawcami. Nie wolno doprowadzić do sytuacji, w której działalność spółdzielni będzie się opierała na zasadach innych niż zasady ekonomii! 
Podczas pierwszego spotkania grupy założycieli, po analizie celu działalności, warto spisać statut spółdzielni. W internecie znajduje się wiele wzorów tego rodzaju statutów, którymi przyszli spółdzielcy mogą się posłużyć. Istotne jest, aby stanowił on kompleksowy dokument, niekiedy wprost odzwierciedlający przepisy ustaw. 
Statut będzie stanowił zbiór norm wewnętrznych, obejmujący wszystkich założycieli oraz przyszłych członków. Warto np. uwzględnić w nim możliwość zatrudniania członków spółdzielni na podstawie nie tylko umowy o pracę, ale również umowy zlecenia i umowy o dzieło. 
Statut musi zostać następnie jednomyślnie przyjęty przez założycieli. Późniejsza zmiana statutu wymagać będzie głosów 2/3 walnego zgromadzenia członków spółdzielni. 
 
Zarząd, rada i rejestracja 
 
Kolejnym etapem będzie wybór zarządu oraz rady nadzorczej. Warto podkreślić, iż istnienie tego drugiego organu będzie obligatoryjne dla spółdzielni socjalnych zrzeszających ponad 15 osób. 
Zarząd z kolei jest organem obligatoryjnym, który z mocy prawa prowadzi sprawy spółdzielni oraz reprezentuje ją na zewnątrz; posiada przy tym tzw. domniemanie kompetencji. 
Zarząd jest odpowiedzialny za dokonanie kolejnego kroku, tj. rejestracji spółdzielni w KRS jako nowo powstałej osoby prawnej. W tym celu niezbędne jest wypełnienie kilku formularzy oraz załączenie zaświadczeń (w omawianym wypadku orzeczeń o stopniu niepełnosprawności) celem potwierdzenia statusu spółdzielni socjalnej. Wniosek pochodzący od zarządu spółdzielni socjalnej jest zwolniony od opłat. 
Założyciele spółdzielni do momentu wpisania spółdzielni socjalnej do KRS odpowiadają za zobowiązania zaciągnięte w tym czasie osobistym majątkiem solidarnie. 
Do ukończenia etapu założycielskiego niezbędne jest jeszcze wykonanie czynności typowych w wypadku zakładania nowego przedsiębiorstwa, tj. uzyskanie numeru REGON, NIP, pieczątki, rachunku bankowego oraz rejestracja nowo zatrudnionych pracowników do ZUS. 
Członkowie, którzy zechcą przystąpić do funkcjonującej już spółdzielni socjalnej, będą obowiązani spełnić warunki przewidziane w statucie, a także podpisać deklarację członkowską - pewien rodzaj umowy ze spółdzielnią socjalną. Mogą oni posiadać ograniczoną zdolność do czynności prawnych, co jednak uniemożliwi ich wybór do organów spółdzielni. 
W trakcie działalności każdy członek zrzeszony w spółdzielni ma prawo uczestnictwa w walnym zgromadzeniu - najważniejszym organie każdej spółdzielni. 
Istotną zasadą wiązaną ze spółdzielczością jest to, iż członkowie podczas walnego zgromadzenia nie głosują posiadanymi udziałami. Obowiązuje zasada jedna osoba fizyczna = jeden głos. Tego rodzaju konstrukcja wzmacnia charakter osobowy, a nie kapitałowy tej organizacji. 
Podczas walnego zgromadzenia podejmowane będą uchwały o zasadniczym znaczeniu dla spółdzielni - m.in. o udzieleniu absolutorium zarządowi, zmianie statutu, zbyciu nieruchomości. 
Zdecydowanie korzystniej niż w spółkach przedstawia się kwestia odpowiedzialności osobistej za zobowiązania spółdzielni. Wierzyciel będzie bowiem obowiązany wykazać winę osoby niepełnosprawnej, która zaciągnęła zobowiązania w imieniu spółdzielni. 
Mając na uwadze te ogólne informacje, warto zwrócić uwagę na konstrukcję spółdzielni socjalnej, która z definicji polega na prowadzeniu wspólnego przedsiębiorstwa w oparciu o osobistą pracę członków. Spółdzielnia oraz członkowie będą więc związani jednocześnie dwoma stosunkami prawnymi - stosunkiem członkostwa oraz stosunkiem pracy. 
Członek spółdzielni posiada prawo do zatrudnienia stosownie do swoich kwalifikacji zawodowych i osobistych oraz aktualnych możliwości gospodarczych spółdzielni. Za pracę będzie otrzymywał wynagrodzenie, na które złożą się wynagrodzenie bieżące oraz udział w nadwyżce bilansowej przeznaczonej do podziału pomiędzy członków, zgodnie z zasadami wskazanymi w statucie. 
Podział wspomnianej nadwyżki bilansowej na ściśle określone cele jest jednym z ograniczeń związanych z prowadzeniem spółdzielni socjalnej; co najmniej 40 proc. musi zostać przeznaczone na zwiększenie funduszu zasobowego, a kolejne 40 proc. na cele reintegracji. Do podziału pomiędzy członków pozostanie więc - w najlepszym wypadku - 20 proc. zysku osiągniętego w toku działalności. 
W przypadku gdyby spółdzielnia socjalna odniosła straty, członkowie będą obowiązani ją uzupełnić - proporcjonalnie do swoich udziałów. 
 
Bezzwrotna dotacja 
 
Spółdzielnia socjalna - jako jednostka o szczególnym charakterze - może liczyć na wsparcie swojej działalności z kilku źródeł. Najpopularniejszą formą jest jednorazowa dotacja na podjęcie działalności dla członków spółdzielni socjalnej. 
Jeden założyciel spółdzielni posiadający stosowne orzeczenie może liczyć na trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, natomiast członek przystępujący do istniejącej już spółdzielni - na jego dwukrotność. 
Środki z bezzwrotnej dotacji mogą zostać przeznaczone na zakup materiałów, towaru, sprzętu, urządzeń biurowych. Nie skorzystamy z niej, chcąc zakupić nieruchomość albo dokonać remontu lokalu, w którym spółdzielnia się znajduje. 
Innymi warunkami są posiadanie stosownego zabezpieczenia (weksla, poręczenia) i minimum 12-miesięczny okres zatrudnienia członka w spółdzielni. 
Ponieważ dotacja przyznawana jest ze środków publicznych, warto się o nią postarać na początku roku kalendarzowego, z uwagi na możliwości finansowe właściwych budżetów. 
Obok dotacji przewidziane są inne formy wsparcia, w tym m.in.: 
- możliwość refundacji składek na ubezpieczenie społeczne oraz wynagrodzenie osób niepełnosprawnych przez PFRON - na zasadach ogólnych; 
- zwolnienie z podatku CIT (od osób prawnych) części nadwyżki bilansowej przeznaczanej na fundusz reintergacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych ; 
- możliwość uczestnictwa w otwartych konkursach ofert, mających na celu powierzenie organizacjom pozarządowym oraz podmiotom prowadzącym działalność pożytku publicznego realizacji zadań publicznych (istotne z punktu widzenia biznesowego: pozyskanie zleceń na działalność). 
Mając na uwadze możliwe wsparcie, należy podkreślić, że spółdzielnia socjalna prowadzi działalność gospodarczą ze wszelkimi tego konsekwencjami - jest m.in obowiązana do prowadzenia pełnej księgowości, rozliczenia podatku od towarów i usług (VAT). Na tym tle pomoc finansowa nie jest zbyt wysoka i nie powinna być naczelną przesłanką rozpoczęcia działalności w tej formule. Każdorazowo należy rozważyć, czy członkowie posiadają odpowiedni potencjał do zbudowania stabilnego ekonomicznie bytu gospodarczego. W szczególności podkreśla się konieczność ścisłej współpracy ze wspólnotą lokalną - nie można bowiem w pełni liczyć na wolnorynkowe podmioty finansujące, które niechętnie udzielają spółdzielniom socjalnym środków obrotowych, niezbędnych do prowadzenia bieżącej działalności. 
Spółdzielnia socjalna jest z pewnością jedną z ciekawszych struktur. Osoby pragnące podjąć działalność gospodarczą muszą jednak każdorazowo przeanalizować swoją sytuację. Nie powinny ulegać modom czy namowom z jakiejkolwiek strony. 
Podstawa prawna: 
Ustawa z dnia 16 września 1982 roku - Prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 188, poz. 1848 z 2003 roku ze zm.) 
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2006 roku o spółdzielniach socjalnych (Dz. U. Nr 94, poz. 651 ze zm.) 
 
Artykuł stanowi podsumowanie spotkania, które odbyło się 17 września br. w Centrum Integracja w Gdyni w ramach Akademii Prawa "Lex Specialis". 
Akademię Prawa "Lex specialis" wspiera Blue Media SA z siedzibą w Sopocie 

8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 

8.1. Notatka autobiograficzna									 
 
Nazwisko i imię:		Jamrożek Zdzisław 
Imiona rodziców:		Mieczysław, Józefa 
Data urodzenia:		01 maja 1942 roku 
Miejsce urodzenia:	Blizocin, gm. Łysobyki, (obecnie Jeziorzany) powiat Lubartów 
Adres w okresie działalności w ruchach niezależnych:	Lublin, ul. Hutnicza 20/5 
Cechy szczególne:		niepełnosprawność, I grupa inwalidztwa z tytułu wzroku i narządu ruchu. 
 
Zdzisław Jamrożek zachorował w dzieciństwie na gpp (gościec przewlekły postępujący). W Zakładzie dla Niewidomych w Laskach Warszawskich ukończył Szkołę Podstawową, nauczył się wytwórstwa szczotek i - na pewno - przeszedł bardzo dobrą szkołę wychowania obywatelskiego i patriotycznego. W Spółdzielni Niewidomych w Lublinie podjął pracę zawodową i jednocześnie uzupełniał wykształcenie w wieczorowej szkole średniej. 
Na początku lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku Zdzisław Jamrożek poznał, poprzez zaprzyjaźnionych studentów, ówczesnego duszpasterza akademickiego środowisk lubelskich - O. Ludwika Wiśniewskiego. Wielki przykład pryncypialności i charyzmy nie mógł nie posiać nowych pragnień. Zawsze pozytywnie niepokorny, zawsze z nieprzepartą ochotą naprawiania świata, teraz Zdzisław dostrzegł swój największy sens i motyw działania zarazem: walka z totalitarną rzeczywistością PRL-u. 
Najbliższe lata miały mu dostarczyć wielu po temu okazji. Po Czerwcu 1976 roku naturalną konsekwencją wcześniejszych doświadczeń było włączenie się w działalność powstałego we wrześniu tegoż roku Komitetu Obrony Robotników. Doświadczenie KOR-owskie stało się inspiracją do utworzenia Biura Interwencyjnego - na tymczasem. 
W marcu 1977 roku powstał Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela. Zdzisław Jamrożek szybko odnalazł w nim swoje miejsce, a od października zaczął prowadzić w swoim mieszkaniu przy ul. Hutniczej 20/5 w Lublinie Punkt Konsultacyjno-Informacyjny. Pomysłowość Zdzisława, swoisty tupet i energia działania sprawiły, że odnajdywali do Punktu drogę przedstawiciele chłopów (Janusz Rożek, Michał Niesyn), robotników i studentów. Ale były też wizyty SB-ków, dotkliwe prowokacje i przemyślne szykany; była też bojówka z nabitą bronią palną. 
We wrześniu 1979 roku Zdzisław stał się jednym ze współzałożycieli Konfederacji Polski Niepodległej. W stanie wojennym i w latach 80-tych zszedł do głębszej konspiracji, a jednocześnie studiował w Instytucie Wyższej Kultury Religijnej (KUL). 
Był zdecydowanie przeciwny polityce okrągłostołowej. Odszedł od nas w momencie, gdy dla ludzi ideowych stało się jakby ciaśniej. Ideowe są łokcie. 
Panie Zdzisławie Jamrożek, larum grają! A Ty śpisz!? 
 Lublin, dn. 21 stycznia 2007 roku 

 
8.2. Zdzisław Mieczysław Jamrożek - niewidomy działacz opozycyjny Małgorzata Choma-Jusińska 
 
Źródło: "Encyklopedia Solidarności" 
 
Ur. 1 V 1942 w Rykach k. Lubartowa 
Zm. 13 VI 1989 w Warszawie 
Wykształcenie średnie 
1963-1989 zatrudniony w Spółdzielni Inwalidów Niewidomych im. Modesta Sękowskiego w Lublinie jako mistrz rzemiosła szczotkarskiego. 
Od 1976, mimo problemów zdrowotnych (niewidomy i niepełnosprawny ruchowo), działacz opozycji: 
- w 1976 uczestnik zbiórki pieniędzy na rzecz represjonowanych robotników Radomia 
- w I 1977 współautor (ze Stanisławem Witerem) Listu polemizującego z artykułem Mariana Kuszewskiego nt. wydarzeń Czerwca 1976 opublikowanym w "Trybunie Ludu" 
- od X 1977 organizator we własnym mieszkaniu w Lublinie Punktu Konsultacyjno-Informacyjnego ROPCiO i Klubu Swobodnej Dyskusji 
- 1978 i 1979 współorganizator akcji zbierania podpisów w Lublinie pod Petycją ws. transmisji mszy św. w radiu i tv 
- sygnatariusz dokumentów ROPCiO, m.in. Listu-protestu do wojewody lubelskiego (ze Zbigniewem Karpowiczem, Teresą Koprowską, Jerzym Malinowskim, Tomaszem Mrozem i S. Witerem) przeciwko odsłonięciu w Lublinie pomnika Bolesława Bieruta (III 1979). 
- we IX 1978 członek Rady Zespołów Inicjatywy Obywatelskiej 
- w XII 1978 członek Rady Funduszu Praw Człowieka 
- 1 IX 1979 sygnatariusz założyciel KPN (prowadził Biuro Informacyjne), członek Rady Politycznej KPN 
- w 1980 wpisany na listę KPN kandydatów do Sejmu PRL z Lublina (razem ze Stanisławem Franczakiem i Januszem Piotrowskim) niezarejestrowaną przez OKW 
- w VII 1980 współautor "Raportu o łamaniu praw człowieka i obywatela przez władze PRL na terenie miasta Lublina i okolic od połowy 1977 r. do 15 lipca 1980 r." adresowanego do uczestników konferencji KBWE w Madrycie. 
Od IX 1980 w "S." 1981-1989 wycofał się z aktywnej działalności opozycyjnej. Odznaczony pośmiertnie Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2007). 

8.3. Odwiedzamy Leszczawę Dolną 
 
Źródło: "Pochodnia" Kwiecień 1955 
 
W Leszczawie Dolnej w okolicy Birczy w powiecie przemyskim w odległości trzydzieści osiem kilometrów od Przemyśla chłopi przystąpili do organizacji spółdzielni produkcyjnej. W niedzielę dnia 13 lutego 1955 roku zwołane zostało zebranie obywateli z Leszczawy Dolnej, Leszczawy Górnej, Leszczawki i Starej Birczy w celu omówienia spraw, dotyczących organizacji spółdzielni produkcyjnej w Leszczawie Dolnej. 
W zebraniu tym uczestniczył zespół artystyczny oddziału Polskiego Związku Niewidomych i spółdzielni "Start" z Przemyśla. Donoszą nam o tym dwaj korespondenci. Bogdan Machnicki pisze tak: 
"Występ ten został zorganizowany w ramach kulturalnej łączności miasta ze wsią. W organizacji jego dopomogły: Powiatowy Komitet PZPR i Wydział Oświaty Wojewódzkiej Rady Narodowej. Ekipa nasza jechała samochodami. Widzący towarzysze podróży opisywali nam piękno mijanego krajobrazu. W świetlicy wypełnionej po brzegi powitał nas dyrektor Państwowego Ośrodka Maszynowego - towarzysz Siekierski. Prezes naszej spółdzielni- Edward Wancar w krótkim przemówieniu zobrazował osiągnięcia niewidomych w Polsce Ludowej. 
W części artystycznej wystąpił czterogłosowy chór niewidomych pod kierunkiem profesora Bohotysiaka. Zespół instrumentalny grał melodie ludowe. Członkowie zespołu recytowali wiersze, związane z rocznicą urodzin Tadeusza Kościuszki oraz wiersze satyryczne. Wyjeżdżaliśmy w wesołym nastroju, zadowoleni, że mieszkańcom tej odległej wioski daliśmy chwilę miłego odpoczynku po pracy". 
Kolega Stanisław Najocha w swej korespondencji również opisuje występ zespołu w Leszczawie Dolnej. Na zakończenie swego listu pisze on: 
"Ludność miejscowa zaprosiła nas na święto 1 Maja, w dniu tym bowiem ma nastąpić otwarcie spółdzielni produkcyjnej. My, niewidomi, weźmiemy udział w tej pięknej uroczystości, aby wykazać, że wspólnie budujemy socjalizm w naszej Ojczyźnie. 
Koledzy i koleżanki z bratnich spółdzielni, nasza ekipa łączności kulturalnej miasta ze wsią wzywa was do współzawodnictwa. Trzeba zapoznać ludność z najdalszych zakątków naszego kraju z zagadnieniami niewidomych, aby zwalczyć istniejące tam jeszcze przesądy. Poprzez łączność miasta ze wsią możemy między innymi uświadomić ludzi, że my, niewidomi, jesteśmy pełnowartościowymi obywatelami swojej Ojczyzny". 

 9. WPROST ALBO NA OPAK 

9.1. Arkady, neony i schody 
Stanisław Kotowski 

Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pracowałem w zakładzie rehabilitacji niewidomych w Chorzowie. Przez pewien czas byłem zastępcą dyrektora, a dyrektorem był zdegenerowany lekarz - lekoman. Nie mógł on już pracować jako lekarz i tym bardziej jako szef ZOZ-u, czyli Zakładu Opieki Zdrowotnej - tak to się chyba nazywało. Nadużywanie leków zniszczyło jego psychikę, a jako że był w nomenklaturze PZPR musiał mieć stanowisko (nomenklatura w PRL-u - wykaz stanowisk, na których zatrudnienie wymagało zgody Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej). Z tego to powodu nadawał się do niewidomych jak ulał i lekarz wojewódzki zainstalował go w naszym zakładzie. 
Człowiek ten jakimś cudem się uchował, że mimo ukończenia studiów medycznych i pracy na stanowisku medycznego szefa jednego ze śląskich powiatów nigdy nie był w Warszawie. Tak się złożyło, że Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej z Polskim Związkiem Niewidomych zorganizowało jakąś trzydniową konferencję w stolicy. W imprezie tej brali udział kierownicy okręgów PZN oraz kierownicy różnych placówek działających na rzecz niewidomych. Z Chorzowa w konferencji uczestniczył prezes i kierownik okręgu Kazimierz Jaworek z żoną Jagodą oraz ja z moim dyrektorem. 
Pan dyrektor solidnie przygotowywał się do tej wyprawy. Chyba już dwa tygodnie wcześniej zbierał informacje, gdzie w Warszawie można najlepiej zjeść. A trzeba wiedzieć, że wtedy to wcale nie było łatwe zadanie. Tak czy owak pan dyrektor zebrał potrzebne mu informacje. Do Warszawy przyjechaliśmy późnym wieczorem. Od razu po zameldowaniu się w hotelu ruszyliśmy na poszukiwania kolacji. Socjalizm panował w pełni, więc o jedenastej w nocy to już wszystko było pozamykane - w dzień zbyt dużo lokali nie było, a co dopiero w nocy. Ganialiśmy więc po pustych ulicach szukając otwartej restauracji. Trafiliśmy w końcu chyba do "Trojki" w Pałacu Kultury i Nauki i zaczęło się... 
Zamówiłem schabowszczaka, bo to najłatwiej zjeść i kawę. Pan dyrektor natomiast zamówił: najpierw pewnie ze trzy przystawki - tatara, jakąś rybkę, jajeczka w majonezie i kawałek ciasta, potem zupę, po zupie schabowszczaka dwa razy, no i deser. A jak już sobie pojadł, to wypił ze trzy, może cztery, piwa. Kiedy przyszło do płacenia - rachunek łatwo było podzielić na dwa, po równo. Zapłaciłem, ale się nie dziwcie, bo to nie koniec. 
Potem jeszcze dwa razy jedliśmy kolację w podobnych proporcjach. Cieszyłem się, że konferencja ma trwać tylko trzy dni. 
A teraz zaskoczenie - kiedy wróciliśmy do Chorzowa, po kilku dniach przyszedł do mnie pan dyrektor, dał mi kilka złotych twierdząc, że nie jadłem tatara, więc nie powinienem płacić. Za kolejne dni rozliczył rybki, potem jajka, potem piwa i tak przez dwa miesiące rozliczał się aż się rozliczył całkiem sumiennie. 
O tym może i nie warto byłoby pisać, gdyby nie szczególne zdolności pana dyrektora jako przewodnika niewidomych i przewodnika po mieście. Chłopak był życzliwy, więc dbał żebym się nie nudził. Zaraz po wyjściu z hotelu czy innego budynku, zaczynał opowiadać o arkadach, o szyldach i rzadkich wówczas neonach, o tramwajach, samochodach i ludziach. Patrzył przy tym na obiekt, o którym opowiadał, bo był człowiekiem dokładnym i nie chciał pomijać żadnych, ważnych szczegółów. W Warszawie tu i ówdzie na chodnikach są schodki, przy hotelu Saskim również były, a krawężników to już mnóstwo, więc lecieliśmy po nich w dół wymachując rękami dla utrzymania równowagi. Ale że byłem młody i sprawny, jakoś zawsze udało się utrzymać na nogach i podtrzymać pana dyrektora. Tylko pani Jagoda Jaworek palpitacjami serca opłacała oglądanie tych akrobacji. 
Najciekawszy moment jednak przeżyliśmy na Dworcu Centralnym w drodze powrotnej. Przyszliśmy na dworzec i do kasy, a tu biletów na "Górnika" już nie ma - ani na pierwszą ani na drugą klasę. Pan dyrektor wpadł w popłoch. Zaczął się głośno zastanawiać, co tu można zrobić, ale zastanawianie to polegało głównie na narzekaniu i stawianiu pytań, co teraz będzie. Staliśmy, pan dyrektor mówił, a ja słuchałem. Słuchanie ma to do siebie. że słyszy się nie tylko jedną osobę, ale również to, co mówią inni ludzie. Staliśmy niedaleko kasy. Zastanawiałem się, co możemy zrobić. Ja miałem, gdzie przenocować, ale pan dyrektor... Następny pociąg za kilka godzin. Co tu robić przez ten czas. Pomyślałem, że pewnie słonia w zoo nie ubili, a przez 5 czy 6 godzin to akurat pan dyrektor by go zjadł. 
Moja troska o pana dyrektora została nagrodzona. Usłyszałem, że ktoś podchodzi do kasy i zwraca bilety do Katowic. Kasjerka mówi, że bilety może zwrócić, ale miejscówki nie, bo już za późno. 
Zostawiłem pana dyrektora, odkupiłem dwie miejscówki i kupiłem bilet z przewodnikiem. Zadowolony wróciłem do pana dyrektora. Nie miałem żadnej trudności z odnalezieniem go, bo po pierwsze był niedaleko, a po drugie cały czas narzekał i dopytywał mnie, co teraz zrobimy. Podszedłem więc i powiedziałem: "Jak to co, pojedziemy do domu". 
Pan dyrektor ani uwierzyć, ani pojąć nie mógł, że mam bilety. 
Na koniec drobne spostrzeżenie - z tak roztargnionym człowiekiem widzącym, to niewidomy może śmiało rywalizować i wygrać tę rywalizację, oczywiście pod warunkiem, że sam nie jest rozkojarzony. 

9.2. Mruczę i prycham 
Walka z wiatrakami 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
"interwencja.polsat.pl" w dniu 8 stycznia br. ujęła się za rodziną, której dom zniszczył pożar. Dobrze, że to zrobiła, bo pożar domu - paskudna sprawa, straty, niewygody, koszty, bieda. Jeżeli coś takiego dotknie osoby niepełnosprawne, to dopiero nieszczęście. Czy jednak przy okazji tak pożytecznej działalności trzeba przesadzać i pisać bzdury? 
Środki przekazu, szczególnie elektroniczne, lubią dosadnie, emocjonalnie i przesadnie informować. Uważają na przykład, że poinformowanie, iż w wypadku zginął młody człowiek jest stanowczo niewystarczające, że tego ludzie nie zrozumieją. Muszą koniecznie pokazać płaczącą matkę tego człowieka. Tak samo uważają, iż nikt nie zrozumie, że dwoje młodych się pokochało, jeżeli nie pokażą ich gołych w łóżku. 
Tak było i tym razem. Trzeba pomóc ludziom w potrzebie, trzeba więc przesadzić i co nieco prawdę naciągnąć. 
Czytamy: "Przed świętami Bożego Narodzenia spłonął dom, w którym żył 37-letni pan Dariusz z niedowidzącą matką. Ogień zabrał wszystko, co mieli. Rodzina utrzymuje się z zasiłków i niewielkiej emerytury. Nie ma szans na odbudowanie domu własnymi siłami". I to jest szczera prawda. Wynika to wyraźnie z reportażu. Gdzie więc przesada? 
Ano tu: "Pan Darek jest osobą, która sobie w życiu codziennym radzi, gorzej z panią Władysławą - dodaje Marta Dendys z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeleśni. Rodzina marzy o jak najszybszym powrocie do domu. Tym bardziej jest to ważne dla niewidomej pani Władysławy. - Mieszkała tam przez lata, to ma wyliczone kroki, może się przemieszczać, bo zna teren. Tutaj boi się - mówi Maria Janik, siostra pani Władysławy". 
Proszę, z niedowidzącej zrobiła się już niewidoma. To pierwsza przesada i to wielka. Osoba słabowidząca nie jest osobą niewidomą, funkcjonuje raczej podobnie jak osoby widzące, a nie jak niewidome. 
Druga przesada, a raczej dezinformacja, a może tylko błędne wyobrażenie, stereotyp niewidomego, to twierdzenie, że "Mieszkała tam przez lata, to ma wyliczone kroki". 
Do klina! Przecież niewidomi liczą kroki tylko w niektórych sytuacjach, z pewnością nie we własnym mieszkaniu. Przecież zamieniliby się w abakusy, liczydła, maszynki do liczenia zwane kręciołkami, w kalkulatory. Z łazienki do kuchni 11,5 kroków, z kuchni do drzwi 18 kroków, od stołu do tapczanu 4 kroki, od telewizora do fotela 6 i pół kroku, od kuchenki do lodówki dwa kroki. Jak do tego dodamy podwórze - ajajaj, robi się kiepsko. Można oszaleć. 
Niewidomi z pewnością nie liczą kroków we własnym mieszkaniu, a już z całą pewnością nie czynią tego osoby niedowidzące. Im to do niczego nie jest potrzebne. 
Cóż, taki opis sytuacji, nieważne, że nieprawdziwy, działa na wyobraźnię i pobudza hojność osób, które mogą pomóc. I czy jest w tym coś złego? 
Oczywiście, że jest. To jest wzmacnianie stereotypów, odwoływanie się do litości, która rozszerza się na wszystkich, których raczymy nazywać niewidomymi, chociaż tylko kilka procent spośród nich jest właśnie niewidomymi. Reszta to słabowidzący. 
Walka ze stereotypami jest zadaniem diablo trudnym. Fakt, że niektóre z nich, np. te odnoszące się do niewidomych, funkcjonują w zbiorowej świadomości od czasów starożytnych, świadczy o ich sile, wręcz niezniszczalności. Walkę ze stereotypami porównać można do walki z wiatrakami. Don Kichot nie miał żadnych szans w tej walce. My też mamy bardzo małe szanse i trzeba wysiłków wielu osób, wysiłków podejmowanych w bardzo długim czasie, żeby osiągnąć minimalne skutki. 
Fakt, że z wiatrakami trudno jest walczyć przy pomocy białej broni, jak to czynił ten błędny rycerz hiszpański nie oznacza, że wiatraki należy budować na środku tyflologicznej drogi. Niestety, działania z chęcią osiągnięcia doraźnych korzyści, realnych albo urojonych, jest budową wiatraków na drodze do kształtowania prawdziwego wizerunku niewidomych w oczach społeczeństwa. Takimi wiatrakami na drodze są np. lokale typu "ślepe krowy" i mutacje tej idei. No, ale robią one wrażenie, działają na emocje, edukują, pokazują, udowadniają... A co pokazują i udowadniają. A no to, że ślepota jest najgorszym kalectwem, że ja to bym nic nie potrafił, że lepiej ręki, nogi i głowy nie mieć, żeby tylko widzieć. Umacniają więc stereotyp, są wiatrakami na tyflodrodze. 
Psiamać! Zupełnie nie rozumiem, dlaczego ciągle są budowane nowe wiatraki, dlaczego są remontowane i konserwowane te, które zostały wybudowane w dawnych wiekach. A już zupełnie nie mieści się w mojej kociej głowie, dlaczego niewidomi uczestniczą w tym biznesie. A może jestem na to zbyt tępy? 
Niewidomi są wspaniałymi pracownikami, nawet lepszymi od pracowników widzących, jeno ich wydajność pracy wynosi 30 procent normalnej wydajności. Tak jest i niewielu się temu usiłuje przeciwstawiać, bo to jest wygodne. Jak mi jest to potrzebne, wszystko mogę, wszystko potrafię i zrobię to lepiej niż ludzie widzący. Jeżeli potrzebne mi jest coś innego, nic nie mogę, nie potrafię, bo nie widzę, mogę tylko kroki liczyć pod kołdrą. 
Mój protoplasta poważnie, a ja w sposób kpiarski usiłujemy walczyć z wiatrakami. W walce tej bierze też udział kilka innych osób, ale tych, którym się śmiertelnie naraziliśmy, jest znacznie więcej. Uważają oni, że nasza działalność psuje im szyki, że utrudnia godzenie wysokiego mniemania o sobie z zakamuflowanym lub całkiem jawnym domaganiem się litości, pomocy, wsparcia, dotacji, ulgi, przywilejów. 
Nie wiem, jak te człowieki i człowieczyce łączą swoje nadzwyczajne zdolności z brakiem jakichkolwiek możliwości, poczucie wyższości z poczuciem niższości, wszechmocy z bezmocą, wysoką zaradność z bezradnością itd. Nie wiem, jak się to dzieje, że widzą błędy u innych, np. u dziennikarzy, którzy znają "język Braille'a", a nie widzą u siebie zagmatwanej niekonsekwencji, samozakłamania, wewnętrznej obłudy i wszelkiego manipulowania faktami. Cóż, pewnie to nie na koci rozum. Pewnie trzeba być człowiekiem, żeby to pojąć. 
A mój protoplasta, naczelny "Wiedzy i Myśli", ponoć człowiek i bawi się w walkę z wiatrakami, uprawia donkiszoterię i psuje dobre samopoczucie licznym niewidomym, którzy nie są niewidomymi i tym, którzy mają elastyczne podejście do swoich możliwości i ograniczeń. A czort z nim! Niech sobie walczy z tymi wiatrakami! I tak wiele nie osiągnie, ale dlaczego ja dałem się wciągnąć w tę zabawę? Zupełnie nie wiem. Widocznie prawdziwe jest porzekadło, że z jakim kto przestaje, takim się staje. 
 Donkichotowski Stary Kocur 

10. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 

10.1. Miasto niewidomych - listopad 2012 
Opracowała Agata Gołda 
 
 Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
Dnia 24 listopada 2012 r. student jednej z warszawskich uczelni zaproponował niewidomym wzięcie udziału w filmie o takim tytule. Członkowie listy Typhlos zareagowali na tę propozycję następująco. 
 
Jakub W.: Witajcie! Jestem jednym z pomysłodawców filmu "Miasto niewidomych". Potrzebujemy chętnych ludzi do współpracy. Poniżej zamieszczam pełny opis projektu, żebyście wiedzieli o czym piszę: 
 
Projekt "Miasto niewidomych" 
współtworzą: Dominika Kowalczuk (studentka MSEMen) 
Karolina Jesień (studentka MISH) 
Igor Siedlecki (student MISMaP) 
Jakub Walkowski (student Etnologii i Antropologii Kulturowej na UW) 
Julian Barański (student Matematyki na PW) 
Jakub Siedlecki (uczeń ISLO Bednarska) 
Pomysł "Miasta niewidomych" zrodził się w naszych głowach podczas dyskusji na temat postrzegania świata przez niewidomych. Doszliśmy do wniosku, że tak naprawdę nie wiemy, jak oni wyobrażają sobie rzeczywistość i jakimi kategoriami się posługują. To skłoniło nas do sprawdzenia tego ekscytującego problemu poprzez nakręcenie filmu. 
Realizacja projektu, czyli film, miałaby pokazywać, jak niewidomi tworzą projekt ich własnego miasta. Jakie byłyby główne założenia takiego miejsca? Czy byłyby ulice? Czy korzystaliby z logicznych rozwiązań ludzi widzących? Jeżeli nie, jaki byłby mechanizm ich własnych? Bardziej jednak niż efekt finalny interesuje nas sam proces twórczy. Ciekawi nas przede wszystkim to, co dzieje się w wyobraźni niewidzącej osoby. 
Aby taki projekt mógł w ogóle powstać, zamierzamy zorganizować spotkania z grupą niewidomych od urodzenia, którzy potencjalnie: 
- po pierwsze, w rozmowie z nami wyjaśniliby np. jak wyobrażają sobie przestrzeń, czy w ogóle, 
- po drugie, współpracując ze sobą stworzyliby projekt ich miasta, 
- po trzecie, w interakcji z nami wprowadziliby nas w swój świat, np. pokazując swoje ulubione miejsca w mieście. 
Podstawowe kwestie, które miałby poruszać film to: 
- różnice w postrzeganiu rzeczywistości, 
- problem tworzenia czegoś, co wizualne, bez zdolności widzenia, 
- pojęcie estetyki u niewidomych, 
- czym jest kształt dla niewidomego, 
- mapy terenu w wyobraźni niewidomego. 
Jeżeli jesteś zainteresowany/a udziałem i tworzeniem projektu, to napisz niezwłocznie! 
 
Dionesque: Brrr, mnie się tytuł od razu skojarzył z "Miastem ślepców" Saramago... 
 
Piotr W.: A kolejna myśl "Dzień Tryfidów". 
 
Danuaria: Ale zarówno w jednej, jak i w drugiej książce mamy do czynienia z nowo ociemniałymi, którzy wzrok tracą nagle i dotyczy to dużej zbiorowości w jednym czasie. 
 
Fandango: Zachodzę w głowę, jaki jest cel tego przedsięwzięcia, czyli do kogo będzie ono adresowane, bo samo w sobie może być interesujące. Ale potrzebny jest określony adresat, żeby nie stało się to nikomu niepotrzebnym bajerem. Myślę, że powinny to być instytucje i organizacje, które stykają się z dorosłymi i seniorami niewidomymi. Nie mam jednak pewności, czy nie należałoby, gwoli rzetelności, skontaktować się z okulistami, bo przecież są już obrazy, które widzi krótkowidz i inny człek z pokiereszowanym okiem. A i o obrazach niewidzenia coś niecoś da się pokazać. Nie znamy jeszcze celu przedsięwzięcia, a więc nie wiem, czy warto. 
 
Danuaria: Czyli nie jest to film propagandowy skierowany do decydentów, który spowodowałby polepszenie naszego bytu, a jedynie zaspokojenie niezdrowej ciekawości, czy tak? 
 
Tomasz P.: Ale przecież nie każdy projekt musi mieć na celu wpływanie na decydentów, w celu poprawy bytu niewidomych. I dlaczego ciekawość ma być niezdrowa? 
 
Jarosław G.: Chłopie, wyobrażeń surogatowych nikomu jeszcze się w życiu nie udało sfilmować, a szczerze wątpię, abyś był tym pierwszym. Nie tak łatwo zajrzeć w rejestry wyobraźni umysłu. 
A może, zanim się chwyci kamerę i zacznie męczyć ludzi, trochę poczytać literatury? Wyważacie otwarte drzwi, co wydaje się dość dziwne. Proponuję pierwszą z brzegu pozycję, całkiem przystępną: Tadeusz Majewski "Psychologia niewidomych i słabowidzących". Tam znajdziesz wszystko, czego nie wiesz. 
Kolego, warto zauważyć, iż teorie o tym, że "niewidomy to typ człowieka odrębny" przestano głosić już w latach dwudziestych zeszłego wieku. Nie rozumiem, czemu na siłę chcesz udowodnić coś, co już dawno, na szczęście i korzyść osób dotkniętych niewidzeniem, obalono i zamknięto. 
Po co takie cudo? Czemu lub komu miałoby to służyć? Odpowiedz najpierw sobie na pytanie, gdzie i jak chcą funkcjonować osoby niewidome? We własnym sosie ślepoty, jakby w gettcie, czy w integracji, prawdziwej integracji z ludźmi żyjącymi w pełnej sprawności. Jest to kluczem sensu samego projektu. Bo jeśli jednak w społeczeństwie, to energię należy skupić na działaniach projektowania uniwersalnego. Co jest faktycznie potrzebne, już jest określone, oczywiście w stosunku do realnej rzeczywistości. I mówiąc krótko, z tym mamy większy problem, niż z fantazją. 
Badanie tego tematu ma taki sam sens, jak rozważanie wyglądu zagospodarowania przestrzeni, gdyby nie wynaleziono koła. Byłyby ulice i chodniki, czy nie? Byłoby oświetlenie publiczne przestrzeni, czy nie? Ludzie gromadziliby się w miastach, czy nie, bo żyliby dalej w jaskiniach? Rozumiem, że efekt finalny Was nie interesuje. Szkoda, bo interesujące jest przełożenie badań, dociekań na jakiś wymiar praktyczny. Z hipotez bez rozstrzygnięcia, bo zawsze punktem odniesienia będzie istniejąca rzeczywistość, nie da się zrobić czegoś finalnego. A więc skrótowo - para w gwizdek. 
Interesuje cię, co dzieje się w wyobraźni ludzi niewidomych. Wygląda to na elementarne braki w zapoznaniu się z piśmiennictwem na dany temat. Ponownie polecam wskazaną pozycję. Z drugiej strony, choć nie czynię tego na tej liście, proponuję pierwej zajrzeć tu: 
www.niewidzialna.pl. 
Wpadnijcie, a sami zobaczycie, co będzie się działo w Waszej wyobraźni. Różnic aż tak wielkich, jakich się spodziewacie, nie będzie. Niewidomi nie są innymi ludźmi, a takimi samymi jak wszyscy. Skąd przekonanie, że myślą i wyobrażają sobie inaczej, niż ludzie widzący? I jakim to punktem odniesienia są ludzie widzący? Czyż wśród nich nie ma też różnic w percepcji świata? Weź osobę wychowaną w buszu i weź kogoś z betonowego miasta, czy ich punkty odniesienia, zgromadzone obrazy i doświadczenia będą takie same? 
Moim zdaniem zbadanie takiego procesu myślenia jest tyle warte, co zbadanie procesu wyobrażeń o życiu na jakiejś planecie, o której wiemy, że jest, ale nie mamy o niej większego zasobu informacji. 
Na wszystkie pytania, które postawiłeś w dalszej części swojego maila, znajdziesz odpowiedzi naukowo zbadane w literaturze. I błagam, nie twórz "świata niewidomych", bo takiego nigdy nie było i nigdy nie będzie, ani zdrowo myślący niewidomi takiego nie chcą. 
 
Domra: Sądzę, że miast biedzić się nad kolejnym filmem z cyklu "jacy oni są...", warto usiąść do google i poszukać gotowych opracowań naukowych, publicystycznych i faktograficznych typu opowiadania, pamiętniki materiały wizyjne. Co i rusz zwracają się studenci, a to w sprawie wypełnienia ankiety, a to w sprawie wywiadu. Ludzie mogą być zmęczeni propozycjami, z których nic konkretnego dla nich nie wynika. 
 
Ślepy podróżnik: Nie zauważyłem, aby w wypowiedzi autora, pojawiła się jakakolwiek informacja, czemu ma to tak na dobrą sprawę służyć. A będąc całkiem szczery, odnoszę wrażenie, że, gdyż, ponieważ i tak dalej, temat niepełnosprawności staje się ostatnio coraz bardziej medialny, coraz więcej osób próbuje coś na tym ugrać, oczywiście nie dla nas. Może więc, autor wątku w sposób jednoznaczny odpowie na pytanie, co ma dać to niewidomym, bo to, że w jakiś sposób chce wypromować siebie, plus wymienione osoby, już wiemy. 
 
Tomasz P.: Powyższe wypowiedzi dają wyraz przekonaniu, że wszystko, co zatrąca w jakikolwiek sposób o sprawy niewidomych, ma służyć niewidomym. Tymczasem żyjemy w świecie różnych ludzi i różnych potrzeb. Nie widzę nic złego w tym, że ktoś próbuje dowiedzieć się czegoś o niewidomych, nie dla niewidomych, tylko dla siebie. Powiem, trawestując Johna Kennedy'ego: Nie pytaj, co świat może dać niewidomym. Zapytaj, co niewidomi mogą dać światu". 
Bardzo rozsądnie Jarosław G. odsyła twórców projektu do literatury tyflologicznej, ale to nie znaczy, że w ich zainteresowaniu bezpośrednim kontaktem z osobami niewidomymi jest coś złego. Zresztą odpowiedzą na propozycję tylko chętni. 
 
Domra: Akurat kontakt z niewidomymi nie musi być inspirowany potrzebą zrobienia filmu, jak oni sobie ten świat przedstawiają. Można poszukać bezpośredniego kontaktu na zasadzie tak modnego pojęcia integracji. 
 
Tomasz P.: I taka postawa, jak właśnie w powyższej wypowiedzi, skłoniła mnie do zabrania krytycznego głosu w tej sprawie. Dlaczego uważasz, że to Ty masz decydować o tym, po co i w jaki sposób ktoś ma się interesować czymkolwiek - w tym wypadku niewidomymi. Prawdziwa integracja nie polega na spełnianiu oczekiwań jednych przez drugich, lecz na równoprawnej i korzystnej dla wszystkich stron wymianie. Jeśli ktoś chce zrobić film, to jego sprawa, i możesz mu w tym pomóc albo nie. Ale nie mów mu, co ma robić, bo nie dla Ciebie on to robi tylko dla siebie. I to jest w porządku. Chętnie bym pomógł, gdybym mógł być pomocny - pod warunkiem, oczywiście, że przedsięwzięcie uznałbym za godne realizacji. 
Jak długo niewidomi, czy inne osoby niepełnosprawne, będą uważać, że świat istnieje po to, żeby spełniać ich oczekiwania, tak długo będą wykluczeni, ponieważ takie podejście stawia ich w roli petenta, a nie współuczestnika. 
 
Jarosław G.: Moim zdaniem nie ma tu korzystnej wymiany dla obu stron, stąd moje zastrzeżenia. Uważam, że integracji, skoro się na nią powołujesz, bardziej sprzyja szukanie zbieżności i wspólnych możliwości, niż uwypuklanie różnic czy niemożności. A w tym ostatnim aspekcie jawi się właśnie projekt Jakuba. Jak już wspominałem, historia wykazała, że dla osób niewidomych najmniej korzystnymi czasami były okresy ukazywania, przekonania o odrębności od reszty społeczeństwa osób niewidzących. Stąd mam prawo powiedzieć, że to, co ktoś chce zrobić, dla mnie jest zwyczajnie niekorzystne. 
 
Tomasz P.: Równoprawna wymiana korzyści nie musi oznaczać czegoś za coś, w każdej sytuacji, i to po równo. Siłą rzeczy osoba niepełnosprawna najczęściej ma mniej do zaoferowania drugiej stronie, niż vice versa. Chodzi o to, żeby tam, gdzie coś zaoferować może, nie pytała od razu: "za co?" albo: "co ja z tego będę mieć?". Nawet w wymiarze nieindywidualnym, czyli mając na myśli korzyści całej grupy. 
Uważam, że jeśli film byłby dobry, to mógłby odegrać bardzo ważną społeczną rolę edukacyjną. Książki są, a jednak trzeba wskazywać palcem, żeby zainteresowani do nich sięgnęli. Co dopiero mniej zainteresowani, czyli ogół ludzi. A film, jeśli np. pójdzie w TV, może liczyć na dużo większy odbiór. Chodzi tylko o to, żeby nie był głupi, tak jak ten o SeeYou-mobile, a mądry i uczciwy. I dlatego zwrócenie się do nas jest posunięciem prawidłowym. We wszystkim, co na ten temat napisałem, przyświecała mi intencja, żeby dostrzegać prosty fakt, iż niecały świat kręci się wokół interesów niewidomych, ale że to wcale nie oznacza, że niewidomi mają się od niego odwracać tyłem. Ci studenci chcą coś zrobić, bo mają taki pomysł, i nie należy dyskredytować ich zamysłów, jako dla nas bezwartościowych. Ewentualnie należy tylko patrzeć im na ręce, czy nie wyplatają głupstw - i dlatego udział naszego środowiska jest wskazany. A jeśli się uda, to i dla nas, choć nie taki musiał być cel przedsięwzięcia, będzie to korzystne. 
 
Michał W.: Jakubie W., jeżeli wiesz, to dobrze, jeżeli nie, to Cię informuję, że na tej liście jest torpedowane wszystko i tylko po to, aby było torpedowane. 
Niewidomi strzelają z broni śrutowej, "zobaczają morze", wydają czasopisma o wizażu, jeżdżą na nartach po lodowcach, latają na lotniach itp., zaskakujące rzeczy, z tym że sami to robią. Gorzej, gdy ktoś inny próbuje zrobić coś nietypowego. Zatem nie przejmuj się głosami z tej listy, róbcie swoje. 
 
Guldog: Ta dyskusja to kolejny przykład jakiegoś zakompleksienia, czy już sam nie wiem, jak to nazwać. Od czasu do czasu pojawiają się tu różne prośby osób widzących. Najczęściej wybucha dyskusja nie o tym, czy ktoś pomoże wypełnić ankietę, zaangażuje się w jakiś projekt, udzieli wywiadu, czy co tam jeszcze, ale natychmiast podnoszą się głosy nad zasadnością projektu, tematyką ankiety itp. 
Okazuje się, że nieomal wszystko, co widzący chcą opowiedzieć o niewidomych, jest złe. Po co takie opowieści, dlaczego taki temat pracy dyplomowej, gdzie logika treści filmu i tak dalej. Mam wrażenie, że wszyscy widzący, którzy pragną w jakiś sposób dotknąć środowiska osób niewidomych, coś sprawdzić, o czymś napisać, poruszyć jakiś temat to dyletanci, krwiożerczy dziennikarze, głupi magistranci i niedouczeni filmowcy. Wszystko, co napiszą i pokażą będzie godzić w dobre imię niewidomych, ich niesamowitą sprawność, zrehabilitowanie, a ukaże naszą społeczność, jako wyalienowaną, niedojrzałą emocjonalnie i umysłowo i tak inną, że widzącym ciarki przejdą po plecach. Każdy materiał, każda ankieta, każdy film, każda audycja utwierdzi stereotyp niewidomego, uświadomi widzącym, że niewidomi powinni ślęczeć w specjalnych gettach, podkreśli różnice, uwypukli odmienność itp. 
Wydaje mi się, że taka postawa części subskrybentów wynika z założenia a priori, iż osoby niewidome generalnie są postrzegane źle i każda informacja na ich temat, nieprzedyskutowana ze środowiskiem niewidomych, ukaże ich w negatywnym świetle. Czy to jakiś mechanizm obronny, czy co? Chcesz pomóc, to pomóż człowieku, a nie od razu dyskredytujesz, krytykujesz, negujesz i dołujesz. 
 
Jakub W.: Bardzo się cieszę, że tak ochoczo opiniujecie nasz pomysł. Z drugiej strony trochę jest mi smutno, że tak wiele wypowiedzi zniża go do poziomu bruku. Na samym początku pojawiło się pytanie, czemu miałby służyć ten film oraz później zarzut, że nie traktujemy niewidomych jak normalnych członków społeczeństwa. Otóż nawiązaliśmy współpracę z "Niewidzialną wystawą" i zostaliśmy objęci jej patronatem (możecie znaleźć zakładkę na ich stronie). Zatem film, jeżeli będzie dobry, stanie się jej elementem. Jeżeli uda się go skończyć w przeciągu pół roku, to pojawi się również na festiwalu filmowym "Oczy i Obiektywy". Dla nas są to jednak sprawy drugorzędne. 
Głównym celem jest poznanie interesujących nas kwestii przez doświadczenie, a nie suchy przekaz książkowy. Chciałbym zaznaczyć, że tekst naukowy okrada nas z całej gamy pięknych chwil, które dzięki obecności kamery mógłby przeżyć ktoś jeszcze inny. I dlatego wydaje mi się, że traktujemy Was z szacunkiem, bo nie głowimy się nad tym, jak usprawnić Waszą codzienność, tylko dajemy możliwość przekazania czegoś od siebie. Przekazania tak naprawdę kawałka sztuki, sztuki w kontekście estetyki nieopartej na umiejętności widzenia. 
Mieliście jeszcze, jeżeli dobrze pamiętam, obiekcje co do samego tytułu "Miasto niewidomych". Czy naprawdę sugeruje on zamknięcie w klatce zoo? Wydaje mi się, że właśnie przesadna ostrożność, żeby nie uznać Was za innych, jest objawem chęci izolacji. Każdy jest inny. Jeden od drugiego bardziej lub mniej. Zatem gdy używam słowa "wy" w moim mniemaniu wyrażam pełną akceptację Was jako część społeczności, a nie odrębną grupę, którą trzeba się zaopiekować. Jeżeli ktoś ma chęć opowiedzieć o tym, jak postrzega i spróbować stworzyć projekt miasta, najlepiej niech napisze do mnie na maila. 
I jeszcze jedno. Nie traktujcie nas jak zaślinionych fotoreporterów, którzy za wszelką cenę wyrwą swój materiał. To ma być przyjemne dla nas i przede wszystkim dla Was. Jeżeli sądzicie, że udział w projekcie nie sprawiłby Wam radości, nie wchodźcie w to. 
 
Olena P.: Jestem Ukrainką, ale problemy, których dotyczy ta dyskusja, niestety, są powszechne. My na Ukrainie także spotykamy się z dyskryminacją osób niewidomych. Najbardziej jest mi przykro, że wychodzicie Państwo z założenia, że niewidomi mają jakiś własny świat i jakąś, odmienną od innych, wyobraźnię. Niech pan zamknie oczy i wyobrazi sobie, że pan nie widzi. Czy stał się pan od tego lepszy, czy gorszy? Czy przestał pan wyobrażać coś? Czy nagle zaczął pan coś wyobrażać w jakiś inny sposób? Czy będzie pan szukał krzesła, by usiąść gdzieś na suficie? Czy nagle będzie pan zamiast przez drzwi wchodził przez okno? 
Jasne, że niewidzenie sprawia pewne trudności i potrzebuje innych, czasem niezwykłych rozwiązań, ale wyższa działalność umysłowa, w tym pamięć, wola, marzenia, zainteresowania, wyobraźnia, pozostaje zachowana. 
Przede wszystkim zacznijmy od tego, że ja nie mam wzroku, a pan nie ma na przykład skrzydeł. Myślę, że nie martwi się pan w każdej chwili, jaki jest pan biedny, że tych skrzydeł nie ma, nie płacze pan w każdej chwili, jak byłoby dobrze te skrzydła mieć. Oczywiście, można sobie trochę pomarzyć, i tylko tyle. To samo i ze wzrokiem. Dla mnie osobiście największą plagą ślepoty jest nie to, że czegoś nie widzę (przecież można o wszystkim dowiedzieć się w jakiś inny sposób), tylko to, że ciągle traktuje się nas, jako jakichś "niedorobionych", niedorozwiniętych, jako jakichś królików czy szczury laboratoryjne, czyje zachowanie można studiować. Bardzo mnie obraża, gdy mnie, kobietę w średnim wieku, z wyższym wykształceniem, ktoś na dworze wyzywa od zajączka lub kotka. Ostatnio, często przebywając za granicą i kontaktując się z ludźmi z różnych krajów, doświadczyłam, że wszędzie niewidomi są zmuszeni borykać się z dyskryminacją, z błędną opinią o ich zdolnościach i możliwościach... 
Ale wróćmy do wyobraźni. 
Straciłam wzrok jako małe dziecko, nie wiem, jak wyglądają kolory. Wiem o nich tyle, ile jest mi potrzebne do życia: mogę zapytać, co ma jaki kolor, ale tylko z ciekawości. Staram się wiedzieć, jakie ubrania do jakich pasują. Mogę wiedzieć o kolorze czyichś oczu czy włosów, także o tym, że ktoś ma jakąś formę nosa, ale po prostu nijak tego sobie nie wyobrażam, bo nie jest to potrzebne mi do życia. Być może, wie pan, że niewidomi nie dotykają ludzkich twarzy, bo to im po prostu nic nie da. Poznają ludzi po czymś innym, tylko nie po twarzy. Chociaż miałam możliwość na rzeźbach dotykać różnorodne nosy czy brody, lecz to w żaden sposób nie wpłynie na moją ocenę człowieka. 
Co do miasta dla niewidomych. W Związku Radzieckim w niektórych miastach próbowano stwarzać takie dzielnice dla nich, niby z dobrej chęci, by było im łatwiej przebywać w swoim gronie. Zazwyczaj znajdowała się tam spółdzielnia, hotel robotniczy, ewentualnie stołówka, klub, biblioteka, parę bloków mieszkalnych, mały sklepik. Ale każdy, kto tylko mógł, starał się unikać zamieszkania w takich miasteczkach. Oprócz tego z niewidomymi zamieszkiwały ich rodziny, i miasteczko to szybko traciło swoją osobność. 
Mam nadzieję, że swoją wypowiedzią pana nie obraziłam i choć trochę coś panu wyjaśniłam. 
 
Jarosław G.: Odpowiadam nad Tomka wypowiedzią, bo odnoszę się do całości przesłania. Stosujesz bardzo przewrotną logikę i, niestety, odbiegającą od treści zamiaru omawianego projektu. Nie za bardzo mogę sobie uzmysłowić przypadki, kiedy ukazanie odrębności, różnic, było przyczynkiem bezpośrednim do zbliżenia grup. Jednak inność, szczególnie bardzo odbiegająca od powszechności przekonań była przyczynkiem do izolacji. Choćby inny kolor skóry i wykształcenia. 
Owszem, o ile można się zgodzić, że poznanie jest przyczynkiem do integracji, to jednak pod warunkiem, że chcemy poznać coś w miarę możliwości w całości, czyli obiektywnie. Patrząc na prezentację tego projektu, jedynym, co wydaje się mieć związek z obiektywnością, to obiektyw kamery. Same jednak zdjęcia nie są obiektywne, gdyż pokazują ujęcie operatora, jego widzenie. Jak można zauważyć, autor projektu odrzuca obiektywne źródła wiedzy, gdyż, nie cytuję, ale zrozumiałem, że są pozbawione emocji. Hm, emocje potrafią podkoloryzować rzeczywistość, co pewnie zauważył każdy tracący wzrok w pierwszym okresie po ociemnieniu. Na przykład strach paraliżuje możliwość samodzielnego wyjścia na ulicę, co obiektywnie jest jak najbardziej możliwe u osób niewidomych. Trudno też je zauważyć, że z emocjami też może się wiązać chęć sensacyjnego ukazania problemu, czego nie mogę ani wykluczyć, ani potwierdzić bez zapoznania się z końcowym efektem. Niemniej, samo odrzucenie obiektywnego źródła informacji budzi moje wątpliwości. 
Nie jest też dziełem przypadku reakcja na tytuł projektu. Są tu dwa negatywne aspekty. 
1. Potraktowano niewidomego przedmiotowo, czego przynajmniej w tytułach nie czyni nikt, kto zrozumiał, na czym polega życie bez wzroku i problemy, z którymi się boryka w społeczeństwie. Mówię o braku słowa "osób" przed wyrazem "niewidomych". 
2. Druga sprawa dotyczy całości tytułu. Jeśli nie ma "świata niewidomych", to skąd pomysł na zaistnienie "miasta niewidomych"? Zbieżność szkodliwości tych obu zbitków wyrazów jest, przynajmniej dla mnie, oczywista. Miasto, czyli wydzielona przestrzeń administracyjna, inne, bo przystosowane do upośledzonej percepcji sensorycznej, to coś zupełnie odrębnego, nierzeczywistego, w najlepszym przypadku godnego rozważań akademickich, na zasadzie trenowania umysłu, a nie przekazu medialnego dążącego ku integracji. 
Warto też zwrócić uwagę na pewne niby to drobiazgi, ale jednak. Widać, że autor preferuje indywidualne, osobiste przemyślenia kilku osób całkowicie niewidomych od urodzenia, nad opracowaniami naukowymi, które wynikają z zebrania większej reprezentacji osób z dysfunkcją wzroku. Siłą rzeczy takie wyznania, choć same w sobie mogące być ciekawymi obserwacjami, nie są reprezentatywnymi, a więc nie będą wnosić wiedzy obiektywnej, a subiektywną. W zestawieniu ogólnie ujętego tematu projektu, mamy logiczną sprzeczność, bo tytuł sugeruje, jakoby film miał pokazać obraz obiektywny, czyli reprezentacyjny dla danej grupy ludzi. Siłą rzeczy nie będzie, chyba że wypowiedzi będą silnie moderowane, albo sprytnie montowane w celu ukazania prawdy obiektywnej. W takim układzie film traci na autentyczności, bo uczestnicy stają się tylko marionetkami w rękach autora. 
No i może na koniec inny aspekcik statystyczny. Jakie to miasto? Jeśli spojrzymy na populację osób z dysfunkcją wzroku, to możemy oszacować, że osób spełniających kryteria uczestników projektu byłoby w Polsce około 20 tys. - to wielkość osiedla w Warszawie. Zatem mowa o mieście jest grubą przesadą, a bardziej fantazją. 
Jeśli dobrze zrozumiałem, to autorzy chcieliby spróbować pokazać, jak mógłby wyglądać rozwój ludzkości, która pozbawiona byłaby widzenia. To ciekawe dociekanie, ale nie jest możliwe do odtworzenia w obecnej sytuacji. Każdy żyjący niewidomy siłą rzeczy będzie odnosił się do zastanej rzeczywistości, gdyż innych możliwości raczej nie ma. Gdyby człowiek nie widział od samego początku swego istnienia, to faktycznie rozwój cywilizacji mógłby podążyć w innych kierunkach, niż obecne, albo, co nie jest zaskakujące, wcale się nie dokonać. To drugie dlatego, że brak wzroku znacznie uniemożliwiałby przetrwanie takiego osobnika w bezwzględnej przyrodzie - sam sprawny umysł i zdolność do komunikacji, zresztą później rozwinięta, nie wystarczyłyby do obrony i zdobywania pożywienia. 
W pierwszym przypadku, siłą rzeczy, ewolucja powinna wyposażyć człowieka w takie zdolności, które gwarantowałyby przeżycie. Mam tu na myśli np. taką zdolność do echolokacji, jaką mają nietoperze, a wtedy kierunek rozwoju byłby faktycznie inny. Lecz jak go określić prawidłowo przy obecnym stadium ewolucji człowieka, ja nie wiem. Wiem, że dzisiaj osoba niewidoma stara się przystosowywać do funkcjonowania w rozwijającym się świecie. Szuka sposobów i dróg, aby zyskać maksimum funkcjonalności i korzystać maksymalnie szeroko z dorobku ludzkości. Czasami może to zrobić samodzielnie, czasami potrzebuje w tym przychylności ludzi widzących, którą nazywamy wyrównaniem szans. I ten proces, ciekawie ukazany, jest bardziej fascynujący, ciekawszy i bliższy integracji, niż propozycja niesiona przez omawiany projekt, oczywiście, moim zdaniem. 
 
Olena P.: Podobny film jest stworzony przez telewizję rosyjską, nawet z audiodeskrypcją. Jest także film o niewidomych bez lania łez i zbędnej litości, zrobiony przez niewidomego reżysera, też w języku rosyjskim, pod tytułem "Inni ludzie". 

10.2. Apel o zwiększenie dostępu do zasobów cyfrowych dla osób z dysfunkcjami wzroku 
Opracowała Agata Gołda 
 
 Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 Dyskusja na liście Typhlos, styczeń 2013 
 
W "Biuletynie Informacyjnym Pochodni" 1/46 Styczeń 2013 r. ukazał się następujący tekst: 
Apel o zwiększenie dostępu do zasobów cyfrowych dla osób z dysfunkcjami wzroku Nie bądź obojętny! Poprzyj apel! 
Rozkłady jazdy, repertuary kin czy katalogi książek w bibliotekach dostępne dla wszystkich? Twórcy projektu SeeYou zainicjowali akcję przeciwko wykluczeniu mobilnemu i technologicznemu osób niewidomych, słabowidzących oraz seniorów. Pod apelem o udostępnianie w przyjaznej dla tych grup społecznych formie zasobów cyfrowych podpisali się już m.in.: Elżbieta Zapendowska, Cezary Żak, Natalia Siwiec i Łukasz Jakóbiak. Do akcji może włączyć się każdy. Wystarczy poprzeć inicjatywę na stronie www.seeyou-mobile.com. 
"Tworząc nowe technologie, pamiętajmy o osobach z dysfunkcjami wzroku" - organizatorzy apelują od 9 stycznia br. W Internecie można zapoznać się z ich postulatami oraz wyrazić swoje wsparcie poprzez złożenie podpisu. 
Celem akcji jest zachęcenie firm i instytucji do przygotowywania oraz publikowania informacji i danych niezbędnych do pełnego życia w społeczeństwie w taki sposób, aby były dostępne dla osób niewidomych i słabowidzących. 
- Technologia najnowszej generacji otacza nas z każdej strony i ułatwia nam codzienne funkcjonowanie. Jako twórca internetowego talk-show, doceniam możliwości, które dają nowoczesne urządzenia. Wykluczenie mobilne osób z dysfunkcjami wzroku i seniorów jest faktem, ponieważ do tej pory nowinki technologiczne nie były dostępne dla tej grupy. 
Projekty uniwersalne, uwzględniające potrzeby osób niepełnosprawnych wciąż nie są powszechnym zjawiskiem. Dlatego też podpisuję się obiema rękoma pod apelem - wyjaśnia Łukasz Jakóbiak, autor internetowego show "20m2 Łukasza". 
Organizatorzy przewidzieli także zbiórkę podpisów na ulicach Warszawy. 
- Chcemy, żeby stolica stała się centrum solidarności z osobami niewidomymi i słabowidzącymi - wyjaśnia Marcin Łapa, twórca SeeYou i inicjator akcji. Do wsparcia przedsięwzięcia zostali także zaproszeni polscy parlamentarzyści. 
- Liczymy, że tego dnia posłowie również zaangażują się i pomogą nam nagłośnić ważny, ale niedostrzegany do tej pory problem społeczny - tłumaczy. Specjalna plansza, na której każdy będzie mógł złożyć swój podpis, stanie już 23 stycznia o godz. 9:00 przed stacją Metro Centrum. 
Według badań z dysfunkcjami wzroku na co dzień zmaga się ponad 2 miliony Polaków, a całkowicie niewidomych jest 60 tysięcy dorosłych. To właśnie z myślą o nich został uruchomiony projekt SeeYou, obejmujący stworzenie pierwszego na świecie w pełni sterowanego głosem smartphone'a - SeeYou Phone oraz sieci komórkowej - SeeYou Mobile. 
Apel do firm i instytucji o zwiększenie dostępności zasobów cyfrowych jest kolejnym etapem tych działań. 
Aby uzyskać szczegółowe informacje na temat projektu, zapraszamy do kontaktu z: 
Mateuszem Krogulcem 
tel. kom.: 666 253 997 
email: mateusz.krogulec@livebrand.pl 
Weroniką Krzymińską 
tel.kom.: 792 938 807 
mail: weronika.krzyminska@livebrand.pl 
 
 *** 
 
Magdalena S.: No, no! Kto wie, może już niedługo, dzięki tej akcji niewidomi uzyskają wreszcie możliwość korzystania z komputerów. 
 
Adam P.: Brednie. Robią sobie chłopaki akcję reklamową, dość obrzydliwą skądinąd. A głupi ludzie im to podpisują. 
 
Hanna P.: Tekst rzeczywiście jest strasznie naciągany. Ciekawe też, jakie badania wykazały, że w Polsce jest aż 60 tysięcy osób całkowicie niewidomych. 
 
Jacek Z.: Badanie stanu zdrowia ludności Polski z 2004 roku wykazało, że w Polsce jest 145 tysięcy osób funkcjonalnie niewidomych. 
 
Adam P.: Ale to nawet nie o to chodzi - chodzi o to, że w zasadzie nie wiadomo, czego oni się domagają. Poza zwróceniem na nich uwagi oczywiście. 
 
Ryszard S.: Facet coś stworzył i ma prawo o tym pisać! Może zamiast wydziwiać, Wy po kolei pochwalicie się swoimi osiągnięciami i poddacie je ocenie na tej liście. 
 
Adam P.: A to nie jest tak, że wystarczy zrobić COKOLWIEK i wszyscy powinni się zachwycać. Facet zrobił coś, co jest całkowicie niepotrzebne, a dodatkowo mobilizuje ludzi do bezsensownej akcji. Jest to marnowanie ludzkiej dobroci. 
 
Giordino: Niektórym się wydaje, iż jeśli ktoś cokolwiek dla niewidomych robi, to trzeba to chwalić, a czy ta inicjatywa ma sens, jest potrzebna i cokolwiek komuś da, nie jest istotne. Ważne, że ktoś niby dla nas coś robi i nie można tego krytykować. A niestety takie podejście jest zwyczajnie szkodliwe.