WIEDZA i MYŚL
(Pr 2590)

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca i redaktor naczelny 
Stanisław Kotowski

Maj 2013 
Rok V 
Nr 5(53)/2013 

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.

Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres: ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”. 

Wersję dźwiękową oraz w formacie RTF można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/
oraz:
 http://klucz.org.pl/WIM.php 
Pod tymi adresami można również pobierać numery archiwalne „WiM”.
Najnowszy numer w wersji DAISY znajduje się pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIM.zip 
Najnowszy numer w formacie RTF pobierać można pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIMRTF.zip 

ADRES REDAKCJI (wyłącznie internetowy): 

st.k@onet.pl lub st.k@wp.pl

TELEFON KOMÓRKOWY: 
501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

1. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
1.1. "Pociąg" będzie jechał dalej
1.2. Ogłoszenie: Centrum pełne możliwości
1.3. Konkurs na recenzję książki mówionej
1.4. Konkurs na bajkę
1.5. Sejm: uhonorowano zwycięzców konkursu "Na jednym wózku" - Ada Prochyra
1.6. Kolejna edycja konkursu dla pracodawców osób niepełnosprawnych
1.7. Uczniowie z Braille'a spotkali się z Jerzym Owsiakiem - Tatiana Adonis
1.8. Powstał fundusz stypendialny Natalii Partyki
1.9. Sprostowanie
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA
2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 22) - Lęk, mity na temat niewidomych i stereotypy osób niewidomych, metody bezwzrokowe, metody alternatywne, mowa syntetyczna, Screen reader, programy powiększające, monitory brajlowskie - Stanisław Kotowski
2.2. Niewidomi kucharze i raj dla podniebienia - Krzysztof Blinkiewicz
2.3. Wszystko co dobre, kiedyś się kończy - Zbigniew Niesiołowski
2.4. Nie widzą trasy, nie czują strachu - Michał Bondyra
2.5. Pomocy, chcę pracować - Piotr Stanisławski
2.6. Z komputerem za pan brat (cz. 4) - Zbigniew Sobek
2.7. KLUCZE DO SAMODZIELNOŚCI (cz. 1) - Niepełnosprawność zatrzaskuje drzwi - niewidomi za zamkniętymi drzwiami - Radosław Kłódka
2.8. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH - Ocet - nie tylko siedmiu złodziei - Jaga Praktyczna
3. NAUKA, OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
3.1. Wiosenne zapalenie spojówek i rogówki groźne dla wzroku
3.2. Depresja może powodować pogorszenie widzenia
3.3. Kiedy większe ryzyko zwyrodnienia plamki żółtej?
3.4. Cybernetyczne oko pomaga lekarzom i osobom sparaliżowanym
3.5. Asystent osoby niepełnosprawnej
3.6. Grmapa w wersji 0.92 do pobrania - Grzegorz Złotowicz
3.7. Grmapa - gadająca mapa
3.8. Europejska karta osoby niepełnosprawnej
4. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Marią Marchwicką rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 1)
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. Jeszcze o niewidomych - Piotr Stolarczyk
5.2. Czy faktycznie biorą niewidomych na świadków? - Inga Kruk
5.3. Pedagog: dzieci z dysfunkcją wzroku powinny uczyć się w specjalnych szkołach
5.4. Andrzej Chyra zagra w filmie o lubelskim nauczycielu - Dominik Smaga
5.5. "Imagine", czyli wywrotowiec w szkole dla osób niewidomych - Tomasz Przybyszewski
5.6. Piękno niewidzących oczu - Rozmawiał Tomasz Przybyszewski
5.7. Sprywatyzowany pożytek publiczny - Piotr Stanisławski
5.8. Niechęć do pracy - Janka Graban
5.9. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Czy obecny Związek ma jakiś związek z dawnym Związkiem, czyli kłopoty z demokracją - Jerzy Ogonowski
6. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
6.1. Świadczenie pielęgnacyjne wyższe o 200 zł od kwietnia - PAP
6.2. PSL o zasiłkach opiekuńczych i świadczeniach pielęgnacyjnych dla rolników
6.3. Sprzeczne interpretacje utrudniają rolnikom uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego - Michalina Topolewska, oprac.: GR
6.4. Ulga rehabilitacyjna również dla opiekuna - maj, oprac.: GR
6.5. Czy emerytura pozbawia dodatku pielęgnacyjnego - Bożena Wiktorowska, oprac.: GR
6.6. Niepełnosprawni do usług - Izabela Kacprzak, oprac.: GR
6.7. Pomyłka o złotówkę to zwrot całości - Rzeczpospolita, oprac.: GR
6.8. Nadal jest ulga na niewidomego pracownika - Rzeczpospolita, oprac.: GR
6.9. Ryzykowna gra dopłatami do pensji - Michalina Topolewska, oprac.: GR
7. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
7.1. Wspomnienie o Marianie - Elżbieta Hartman
7.2. Wspomnienie - Tadeusz Sobieraj
7.3. Budujemy nasz dom
8. WPROST ALBO NA OPAK
8.1. Pomyłki - Brajlosław
8.2. Fałszywy pomocnik - Z.N.
8.3. Telekonferencja - Stanisław Kotowski
8.4. Mruczę i prycham - Szczęśliwa trzynastka
9. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
9.1. Czy faktycznie integracja w szkole nie ma sensu - Opracowała: Agata Gołda
9.2. Miejscówki w pociągach TLK - Opracowała Agata Gołda

 aaa 
OD REDAKCJI 
 
Uporczywa zima wreszcie się załamała i poszła sobie od nas. Nadchodzi najpiękniejszy miesiąc, a w nim Święto Pracy i Święto Narodowe - 3 Maja. Wszystkim pracującym życzymy, żeby pracy im nie zabrakło, poszukującym pracy życzymy, żeby szybko ją znaleźli, a wszystkim Polkom i Polakom życzymy dumy z tego, że są Polkami i Polakami, dumy z naszych sukcesów, tych historycznych i tych teraźniejszych, zadowolenia z własnych osiągnięć i z własnego życia. 
 Witaj maj, trzeci maj! Witaj majowa jutrzenko! 
 
 *** 
 
Zapraszamy na łamy Wiedzy i Myśli stowarzyszenia i fundacje działające na rzecz osób z uszkodzonym wzrokiem, które nie mają własnych środków przekazu. Jeżeli organizują Państwo jakieś imprezy o zasięgu większym niż lokalny, jeżeli coś Państwu się udało, jeżeli mają Państwo sukcesy - prosimy informować naszych Czytelników. Będzie to dla nich interesujące, a dla Państwa pożyteczne. 
Każda Państwa informacja, ogłoszenie, relacja, artykuł, jeżeli wpłynie do nas do 20 dnia miesiąca, zostanie opublikowana w numerze datowanym na następny miesiąc. 
Jak Państwo wiedzą, zwykle "WiM" ukazuje się około 25 dnia miesiąca poprzedzającego ten, na który jest datowana. I tak, majowa "WiM" zostanie przekazana Czytelnikom 25 lub 26 kwietnia. Warto korzystać z możliwości dotarcia do licznych odbiorców z publikacjami dotyczącymi Państwa działalności. 
Niech żyje wiosna! Niech żyje maj! Niech żyją nasi Czytelnicy i współpracownicy! 
Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
 *** 
 
Polecamy bogaty dział 5. Organizacyjne, prawne, praktyczne, społeczne i świadomościowe problemy. Niektóre publikacje tego działu dotyczą tylko niewidomych i słabowidzących, a inne osób niepełnosprawnych, w tym z uszkodzonym wzrokiem. Nie wszystkie są jednakowo ważne, ale część z nich ma dla nas duże znaczenie. Zachęcamy do lektury. 
 
aaa 
 1. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
1.1. "Pociąg" będzie jechał dalej 
 
Źródło: Informacja Stowarzyszenia "De Facto" 
Data opublikowania: 2013-04-03 
 
Stowarzyszenie "De Facto" 
ul. Małachowskiego 4b/3 
09-400 Płock 
 
Szanowni Państwo! 
 
Jest nam niezmiernie miło, poinformować Państwa, że Internetowy Klub Filmowy Osób Niewidomych "Pociąg" zamierza jechać dalej. Czeka nas daleka podróż przez lata 2013, 2014 i 2015. Dzięki dofinansowaniu projektu przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nasz "Pociąg" będzie mknął przez najbliższe 3 lata. 
Oczekujemy na zgłoszenia nowych członków. Osoby chętne do wstąpienia do IKF ON prosimy o zapoznanie się z regulaminem, wypełnienie ankiety członkowskiej i nadesłanie jej na adres Stowarzyszenia. 
Ankieta oraz aktualizowany regulamin znajdą się w najbliższych dniach na stronie www.ikfon.defacto.org.pl w zakładce "Ankieta". 
Obecnych członków prosimy o rekomendowanie działań Klubu wśród bliskich i znajomych osób niewidomych i słabowidzących zainteresowanych sztuką filmową. 
Jednocześnie informujemy wszystkich członków Klubu, że dokonaliśmy małej korekty regulaminu i nie wymagamy już odsyłania filmów bezpośrednio po ich obejrzeniu a prosimy o odsyłanie obejrzanych filmów nie rzadziej niż raz na kwartał. Aktualizacja obowiązuje od 3.04.2013 roku. 
W załączniku znajdziecie Państwo zatwierdzony przez Radę Programową IKFON przewidywany program pokazów w IKF ON "Pociąg" na rok 2013. 
Wzorem roku ubiegłego, także w tym roku zaplanowaliśmy zatrudnienie moderatorów. Jesteśmy przekonani, że właśnie spośród Państwa wyłonimy dobrych moderatorów. 
Przypominamy zadania moderatora: 
1. Przygotowanie wprowadzeń do każdego z filmów z programu IKF ON "Pociąg". Uzasadniającego dlaczego tytuł wskazany przez Radę Programową jest ważny w dorobku kultury filmowej? Jakie niesie wartości poznawcze i edukacyjne? Co specyficznie ważnego ma przekazać niewidomym widzom Internetowego Klubu Filmowego Osób Niewidomych? 
2. Zwrócenie uwagi na najważniejsze i charakterystyczne walory filmu które sprawiły, że film wszedł do kanonu filmu polskiego lub światowego. Zwrócenie uwagi na podkład muzyczny filmu i audiodeskrypcję, czyli cechy szczególnie ważne dla oglądających film osób niewidomych. 
3. Moderowanie i podsumowanie dyskusji członków IKF ON, wypowiadających się o obejrzanym filmie. Dyskusji toczonej na forum "Pociąg do Dyskusji" lub dyskusji za pomocą poczty elektronicznej ikfon@defacto.org.pl 
Osoby chętne, prosimy o przesyłanie swojego CV wraz z uzasadnieniem wyboru tytułu filmu oraz swoją ofertą wykonania zadania moderatora na adres: defacto.org@wp.pl 
W temacie prosimy wpisać : "imię i nazwisko moderator IKF ON" 
Oferty przyjmujemy do 10 kwietnia 2013 do godz. 17.00. 
Na każde zgłoszenie Państwa odpowiemy. Zastrzegamy sobie prawo do zadania dodatkowych pytań oraz osobistej rozmowy przez telefon. 
O wynikach zostaniecie Państwo poinformowani e-mailowo. 
Spośród Państwa wybierzemy współpracowników, z którymi zawrzemy umowę o działo, uprzednio uzgadniając dokładny zakres pracy i wynagrodzenie. 
Za Zarząd Stowarzyszenia 
Renata Nych, Jerzy Myszak 
 
Projekt współfinansowany jest ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Departament Szkolnictwa Artystycznego i Edukacji Kulturalnej 
 
Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla Niepełnosprawnych DE FACTO 
Ul. Małachowskiego 4B/3 
09-400 Płock 
tel/fax + 48 24 366 86 76 
defacto.org@wp.pl 
www.defacto.org.pl 
 
aaa 
1.2. Ogłoszenie: Centrum pełne możliwości 
 
 Źródło: Informacja Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego (Ogłoszenie na Liście dyskusyjnej Typhlos w dniu 12 kwietnia br. zamieściła Bewika) 
 
Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego rozpoczęła realizację drugiego etapu projektu "Centrum im. Ludwika Braille'a" współfinansowanego przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 
Celem projektu jest dostarczenie odpowiednich umiejętności oraz wiedzy osobom niewidomym oraz słabowidzącym, które pozwolą zwiększyć ich samodzielność życiową oraz wesprzeć ich aktywność społeczno-zawodową. 
Projekt polega na przeprowadzeniu serii szkoleń, kursów, warsztatów i konsultacji zarówno w formie cyklicznych spotkań stacjonarnych, jak również w formie wyjazdowej (weekendy lub cały tydzień). 
Celem wszystkich proponowanych zajęć jest stworzenie możliwości osobom z dysfunkcją wzroku nabywania i podnoszenia swoich kompetencji oraz umiejętności w sposób dla nich dostępny. 
Grupą docelową są dorosłe osoby niewidome i słabowidzące (znaczny i umiarkowany stopień niepełnosprawności) z obszaru województwa mazowieckiego, kujawsko-pomorskiego, warmińsko-mazurskiego, podlaskiego, lubelskiego, świętokrzyskiego i łódzkiego. 
Do udziału w projekcie zostaną zaproszone osoby niepracujące (poszukujące pracy, bezrobotne, uczące się lub po prostu bierne zawodowo) oraz osoby pracujące (zatrudnione, prowadzące własną działalność gospodarczą lub podejmujące innego rodzaju aktywność zawodową), które chcą podnieść swoje umiejętności i/lub zwiększyć samodzielność. 
Uwaga! Zgodnie z założeniami konkursu, wsparciem nie będą objęte osoby aktualnie zatrudnione w Zakładach Aktywności Zawodowej lub uczęszczające na Warsztaty Terapii Zajęciowej. 
Wśród możliwości, z których każdy beneficjent będzie mógł skorzystać, zgodnie ze swoim Indywidualnym Planem Działania, będą: kursy językowe, szkolenia z umiejętności interpersonalnych i innych umiejętności miękkich, konsultacje i indywidualne szkolenia w zakresie korzystania z nowoczesnych technologii informacyjnych oraz zajęcia rehabilitacyjne wspierające samodzielne funkcjonowanie uczestników. 
Projekt jest wieloletni i trwa od kwietnia 2012 do końca marca 2015 r. 
Kontakt: 
mariola.lygas@firr.org.pl, 
kom. 663 883 338 
Miejsce realizacji: 
Oddział Warszawa 
Pl. Konstytucji 5 m. 4 (wejście od ul. Koszykowej) 
00-657 Warszawa 
tel . 22 400 50 73 
Biuro czynne w godz. 8.00-16.00 
Fundacja zaprasza wszystkie osoby zainteresowane do przesyłania zgłoszeń! 

aaa 
1.3. Konkurs na recenzję książki mówionej 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania 2013-04-15 
 
W imieniu organizatora Biblioteki "Pod Atlantami" z Wałbrzycha zapraszam do udziału w konkursie na recenzję książki mówionej. 
Alicja Nyziak 
 
REGULAMIN OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU NA RECENZJĘ KSIĄŻKI MÓWIONEJ 
 
par. 1 
1. Organizatorem OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU NA RECENZJĘ KSIĄŻKI MÓWIONEJ, zwanego dalej konkursem, jest Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna "Biblioteka pod Atlantami" w Wałbrzychu, zwana dalej Organizatorem. 
2. Celem konkursu jest: 
- promocja czytelnictwa literatury dziecięco-młodzieżowej wśród osób z dysfunkcją wzroku, 
- inspiracja do rozwoju własnej twórczości literackiej, 
- podniesienie poziomu samooceny poprzez kompensacyjną funkcję literatury. 
3. Temat konkursu: Recenzja książki mówionej. 
4. Regulamin konkursu jest dostępny w siedzibie Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej "Bibliotece pod Atlantami" w Wałbrzychu, 
ul. Rynek 9 
58-300 Wałbrzych 
oraz na stronie internetowej biblioteki 
www.atlanty.pl. 
 
par. 2 Adresaci konkursu 
W konkursie mogą brać udział osoby z dysfunkcją wzroku. 
 
par. 3 Warunki uczestnictwa 
1. Recenzja powinna dotyczyć utworu z literatury dziecięco-młodzieżowej. 
2. Recenzja może być przesłana w formie: 
- nagrania: na płycie CD, pliku mp3; 
- pisemnej: Braille (prosimy nie stosować skrótów brajlowskich), czarnodruk (wielkość czcionki 12-14) lub pismo odręczne; 
- elektronicznej: na adres e-mail: 
niewidomi@atlanty.pl 
3. Prace należy przesłać do organizatora w terminie do 10.09.2013 r. 
4. Każda praca powinna być podpisana (imię i nazwisko autora, wiek, adres korespondencyjny i telefon kontaktowy). 
5. Do złożonej pracy należy dołączyć podpisane przez autora bądź opiekuna oświadczenie o wyrażeniu zgody na opublikowanie i nagranie pracy (do pobrania lub skopiowania na stronach instytucji promujących konkurs). 
 
par. 4 Zasady przyznawania nagród 
1. Konkurs rozpatrywany będzie w 3 kategoriach wiekowych: 
I kategoria: do lat 15 
II kategoria: 16 - 25 lat 
III kategoria: 26 lat i powyżej 
2. O wyłonieniu zwycięzców konkursu decyduje powołana w tym celu Komisja Konkursowa, zwana dalej Komisją. 
3. Komisję w składzie: tyflopedagog, literat i przedstawiciel PZN powołuje Organizator. 
4. Posiedzenie Komisji przewidziane jest na 18.09.2013 r. 
5. Decyzja Komisji jest ostateczna i nieodwołalna. 
 
par. 5 Uwagi końcowe 
1. Gala wręczenia nagród połączona ze spotkaniem z pisarzem i lektorem książek mówionych odbędzie się w siedzibie organizatora 18.10.2013 r. 
2. Ewentualne pytania prosimy kierować do pracownika Oddziału Zbiorów dla Niewidomych Biblioteki pod Atlantami - Beaty Kościelnej 
- tel. kontaktowy: 74 648 37 38 
mail: niewidomi@atlanty.pl 
 
Załącznik nr 1 OŚWIADCZENIE 
Oświadczam, że jestem autorem recenzji książki pt.................................................................................................................................................................................................................................................................................zgłoszonej do Ogólnopolskiego Konkursu na Recenzję Książki Mówionej i wyrażam zgodę na jej publikację lub nagranie w całości bądź we fragmentach wybranych przez organizatora Konkursu........................................ ........................... ............................................................. miejscowość data podpis autora recenzji (lub opiekuna) 
 
aaa 
1.4. Konkurs na bajkę 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2013-04-15 
 
w imieniu organizatora biblioteki "Pod Atlantami" z Wałbrzycha zapraszam do udziału w konkursie na bajkę. 
Alicja Nyziak 
 
REGULAMIN OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU NA BAJKĘ WŁASNEGO AUTORSTWA 
 
par. 1 
1. Organizatorem OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU NA BAJKĘ WŁASNEGO AUTORSTWA, zwanego dalej konkursem, jest Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna "Biblioteka pod Atlantami" w Wałbrzychu, zwana dalej Organizatorem. 
2. Celem konkursu jest popularyzacja literatury dziecięcej wśród osób z dysfunkcją wzroku oraz zachęcenie do własnej twórczości literackiej. 
3. Temat konkursu: Bajka (tematyka dowolna). 
4. Regulamin konkursu jest dostępny w siedzibie Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej "Bibliotece pod Atlantami" w Wałbrzychu, 
ul. Rynek 9, 58-300 Wałbrzych, 
na stronie internetowej biblioteki: 
www.atlanty.pl. 
 
par. 2 Adresaci konkursu 
W konkursie mogą brać udział osoby z dysfunkcją wzroku. 
 
par. 3 Warunki uczestnictwa 
1. Bajka własnego autorstwa nie powinna być wcześniej publikowana. Utwór ma być adresowany do dzieci w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym i mieć charakter dydaktyczny, z zachowaniem cech bajki jako gatunku literackiego. Akceptowane będą zarówno utwory pisane wierszem, jak i prozą. Bajka może mieć najwięcej 3 strony tekstu, każda strona może zawierać maksymalnie 1000 znaków (ze spacjami). Maksymalna liczba znaków w całej bajce nie może przekraczać 3000 znaków (ze spacjami). 
2. Bajka może być przesłana w formie: 
- nagrania: na płycie CD, pliku mp3; 
- pisemnej: Braille (prosimy nie stosować skrótów brajlowskich), czarnodruk (wielkość czcionki 12-14) lub pismo odręczne;- elektronicznej: na adres e-mail 
niewidomi@atlanty.pl 
3. Prace należy przesłać do organizatora w terminie do 10.09.2013 r. 
4. Każda bajka powinna być podpisana (imię i nazwisko autora, wiek, adres korespondencyjny i telefon kontaktowy). 
5. Do złożonej bajki należy dołączyć podpisane przez autora bądź opiekuna oświadczenie o wyrażeniu zgody na opublikowanie i nagranie bajki (do pobrania lub skopiowania na stronach instytucji promujących konkurs). 
 
par. 4 Zasady przyznawania nagród 
1. Konkurs rozpatrywany będzie w 3 kategoriach wiekowych: 
I kategoria: do lat 15 
II kategoria: 16 - 25 lat 
III kategoria: 26 lat i powyżej 
2. O wyłonieniu zwycięzców konkursu decyduje powołana w tym celu Komisja Konkursowa, zwana dalej Komisją. 
3. Komisję w składzie: biblioterapeuta, polonista i przedstawiciel PZN powołuje Organizator. 
4. Posiedzenie Komisji przewidziane jest na 18.09.2013 r. 
5. Decyzja Komisji jest ostateczna i nieodwołalna. 
 
par. 5 Uwagi końcowe 
1. Gala wręczenia nagród połączona ze spotkaniem z pisarzem i lektorem książek mówionych odbędzie się w siedzibie organizatora 18.10.2013 r. 
2. Ewentualne pytania prosimy kierować do pracownika Oddziału Zbiorów dla Niewidomych Biblioteki pod Atlantami - Beaty Kościelnej 
- tel. kontaktowy 74 648 37 38 
mail: niewidomi@atlanty.pl 
 
Załącznik nr 1 OŚWIADCZENIE 
Oświadczam, że jestem autorem bajki pt.................................................................................................................................................................................................................................................................................zgłoszonej do Ogólnopolskiego Konkursu na Bajkę Własnego Autorstwa i wyrażam zgodę na jej publikację lub nagranie przez organizatora Konkursu........................................ ........................... ............................................................. miejscowość data podpis autora bajki (lub opiekuna) 
 
aaa 
1.5. Sejm: uhonorowano zwycięzców konkursu "Na jednym wózku" Ada Prochyra 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-04-17 
 
- Dzisiaj z pełną odpowiedzialnością wszystkich tych, którzy opiekują się niepełnosprawnymi w swoich rodzinach, nazwę cichymi bohaterami. Dlaczego cichymi? Bo Wy o tym nie mówicie, nie pokazujecie swojej roli. Każdego dnia, w każdej minuty robicie coś, co płynie z Waszego serca. Opiekujecie się swoimi podopiecznymi dlatego, że ich kochacie w sposób szczególny, wyjątkowy - w taki sposób wyraziła swoje uznanie dla rodziców dzieci z niepełnosprawnością marszałek Sejmu Ewa Kopacz podczas otwarcia konferencji "Sytuacja rodzin dzieci z niepełnosprawnością". 
 
Spotkanie w Sali Kolumnowej Sejmu RP rozpoczęła uroczystość uhonorowania zwycięzców konkursu "Na jednym wózku" zorganizowanego przez Fundację Promyk Słońca. W konkursie wzięło udział ponad 60 blogów, spośród których wyłoniono czwórkę laureatów: 
preclowastrona.blox.pl, 
dzielnyfranek.blogspot.com, 
ojcieckarmiacy.blox.pl, 
mojsynfranek.pl. 
Nagrodzono ich wyjazdami rodzinnymi o wartości 3500 zł. Swoją nagrodę przyznali także internauci, oddając 38 352 głosy na bloga majakropiwnicka.eu. Jego autorka - mama Mai - otrzymała nagrodę w postaci wyjazdu. 
Przyznano także pięć równorzędnych wyróżnień, uhonorowanych kwotą 1000 zł. W zestawieniu tym znalazły się blogi: 
autyzmdzienpodniu.blogspot.com, 
ignacowka2010.blogspot.com, 
zoszkaradoszka.blogspot.com, 
pokochajciekubusia.pl, 
annajulcia.bloog.pl. 
 
Swoje uznanie i gratulacje rodzinom przekazała w liście małżonka prezydenta RP Anna Komorowska. Zapewniła w nim: "Jestem pełna podziwu dla nich wszystkich, choć wiem, że nie oczekują wyłącznie współczucia, a raczej pomocy i zrozumienia dla swojej sytuacji". Cały list można przeczytać na stronie Fundacji "Promyk Słońca". 
 
Co dalej z subkontami? 
 
Na ręce zebranych w Sali przedstawicielom władzy, m.in. posłom Sławomirowi Piechocie i Markowi Plurze, marszałek Ewie Kopacz oraz zastępcy prezesa zarządu PFRON Jackowi Brzezińskiemu, przekazano listę postulatów wypracowanych przez środowiska związane z niepełnosprawnością dzieci. Jedna z laureatek, znana jako Babcia Gosia, autorka bloga pokochajciekubusia.pl, wywołała do odpowiedzi pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych Jarosława Dudę w sprawie likwidacji subkont. 
- Ja nigdzie nie powiedziałem, że jestem za likwidacją subkont. Być może część z państwa podzieli moją opinię, że subkonta nieco zaprzeczają idei użytku publicznego. Żebym został dobrze zrozumiany, z jednego procenta zbieramy ok. 400 mln zł. Z tego 10 organizacji w Polsce ma ponad 90 proc. tych środków. W trosce o osoby z dziećmi z niepełnosprawnością w małych, nikomu nieznanych miejscowościach, które nigdy nie będą miały możliwości dotarcia do tych środków, chcę powiedzieć, że rola pożytku publicznego jest szczególnie tam, gdzie nie docierają środki z dużych środowisk miejskich - tłumaczył minister. 
 
Przygotowanie do zmian 
 
Perspektywom i planowanej pomocy poświęcono drugą, stricte konferencyjną część spotkania. O kierunkach działań rządu na rzecz rodzin dzieci z niepełnosprawnością opowiedziała wiceminister pracy i polityki społecznej Elżbieta Seredyn. Pani wiceminister przywołała w swoim wystąpieniu ustawę o świadczeniu pielęgnacyjnym dla rodzica lub opiekuna niepełnosprawnego dziecka, które od kwietnia zostało zwiększone o 200 zł. Zapewniła zebranych, że rząd podejmuje prace, w wyniku których świadczenie to ma systematycznie rosnąć - aż osiągnie poziom najniższej krajowej pensji. 
Druga ważna kwestia, którą rząd zamierza się zająć, to zmiana systemu orzekania. Ma zostać wyodrębniona grupa osób niepełnosprawnych, które nie są w stanie samodzielnie funkcjonować i wymagają całodobowej opieki. Te osoby mają otrzymać wsparcie finansowe. Rząd deklaruje, że w pracy nad nowelizacją ustawy o pomocy społecznej i ustawy o wspieraniu rodziny weźmie pod uwagę pojawiające się apele o asystę rodzinną. 
- Zmienione ma być podejście do kryteriów dochodowych i zastąpienie tego terminu nowym pojęciem: "minimalny dochód socjalny". W przypadku osób starszych i z niepełnosprawnością planuje się wyłączenie dodatku lub zasiłku pielęgnacyjnego ze składników tego dochodu, co zwiększy dostępność świadczeń. Rząd planuje także rozszerzenie katalogu i zakresu usług socjalnych, wprowadzenie nowych świadczeń pieniężnych, np. dodatku dla osoby starszej lub osoby z niepełnosprawnością. Pani wiceminister zapewniła, że przytoczone zmiany są na etapie uzgodnień międzyresortowych. 
 
Honorowy patronat nad kampanią społeczną "Na jednym wózku" objęła małżonka prezydenta RP Anna Komorowska. Spotkanie w Sejmie poprowadzili Katarzyna Rogowiec oraz Bartłomiej Skrzyński. 
 
 aaa 
1.6. Kolejna edycja konkursu dla pracodawców osób niepełnosprawnych 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-04-16 
 
Zainaugurowano ósmą edycję konkursu Lodołamacze dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne. Zgłoszenia firm, instytucji i organizacji można przesyłać do końca lipca. 
 
 Konkurs ma promować pracodawców, którzy odnoszą sukcesy w biznesie, jednocześnie zatrudniając niepełnosprawnych pracowników. Nagrodzone będą firmy, które "kruszą" mentalne bariery przy zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i wykazują większą wrażliwość społeczną - podkreślili organizatorzy konkursu. 
Jan Zając, prezes Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych, na wtorkowej (16 kwietnia) konferencji prasowej inaugurującej kolejną edycję podkreślił, że ideą konkursu jest pokazywanie firm, które przełamują stereotypy związane z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych i ich promocją. 
- Jeśli stanowisko osoby niepełnosprawnej jest zgodne z jego wykształceniem i indywidualnymi predyspozycjami, ta niepełnosprawność nie ma znaczenia dla wydajności pracy - przekonywał Zając. 
Pod koniec roku 18 tys. firm spełniało warunki, by uzyskać dofinansowanie od państwa na ponad 240 tys. zatrudnionych niepełnosprawnych. Było wśród nich 1,5 tys. zakładów pracy chronionej, zatrudniających 165 tys. osób i prawie 16,5 tys. firm działających na otwartym rynku pracy, w których zatrudnienie znalazło 74,8 tys. osób niepełnosprawnych. W kraju jest ok. 4,5 mln osób niepełnosprawnych. 
POPON podkreśla, że największe problemy w zatrudnieniu dotyczą niepełnosprawnych kobiet - ofert pracy jest mało, a oferowane im zarobki są niższe mniej więcej o 17 proc. niż proponowane mężczyznom. 
Statuetki Lodołamacza wręczone zostaną w trzech kategoriach: Zakład Pracy Chronionej, Otwarty Rynek Pracy oraz Pracodawca - Nieprzedsiębiorca. 
Najpierw Kapituła nagrody przeanalizuje zgłoszenia i wyłoni regionalnych finalistów. Najlepsi przejdą do centralnego etapu, w którym zostaną wybrani laureaci ogólnopolscy Lodołamaczy 2013. 
Finał konkursu i wręczenie nagród odbędzie się 26 września podczas gali w Zamku Królewskim w Warszawie. Wręczone zostaną też nagrody "Super Lodołamacz" - dla najlepszego z najlepszych uczestnika konkursu, oraz "Lodołamacz Specjalny" - dla osoby o wybitnych dokonaniach na rzecz środowiska osób niepełnosprawnych. 
 aaa 
1.7. Uczniowie z Braille'a spotkali się z Jerzym Owsiakiem 
Tatiana Adonis 
 
 Źródło: Polskie Radio PiK 
 Data opublikowania: 2013-04-12 
 
Dyrygent Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy gościł dziś w Bydgoszczy. 
Jerzy Owsiak odwiedził uczniów z Ośrodka im. L. Braille'a. Słabo widząca i niewidoma młodzież przygotowała dla niego sporo niespodzianek. 
Gdy tylko wysiadł z samochodu musiał ubrać specjalne okulary zasłaniające oczy i przy pomocy białej laski dostać się do budynku. Potem obejrzał film o ośrodku i odpowiadał na pytania. 
Całej relacji Tatiany Adonis można posłuchać na stronie 
http://www.radiopik.pl/index.php?idp=2&idx=1077 
 
aaa 
1.8. Powstał fundusz stypendialny Natalii Partyki 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-04-17 
 
Wspieranie młodych sportowców, którzy z powodu różnych przeciwności losu mają trudności z rozwojem kariery, to cel nowopowstałego Funduszu Stypendialnego Natalii Partyki. W jego ramach jesienią 2013 roku zostaną przyznane pierwsze stypendia, których celem będzie wyrównanie szans młodych sportowców pochodzących ze środowisk zagrożonych wykluczeniem społecznym. 
 
16 kwietnia 2013 roku w Hotelu Bristol w Warszawie Natalia Partyka odebrała wyróżnienie "Kobieta Roku 2012", przyznane przez czytelniczki magazynu "Twój Styl". 
- Często spotykam osoby, które muszą zmagać się z wieloma przeszkodami, aby móc kontynuować uprawianie sportu. Doskonale je rozumiem, bo sama przeszłam tę drogę. Staram się być dla nich inspiracją. Postanowiłam także pomagać w bardziej wymierny, finansowy sposób. Dlatego razem z Fundacją Dobra Sieć będziemy pomagać młodym sportowcom, aby mogli stawić czoła przeciwnościom losu - oświadczyła zawodniczka, odbierając nagrodę. 
Celem Funduszu jest świadczenie pomocy finansowej osobom, które z powodu niepełnosprawności, ubóstwa, trudnej sytuacji rodzinnej nie stać na kontynuowanie kariery sportowej. 
Szczegółowe zasady ubiegania się o wsparcie zostaną wkrótce ogłoszone na stronach: 
www.nataliapartyka.pl 
www.mojestypendium.pl. 
 
 aaa 
1.9. Sprostowanie 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
To naprawdę nie chodziło o prima a prillis, chociaż dotyczyło kwietniowego wydania "Wiedzy i Myśli". Nazwa pliku została podana prawidłowo - wim04_13.rtf. Numer też został poprawnie podany: 4(52)/2013, ale zamiast "kwiecień" na stronie tytułowej zostało napisane: "marzec 2013". Tylko chochlik wie, jak się to stało. 
Przepraszamy Czytelników za tę pomyłkę. Tych z Państwa, którzy przechowują wszystkie numery "Wiedzy i Myśli" prosimy zamienić ten "marzec" na "kwiecień". 
Raz jeszcze przepraszamy. 
 Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
aaa 
 2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA 
 
aaa 
2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 22) 
Lęk, mity na temat niewidomych i stereotypy osób niewidomych, metody bezwzrokowe, metody alternatywne, mowa syntetyczna, Screen reader, programy powiększające, monitory brajlowskie 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Lęk 
 
Lęk - poczucie zagrożenia, napięcia i niepokoju bez realnej przyczyny, która mogłaby go wywoływać. Podobny jest do strachu, ale strach ma zewnętrzną przyczynę, realne zagrożenie, a w przypadku lęku przyczyna leży w psychice osoby odczuwającej lęk. 
Lęk nie jest odczuciem swoistym dla niewidomych. Lęk występuje w wielu stanach nerwicowych. Może jednak występować również u niewidomych, zwłaszcza u nowo ociemniałych. Często mylony jest ze strachem, chociaż nim nie jest. 
Jeżeli np. osoba nowo ociemniała boi się wyjść na ulicę, bo obawia się, że nie potrafi znaleźć drogi powrotnej do domu, bo nie trafi tam, gdzie chce, bo może potrącić ją samochód, może wpaść do dołu, mamy do czynienia ze strachem. Wszystko to jest rzeczywistym zagrożeniem. Strach niewidomego, a zwłaszcza nowo ociemniałego jest zrozumiały i uzasadniony. Nie nauczył się on jeszcze bezpiecznie chodzić po ulicach miasta, nie opanował technik posługiwania się długą białą laską, nie nauczył się słuchać otoczenia, wyczuwać rodzaje nawierzchni nie mówiąc już o słuchaniu twarzą. Ma więc czego się bać. 
Jeżeli jednak nowo ociemniały boi się chodzić po własnym mieszkaniu, bo może podłoga gdzieś zniknęła, bo może poręcz ze schodów zabrali, bo wszędzie czyha jakieś nierozpoznane niebezpieczeństwo, jest to lęk. 
Lęk na ogół ustępuje w miarę postępów rehabilitacji. Jeżeli jednak utrzymuje się przez dłuższy czas, oznacza to, że mamy do czynienia z nerwicą i potrzebna jest pomoc lekarza psychiatry albo psychologa klinicznego. Najlepiej, jeżeli można skorzystać z pomocy psychologa wyspecjalizowanego w pracy z niewidomymi. 
 
Mity na temat niewidomych 
 
Pojęcie "mit" pochodzi od greckiego mythos, tj. opowiadanie, legenda, podanie. Jest to historia opowiadana od pokoleń i zawiera częściowo prawdę historyczną, a częściowo fantazję. W starożytności mity służyły przede wszystkim celom kultu religijnego. Tym jednak nie będziemy się zajmować. Nas interesują mity na temat osób niewidomych. 
Mity charakteryzują zbiorową świadomość na jakiś temat. Odwołują się one przede wszystkim do przeżyć, emocji, wyobrażeń, przesądów, a nie do wiedzy. 
 
Na temat niewidomych w świadomości społecznej funkcjonuje wiele poglądów, które tylko w niewielkiej części są prawdziwe, a w znacznej części są fantazją, magicznym wytłumaczeniem niezrozumiałego, emocjonalnym odniesieniem do czegoś, co nie jest zrozumiałe, a niepokoi i domaga się rozumowego wytłumaczenia. 
Poglądy na temat niewidomych kształtowały się od tysięcy lat i mają źródło w lęku przed ciemnością oraz w trudności zrozumienia, jak można żyć będąc niewidomym. Jeżeli coś jest niezrozumiałe i nie daje się wyjaśnić przy pomocy rozumu, jak już wspomniałem, powstają na ten temat legendy, mity, błędne wyobrażenia, które pozornie tłumaczą to, co jest niezrozumiałe. 
Niestety, jest to właśnie pozorne tłumaczenie i niczego nie wyjaśnia. Jest jeszcze gorzej, wszystko zostaje zaciemnione, a mity na temat niewidomych są dla nich szkodliwe. Utrudniają obiektywne spojrzenie na osoby niewidome i zrozumienie ich ograniczeń i możliwości. 
Życie człowieka od tysięcy lat uzależnione jest od wzroku. Wzrok jest u człowieka zmysłem dominującym. Za jego pośrednictwem człowiek uzyskuje zdecydowaną większość pozasłownych informacji z otoczenia. Przyjmuje się, że aż 85 procent takich informacji dostarcza wzrok. Piszę "pozasłownych informacji", gdyż słowny przekaz jest zupełnie czymś innym. Umożliwia przy pomocy słowa mówionego lub pisanego przekazywanie mnóstwa dokładnych informacji nawet o przedmiotach, które nie istnieją, np. o skrzatach czy Marsjanach. 
U zwierząt sprawa ta wygląda inaczej. Po pierwsze zwierzęta na ogół nie posługują się mową, podobną do ludzkiej. Po drugie wzrok nie jest równie ważny dla wszystkich zwierząt. Ptaki drapieżne np. posługują się, podobnie jak człowiek, przede wszystkim wzrokiem. U ssaków natomiast - różnie z tym bywa. U psa np. dominującym zmysłem jest węch, a u nietoperza zdolność do echolokacji. 
U człowieka, od czasów najdawniejszych, wzrok umożliwiał łatwą orientację w otoczeniu, pozwalał zdobywać pożywienie i unikać niebezpieczeństw. Człowiek przez tysiące lat w ciemności czuł się zagrożony, gdyż nie widział wroga, drapieżnika, niebezpieczeństwa. W ciemnościach przeżywał strach i radością witał wschód słońca, bo światło to łatwa orientacja w otoczeniu, to swoboda poruszania się, to pożywienie i bezpieczeństwo. 
Z tych przyczyn życie bez posługiwania się wzrokiem było niezrozumiałe, a w dawnych tysiącleciach nawet niemożliwe. Jeżeli więc ludzie nie mogli wyobrazić sobie, jak można żyć bez wzroku, wymyślali mity, które miały tłumaczyć to, co nie da się zrozumieć. Zaczęli więc przypisywać niewidomym nadzwyczajne zdolności. I tak, w Starożytności wierzono, że niewidomi mają dar jasnowidzenia. Wierzono też, że brak wzroku umożliwia skupienie się na sprawach ważnych, naukowych, twórczych. Stąd, jak głosi legenda, Demokryt pod koniec życia celowo się oślepił, żeby lepiej skupiać się na zagadnieniach filozoficznych. 
Do dzisiaj wielu wierzy, że niewidomi posiadają nadprzyrodzone zdolności, wielkie muzyczne uzdolnienia, słuch absolutny, że palcami rozpoznają kolory, że posiadają szósty zmysł, że mają bardzo czuły dotyk i pewnie inne, równie nieprawdopodobne cechy. 
Wszystko to ma tłumaczyć niezrozumiałe, wyjaśniać niejasne, sprawiać, że to bez czego nie wyobrażamy sobie życia, jest możliwe dzięki nadprzyrodzonym zjawiskom, uzdolnieniom, właściwościom. 
 
Stereotypy osób niewidomych 
 
Stereotyp - zespół często nieprawdziwych poglądów charakteryzujących się sztywnością i trwałością uprzedzeń i opinii, niejednokrotnie o negatywnym zabarwieniu, dotyczących grup etnicznych, religijnych, zawodowych, a także osób niepełnosprawnych. 
Jest to uproszczona definicja, która nie obejmuje wszystkich aspektów stereotypów. Przyjmuję ją na potrzeby tej publikacji, gdyż pojęcie to jest często używane w odniesieniu do osób z uszkodzonym wzrokiem. O ile mi wiadomo, nie ma dobrej, pełnej definicji, która określałaby bardzo złożony charakter stereotypu. Pojęcie to jest bardzo pojemne i w publicystyce oraz częściowo przez niektórych badaczy używane jako wytrych do opisywania różnych zjawisk. 
 
Osoby niewidome stanowią grupę społeczną, która szczególnie często opisywana jest z zastosowaniem terminu "stereotyp". 
Umysł człowieka ma tę cechę, że stara się wszystko uprościć i zrozumieć. Jest to na ogół bardzo pożyteczne, bo ułatwia porozumiewanie się bez długich wyjaśnień. Jeżeli np. mówimy "pije jak szewc", to już wszystko wiemy o szewcach i o tych, którzy tak piją. Mamy tu do czynienia ze stereotypem szewca. Wiadomo, wszyscy szewcy piją. Obecnie już prawie nie ma szewców, ale powiedzenie zostało, został stereotyp. 
Niektóre stereotypy są bardzo krzywdzące i najczęściej nie mają nic wspólnego z rzeczywistością. Ludzie mówią: garbatego by zgniewało, głuchoniemi są bardzo nerwowi, niewidomi podejrzliwi, rudzi chytrzy, przewrotni, za sam wygląd 10 lat. Wiele stereotypów wywodzi się z uprzedzeń, z jakichś niepełnych historycznych doświadczeń, z braku rzetelnej wiedzy, z nieuprawnionych uogólnień i odnosi się do ludzi, którzy są pod jakimś względem inni. Według stereopypów: Grecy to krętacze - "nie udawaj Greka", Szkoci są skąpi, Murzyni leniwi, Polacy indywidualiści, zawistni, polskie piekiełko itd. Oczywiście, każde to określenie może być prawdziwe w odniesieniu do konkretnych osób z tych narodów czy ras, ale do wszystkich przedstawicieli danego narodu czy rasy, z pewnością nie. 
Tak samo nie wszyscy niewidomi są podejrzliwi, nie wszyscy garbaci są cierpliwi i nie wszyscy rudzi są chytrymi krętaczami. 
Są to stereotypy, które niewiele mają wspólnego z rzeczywistością, bo są uogólnieniami jakichś jednostkowych prawd czy prawd, które przestały być prawdami, i nie są prawdziwe, są szkodliwe, niesprawiedliwe. 
Zwalczanie stereotypów nie należy do łatwych zadań. Jest tak m.in. dlatego, że stereotypy głęboko są zakorzenione w społecznej świadomości. Jedną osobę można przekonać, wytłumaczyć jej, przedstawić przykłady, wykazać błędy zawarte w stereotypach. Inaczej ma się sprawa ze społeczeństwem. Tu prawie nie istnieją możliwości przekonywania, gdyż trudno jest dotrzeć do milionów osób. W ostatnich dziesiątkach lat sprawa uległa poprawie. Dzięki środkom przekazu, zwłaszcza telewizji, dotarcie z przekazem do tysięcy i milionów stało się możliwe. I w ostatnich dziesięcioleciach obserwujemy znaczną poprawę stosunku społeczeństw do osób niepełnosprawnych, w tym do niewidomych i słabowidzących. Postęp ten byłby jeszcze większy, gdyby środki przekazu częściej prezentowały prawdziwy obraz niewidomych. Niestety, lubią one wyolbrzymiać, przesadzać, wyostrzać przekaz i zniekształcać informacje. Z tych przyczyn środki przekazu nie zawsze pokazują obiektywny obraz niewidomych. Często w tym przekazie są oni osobami wspaniałymi, niedościgłymi wzorami do naśladowania, wszystko mogą, wszystko potrafią, są niemal nadludźmi. Zdarza się też przekaz obrazu niewidomych niezaradnych, niesamodzielnych, źle ubranych, osób godnych pożałowania. Niestety, niekiedy osoby niewidome współdziałają w tworzeniu takich przesadnych obrazów. Jednak każda przesada, niezależnie od tego, czy ma wymowę pozytywną, czy negatywną, jest szkodliwa, bo utrudnia zrozumienie niewidomych jako normalnych ludzi. 
 
Metody bezwzrokowe, metody alternatywne 
 
Metody bezwzrokowe albo alternatywne - metody stosowane przez osoby niepełnosprawne przy wykonywaniu różnych czynności. Są one inne od tych, które stosują osoby bez niepełnosprawności. W przypadku niewidomych metodą taką jest: pismo punktowe, używanie białej laski, mowy syntetycznej itp. 
 Gdyby nie istniały metody bezwzrokowe i możliwości ich opanowania, nie byłoby rehabilitacji. Wydawałoby się, że wzrok jest niezbędny przy wykonywaniu niemal wszystkich czynności, i że wzroku niczym zastąpić nie można. Tak jednak nie jest. Oczywiście, że pełne, całkowite zastąpienie bogactwa informacji pozyskiwanych przy pomocy wzroku zastąpić nie można. Częściowo jednak jest to możliwe. Jeżeli nauczymy się słuchem rozpoznawać źródła dźwięku, jego rodzaj, kierunek, ruch, otrzymujemy informacje, które są bardzo przydatne w orientacji przestrzennej. I jest to metoda alternatywna. 
Zastosowanie mowy syntetycznej w komputerze umożliwia posługiwanie się tym urządzeniem oraz czytanie i pisanie. To też jest metoda alternatywna, bezwzrokowa. 
Podobnie, jeżeli niewidomy nalewa ciecz do szklanki na dźwięk, na temperaturę, na ciężar, albo kiedy posługuje się pismem punktowym czy szuka przedmiotu, który mu upadł przy pomocy laski przesuwanej całą długością po podłodze, również stosuje metodę bezwzrokową. 
 
Mowa syntetyczna - program syntezy mowy, który umożliwia wypowiadanie głosem liter, znaków pisarskich, zdań i odczyt tekstów znakowych w zapisie cyfrowym. 
Opracowanie mowy syntetycznej i jej zastosowanie w komputerach stworzyło niewidomym niewyobrażalnie wielkie możliwości w zakresie posługiwania się pismem. Mowa ta umożliwia łatwe pisanie i łatwe czytanie, łatwą nawigację po tekście, poprawianie tekstu, wstawiania fragmentów tekstu do większej całości np. cytatów, automatyczną korektę, automatyczne numerowanie punktów, wpisywanie haseł do skorowidza i przypisów. Umożliwia też pisanie tabel, wypełnianie ankiet, sprawdzanie wielkości i koloru czcionek, łatwe wyszukiwanie potrzebnych fragmentów tekstów, pojedynczych słów, np. obcych nazwisk, korzystanie ze słownika synonimów i pewnie coś jeszcze. 
Komputer z mową syntetyczną umożliwia też korzystanie z bogactwa informacji internetowych, utrzymywanie kontaktów przy pomocy poczty elektronicznej i stwarza niewidomym wiele innych możliwości, np. prowadzenie baz danych czy posługiwanie się arkuszem kalkulacyjnym, a także grę w brydża, w szachy i inne gry, przystosowane dla niewidomych, lub specjalnie dla nich napisane. 
 Mowa syntetyczna jest wielkim dobrodziejstwem dla niewidomych i osób bardzo słabowidzących. Łatwość posługiwania się udźwiękowionym komputerem w dostępie do słowa pisanego sprawia, że przed niewidomymi otworzyły się możliwości, które trudno przecenić. 
Warto możliwości te porównać z możliwościami, jakie stwarza pismo punktowe. Wynalazek Ludwika Braille'a umożliwia wprawdzie czytanie i pisanie, ale praca z tekstem jest bardzo uciążliwa. Nie ma bowiem możliwości dopisania chociażby jednego słowa na kartę zapisaną tym pismem. Jeżeli trzeba przeredagować chociażby jedno krótkie zdanie, konieczne jest przepisanie całej strony, albo i następnej, bo tekst może nie zmieścić się na poprawianej. Przy zastosowaniu komputera i mowy syntetycznej takie trudności nie występują. 
Podobnie ma się sprawa z nagrywaniem tekstu na jakimś nośniku. Tu prawie zupełnie nie ma możliwości nanoszenia poprawek. 
Tak więc mowa syntetyczna sprawiła, że komputer stał się dla niewidomych i słabowidzących bardzo wygodnym narzędziem służącym do nauki, wykonywania pracy zawodowej, utrzymywania kontaktów międzyludzkich i korzystania z rozrywki. . W Polsce niewidomi korzystają z tego dobrodziejstwa od lat osiemdziesiątych ubiegłego stulecia. 
Żeby jednak możliwe było korzystanie z mowy syntetycznej, konieczny jest specjalny program do czytania ekranu - Screen reader. 
 
Screen reader - program do odczytu znaków z ekranu. 
Program ten umożliwia odczytywanie w sposób celowy i uporządkowany wszystkiego, co ukazuje się na monitorze komputera. Bez niego komputer czytałby wszystko po kolei bez możliwości pomijania informacji zbędnych i wybierania potrzebnych. Nie jest to jednak program samodzielny, tj. musi współpracować z programem mowy syntetycznej. Dopiero współdziałanie tych dwóch programów sprawia, że niewidomi mogą posługiwać się techniką komputerową, czytać, pisać, korzystać z internetu itd. 
 
 Program powiększający - komputerowy program umożliwiający powiększanie obrazu wyświetlanego na monitorze komputera. 
Ma duże znaczenie dla osób słabowidzących, gdyż umożliwia dobór parametrów wyświetlanego tekstu do potrzeb osób z różnymi defektami wzroku. Umożliwia między innymi: 
- regulację powiększenia, 
- korzystanie z funkcji negatywu, czyli możliwości wyświetlania czarnych liter na białym tle i białych liter na czarnym tle. 
Dla słabowidzących programy powiększające stanowią podobną pomoc, jak dla niewidomych program mowy syntetycznej z programem czytania ekranu. 
 
Monitor brajlowski - brajlowska linijka - urządzenie umożliwiające wyświetlanie w postaci brajlowskiego zapisu tekstu wyświetlanego na ekranie. 
Brajlowski monitor pełni podobne funkcje jak mowa syntetyczna z programem odczytu ekranu. Są jednak pewne istotne różnice. Brajlowski monitor pod pewnymi względami jest lepszy od mowy syntetycznej, pod innymi gorszy. 
·	Przy pomocy monitora brajlowskiego znacznie łatwiej jest np. dokonywać korekty tekstu, zwłaszcza interpunkcji. Łatwiej też odczytywać nazwiska i wyrazy obce, wzory chemiczne czy fizyczne itp. Możliwy jest też odczyt nut. 
·	Ważną zaletą tego narzędzia jest możliwość korzystania z niego przez osoby głuchoniewidome. Osoby te, ze zrozumiałych względów, nie mogą korzystać z mowy syntetycznej. 
Ujemną cechą brajlowskiego monitora jest znacznie wyższa cena sprzętu w porównaniu z mową syntetyczną. 
Zauważyć należy, że brajlowskim monitorem sprawnie posługiwać się mogą osoby, które opanowały umiejętność biegłego czytania pisma punktowego. 
Monitor brajlowski nazywany jest też brajlowską linijką. Wydaje się, że lepiej używać określenia monitor brajlowski, gdyż określenie brajlowska linijka brzmi mniej poważnie i może być mylone z obrajlowioną zwykłą linijką. 
 
 aaa 
2.2. Niewidomi kucharze i raj dla podniebienia 
Krzysztof Blinkiewicz 
 
 Źródło: Gazeta.pl Płock Wiadomości z Płocka 
 Data opublikowania: 2013-03-22 
 
W konkursie wzięło udział siedem zespołów 
 
Jak niewidomi rozpoznają przyprawy? - zastanawiali się w hotelu Herman goście warsztatów kulinarnych, na początek pałaszując wyśmienity krem z dyni oraz bogracz z wołowiną i ziemniakami. 
Okazją do zdrowego obżarstwa były warsztaty kulinarne "Cała Polska gotuje. Gotujemy i My!" dla osób niewidomych i niedowidzących, zorganizowane przez płockie Stowarzyszenie "De Facto". 
Po zupach dań głównych było aż sześć: zapiekana pierś z kurczaka z mozzarellą, cukinią i papryką, strogonow, kurczak po kantońsku i szaszłyki z Ameryki, makaron penne z kurczakiem i nadziewane skrzydełka mięsem z białej kiełbasy. A na deser Maria i Zbigniew Niesiołowscy z Poznania zaserwowali ciasto marchewkowe. 
- Wychodzi mężczyzna z ekskluzywnej restauracji z pełnym brzuchem. Spotyka na ulicy biedaka, który prosi go o pieniądze na jedzenie i zagaja "panie, głodny jestem!". "Oh, jak ja panu zazdroszczę" 
- niewidomy pan Zbigniew piątkową degustację rozpoczął od żartu. Jednak dla wielu stało się to wróżbą. Po skosztowaniu dziewięciodaniowego posiłku niektórzy ledwo podnieśli się od stołu. A na koniec trzy grosze dołożył szef kuchni hotelu, serwując smażone banany z rumem i cynamonem z gałką lodów. 
W kulinarne szranki stanęło siedem zespołów z całej Polski: Ewa Maksymowicz z Kętrzyna, Beata Wiśniewska z Otwocka, Teresa i Marek Janakowscy z Kutna, Urszula Normantowicz z Wrocławia, Magdalena Dudowicz z Gorzowa, Salomea Walkowiak (również z Wrocławia) i wspomniani państwo Niesiołowscy. Zgłosili do konkursu ulubione potrawy, a stowarzyszenie wybrało menu. 
W sali hotelu stanęły trzy stoły z kuchniami: w dwóch turach gotowali, zupełnie samodzielnie, niewidomi i niedowidzący. 
- Jak sobie pani radzi z przyprawami w kuchni? Zdarzają się pomyłki? - dopytywał konferansjer Bogdan Wolny. - Specyficzne przyprawy, jak kminek, poznaję po zapachu czy smaku. Niektórych, np. chilli, jednak nie chcę próbować podczas gotowania, bo zepsułyby mi smak i potem byłoby trudno skosztować dania. W kuchni używam penfrienda - wyjaśniała Urszula Normantowicz. 
Tajemniczy penfriend to taki niby-długopis, do którego dołączony jest zestaw wielorazowych naklejek magnetycznych. Przykleja się jedną z nich na przyprawę, słoik czy artykuły w zamrażarce, nagrywa się na niego nazwę oznakowanej rzeczy i urządzenie staje się przewodnikiem po kuchennych zakamarkach - dodała pani Ula. 
Najlepszą z potraw okazała się zapiekana pierś z kurczaka z mozzarellą autorstwa Teresy Janakowskiej. 
 
 aaa 
2.3. Wszystko co dobre, kiedyś się kończy 
Zbigniew Niesiołowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W dniach od 9 do 23 marca br. Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla Niepełnosprawnych "De Facto" zorganizowało ostatnie w kilkuletnim cyklu warsztaty dla niewidomych. Ich celem było zwiększenie samodzielności osób z niepełnosprawnością wzrokową. Jak zawsze, wyróżnikiem warsztatowych spotkań była perfekcyjna organizacja i nader atrakcyjny program. 
Uczestnikami w większości były osoby całkowicie niewidome z terenu całej Polski. Przy takiej strukturze uczestników sukces zależy od udziału zaangażowanych wolontariuszy. Tutaj głęboki ukłon należy się licznej grupie - przeważnie młodych osób, które sympatycznie i z zaangażowaniem pomagały podopiecznym. Program powodował, że czas na warsztatach był wypełniony od rana do wieczora. Były więc warsztaty teatralne, miały one udoskonalić umiejętności osób uczestniczących w przedstawieniu "Manufaktura obrazu", z którym ta grupa ma szansę wyjechać na zagraniczny występ. Na zakończenie warsztatów nasze występy zostały nagrane i posłużą tłumaczom do przygotowania obcojęzycznej wersji. 
Równie interesujące były warsztaty taneczne, zajęcia z psychologiem, modystką i wizażystką oraz kosmetyczką. Jak głęboko takie zajęcia wpłynęły na życie uczestników cyklu warsztatów, można przekonać się czytając ich anonimowe wypowiedzi. Zmieniły one nie tylko postawy, ale i aktywność oraz umiejętności niewidomych w nieomal wszystkich dziedzinach ich życia. Poza tym czas wypełniały wyjścia do muzeum, na kręgielnie, pływalnię, do filharmonii i teatru. Bardzo ciekawa była wycieczka do ZOO, gdzie w sali dydaktycznej obejrzeliśmy wiele żywych okazów, np.: pytona królewskiego, żółwia greckiego i wielką jaszczurkę australijską. 
Dużym przeżyciem było uczestnictwo w międzynarodowym meczu piłki ręcznej, angażujące wszystkich emocjonalnie dzięki świetnej audiodeskrypcji reportera radia Eska w Płocku. I wreszcie na zakończenie warsztatów odbył się wielki pokaz pod hasłem "Cała Polska gotuje, gotują i niewidomi". W eleganckim hotelu Herman, w sali kominkowej, przygotowano odpowiednie stanowiska, przy których umiejętności kulinarne prezentowały najpierw cztery niewidome panie, a potem trzy niewidome pary. Między uczestnikami gotującymi chodził reporter radia Eska, który przeprowadzał dowcipne wywiady i zdawał relacje z tego, co się dzieje. Całe to show było fotografowane i filmowane, a zdjęcia można obejrzeć na facebooku wpisując do wyszukiwarki - stowarzyszenie De Facto, warsztaty kulinarne. 
Po około dwugodzinnym pokazie goście i uczestnicy przenieśli się do sali restauracyjnej, gdzie degustowali aż dziewięć potraw przygotowanych przez kuchnię hotelową dla około pięćdziesięciu osób. Serwowane potrawy przygotowano zgodnie z recepturami uczestników pokazu kulinarnego. 
Imprezę podsumował redaktor naczelny miesięcznika "Żyjmy dłużej" p. Ryszard Stercznyński. Był on pełen podziwu dla umiejętności, lecz krytycznie odniósł się do naszych przyzwyczajeń konsumenckich, w których ciągle dominuje mięso, a niestety za mało jest ryb i warzyw. 
Na zakończenie warto dodać, że dobiegł końca jeden cykl, ale Stowarzyszenie De Facto myśli już o dalszych ciekawych i pożytecznych projektach aktywizujących środowisko niewidomych. 
 
aaa 
2.4. Nie widzą trasy, nie czują strachu 
Michał Bondyra 
 
Źródło: Przewodnik Katolicki Numer 16 
Data opublikowania: 2013-04-20 
 
W narciarskich biegach uzyskują świetne wyniki. Często lepsze niż pełnosprawni. Jest to dla nich sygnał, że nie ma żadnych barier, trzeba tylko pokonać swój strach. 
Gdy dwa lata temu na swoich biegówkach niewidomy Grzegorz Meller mijał linię mety biegu otwierającego XXXV Bieg Piastów, portale internetowe rozpisywały się, że "przetarł szlak" i że "stał się cichym bohaterem". Zajęło mu to nieco ponad godzinę. Ciężka praca, determinacja i wola walki przyniosły niezwykły efekt. 
Grzegorz: cichy bohater Dziesięciokilometrowy dystans rozgrywanego na Polanie Jakuszyckiej biegu ukończył na 310 pozycji. Pokonał 222 pełnosprawnych rywali. Zrobił to nie widząc trasy, a słuchając tylko poleceń biegnącego przed nim instruktora - Krzysz 
Grzegorz medialnie udzielać się nie lubi. 
- Ja mogę biegać, a robotę z telewizją niech odwala ktoś inny - przyznaje wprost sympatyczny chłopak z oddalonych od Warszawy o ponad 130 km Sułocin. 
Udany występ Grzegorza nie był na szczęście tylko epizodem. Stał się zalążkiem do powstania szkoleniowego projektu dla niewidomych nastolatków z Ośrodka Szkoleniowo-Wychowawczego w podwarszawskich Laskach. 
"Pokonać strach" zrodził się dzięki Krystynie Nowackiej niejako z konieczności. 
- Musiałam napisać pracę magisterską, a że w Polsce w narciarstwie biegowym dla niewidomych od lat 80. niewiele się dzieje, postanowiłam połączyć pasję ze studiami - mówi instruktorka narciarstwa biegowego i reprezentantka Polski w kajak-polo. 
Władysław: zamieszał nartą w kawie Swój projekt pani Krystyna wraz z Robertem Muchą, członkiem zarządu Towarzystwa Narciarskiego "Biegówki", przedstawiła po raz pierwszy jeszcze w 2011 r. Trzy dni przed Wigilią na spotkaniu "Zamieszaj nartą w kawie" goszczący w klubie "Podróżnik" prezes Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach Władysław Gołąb opisał odczucia osoby niewidomej podczas biegu narciarskiego. Pani Krystyna cytuje je z pamięci: 
"Niewidomej osobie w poznawaniu świata towarzyszy stały lęk przestrzeni, dlatego w obawie o własne bezpieczeństwo hamuje się w ruchach, potęgując swoją bierność. Biegając na nartach, niewidoma osoba może pokonać ten strach, może poczuć, że przezwycięża siebie, pokonuje własne bariery, odczuwa wolność. Niewidomy pokazuje, że możliwe jest to, co niemożliwe". 
Szkolenie ruszyło, gdy spadł pierwszy śnieg. Pani Krystyna i pan Krzysztof Koc wytypowali dziesięć osób. To później z nich została wyłoniona "piątka", która w Szklarskiej Porębie powtórzyła wyczyn Grzegorza. 
- Było nas pięcioro, a razem jest raźniej - wspominał po kolejnym Biegu Piastów ten, który przetarł szlak Anecie, Arnice, Arkowi i Mietkowi. Dwaj ostatni trzy tygodnie później startowali już w... Norwegii, uczestnicząc w legendarnym dla niewidomych biegu Ridderrennet. Arek: zwycięski debiutant Bieg Rycerski, bo tak należy tłumaczyć Ridderrennet, ma bardzo bogatą tradycję. 
Pomysłodawca, Norweg Erling Stordahl w 1964 r. stworzył go w maleńkiej, liczącej ledwie 300 stałych mieszkańców miejscowości Beinim co roku tysiąc uczestników, a patronuje Rodzina Królewska. 
- Teraz startują tam osoby niewidome, niedowidzące i z niepełnosprawnością ruchową. Wciąż jednak osoby z dysfunkcją wzroku stanowią największą grupę - mówi Nowacka. 
Narciarstwo biegowe to jednak nie jedyna dyscyplina rozgrywana rokrocznie w górach Jotunheimen na wysokości ok. 900 m n.p.m. 
- W ramach tzw. Tygodnia Rycerskiego odbywają się inne biegi, m.in. bieg górski na 30 km, biathlon, biegi na 5 i 10 km oraz ten główny - Bieg Rycerski, którego dystans zależy od możliwości uczestnika i wynosi 5, 10 lub 20 km - tłumaczy ta, która do Norwegii ze swoimi podopiecznymi wybrała się już po raz drugi. Pierwszy raz ze wspomnianymi Arkiem Dudą i Mietkiem Bąkiem zakończył się olbrzymim sukcesem. 
Pochodzący z Rant koło Giżycka Arek w swoim debiucie wygrał, pozostawiając w polu blisko tysiąc zawodników. Prócz radości ze zwycięstwa pozostaną mu niezwykłe wspomnienia. 
- Z pobytu w Norwegii najbardziej zapamiętam lekcje na nartach zjazdowych i piątkowy trening na biegówkach, podczas którego zaliczyłem ekstremalny dwukilometrowy zjazd w dół z bardzo dużą prędkością - dzieli się wrażeniami. 
- Pamiętam jak po pierwszym bardzo małym zjeździe na starych nartach Arek powiedział: "Łał, ale prędkość", a to było trzy sezony temu, a teraz proszę, sam zjeżdża ze stoku - uzupełnia niejako relację Arka pani Krystyna. 
Mietek: showman na skrzypcach Arek to najlepszy adept pani Krystyny. Prócz sukcesów w Norwegii z powodzeniem rywalizuje też z pełnosprawnymi. 
- Prócz zwycięstwa w swojej kategorii wiekowej w Biegu Ridderrennet zajął 19. miejsce podczas pikniku w Wesołej i na dystansie 26 km z czasem 2 godziny i 11 minut dobiegł jako 282. do mety. A startowało tam ponad 1500 biegaczy - chwali swojego podopiecznego. Wyjazd do Norwegii odkrył w nim też nowe talenty. 
- Bardzo podobało mi się strzelanie z karabinka laserowego w środek tarczy na strzelnicy biathlonowej. Gdy zrozumiałem, jak się strzela, bardzo mnie to pochłonęło. Dlatego chciałbym za rok wystartować również w biathlonie - zdradził. 
Upust swoim zdolnościom w Beitostolen mógł dać także drugi obok Arka niewidomy nastolatek z Lasek. Mietek Bąk, który w Biegu Rycerskim otarł się o podium (rywalizację ukończył na czwartym miejscu), nie miał sobie równych podczas organizowanego między zawodami talent-show. Pochodzący z Siemianowic Śląskich 18-latek w norweskich górach dał popis gry na skrzypcach. Nic dziwnego, przecież szkołę muzyczną pierwszego stopnia na tym instrumencie ukończył z wynikiem celującym. 
- Nigdy nie zapomnę cudownych chwil spędzonych w Norwegii, dlatego zrobię wszystko, by pojechać tam ponownie - deklaruje. Krystyna: łamaczka barier W tym roku marzenia Mietka, podobnie jak siedmiu innych jego kolegów, nie spełnią się. Nie wynika to z braku środków. Tych wcielający się w rolę foundrisera członek zarządu Towarzystwa Narciarskiego "Biegówki" Robert Mucha zebrał tyle, ile trzeba. W sumie 20 tys. zł. Starczyło na Bieg Piastów i na wyjazd do Norwegii. - To były zwykle drobne kwoty od indywidualnych darczyńców i firm, ze zbiórek na trasach i na imprezach Towarzystwa Narciarskiego "Biegówki". Opłacamy z nich transport, noclegi, wyżywienie i opłaty startowe - wyjaśnia Nowacka. Mietek nie pojechał, bo przegrał w sportowej rywalizacji. W dwunastogodzinną drogę do krainy fiordów wyruszyli najlepsi w Biegu Piastów i najbardziej zaangażowani w treningi: Arek, Grzegorz oraz dwie panie, Aneta Wyrozębska i Arnika Bukowska. Całą czwórkę wspierają przewodnicy - też najbardziej zaangażowani, tacy jak choćby pani Krystyna, która na treningi z nastolatkami z Lasek często przyjeżdża nawet kosztem pracy. Takich jak ona jest wielu. 
- Chętnych jest zwykle więcej niż zawodników - śmieje się ta, którą obok pracującego na stałe w Laskach Krzysztofa Koca najczęściej można spotkać na narciarskich trasach w pobliżu ośrodka lub w Puszczy Kampinoskiej. Dlaczego to robi? Bo jak mówi, biegi narciarskie to dla nich prócz doskonalenia techniki i poprawy ogólnej kondycji fizycznej coś więcej: "Świetne wyniki, które uzyskują na narciarskich trasach, często lepsze od niepełnosprawnych, to sygnał, że dla podejmowania innych aktywności życiowych nie ma tak naprawdę żadnych barier. Tylko trzeba pokonać strach". 
 
aaa 
2.5. Pomocy, chcę pracować 
Piotr Stanisławski 
 
Źródło: Integracja 1/2013 
Data opublikowania: 2013-03-26 
 
Rynek pracy osób z niepełnosprawnością wciąż nie wygląda najlepiej, dlatego portal www.niepelnosprawni.pl wraz z magazynem "Integracja" rozpoczęły debatę o zatrudnieniu. Od ubiegłego tygodnia publikujemy cykl artykułów na ten temat. Czekamy na Wasze opinie! 
 
Znalezienie pracy dla wielu osób z niepełnosprawnością stało się koniecznością. Niskie renty nie pokrywają nawet podstawowych wydatków związanych z codziennym życiem. Coraz więcej osób szuka zatrudnienia, ale nie zawsze wykorzystują wszystkie możliwości. 
Pani Małgorzata jest jedną z tysięcy osób poszukujących pracy, która od kilku lat pozostaje bez zatrudnienia. Jej poszukiwania nie zakończyły się sukcesem. Jest w potrójnie trudnej sytuacji: jako osoba z niepełnosprawnością (ze schorzeniem kręgosłupa), długotrwale bezrobotna, a także kobieta, która weszła w wiek 55+. 
W podobnej bądź zbliżonej sytuacji znajduje się wiele osób z niepełnosprawnością. Chcą pracować, szukają pracy, lecz jej nie znajdują. 
Jak sobie pomóc i zakończyć poszukiwania sukcesem? 
Zacznijmy od sytuacji pani Małgorzaty: 
- Choć jestem po operacji kręgosłupa i poruszam się swobodnie, nie mogę dźwigać i pracować długo w jednej pozycji. Do tej pory nie mogę znaleźć pracy z powodu wieku, dolegliwości i braku odpowiednich ofert pracy. Nie mam własnych środków, jestem uzależniona od męża, który jest tokarzem-frezerem, i pomocy mojej rodziny. Dochód netto na jedną osobę w naszej rodzinie wynosi 530 zł. Mam wyższe wykształcenie i 24-letni staż zatrudnienia, ale od 5 lat jestem bezrobotna po restrukturyzacji banku, w którym pracowałam, i zwolnieniu grupowym. 
Pracowałam przy kontroli dokumentów, kontroli portfela należności, sprawdzaniu wielkości przyznanych kontyngentów eksportowych, a w banku w rachunkowości i przy księgowaniu przelewów. Ale wtedy wszystko odbywało się ręcznie, nie na komputerach. Próbowałam starać się o rentę z racji niepełnosprawności, jednak ZUS odmówił mi do niej prawa. W okresie bezrobocia ukończyłam sześć kursów o łącznej długości 15 miesięcy. Niestety, nie pomogły znaleźć pracy, bo pracodawcy wymagają głównie doświadczenia. Od rejestracji jako bezrobotna urząd pracy nie miał dla mnie żadnych ofert zgodnych z moim wykształceniem, a dwie oferty uwzględniające ukończone kursy z góry wymagały kilkuletniego doświadczenia na proponowanym stanowisku. Praca jest dla mnie życiowym być albo nie być, dlatego proszę o poradę i pomoc. 
 
UP tylko na początek 
 
Pierwszym krokiem, jaki czyni większość osób poszukujących zatrudnienia, jest rejestracja w urzędzie pracy. To słuszna decyzja, bo dzięki temu mogą otrzymać pewne zabezpieczenia w początkowym okresie bezrobocia, a także możliwość odbycia różnych kursów i szkoleń. 
Nie może to być jednak jedyny etap poszukiwań. Urzędy pracy zatrudniają doradców zawodowych, ale obsługują oni tylu klientów, że nie są w stanie poświęcić wiele czasu jednej osobie. Tracą na tym także osoby z niepełnosprawnością, które potrzebują doświadczonego doradcy, dobrze znającego rynek pracy dla tej grupy osób, potrafiącego dobrać odpowiedni typ szkolenia, które rozwinie kompetencje z uwzględnieniem sytuacji na rynku, kwalifikacje, umiejętności oraz cele, jakie człowiek sobie stawia. Krótko mówiąc, doradcy, który dobrze pokieruje kandydatem do pracy. 
Trafienie na dobrego doradcę zawodowego jest kluczowe. Jego kompetencje, wiedza i doświadczenie w pracy z osobami z niepełnosprawnością potrafią kilkakrotnie zwiększyć szanse na znalezienie zatrudnienia. 
Najwięcej takich fachowców zatrudniają organizacje pozarządowe, prowadzące projekty aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnością. Osiągają na tym polu najlepsze wyniki. Dlatego kolejnym krokiem, jaki powinniśmy zrobić po rejestracji w urzędzie pracy, jest sprawdzenie, czy w okolicy są takie organizacje. 
Skorzystajmy również z internetu, wpisując hasło: "doradztwo zawodowe osób niepełnosprawnych" lub "projekt aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych". 
 
- Co z tego, że urząd pracy wyśle kogoś na piąty, szósty czy siódmy kurs, skoro tę wiedzę osoba zapomina w ciągu dwóch miesięcy, bo nie ma dla niej ofert pracy - mówi Łukasz Bednarski, doradca zawodowy w Centrum Integracja w Warszawie. 
 - Chwytanie się kolejnych kursów może niczego nie zmienić w naszej sytuacji. Znacznie lepiej - po odpowiednio dobranym kursie - skupić się na konkretnej umiejętności i kompetencji. Czyli wybrać kurs zawodowy i rozwijać daną specjalizację. Jeśli np. kurs księgowości, to z poznaniem konkretnego jednego lub dwóch programów, a nie tylko kurs ogólny. Opanowanie nawet kilku, lecz podstawowych umiejętności, często dziś nie wystarcza. 
Ta zasada odnosi się także do pracy biurowej. Jak pokazują doświadczenia organizacji pozarządowych oraz agencji pośrednictwa pracy, osoby z niepełnosprawnością najczęściej chciałyby pracy w biurze jako pomoc biurowa. Niestety, takich ofert jest jak na lekarstwo. Są oferty pracy biurowej, lecz dotyczą konkretnych stanowisk specjalistycznych, np. spraw administracyjnych, kadrowych, sprzedaży, księgowości, informatyki, grafiki itd. Nawet obsługa komputera na podstawowym poziomie ze znajomością Excela, Office'a i wyszukiwaniem informacji w internecie oraz obsługa kserokopiarki i drukarki mogą nie wystarczyć. Znajomość jednego języka obcego znacznie zwiększa szanse, ale najbardziej znajomość w jakiejś dziedzinie i korzystanie z narzędzi do pracy w stopniu zaawansowanym. 
Dlatego następna rada brzmi: róbmy szkolenia specjalistyczne lub w stopniu zaawansowanym. 
- Mamy często oferty pracy biurowej dla osób niepełnosprawnych nawet bez doświadczenia zawodowego, ale niewiele z nich spełnia oczekiwania pracodawców - mówi Patrycja Miązek z agencji pośrednictwa pracy Job Impuls. - Często osoby te mają niskie wykształcenie i nie znają żadnego języka, a oczekują lekkiej pracy, najchętniej przy obsłudze ksero, odbieraniu faksów, telefonów, czy noszeniu dokumentów. 
Pracodawcy oczekują kwalifikacji i specjalizacji w jednej chociaż dziedzinie: księgowości, informatyce, logistyce, grafice, sprzedaży czy jakiejkolwiek innej. 
 
Strategia małych kroków 
 
Takie kwalifikacje posiada wiele starszych, wykształconych osób z niepełnosprawnością, z doświadczeniem zawodowym, które weszły w wiek 55+. Ale z powodu przerwy w zatrudnieniu mają problemy z pracą w konkretnych programach komputerowych. Pracę wykonywali ręcznie, a głównymi narzędziami były długopis i kalkulator. Teraz nie tylko muszą nauczyć się obsługi komputera, lecz przede wszystkim opanować specjalistyczne programy, np.: księgowy, finansowy, sprzedażowy, kadrowy czy magazynowy. 
Doradcy zawodowi podkreślają, że takie osoby po zakończonych kursach powinny jak najszybciej wykorzystać nabyte umiejętności. Nie jest to proste, bo pracodawcy wolą zatrudniać ludzi młodszych. Dlatego radzą, aby starać się o staż lub pracę tymczasową, a nawet praktyki w formie wolontariatu. To może też oznaczać przyjęcie oferty pracy poniżej kwalifikacji, na niższym stanowisku czy też z gorszymi warunkami finansowymi, niż te otrzymywane kiedyś. Jeśli w początkowym okresie osoby zgodzą się na inne formy pracy czy niższe zarobki, dadzą sobie szansę na zdobycie nowych doświadczeń. A te są im teraz najbardziej potrzebne. Takie podejście powinno zaprocentować w przyszłości. 
- Osoby 55+ powinny przyjąć inną strategię powrotu na rynek, niż szukać pracy i stanowisk, które od razu spełnią ich oczekiwania - mówi Łukasz Bednarski. - To jest strategia odbudowywania swojej pozycji. Jej częścią jest zmniejszenie oczekiwań w pierwszym okresie powrotu na rynek pracy. Jeśli sprawdzą się w nowym miejscu, to mają duże szanse awansować w firmie. A gdy zmienią firmę, będą już posiadały nowe doświadczenie po długiej przerwie. Później będą mogły żądać więcej. Nie powinny też bać się przekwalifikowania, kiedy tam, gdzie mieszkają, nie ma ofert dla kandydatów z ich kwalifikacjami. Doradca zawodowy znający miejscowy rynek pracy poradzi, co wybrać. 
 
Na własną rękę 
 
Rejestracja w urzędzie pracy, szkolenia, kursy i spotkania z doradcą zawodowym nie powinny wykluczać poszukiwania pracy na własną rękę. Dobry doradca wyjaśni, jak najlepiej jej szukać i jakich unikać błędów. 
Dziś głównym miejscem poszukiwania jest internet. Firmy na swoich stronach najczęściej ogłaszają nabór pracowników. Szukajmy też ofert w komercyjnych agencjach pośrednictwa pracy, które prowadzają projekty dla osób z niepełnosprawnością, jak np. Job Impuls. Ponadto jednak na stronach organizacji pozarządowych zajmujących się pośrednictwem pracy dla tej grupy. Znalezienie pracy na pełny etat nie jest łatwe, dlatego sięgajmy również po oferty w agencjach pracy tymczasowej, jak np. InterKadra. Jeśli sprawdzimy się - także będąc na stażu - a przełożeni zobaczą, jak wartościowymi jesteśmy pracownikami, firma może zaoferować pracę stałą. Nie są to rzadkie przypadki. 
Jeśli szukamy pracy w konkretnych firmach i zamierzamy wysłać im swoje CV, a nie mamy pewności, czy zatrudniają one osoby z niepełnosprawnością, zadzwońmy tam i o to zapytajmy. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, kiedy są wątpliwości, czy wspominać w CV o niepełnosprawności. Jeśli firma zatrudnia takie osoby, istnieje duże prawdopodobieństwo, że obiekt jest dostosowany, a firma korzysta z dofinansowania z PFRON do wynagrodzeń pracowników. Poza tym firma może być zainteresowana zatrudnieniem osób z niepełnosprawnością, aby zmniejszyć własne wpłaty na PFRON za niespełnienie limitu zatrudniania takich osób. 
Warto zadzwonić jeszcze z innego powodu: wtedy, gdy nie mamy pewności, czy nasze kwalifikacje na stanowisko w firmie, do której zamierzamy wysłać swoje CV, są wystarczające. Zadzwońmy i zapytajmy, jakie szkolenia dają największe szanse na zatrudnienie na takim stanowisku, jakie specjalistyczne kursy są najbardziej cenione i znajomość jakich programów jest najbardziej pożądana. To pomoże w przyszłości lepiej dobrać odpowiednie kursy i szkolenia i nie marnować czasu. Wypytanie o to samo w kilku firmach pozwoli zorientować się, co jest cenione na rynku pracy w miejscu i okolicy zamieszkania. 
 
CV z wyznaniem 
 
Jeśli mamy taką możliwość, zanim wyślemy pierwsze CV, skonsultujmy jego treść z doradcą zawodowym znającym problemy i rynek pracy osób z niepełnosprawnością. 
Wysyłanie jednego CV do wszystkich potencjalnych firm nie jest wskazane. CV powinno być dopasowane do konkretnej firmy, dla której liczą się inne kompetencje, i te należy wyeksponować. O zainteresowaniach nie piszmy ogólnikowo, np. sport, muzyka, film, książka. Sprecyzujmy je - jeśli sport, to jaka dyscyplina, jeśli literatura - to jaki gatunek, autor lub krąg kulturowy (np. iberyjska), jeśli muzyka, to także jaki gatunek lub wykonawcy. 
Wpisywanie ogólnikowo wielu zainteresowań może zostać odebrane jako oznaka powierzchowności, a nie ciekawej osobowości. Nie należy także eksponować swojej niepełnosprawności. Nawet wtedy, gdy CV wysyłamy do firm, które zatrudniają osoby z niepełnosprawnością. Najważniejsze są nasze kompetencje, kwalifikacje oraz motywacje do podjęcia pracy i chęć rozwoju. 
Jeśli decydujemy się na wpisanie informacji o niepełnosprawności, to tylko w dodatkowych informacjach lub uwagach na samym końcu CV. Tam także możemy wspomnieć o możliwości refundacji swojego wynagrodzenia z PFRON i możliwości obniżenia przez pracodawcę wysokości wpłat na Fundusz. Z niepełnosprawności można zrobić atut, bo z nią wiążą się korzyści finansowe i ulgi dla pracodawcy, ale nie powinien być to atut najważniejszy. 
- Możemy krótko wymienić te dodatkowe korzyści, jakie pracodawca zyska, gdy nas zatrudni - kończy poradę Łukasz Bednarski. - Jeśli mamy np. znaczny stopień niepełnosprawności, to firma otrzyma refundację na nasze wynagrodzenie z Systemu Dofinansowania i Refundacji (SODiR) w wysokości 1890 zł. Jeśli mamy umiarkowany stopień - to 1050 zł. Ponadto pracodawca zapłaci mniej na PFRON - tzw. kary - jeśli nie zatrudnia wystarczającej liczby pracowników z niepełnosprawnością. 
Zatrudnienie jednej osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności zmniejsza te wpłaty od 1500 zł do nawet 4500 zł, w zależności od tego, ile firma zatrudnia ludzi i ile wśród nich jest osób z niepełnosprawnością. 
Gdy otrzymamy zaproszenie na rozmowę kwalifikacyjną, to niezależnie od tego, czy napisaliśmy o swojej niepełnosprawności, czy nie, czy jest ona widoczna, czy nie, musimy nauczyć się o niej mówić tak, aby nie wystraszyć pracodawcy. Kiedy padnie takie pytanie lub zdecydujemy się o niej powiedzieć, musimy zrobić to spokojnie i precyzyjnie. 
Organizacje pozarządowe zajmujące się pośrednictwem pracy dla osób z niepełnosprawnością prowadzą specjalne treningi i symulacje rozmowy kwalifikacyjnej. To ważna i bardzo cenna część ich szkoleń. Nie tylko dlatego, że uczą odpowiedniej reakcji na wiele różnych, czasem zaskakujących pytań. Pozwalają także obyć się ze stresem, a dzięki spotkaniom z psychologiem odbudować wiarę w siebie i swoje możliwości. 
Wiele osób z niepełnosprawnością, choć szuka pracy, po doświadczeniach i rozczarowaniach często już nie wierzy, że ją znajdzie. To widać i słychać podczas rozmów kwalifikacyjnych. 
 
Pójdź do organizacji zajmujących się doradztwem zawodowym: 
 
www.niepelnosprawni.pl 
www.fpmiinr.org.pl 
www.hejkoniku.org.pl 
www.psouu.org.pl 
www.far.org.pl 
www.pomocmaltanska.pl 
www.spoza.org.pl 
www.popon.pl 
 
 aaa 
2.6. Z komputerem za pan brat (cz. 4) 
Zbigniew Sobek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Obróbka i montaż materiału dźwiękowego były ciągle najważniejszym zakresem czynności jakie wykonywałem na komputerze. W tych działaniach bardzo przydatny okazał się program Audacity, Acoucstica i Cdex, ale programów o podobnym zakresie czynności jest na rynku bardzo wiele. Przy podłączeniu mikrofonu zewnętrznego mogę programem Audacity nagrywać na dysk twardy wszelkie rozmowy, instrumenty i śpiew. 
Tak utrwalony materiał dźwiękowy poddaję kolejnym obróbkom tym programem w postaci wycinania niepożądanych fragmentów nagrań surowych i ponowne sklejanie odcinków, które nadają się do scalenia. 
Na podobnej zasadzie można tym programem nagrywać rozmowy telefoniczne, ale do tego celu niezbędne jest zastosowanie adaptera trójwejściowego, tj. z dwoma wejściami telefonicznymi, kostkowymi i jednym do podłączenia do wejścia "line in" w komputerze przy zastosowaniu przewodu łączeniowego z dwoma małymi jack-ami. Ten adapter umożliwia włączenie aparatu telefonicznego w obwód sieci telefonicznej po to, aby mieć możliwość przyłącza do PC. 
Łącząc gniazdo słuchawkowe w komputerze tym samym przewodem z wejściem na przyłącza urządzeń zewnętrznych, można nagrywać wszystkie audycje dźwiękowe z Internetu zarówno radiowe, jak i pliki muzyczne do posłuchania na różnych stronach internetowych. 
Jednak zasadniczym zakresem mojej pracy z omawianym programem jest wykorzystanie go do obróbki muzyki. I tu trudno jest przecenić jego przydatność. Można wyrównywać głośność nagrań do poziomu wzorcowego, a ma to ogromne znaczenie w przypadku digitalizacji starych płyt winylowych, taśm i kaset magnetofonowych, ale nie tylko, gdyż starsze płyty CD kupowane w sklepach też miały sporą niedogłośność. Przy wykorzystaniu innych instrumentów tego programu można zwiększać i zmniejszać szybkość nagrań, normalizować ich parametry, czy wreszcie zmieniać poziom częstotliwości próbkowania ze standardowego wynoszącego 128, na przykładową wartość 56 czy nawet 32. 
Ten ostatni wskaźnik stosowany jest przez Bibliotekę Centralną po to, by rzeczywisty rozmiar nagrania zmniejszyć o znaczącą wartość (w tym wypadku czterokrotnie) po to, aby łatwiej było takie nagranie przesyłać przy użyciu Internetu i przechowywać pliki, ale dotyczy to formatu dźwięku MP3. Zmniejszanie w ten sposób wielkości pliku wiąże się natomiast z pewnym obniżeniem jakości nagrania, co nie ma większego znaczenia w przypadku "książek mówionych", natomiast przy muzyce może to już trochę przeszkadzać. 
Przy zastosowaniu programu Audacity można dokonywać na konkretnym nagraniu podkładu muzycznego o dowolnej głośności w zależności od zadanych wartości, czyli tzw. montaż słowno-muzyczny. Tymi instrumentami wyżej wymienionego programu dokonywałem i dokonuję wielu korekt muzyki i trudno wymienić wszystkie możliwości tej aplikacji programowej. Acoustica natomiast służy mi głównie do automatycznego redukowania szumów i stłumień, a także trzasków i innych zakłóceń dźwięku. 
Program Cdex ma też różne funkcje, tyle że wykorzystuję go tylko do konwertowania formatu Audio, w którym nagrywane są głównie płyty CD zakupione w sklepach na format MP3, a stosuję go przede wszystkim ze względu na prostą obsługę. 
Do odsłuchiwania "książek mówionych" wykorzystuję najczęściej paluszek USB przy współpracy z odtwarzaczem mającym odpowiednie wejście tego typu i można tak stosować ten nośnik również w radioodbiorniku samochodowym. Nośnika tego używam również do próbnego odsłuchiwania obrabianego przeze mnie na komputerze materiału muzycznego. 
Czasami bardzo przydatny w słuchaniu książek i muzyki okazuje się nadajnik UKW formatu MP3 przy zestrojeniu z odpowiednią częstotliwością fal ultrakrótkich w odbiorniku radiowym zarówno domowym, jak i samochodowym. Dla osoby niewidomej jest to proste, jeżeli takie radio ma wybieranie stacji radiowych gałką. Posługuję się takim nadajnikiem od paru lat i mimo, że jest to produkt azjatycki ciągle pracuje bezawaryjnie. 
Czasami do odsłuchiwania materiału dźwiękowego lepiej jest zastosować płyty wielokrotnego nagrywania CD-RW przy zastosowaniu programu Nero. Ten sam program służy później do sformatowania płyty i nagrania jej ponownie z innym materiałem dźwiękowym. Nero jest dla mnie bardziej przydatny niż inne podobne znajdujące się na rynku, gdyż mogę dzięki niemu dokonywać szeregu operacji posługując się wyłącznie klawiaturą komputerową. Najczęściej przy jego użyciu nagrywam płyty w formacie audio, MP3, DVD, kopiuję w tych formatach, nagrywam w systemie wielosesyjnym, opisuję płyty utrwalone w formacie Mp3. 
Od kilku lat samodzielnie udźwiękowiam pliki tekstowe przy zastosowaniu programu IVONA Reader, którego wcześniejszą wersją było Expressivo. Takie udźwiękowianie ma wiele zalet i można wybierać między głosem syntetycznym damskim Maja i męskim Jacek w zależności od zakupionej wersji. W ten sposób można dokonywać nagrań własnych tekstów, a nie tylko powieści. W stosunkowo prosty sposób udźwiękowić można w przeciągu jednej godziny dość obszerną powieść z pliku tekstowego. 
W następnej części postaram się opisać prosty system czytający, który ma tę zaletę, że jest tani i mało skomplikowany. Opiszę też inne moje czynności z tekstem. 
 
aaa 
2.7. KLUCZE DO SAMODZIELNOŚCI (cz. 1) 
Niepełnosprawność zatrzaskuje drzwi - niewidomi za zamkniętymi drzwiami 
Radosław Kłódka 
 
Źródło: www.klucz.org.pl 
 
Niepełnosprawność zatrzaskuje drzwi 
 
Dla każdego człowieka, od wczesnego dzieciństwa do starości, świat jest pełen zamkniętych drzwi, wrót, furtek, szufladek, szkatułek, komórek, pokoi, klatek, kufrów, skrzyń i innych skrytek. Każdy z nas chce lub musi się do nich dostać. Zmuszony jest więc ciągle dobierać klucze do zamków, na które są pozamykane. Musi starać się otwierać zamknięte przed nim drzwi, a więc ciągle dobierać i dopasowywać klucze, kluczyki, wytrychy i różne sposoby otwierania. 
Dla niemowlęcia zamkniętymi na siedem spustów drzwiami, wręcz bramą, są pręty łóżeczka, przez które próbuje przełożyć kaczuszkę. W takim położeniu nie przechodzi, w innym też nie i w kolejnym również nie. Dziecko próbuje, zabawkę obraca na różne sposoby aż trafi na właściwe położenie, tj. na takie, w którym nie jest ona szersza niż odległości między szczebelkami. Mama ją podniosła i podała. Dziecko znowu próbuje i nie wie, dlaczego poprzednio przeszła, a teraz nie chce. Manipuluje nią aż znowu trafi na właściwe ułożenie. Mama znowu poda, a dziecko podejmie kolejne próby, które stają coraz krótsze, kaczuszka coraz łatwiej będzie przechodziła między szczebelkami łóżeczka, aż w końcu właściwy klucz zostanie znaleziony i drzwi zostaną otworzone. 
Nie kończy to jednak zadania. Kaczka przechodziła, a miś nie chce przejść. Po wielu próbach, po gromadzeniu doświadczenia, dziecko uczy się oceniać wielkość przedmiotów, jego kształt i z czasem nawet bez prób wie, że czerwony miś jest zbyt duży, żeby przepchnąć go między szczebelkami łóżeczka. Z czasem dowie się też, że misia również można przemieścić za łóżeczko, tyle że nie między szczebelkami łóżeczka, a przez górną krawędź obudowy. 
Kolejnym przykładem mogą być pierwsze kroki dziecka. Mama stawia je przed sobą, a tato lub babcia rozkłada ręce i zachęca: "chodź do mnie". I znowu po wielu próbach dziecko uczy się chodzić. Kolejny klucz został znaleziony i drzwi zostały szeroko otworzone, świat się rozszerzył, wzbogacił, stał się bardziej interesujący. Teraz już można ściągnąć serwetę ze stolika i zobaczyć, co stanie się z filiżankami albo z wazonikiem. 
Tak jest przez całe życie. Pełno jest tych drzwi. Poznawanie liter, uczenie się składania ich w słowa, a słów w zdania, rysowanie kotka, gra w piłkę, nauka tańca, języków obcych, zadania w pracy zawodowej, problemy do rozwiązania w życiu społecznym - setki, tysiące i chyba miliony różnych sytuacji, które wymagają stosowania wiedzy, uczenia się, sprytu, inteligencji i korzystania z doświadczeń własnych oraz innych ludzi. 
Cały świat składa się z różnych przeszkód, trudności, zadań do rozwiązania, drzwi do otworzenia. Dodać należy, że są one pozamykane na różne zamki: proste i skomplikowane, tradycyjne i elektroniczne, zatrzaskowe i z szyfrem numerycznym. Najczęściej trzeba dopasować klucze do dwóch albo i kilku zamków. Jedne drzwi można otworzyć przy pomocy prostego klucza, a inne wymagają znajomości szyfru, jeszcze inne hasła, a najczęściej wielu różnych kluczy, kluczyków, przycisków itd. 
Niektóre drzwi otwierają się łatwo. Wystarczy chwycić za klamkę i pociągnąć lub popchnąć. Otworzenie innych drzwi, np. uzyskanie dyplomu inżyniera lub lekarza wymaga wielu lat studiów i opanowania najróżnorodniejszych umiejętności, wymaga nauczenia się posługiwania tysiącami kluczy i kluczyków. 
Dodać wypada, że są i takie zamki, których ani rusz samodzielnie otworzyć nie można. Wówczas trzeba wezwać ślusarza albo zamek rozbić przy pomocy łomu. 
Tak wygląda w uproszczeniu świat wszystkich ludzi. Jeżeli jednak rozważanie to zastosować do osoby niewidomej, wszystko staje się o wiele bardziej skomplikowane. Tam, gdzie normalnie wystarczy zastosowanie jednego prostego klucza, niewidomy musi użyć przynajmniej dwóch kluczy. 
Niewidomemu niemowlęciu znacznie trudniej operować zabawkami, odnajdywać te, które odsuną się nieco od jego rąk, znacznie trudniej manipulować nimi, a już zupełnie nie jest możliwe stwierdzenie, co stało się z zabawką, która wypadła poza łóżeczko. Niewidome dziecko nie może spojrzeć i zobaczyć, że zabawka leży na podłodze przy jego łóżeczku. Dla niego zginęła, wpadła w nicość. Musi więc znaleźć klucz do rozwiązania tego problemu. Pomoże mu w tym słuch i doświadczenie. 
Tak samo jest z przejściem paru kroków od mamy do taty. Dziecko nie widzi rąk gotowych go podtrzymać, pomóc, wyratować. Teraz to już nie tylko zabawka może wpaść w czarną dziurę, ale dziecko, w jego rozumieniu, może się tam znaleźć. 
Niektóre zamki są dosyć łatwe do otworzenia, ale miłość najbliższych powoduje, że stają się bardzo trudne i wymagają dodatkowych kluczy i kluczyków. Tak jest wtedy, kiedy rodzice w trosce o bezpieczeństwo dziecka ograniczają jego ruchy, jego naturalną ciekawość i aktywność. Zresztą nie dotyczy to tylko dzieci. Często kochająca żona czy kochający mąż mogą z zaradnego współmałżonka zrobić człowieka zależnego, niezaradnego, niesamodzielnego. Miał on już opanowane umiejętności dobierania kluczy do różnych zamków, ale przez ciągłe wyręczanie go przez widzącego współmałżonka, (mogą to również być rodzice dorosłego człowieka) zamki te nie są używane i rdzewieją. Coraz trudniej je otwierać, aż z czasem staje się to zupełnie niemożliwe. 
Znane są przykłady niewidomych bardzo samodzielnych, którzy swobodnie chodzili po całym mieście i podróżowali po kraju, a nawet poza jego granicami. Kiedy warunki ich życia uległy zasadniczej zmianie na "lepsze", np. ożenili się lub awansowali na stanowiska, na których przysługiwały służbowe samochody, stali się niezaradni i przestali bez przewodnika wychodzić na ulicę. Zamki do samodzielności w tej dziedzinie zardzewiały, a klucze do nich zostały zgubione. 
Najprostszy zamek, czyli taki, który można otworzyć jedynie przez naciśnięcie klamki, dla niewidomego stanowi dodatkowy problem. Trzeba najpierw odnaleźć drzwi, a na nich klamkę, co bez kontroli wzrokowej nie jest tak proste, jak dla ludzi widzących. 
Pisałem, że w niektórych sytuacjach konieczne jest wezwanie ślusarza. Dla niewidomych takimi ślusarzami są instruktorzy rehabilitacji, orientacji przestrzennej, czynności samoobsługowych, posługiwania się komputerem oraz inni specjaliści, a także sprzęt i pomoce rehabilitacyjne z udźwiękowionymi komputerami oraz innymi urządzeniami tego rodzaju włącznie. 
Należy też zauważyć, że niektórzy niewidomi używają łomu do otwierania drzwi, z którymi sobie nie radzą. Takimi łomami są ich postawy roszczeniowe, przekonanie, że wszystko im się należy, bo nie widzą i wymuszanie różnego rodzaju pomocy i świadczeń. Łomem jest też żebractwo i tyflocentryzm, czyli odnoszenie wszystkiego do własnej niepełnosprawności. Nie służy to dobrze ani im, ani drzwiom traktowanych takim łomem, czyli osobom i instytucjom, które mają zaspokajać ich wygórowane potrzeby. Rozbicie drzwi łomem, wprawdzie umożliwia przejście przez nie, ale tworzy kolejne problemy, zatrzaskuje kolejne drzwi. Wyłamane drzwi trzeba naprawić, ale tego większość ludzi samodzielnie nie potrafi. Potrzebna jest pomoc stolarza albo ślusarza, kiedy tylko zamek został rozbity. 
Niewidomy, który nachalnie wymusza zaspokajanie swoich potrzeb, często pozornie osiąga cel. Rozbija drzwi i otrzymuje to, czego się domagał. Fakt ten jednak tworzy nowe problemy, zatrzaskuje drzwi kontaktów z ludźmi, tworzy negatywną o nim opinię, prowadzi do izolacji społecznej. Potrzebny jest fachowiec, który potrafi pomóc naprawić to, co zostało popsute, naprawić rozbite drzwi do ludzi. 
Rozważania te są wstępem do bardziej szczegółowych opisów różnych sytuacji, do dobierania różnych kluczy do różnych zamków, oliwienia, oczyszczania z rdzy i kurzu, do osiągania samodzielności w różnych dziedzinach życia. 
Na pierwszy ogień spróbujmy się zastanowić, kto to jest niewidomy. Wbrew pozorom są to potężne wrota zamknięte na wiele skomplikowanych zamków. Jeżeli jednak nie spróbujemy ich sforsować, nie uda się nam przejść przez te wrota, nie uda nam się zrozumieć siebie, swoich ograniczeń i możliwości, a ludziom widzącym nie uda się zrozumieć osób niewidomych. 
 
Niewidomi za zamkniętymi drzwiami 
 
Właśnie za zamkniętymi drzwiami żyją niewidomi. Jacy oni są? Nie dowiemy się tego, jeżeli nie otworzymy drzwi do pomieszczenia, w którym się znajdują, a do tego potrzebny jest nam klucz, a może liczne klucze. 
Tymczasem niech nam wystarczy ten jeden, tj. wiedza, że niewidomi nie stanowią odrębnego gatunku ludzkiego i to pod żadnym względem nie są odrębną rasą. Niestety, często ludzie uważają, że jest inaczej i przypisują im różne cechy, dobre i złe, w zależności od ich postaw wobec osób niewidomych. 
Nie jest prawdą, że niewidomi mają wspaniały słuch muzyczny, chociaż są i tacy, którzy dysponują słuchem absolutnym. Nie jest prawdą, że niewidomi mają niezwykle czuły dotyk, węch czy inne zmysły. Można powiedzieć, że nawet ich zmysły częściej są mniej czułe niż ludzi widzących. Wynika to stąd, że niekiedy ten sam czynnik, który uszkadza wzrok, uszkadza również inne zmysły, np. dotyk. Tak jest z cukrzycą czy chorobami wirusowymi, na które mogą chorować kobiety w ciąży, np. z różyczką. Choroba taka może uszkodzić wzrok, ale może też osłabić słuch, dotyk, węch czy sprawność fizyczną. Tak samo zatrucia czy niektóre wypadki mogą powodować utratę wzroku, słuchu, powonienia. 
Jeżeli ktoś uważa, że niewidomi różnią się cechami psychicznymi, wyczulonymi innymi zmysłami, posiadaniem "szóstego zmysłu", sprawnością umysłową czy jakimikolwiek innymi cechami, których nie posiadają inni ludzie, albo posiadają je w mniejszym stopniu, zatrzaskuje niewidomym dodatkowe drzwi. Wstawia też dodatkowe zamki we drzwi już istniejące. 
Brak wzroku jest tylko jedną z cech, które charakteryzują człowieka. Takimi cechami są też: pochodzenie etniczne, rasa, kolor włosów i oczu, wykształcenie, wykonywany zawód i wiele innych. Ale trzeba wiedzieć, że wśród Polaków i ich sąsiadów, rudych i brunetów, chudych, grubych, wśród lekarzy, prawników i rolników są różni ludzie; dobrzy i źli, mądrzy i głupi, szlachetni i podli. Jacy więc są niewidomi? 
Na to pytanie jest tylko jedna prawdziwa odpowiedź - niewidomi są po prostu różni, podobnie jak pozostali ludzie. 
Niewidomi różnią się między sobą wzrostem, tuszą, cerą, kolorem włosów, charakterem, cechami osobowości, wyznawanymi normami etycznymi, światopoglądem, przekonaniami politycznymi, zdolnościami i wszystkimi innymi cechami, jakie można wymyślić. Wśród niewidomych są kobiety i mężczyźni, dzieci i dorośli, starzy, zdrowi i chorzy, inteligentni i upośledzeni umysłowo, silni i słabi, zaradni i niezaradni, uczciwi i krętacze, biedni i zamożni, weseli i smutni, abstynenci i pijacy, osoby szlachetne i przestępcy, a nawet zbrodniarze. Jaką tylko chcielibyśmy cechę rozpatrywać, znajdziemy ją u niewidomych, w dużym natężeniu lub w niewielkim, podobnie jak u pozostałych ludzi. 
A rozpatrując z drugiej strony - nie ma ani jednej cechy, poza utratą wzroku lub jego osłabieniem, która odróżniałaby niewidomych od ludzi widzących. 
Niewidomych łączy więc tylko utrata lub poważne uszkodzenie wzroku. Ta cecha nie określa jednak dokładnie osób, które nazywamy niewidomymi. Przede wszystkim prawnie, organizacyjnie i potocznie niewidomymi nazywamy również słabowidzących. Powinniśmy jednak wiedzieć, że czym innym jest nie widzieć zupełnie, a czym innym widzieć z ostrością dziesięciu procent, a nawet jednego procentu, może nawet ułamek procentu. 
Choćby tylko poczucie światła ma wielkie znaczenie psychologiczne, mimo niewielkiego praktycznego. Lokalizacja źródła światła stwarza niewidomemu znacznie większe możliwości, a zdolność widzenia kontrastowych kolorów, bieli i czerni oraz szarości ma duże praktyczne znaczenie, nie mówiąc już o psychologicznym. 
Jeżeli ostrość widzenia osoby słabowidzącej, którą nazywamy niewidomą, wynosi dziesięć procent, najczęściej może ona czytać i swobodnie poruszać się po znanych i nieznanych miejscach. 
Ograniczona ostrość widzenia jest tylko jednym z czynników różnicujących osoby, które prawnie i społecznie są uznane za niewidome. 
Innym, ważnym czynnikiem jest okres życia, w którym nastąpiła utrata wzroku. Jeżeli ktoś utracił wzrok do piątego roku życia lub urodził się bez możliwości widzenia czy z bardzo ograniczoną możliwością, uważany jest za niewidomego. Jeżeli wzrok utracił po piątym roku życia, jest osobą ociemniałą. Jest to ważne rozróżnienie. Osoby ociemniałe zachowują w pamięci obraz otaczającego świata. Wiedzą czym jest kolor, światło, gra cieni, czym perspektywa, jak wygląda twarz rozjaśniona uśmiechem i jak wykrzywiona gniewem. Osoby niewidome tego nie wiedzą, bo nie zachowały się w ich pamięci wrażenia i spostrzeżenia wzrokowe. Trudniej im rozumieć literackie opisy przyrody i potoczne rozmowy. Trudniej dobierać pod względem kolorystycznym części garderoby, a nawet schludny ubiór, bo nie zauważą plamy, kurzu na ubraniu itd. 
To rozróżnienie również nie wyczerpuje zróżnicowania osób ze względu na stan ich wzroku. Są osoby, które przy dobrym oświetleniu widzą całkiem nieźle, ale tracą tę zdolność wieczorem - kurza ślepota albo ślepota zmierzchowa. Są osoby, które mają poważne trudności z adaptacją wzroku do zmieniających się warunków oświetleniowych - przestają widzieć na dość długi czas po przejściu z jasno oświetlonego chodnika do pomieszczenia, w którym panuje mrok. Inne osoby po wyjściu z ciemniejszego pomieszczenia na ulicę zalaną światłem przestają widzieć cokolwiek. Następuje u nich olśnienie. 
Wiele osób ma ubytki w polu widzenia. Jedni widzą górą oka i muszą mocno pochylać głowę, żeby zobaczyć, co mają pod nogami. Inni widzą dołem oczu i wtedy muszą mocno zadzierać głowę, żeby widzieć, co się znajduje kilkanaście metrów przed nimi. Są osoby, które widzą lewą stroną lub prawą. Jedne mają uszkodzone widzenie centralne, inne obwodowe. W pierwszym przypadku nie widzi się tego, co znajduje się na wprost, w drugim z boków. W niektórych przypadkach pole widzenia jest poszatkowane na czynne i nieczynne fragmenty. Świat oglądany przy takich wadach różni się zasadniczo od tego, który widzą osoby posiadające dobry wzrok. 
Jeżeli ubytki w polu widzenia są bardzo duże, może wystąpić tzw. widzenie lunetowe. Ostrość widzenia w takim przypadku może być nawet stuprocentowa, lecz pole widzenia jest bardzo małe. W krańcowych przypadkach osoba z taką wadą wzroku ogląda otoczenie jak przez dziurkę od klucza. Przedmioty, które mieszczą się w tej dziurce widzi doskonale, a parę centymetrów w lewo, w prawo, w górę lub w dół nie widzi nic zupełnie. Takie widzenie, chociaż może bardzo dokładne, jest mało praktyczne. Można np. zobaczyć osobę znajomą, chcieć podejść do niej, ale przywitać kogoś obcego, bo osoba znajoma wypadła z pola widzenia. 
Jeżeli do tego dodamy oczopląs, krótkowzroczność i dalekowzroczność, trudności z akomodacją, czyli ograniczoną zdolnością przystosowania się oka do oglądania przedmiotów z różnych odległości, może jeszcze jakieś inne wady wzroku, będziemy mieli obraz zróżnicowania osób zwanych niewidomymi. Widzimy więc jasno, że cecha, która niby to jest wspólna dla niewidomych, wcale taką nie jest. 
Ważna jest również przyczyna i sposób utraty wzroku. W tym przypadku skutek może być identyczny, tj. utrata wzroku, ale psychiczny jego odbiór jest inny. 
Inaczej czuje się człowiek, który stopniowo traci wzrok na skutek choroby, niż ten, który traci go nagle w wyniku wypadku. Ten pierwszy stopniowo uczy się dobierać klucze do zatrzaskujących się kolejno drzwi i drzwiczek, uczy się posługiwać innymi zmysłami, przyzwyczaja się do coraz gorszego wzroku. Ten drugi od razu staje przed wszystkimi zatrzaśniętymi drzwiami, do których nie zna kluczy, ba, nawet nie wie, że takie klucze istnieją. 
Jeszcze w innej sytuacji psychicznej jest człowiek, który utraci wzrok, np. na skutek wypicia alkoholu metylowego lub na skutek samookaleczenia w więzieniu. W takim przypadku może występować poczucie winy i negatywne oceny ze strony najbliższych oraz obcych osób. To z kolei ma wpływ na jego zachowanie, na stosunki z ludźmi, na wstawienie w jego przestrzeń życiową wielu drzwi ze skomplikowanymi zamkami. 
Mam nadzieję, że wykazałem, iż nie można mówić o żadnych cechach wspólnych dla niewidomych. Każda próba ich etykietowania, klasyfikowania, przypisywania im jakichś cech charakteru, właściwości umysłu czy sprawności zmysłów nie ma realnych podstaw. 
Niezależnie od wielkiego zróżnicowania osób niewidomych, niezależnie od właściwości ich wzroku, każda wada wzroku, a zwłaszcza całkowity brak możliwości widzenia czegokolwiek, nawet najsilniejszego światła sprawia, że nie ma czynności, którą by niewidomi lepiej wykonywali niż ludzie widzący. Niektóre czynności mogą wykonywać równie dobrze, lepiej nie. Utrata bądź osłabienie wzroku w niczym im nie pomaga, a w wielu czynnościach przeszkadza. Trudniej im otworzyć każde drzwi, trudniej dobrać właściwy klucz. Niemniej ich możliwości są znacznie większe niż mogłoby się wydawać. Jest to wynikiem rehabilitacji, opanowania umiejętności wykonywania różnych czynności metodami bezwzrokowymi, stosowania sprzętu i pomocy rehabilitacyjnych, nauczenia się korzystania z informacji pozyskiwanych przy pomocy innych zmysłów, zwłaszcza słuchu i dotyku. 
Tak więc niewidomi są tacy sami jak społeczeństwo, w którym żyją. I nie może być inaczej. Człowiek jest istotą społeczną, kształtuje go kultura jego narodu i historia, środowisko, w którym żyje, rodzina, religia, literatura, film, telewizja, internet itd. Z drugiej strony, każdy z nas wpływa na innych i przyczynia się do kształtowania ich osobowości, mentalności i obyczajowości. 
Niewidomi są częścią cywilizacji, w jakiej się wychowują, częścią swojego narodu, lokalnej społeczności i rodziny. Mają podobne aspiracje życiowe, marzenia i dążenia, tyle że wszystko przychodzi im trudniej. Przed nimi więcej pozamykanych drzwi i więcej zamków je zabezpieczających. Mimo to mogą opanować metody ich otwierania, a przynajmniej wiele z nich. 
Jeżeli więc chcemy zrozumieć niewidomych, jeżeli niewidomi chcą zrozumieć siebie, muszą przyjąć, że są takimi samymi ludźmi jak inni, tyle że nie widzą lub mają bardzo osłabiony wzrok. Jest to podstawa ich rehabilitacji i społecznego funkcjonowania, czyli szerokiego otwarcia drzwi na świat i na ludzi. Muszą też uznać, że nie istnieją żadne cechy wspólne dla wszystkich osób nazywanych niewidomymi. Z pewnością na przykład ślepota medyczna albo inaczej ślepota czarna, jest cechą wspólną osób całkowicie niewidomych, tj. takich, którzy nie mają nawet poczucia światła. Takich osób jest jednak bardzo mało - pewnie mniej niż 2 procent osób uznawanych za niewidome. 
Tę samą prawdę muszą przyjąć osoby widzące, które pracują z niewidomymi, członkowie ich rodzin, sąsiedzi itd. Bez tego, zamiast ułatwiać im otwieranie coraz to nowych drzwi, będą wstawiać dodatkowe zamki do istniejących drzwi i zatrzaskiwać przed nimi te, które nauczyli się już otwierać. 
Bez wątpienia niewidomi nie stanowią odrębnego gatunku ludzkiego. Nie oznacza to jednak, że niepełnosprawność nie ma żadnego wpływu na ich zachowanie, psychikę, uspołecznienie i na pozostałe dziedziny życia. Tak poważna niepełnosprawność, jaką jest utrata wzroku, musi wywierać wpływ na wszystko, co dotyczy osoby poszkodowanej. Nie można jednak powiedzieć jednoznacznie, jaki to jest wpływ - negatywny czy pozytywny. Z pewnością może być i bywa zarówno negatywny, jak i pozytywny. Dla jednego brak wzroku jest czynnikiem mobilizującym do wysiłku, do chęci dorównania osobom widzącym, do jak najwyższego stopnia samodzielności. Dla innych niepełnosprawność jest usprawiedliwieniem bierności, gnuśności, rezygnacji z ambitnych dążeń do samodzielności. Jedni i drudzy wymagają odpowiednich narzędzi, kluczy do otworzenia drzwi przez tych ambitnych i kluczy do pobudzenia tych gnuśnych. To jednak będzie przedmiotem rozważań w przyszłości. 
Zastanowimy się również, czy niewidomi i osoby widzące z ich otoczenia przyjmują te prawdy, czy mają własne poglądy, czy uważają, że wszystko wiedzą i nie muszą korzystać z fachowej wiedzy, ani fachowej pomocy. 
 
 aaa 
2.8. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH 
Ocet - nie tylko siedmiu złodziei 
Jaga Praktyczna 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Ocet siedmiu złodziei to nie tylko synonimem złego humoru, ale niezwykle pożyteczny jest. A oto wygrzebany z anonimowej księgi pożytecznych rad wszelakich, przepis na "odstojnik" ziołowy. 
"Wziąć pączków świeżych piołunu wielkiego, piołunu małego, rozmarynu, szałwii, mićkiewu (mięty), ruty, każdego po łutów 3, kwiatu lewendowego łutów 4, czosnku pół łuta, dzięglu 2 łuty, tatarskiego ziela korzeń, cynamonu, goździków, muszkatołowych gałek każdego pół łuta, octu winnego najtęższy garniec. Te wszystkie preparata pokrajać, potłuc i w szklany gąsior z tym octem pomieszać, dobrze zawiązać pęcherzem i niech przez 12 dni na słońcu stoi. Tym się umywać, na czczo po łyżce co dzień zażywać. Nos i gębę tym nacierać i zawsze nosić w balsamce przy sobie, dla częstszej wąchania sposobności". Raczej trudno byłoby zgromadzić tyle różnorakich indygerencji, ale ocet i wodę w domu mamy, więc do dzieła: 
* WODA Z OCTEM (proporcje "pół na pół") 
- wymieszana w butelce ze spryskiwaczem świetnie usuwa tłuszcz oraz smugi z drzwiczek piekarnika oraz jego środka (wszystko osuszam papierowym ręcznikiem kuchennym), 
- roztwór ten także używam do mycia blatu kuchennego, okapu, zlewu oraz płyty ceramicznej, wnętrza lodówki, szafek kuchennych (niweluje to zapach), 
- w łazience preparat ten ma zastosowanie w myciu umywalki, baterii łazienkowych, kafelek, sedesu oraz wanny, 
- ocet i woda kilkakrotnie zagotowana w czajniku usuwa kamień, 
- woda i ocet świetnie myją panele podłogowe, pozostawiając lekko octowy zapach, który jednak szybko wietrzeje wypełniając pomieszczenie świeżością i czystością (w tym przypadku w proporcjach 2 (octu) do 4 (wody)), 
- myjąc okna pierwszą warstwę brudu zmywam ściereczką zamoczoną w wodzie z octem, jednak później stosuję preparaty przeznaczone do tej czynności osuszając szybę zmiętą gazetą, która nie pozostawia małych niteczek itp., 
- użyta do płukania woda z octem świetnie nabłyszcza przedmioty ze szkła, kryształu, porcelany, 
- gaza namoczona w occie świetnie usuwa kamień powstały na armaturze łazienkowej, 
- mieszanina octu i sody oczyszczonej nadaje się do udrożnienia i usunięcia nieprzyjemnego zapachu z rur (przez lejek do odpływu wody wlać 1/2 szklanki sody i szklankę octu - kiedy mieszanina przestanie się pienić, spłucz ją gorącą wodą z kranu, po kilku minutach zimną wodą), 
- umyte w occie, a następnie spłukane letnią wodą deski do krojenia używane w kuchni zostaną zdezynfekowane, a kwas octowy zabije bakterie, m.in. E. coli, Salmonella. 
 
Ocet sojusznik w walce z niechcianymi gośćmi: 
* MUSZKI OWOCÓWKI - napełnij słoik do połowy octem, zrób dziurki w pokrywce i zakręć go. Ustaw tam, gdzie latają muszki. 
* MOLE LUB INNE OWADY W KUCHNI - szybki sposób. Wlej do miseczki 1 1/2 szklanki octu z dodatkiem kilku kropli płynu do mycia naczyń. Wstaw na tydzień do szafki lub spiżarni. Po upływie tygodnia wyczyść szafki płynem do naczyń z woda, wyrzuć produkty mączne, umyj pojemniki. 
* OCHRONA PRZED PCHŁAMI I KLESZCZAMI ZWIERZĄT - w butelce ze spryskiwaczem zmieszaj pół na pół wodę i ocet, popryskaj zwierzę i rozetrzyj po sierści. 
Ale uwaga! Koty nienawidzą zapachu octu. 
* MRÓWKI - mieszanka taka działa również na nie - popryskaj koc na pikniku by pozbyć się niespodziewanych "gości". 
* MESZKI, MUCHY, KOMARY ORAZ INNE OWADY - zwab je do miseczki z octem winnym ustawionej w pobliżu np. ławki w ogrodzie. 
Ocet jest także podręcznym remedium na wiele plam i plamek: 
* ATRAMENT - polej plamę octem, następnie wetrzyj w nią pastę z 2 części octu i 3 części mąki ziemniaczanej, gdy pasta wyschnie upierz zaplamioną rzecz. 
* KREW - należy usuwać jak najszybciej. Polej plamę octem, odczekaj 10-15 minut, osusz. W razie konieczności czynność powtórz i natychmiast upierz. 
* POT I DEZODORANT - polej plamy octem, delikatnie poszoruj, następnie upierz. Plamy z POTU na kołnierzykach i mankietach - pozbędziesz się ich pocierając te miejsca pastą z 2 części octu i 3 części sody oczyszczonej, pozostawiając ją na godzinę i następnie piorąc koszulę. Czynność ta usuwa również plamy z PLEŚNI. 
* KREDKI - wyszoruj ubranie starą szczoteczką do zębów zamoczoną w occie. 
* COCA-COLA, FARBA DO WŁOSÓW, KECZUP - w ciągu 24h zmocz plamę octem i wypierz, do prania możesz dodać 1 lub 2 szklanki octu. 
* PIWO, POMARAŃCZE, SOKI OWOCOWE, CZARNA KAWA, HERBATA - namocz ubrudzona tkaninę w occie (mocno zaplamioną odzież zostaw na noc w roztworze 3 części octu i 1 części zimnej wody), wypierz. 
* W czasie prania warto także zaprzyjaźnić się z octem: 
Szklanka octu dodana do prania sprawi, że: tkaniny będą miękkie, wszelkie zarazki, bakterie zostaną zabite, świeżo ufarbowane tkaniny utrwalą kolor (szklanka dodana do ostatniego płukania), ubrania nie będą elektryzować się, czerwone oraz inne mocne kolory ubrań nie będą farbować podczas prania, jeśli tuż przed włożeniem do pralki namoczymy je w occie na 10-15 minut, 
- pożółkłe ubrania rozjaśnią się, jeśli namoczymy je na noc w roztworze z 12 części wody i 1 części octu, a następnego dnia upierzemy, 
- skarpetki będą białe - przygotuj w garnku szklankę octu i 1 1/2 litra wody i doprowadź do wrzenia, przelej roztwór do miski lub wiaderka, włóż skarpetki, zostaw na noc, następnie wypierz, 
- bawełniane i wełniane koce będą miękkie, jeśli do prania dodasz 2 szklani octu. 
UWAGA!!! Do namaczania, prania lub płukania nie wolno stosować octu winnego, gdyż może on plamić ubrania. Do tych celów nadaje się jedynie biały ocet spirytusowy. 
* Ocet się przyda też działkowiczom i ogrodnikom. 
- ocet 5 do 10 proc. można używać jako ŚRODKA CHWASTOBÓJCZEGO, uważając przy tym, by nie zniszczyć innych roślin ogrodowych, 
- RDZA, PLEŚŃ, CZARNE PLAMY - wymieszaj 2 łyżki octu jabłkowego w 2 litrach wody, wlej do butelki ze spryskiwaczem. Kiedy nasłonecznienie w ogrodzie jest niskie (poranek, późny wieczór) spryskuj rośliny, powtarzając do momentu zniknięcia problemu, 
CIĘTE KWIATY - wymienianie wody co kilka dni i dodawanie za każdym razem 2 łyżek octu i cukru przedłuży im życie. 
Warto mieć ocet w podręcznej szafce! 
 
aaa 
 3. NAUKA, OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
3.1. Wiosenne zapalenie spojówek i rogówki groźne dla wzroku 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-03-20 
 
 Nieleczone wiosenne zapalenie spojówek i rogówki może bardzo osłabić wzrok, a nawet prowadzić do ślepoty - przestrzegają okuliści. Choroba nasila się właśnie wiosną, w okresie pylenia roślin, dotyka przede wszystkim ludzi młodych, w wieku od 5 do 25 lat. 
- To schorzenie jest częstsze u pacjentów z atopowymi zmianami skórnymi i u chłopców. Przyczyna nie jest do końca poznana. Apelujemy do rodzin alergików, żeby zwracali uwagę na dzieci, zwłaszcza teraz, w newralgicznym okresie, czy nie trą oczu, czy oczy nie łzawią, czy dzieci nie skarżą się na pieczenie. Te objawy mogą być mało widoczne, dlatego zdarza się, że pacjent zgłasza się do lekarza dopiero wtedy, kiedy słabiej widzi - powiedziała PAP prof. Ewa Mrukwa-Kominek z Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. 
Nieleczone wiosenne zapalenie spojówek i rogówki uszkadza struktury oka, powodując powstanie owrzodzeń, trwałych blizn, a nawet perforacji, a w efekcie znaczne pogorszenie widzenia, a nawet utratę wzroku. W łagodniejszych stanach wystarczy leczenie kroplami nawilżającymi i przeciwalergicznymi, jeśli dochodzi do poważniejszych zmian konieczne są krople sterydowe, przyjmowane pod ścisłą kontrolą lekarza, bowiem niewłaściwie stosowane mogą też uszkadzać wzrok. 
Na wiosenne zapalenie spojówek i rogówki szczególnie narażone są osoby noszące soczewki kontaktowe, a także stosujące kosmetyki do makijażu. 
 
aaa 
3.2. Depresja może powodować pogorszenie widzenia 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-02-22 
 
Depresja może spowodować pogorszenie widzenia. Popularne powiedzenie, że ktoś "czarno widzi" ma podstawy medyczne. Również inne zaburzenia psychiczne przejawiają się nieraz problemami z widzeniem. Okulista kieruje wówczas pacjenta do psychiatry. 
O istotnej korelacji zaburzeń psychicznych z zaburzeniami wzroku przypomniała w przeddzień przypadającego w sobotę (23 lutego) Ogólnopolskiego Dnia Walki z Depresją okulistka z Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach dr hab. Dorota Pojda-Wilczek. 
- Zaburzenia psychiczne mogą doprowadzić do zaburzeń widzenia, które jest procesem mózgowym. Dlatego jeśli ktoś zaczyna źle się czuć, psychicznie jest mu źle, to zaczyna mieć problemy z widzeniem. Znane określenie, że ktoś "czarno widzi" ma podstawy medyczne. Mediatory przenoszące informacje o depresji są równocześnie niezbędne do funkcjonowania narządu wzroku. To np. serotonina, która nie tylko poprawia nastrój, ale i funkcję widzenia - powiedziała dr Pojda-Wilczek. 
- Leki przeciwdepresyjne, które pacjent bierze, mogą więc również poprawić jego percepcję wzrokową i dlatego tym bardziej jest wskazane, żeby takich pacjentów leczył psychiatra, chociaż często ktoś, kto przychodzi z zaburzeniami widzenia do okulisty bardzo źle reaguje na informację, że powinien się leczyć u psychiatry - podkreśliła. 
Również nerwica może dawać objawy pozornie wymagające interwencji okulisty, jak oczopląs czy zez. Zaburzenia widzenia mogą być też spowodowane przez zaburzenia emocjonalne i stres. Lekarze mówią wówczas o tzw. "ucieczce w chorobę". 
- Bardzo często spotykamy się szczególnie z dziećmi i ludźmi młodymi, którzy zaczynają źle widzieć, i trzeba to interpretować jako reakcję obronną organizmu na zbyt duże obciążenie np. natury emocjonalnej. Najczęściej mają źródło w braku miłości w rodzinie, braku samoakceptacji. To nie jest symulowanie choroby, to jest ucieczka organizmu, reakcja obronna przed chorobą - powiedziała Pojda-Wilczek. 
Kolejny problem to nadmierne obciążanie dzieci i młodzieży obowiązkami szkolnymi oraz pozaszkolnymi przez często bardzo troskliwych i starających się rodziców, którzy robią to, by maksymalnie wykorzystać ich potencjał i możliwości oraz zapewnić dobry start w życiu.Depresję może też wywołać informacja o grożącej pacjentowi utracie wzroku. Zdaniem dr Pojdy-Wilczek właściwie wszyscy pacjenci stający przed tak trudną sytuacją zmagają się z zaburzeniami tego typu. Okulista w takiej sytuacji powinien pomóc pacjentowi stworzyć nową perspektywę życiową - pokazać, że mimo ciężkiej sytuacji, w jakiej się znalazł, może realizować swoje życie i być szczęśliwy. 
Przy Polskim Związku Niewidomych istnieją grupy wsparcia, można też spotkać osoby, których życie jest pozytywnym przykładem radzenia sobie w tak trudnej sytuacji. 
 
aaa 
3.3. Kiedy większe ryzyko zwyrodnienia plamki żółtej? 
 
 Źródło: PAP-Nauka w Polsce/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-02-14 
 
Podwyższony poziom wysokoczułego białka C-reaktywnego (hsCRP) ma związek z większym ryzykiem rozwoju zwyrodnienia plamki żółtej - informują naukowcy, których wnioski ukazały się w piśmie JAMA Ophthalmology. 
Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (ang. age-related macular degeneration, w skrócie AMD) jest chorobą, w wyniku której dochodzi do uszkodzenia centralnej części siatkówki, gdzie znajduje się najwięcej fotoreceptorów. W środku pola widzenia pojawia się wówczas ciemna plama. 
 
Dr Vinod P. Mitta z Harvard Medical School w Bostonie (USA) porównał 674 pacjentów cierpiących na zwyrodnienie plamki żółtej z grupą kontrolną. W analizowanej grupie znalazły się osoby z suchą (najczęściej nieuleczalną) i wysiękową (mokrą) odmianą AMD. 
 
Badania potwierdziły, że osoby, u których występował wysoki poziom hsCRP znacznie częściej chorowały na zwyrodnienie plamki żółtej. 
- Dane te rzucają światło na mechanizmy leżące u podstaw powstawania zwyrodnienia plamki żółtej. W przyszłości mogą pomóc identyfikować osoby znajdujące się w grupie ryzyka, dla których korzystna byłaby zmiana stylu życia i regularne badanie oczu - mówi dr Mitta. 
Więcej: naukawpolsce.pap.pl 
 
aaa 
3.4. Cybernetyczne oko pomaga lekarzom i osobom sparaliżowanym 
 
 Źródło: PAP Nauka w Polsce/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-04-05 
 
Cyber-oko to aplikacja umożliwiająca m.in. śledzenie wzroku osoby pracującej przy komputerze. Pomaga w badaniu stanu świadomości pacjentów w stanie wegetatywnym, a sparaliżowanym umożliwia komunikację ze światem. Wynalazek naukowców z Katedry Systemów Multimedialnych Politechniki Gdańskiej wygrał plebiscyt na Polski Wynalazek 2013 roku. 
- To połączenie kilku technologii w jedną spójną całość. Rozwinęliśmy specjalne oprogramowanie do testowania stanu pacjenta, tak aby na podstawie ruchów gałek ocznych można było określić, na ile zachował on świadomość - wyjaśnia PAP prof. Andrzej Czyżewski, współtwórca cyber-oka. 
- Do tego systemu dodaliśmy kask encefalograficzny, który odbiera sygnały z powierzchni skóry głowy pacjenta. W tym przypominającym szum sygnale, nauczyliśmy się odczytywać intencje ruchu pacjenta. Terapeuta mówi do pacjenta, by poruszył prawą ręką - on oczywiście nią nie ruszy, bo jest bezwładny. Jednak możemy odczytać intencje jego ruchu i chęć poruszenia ręką. Znaczy to, że pacjent słyszy, że rozumie polecenie, ma wolę współpracy - dodaje naukowiec. 
 
Zespół pod kierunkiem prof. Czyżewskiego pracuje nad tym, aby na podstawie sygnałów z kasku EEG i cyber-oka pacjent mógł sterować komputerem tak jak ludzie zdrowi. Skupiając wzrok na jakiejś ikonce może otwierać programy, uruchomić internet, wysłać e-mail, włączyć światło czy ogrzewanie. 
Takie możliwości będzie miał już pacjent wybudzony ze śpiączki, ale uwięziony we własnym ciele, który do tej pory mógł co najwyżej mrugnąć okiem. 
- Okazuje się, że stymulacja substancjami aromatycznymi pomaga skoncentrować się osobom w śpiączce. Szczególnie silnie działa zapach cytryny. Nasz interfejs ma kilka substancji bazowych, które może ze sobą mieszać. Programujemy czas kiedy te substancje są emitowane, w jakiej proporcji je ze sobą mieszamy i stężenie substancji, którą wyemitujemy - opisuje badacz. 
 Na stałe w toruńskim Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym Fundacji "Światło" korzysta z tego urządzenia dziesięciu pacjentów. Są już nawet pierwsi pacjenci wybudzeni ze śpiączki, którzy pamiętają pracę na cyber-oku. 
Więcej: http://www.naukawpolsce.pap.pl/ 
 
 aaa 
3.5. Asystent osoby niepełnosprawnej 
 
 Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
 Data opublikowania: 2013-04-19 
 
1. O PROGRAMIE 
 
Program Asystent Osoby Niepełnosprawnej jest odpowiedzią na potrzeby niepełnosprawnych mieszkańców Wrocławia, ich rodzin i opiekunów. Powstał z inicjatywy Gminy Wrocław. Realizowany jest przez Fundację "Spokojna Jesień" w terminie od: 02.04.2013 do 31-12-2013 r. 
Usługa będzie realizowana przez Asystenta osoby niepełnosprawnej. Asystenci będą przydzielani osobom niepełnosprawnym, które chcą być aktywne. 
Nasz model Asystenta nie będzie wyręczał osób niepełnosprawnych, a jedynie będzie pomagał im w osiągnięciu samodzielności i niezależności. Asystenci kompensują mniejszą sprawność, zastępują dobry wzrok, funkcje poznawcze lub prowadzą wózek. Pomagają dotrzeć w wybrane miejsca. 
W zależności od preferencji i potrzeb klienta Program jest pomocą stałą lub doraźną. Dokładamy wszelkich starań, by pomagać również w sytuacjach awaryjnych i nagłych. 
Asystent pomoże: 
* w dojazdach w wybrane miejsca: praca, rehabilitacja, basen, szkoła lub uczelnia; 
* poznać Wrocław: odwiedzić muzeum, wystawę, teatr, kino, wybrać się na spacer; 
* spotkać się z ludźmi, znajomymi, przyjaciółmi, dobrze się bawić; 
* sprostać codziennym obowiązkom: sprawom urzędowym, zrobić zakupy, iść na pocztę, do lekarza; 
* nawiązać kontakt i współpracę z ośrodkami pomocy społecznej, organizacjami pozarządowymi oraz innymi instytucjami wsparcia osób niepełnosprawnych. 
Usługi realizowane są 5 dni w tygodniu od poniedziałku do piątków godzinach: od 8.00 do 21.00. 
 
2. WARUNKI REALIZACJI USŁUG 
 
Program skierowany jest do osób pełnoletnich, mieszkających we Wrocławiu. Warunkiem stałej współpracy z Programem jest posiadanie: orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany) lub grupy inwalidzkiej (I, II) lub orzeczenia o całkowitej/częściowej niezdolności do samodzielnej egzystencji/pracy. 
Usługa Asystenta Osoby Niepełnosprawnej realizowana jest na terenie Wrocławia. 
Jedno środowisko (rodzina) może korzystać z pomocy Programu do dwóch razy w tygodniu w podstawowym czasie usługi do 3 godz. 
Opłata za usługę pobierana jest przez Asystenta z góry za pokwitowaniem KP i wynosi 1 zł (jeden złotych). Jest to opłata jednorazowa i dobrowolna. 
 
3. JAK SIĘ ZGŁOSIĆ? 
 
Skontaktuj się z biurem Programu Asystent Osoby Niepełnosprawnej 
* TELEFONICZNIE:w godzinach od 12.00 do 17.30 
- tel. 71 78 67 068, w godzinach od 10.00 do 21.00 
- tel. 530 371 901, 
* MAILOWO: koordynator13@interia.pl 
* OSOBIŚCIE: ul. Hercena 13, 50-453 Wrocław, 
Biuro czynne jest od poniedziałku do piątku w godzinach od 12.00 do 17.30. 
Wszelkich niezbędnych informacji udzielą koordynatorzy Programu. 
Zapraszamy serdecznie ! 
Projekt współfinansowany jest przez Gminę Wrocław w ramach Programu Poprawy Jakości Życia Osób Niepełnosprawnych. 
Szczegółowy regulamin usługi dostępny jest na stronie: 
http://www.spokojnajesien.org/Asystent-osoby-niepelnosprawnej/ 
 
 *** 
 
Program skierowany jest do niepełnosprawnych mieszkańców Wrocławia. Informację o nim publikujemy po to, żeby niewidomi w innych miastach zainteresowali się możliwościami powołania podobnej usługi. Jeżeli władze okręgu PZN lub innego stowarzyszenia zainteresują się tą usługą, będą miały wzór i precedens. Powinno to ułatwić im starania. 
Wrocławski program ma charakter eksperymentu. W Warszawie natomiast działa już od ładnych kilku lat. 
Jest to bardzo potrzebna usługa. Niewidomym z Wrocławia życzymy, żeby pozostała u nich na stałe. Niewidomym z innych miast życzymy, żeby u nich też powołano taką usługę. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
3.6. Grmapa w wersji 0.92 do pobrania 
Grzegorz Złotowicz 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
 Data opublikowania: 2013-04-22 
 
Co nowego w wersji 0.92 z dnia 2013.04.22 ? 
 
* Zapisywanie zakładek: możliwość zapisania zakładek w formacie pliku bazy danych Loadstone - konfigurowana w menu Ustawienia: format zapisu zakładek. 
* Pobieranie map: informacje o ilości pobranych danych i prędkość pobierania są od teraz wyświetlane w okienku dialogowym. 
* Dodana możliwość anulowania procesu przyciskiem "Anuluj" lub klawiszem ESC. 
* Wyszukiwanie w bazie: możliwość anulowania długotrwałego wyszukiwania za pomocą przycisku Anuluj lub klawisza ESC. 
* Poprawiony błąd "invalid floating point operation", który pojawiał się przy przechodzeniu do niektórych miejsc na mapie. 
* Wybór punktu startowego: ustalony limit maksymalnej ilości 2000 punktów w wynikach wyszukiwania, co zauważalnie skraca wyszukiwanie i przetwarzanie wyników, gdy nie podano żadnych słów kluczowych. 
 
Program jak zwykle dostępny jest pod adresem: 
http://grmapa.loadstone-gps.pl/ 
 
 *** 
 
 Informację o tej mapie zamieściliśmy w sierpniowym wydaniu "WiM" z 2012 r. Ponieważ mapa jest doskonalona i można ją pobierać bez trudu, przypominamy informację o tym produkcie tyfloinformatycznym. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
3.7. Grmapa - gadająca mapa 
 
Źródło: http://grmapa.loadstone-gps.pl/ 
 
Grmapa to program komputerowy umożliwiający bezwzrokowe przeglądanie map terenu, dzięki zastosowaniu dźwięku i tekstu zamiast obrazu do prezentowania informacji geograficznych. 
Program działa w środowisku Windows, do pracy wymaga zainstalowanej w komputerze karty dźwiękowej oraz oprogramowania czytającego ekran dla osób niewidomych: aktualnie Grmapa komunikuje się z NVDA, Jaws for Windows, oraz Window-eyes, albo - jeśli żaden z powyższych nie jest uruchomiony - teksty wypowiadane są przez domyślny syntezator Sapi5. 
Po zainstalowaniu Grmapy, potrzebne są mapy wybranych terenów, które można pobrać po uruchomieniu programu. 
Plik mapy zawiera informacje geograficzne o terenie, które można podzielić na trzy kategorie: punkty, linie i obszary. 
Punkty to najczęściej adresy, skrzyżowania ulic, oraz tzw. poi, czyli punkty zainteresowania: urzędy, banki, restauracje, sklepy itd. 
Linie to ścieżki, ulice, tory kolejowe i tramwajowe, granice dzielnic i województw, rzeki itd. 
Obszary to np. lasy, jeziora, większe rzeki, czasem inne tereny np. duże parkingi, fabryki, budynki itd. 
Wirtualna przestrzeń wczytanego terenu, to obszar, który można porównać do gigantycznej szachownicy - każde jej pole to kwadrat o boku 10 metrów. Użytkownik zwrócony jest twarzą na północ, ruch strzałką kursora przenosi do sąsiedniego pola w wybranym kierunku, czyli powoduje skok o 10 metrów: strzałka w górę - na północ, strzałka w lewo - na zachód, strzałka w prawo - na wschód, a strzałka w dół - na południe. Zarówno kierunek użytkownika, jak rozmiar jednego pola, można zmieniać w trakcie przeglądania mapy. 
Przestrzeń w promieniu kilku pól od pozycji użytkownika jest ilustrowana dźwiękami: obiekty słyszane po lewej stronie znajdują się w lewo od użytkownika, obiekty słyszane po prawej - znajdują się w prawo. Im cichszy dźwięk, tym dalej znajduje się obiekt. Ponadto, obiekty znajdujące się z tyłu, są prezentowane nieco niższym dźwiękiem od pozostałych, co wprowadza dodatkowy wymiar w odbiorze przestrzeni, choć jego wychwycenie może wymagać pewnej praktyki w korzystaniu z programu. 
Nazwa obiektu na aktualnym polu wypowiadana jest automatycznie przez używany program czytający ekran, a jeżeli sama nazwa mówi nam zbyt mało, za pomocą spacji możemy uzyskać dodatkowe informacje, m.in. typ obiektu, oraz miasto i województwo, w którym się on znajduje. 
Jeżeli znajdujemy się na linii np. drodze, automatycznie wypowiadany jest kierunek tej linii, który w każdej chwili możemy powtórzyć klawiszem slash "/". 
Program wypowiada nazwę aktualnego obiektu, a słyszymy dźwięki obiektów w promieniu kilku pól, jeżeli jednak chcemy zorientować się w nieco dalszej okolicy, również mamy taką możliwość za pomocą odpowiednich poleceń z menu Nawigacja, albo klawiszy skrótu: p - punkty w okolicy, k - skrzyżowania w okolicy; l - linie w okolicy, o - obszary w okolicy. 
Okolica w tym przypadku jest pojęciem względnym, przy małym rozmiarze pola będzie to kwadrat o boku kilkuset metrów, przy dużym rozmiarze pola - kilkuset kilometrów. 
Szczegółowy opis wszystkich funkcji programu, z którym warto zapoznać się po instalacji, dostępny jest w podręczniku użytkownika, otwieranym z menu Pomoc, albo klawiszem skrótu F1. 
Podziękowania dla Tadeusza z zespołu UMP, który udostępnił miejsce na swoim serwerze i opracował proces automatycznego generowania map dla Grmapy z aktualnych źródeł UMP, każdy użytkownik programu może od tej pory codziennie korzystać z najnowszej wersji map. 
Dzięki Mikołajowi Rotnickiemu hosting programu znajduje się na serwerze loadstone-gps.pl, a szczególne podziękowania należą się również zespołowi projektu www.ump.waw.pl za najlepszą otwartą mapę Polski, na podstawie której generowane są pliki map dla programu. 
 
 *** 
 
Pod adresem: 
http://grmapa.loadstone-gps.pl/ 
można pobrać informacje o wszystkich udoskonaleniach wprowadzonych począwszy od wersji 0.6. Stanowią one dalszy ciąg powyższego tekstu. 
(przypis redakcji "WiM") 

 aaa 
3.8. Europejska karta osoby niepełnosprawnej 
 
Źródło: http://jankozlowski.pl 
 
26.03.2013 r. w Brukseli odbyło się międzynarodowe seminarium "Mobility of disabled persons-more choices, more jobs, more Europe", na temat usuwania barier w mobilności osób niepełnosprawnych w Unii Europejskiej. 
Inicjatorem wydarzenia był poseł do Parlamentu Europejskiego Jan Kozłowski. Seminarium współorganizowane było przez Państwowy Fundusz Osób Niepełnosprawnych oraz wspierane przez sejmową Komisję Polityki Społecznej i Rodziny. Przedmiotem seminarium było efektywne usuwanie barier, nie tylko fizycznych i mechanicznych, ale także biurokratycznych, ograniczających mobilność osób niepełnosprawnych, ich możliwości kształcenia i pracy zagranicą oraz dostęp do dóbr kultury. 
Dyskusja skupiła się przede wszystkim nad możliwością wprowadzenia Europejskiej Karty Osób Niepełnosprawnych. 
- Bariery, które napotykają osoby niepełnosprawne,, utrudniają im pełne uczestnictwo w życiu społecznym i gospodarczym. Pełne uwolnienie potencjału tej ogromnej grupy Europejczyków to kwestia kluczowa dla zapewnienia im odpowiedniego poziomu życia, ale także dla rozwoju Europy w każdym wymiarze. Wierzę, iż wprowadzenie Europejskiej Karty Osób Niepełnosprawnych byłoby ważnym krokiem w tym kierunku- powiedział poseł do Parlamentu Europejskiego Jan Kozłowski. 
Seminarium było okazją do wymiany poglądów pomiędzy Komisją Europejską, która pracuje nad utworzeniem Europejskiej Karty Osób Niepełnosprawnych, przedstawicielami organizacji działających na rzecz osób niepełnosprawnych oraz samymi niepełnosprawnymi. 
Przedstawiciel Komisji Europejskiej, Johan Ten Geuzendam podkreślał konieczność zaangażowania w projekt zarówno instytucji europejskich, jak i państw członkowskich. Pozytywnym sygnałem jest fakt, iż zdecydowana większość państw jest zainteresowana wprowadzeniem tego typu ułatwień w mobilności. - Nie chodzi tu o wprowadzanie nowego, europejskiego kanonu przywilejów dla osób niepełnosprawnych, a jedynie o możliwość ogólnoeuropejskiego uznania ich niepełnosprawności i tym samym umożliwienie korzystania z praw przynależnych osobom niepełnosprawnym w danym państwie członkowskim. 
- Jestem przekonany, iż wprowadzenie takiej karty w sposób istotny zwiększyłoby mobilność osób niepełnosprawnych w Unii Europejskiej. - powiedział poseł na sejm RP Marek Plura. 
Organizacje reprezentujące osoby niepełnosprawne podkreślały też szczególnie trudną sytuację osób niepełnosprawnych na rynku pracy, którą dodatkowo pogarsza obecny kryzys ekonomiczny. Obecnie poziom bezrobocia wśród niepełnosprawnych sięga 40%. Przyjęcie karty mogłoby okazać się pomocne między innymi dla pracodawców, dzięki ułatwieniu w rekrutacji i szkoleniach. 
Podczas seminarium zrodziła się koncepcja przygotowania raportu Parlamentu Europejskiego z inicjatywy własnej, jak również pisemnej deklaracji Parlamentu Europejskiego na ten temat. 
Mówcami na seminarium byli Johan Ten Geuzendam, przedstawiciel Komisji Europejskiej, Carlotta Besozzi, dyrektor European Disability Forum, Marian Harkin, posłanka do Parlamentu Europejskiego, Sałwomir Piechota, poseł na Sejm RP oraz Anna Ludwinek, przedstawicielka Eurofound. 
W seminarium uczestniczyło wielu gości, reprezentujących Komisję Europejską, Parlament Europejski, placówki dyplomatyczne, organizacje działające na rzecz osób niepełnosprawnych, parlamenty narodowe, biura regionalne i media". 
-- 
 
aaa 
 4. ROZMOWA MIESIĄCA 
Z Marią Marchwicką rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 1) 
 
Źródło: Publikacja własna "	WiM"	 
 
S.K. - Jesteś kobietą, nie mogę więc powiedzieć, jak długo się znamy. Mogę tylko ujawnić, że sporo lat upłynęło od obozu w Zdworzu dla młodzieży uczącej się, na którym spotkaliśmy się pierwszy raz. 
 
M.M. - Nie zauważyłam upływu czasu. 
 
S.K. - Spotykaliśmy się przy różnych okazjach, ale na łamach "Wiedzy i Myśli"	 jeszcze nie. 
 
M.M. - Owszem, spotkanie nastąpiło za sprawą publikowanych moich tekstów. 
 
S.K. - Tak, Twoich publikacji było i, mam nadzieję będzie, wcale niemało. To jednak inna sprawa. Występowałaś, że tak powiem, solo. Teraz nasze spotkanie obserwować będą czytelnicy, więc musimy uważać. Uśmiech. 
 
M.M. Czyżby czytelnicy WiM byli nieprzyjaźni pismu? Sądząc po reakcjach jest odwrotnie. 
 
S.K. - Gdyby było inaczej, nie poświęcałbym temu tyle czasu i wysiłku. Mówmy jednak o Tobie, bo to Twoich spraw dotyczy rozmowa. Jesteś osobą słabowidzącą. Powiedz, jaki jest stan Twojego wzroku. 
 
M.M. - Może mniej niż słabowidzącą, ze szczątkowym widzeniem w jednym oku. 

S.K. - Wiem, że wzrok utraciłaś w znacznej części, na skutek wypadku. Powiedz nam, co to był za wypadek. 
 
M.M. - Robiłam doświadczenie za które p. Nobel ustanowił nagrodę, to znaczy chciałam się przekonać, czy istotnie nitrogliceryna jako ester ładnie pachnie. I owszem, przekonałam się, że tak jest, ale za cenę prawie utraty wzroku. 
 
S.K. - Czyli coś jest z prawdy, że ciekawość jest drogą do piekła. Ale czy od tej pory Twój wzrok utrzymuje się na stałym poziomie, czy się pogarsza. A może się poprawia? Uśmiech. 
 
M.M. - Inni mówią, że ciekawość jest drogą do wiedzy. Wolę to stwierdzenie. Jeśli chodzi o stan mojego wzroku, to pogorszył się, szczególnie w zakresie widzenia centralnego. 
 
S.K. - To już wiemy jak było i jak jest z Twoimi możliwościami widzenia. Teraz powiedz nam, jak wyglądała Twoja droga do wiedzy, do jakich szkół uczęszczałaś - jaka była szkoła podstawowa, ogólnodostępna czy specjalna? 
 
M.M. - Wypadek zdarzył mi się w pierwszej klasie liceum. Po zakończeniu długiego procesu leczenia oczu dzięki szczęśliwemu przypadkowi, który nazywał się p. Henryk Zaganiaczyk - kierownik poznańskiego okręgu PZN udało mi się podjąć dalszą naukę w liceum w Kórniku k. Poznania. Pan Henryk zrobił co było w jego mocy, a nawet więcej, aby mi naprawdę pomóc. To on przekonał kuratorium, dyrektora liceum, załatwił całościowe utrzymanie internatowe. To p. Henryk starał się nam uczącym się i studiującym "przychylić nieba"	. Zachowałam go we wdzięcznej pamięci. 
 
S.K. - O ile się nie mylę, pan Henryk Zaganiaczyk nie był zbyt wysoko edukowany. Jeżeli tak było, jego stosunek do uczących się i udzielana im pomoc zasługuje na tym większy szacunek. Czy również tak oceniasz jego postawę wobec młodzieży z uszkodzonym wzrokiem i do ich nauki? 
 
M.M. - Tak, Pan Henryk wypożyczył nam magnetofon będący własnością okręgu, po to aby można było nagrywać materiał do egzaminu. Szczególnie błogosławili go za ten gest prawnicy mający do zapamiętania tony przepisów. 
 
S.K. Jak sobie radziłaś w liceum? 
 
M.M. - Samodzielnie nauczyłam się brajla, nota bene z dość nudnego podręcznika oraz jakiej takiej orientacji w nowej sytuacji. Nie organizowano specjalistycznych kursów, więc nie miałam wyboru, musiałam sama się zakrzątnąć. Maturę pisałam brajlem. A jak sobie dawałam radę? Na szczęście ratowała mnie dobra pamięć i lekkość pióra. Ja pomagałam pisać wypracowania, a w zamian czytano mi materiał lekcyjny. 
 
 S.K. - Jeszcze raz potwierdza się prawidłowość, że łatwiej jest korzystać z pomocy, jeżeli można jej również udzielać. 
Mamy maturzystkę. Cóż robi nasza abiturientka ze świadectwem maturalnym w kieszeni? 
 
M.M. - Złożyłam dokumenty na wydział prawa, ale gdy okazało się, że w komisji egzaminacyjnej zasiada prof. Ziębiński "Gandhi"	 zdeklarowany antyfeminista, literalnie stchórzyłam. Nie mogłam sobie pozwolić na luksus niedostania się na studia. Jako niewidoma nie miałam komfortowej sytuacji w domu. Studia były moją jedyną szansą. W panice przeniosłam dokumenty piętro niżej, do dziekanatu filologii polskiej. Egzamin wstępny zdałam bez problemu. 
 
S.K. - Na filologii polskiej trzeba bardzo dużo czytać. Jak sobie radziłaś z masą lektur? 
 
M.M. - Tu zaczęły się schody. Nie potrafiłam się systematycznie uczyć i nie posiadałam pomocy technicznych, typu magnetofon, a moja technika pisania brajlem była na miernym poziomie. Pierwsze kolokwium oblałam koncertowo. Na następnym zniesmaczony wykładowca zauważył, "pan Kaziow w przeciwieństwie do pani jest zawsze wzorowo przygotowany". Zawrzałam z gniewu, dlaczego mi wytyka tego Kaziowa, tego wzorcowego niewidomego, przecież ja jestem sobą a nie Kaziowem. Ale potem ochłonęłam i się zreflektowałam. Michał Kaziow, student czwartego roku, niewidomy i bez obu rąk. Wzrok i ręce stracił w trakcie działań wojennych, a więc znalazł się w nieporównanie gorszej sytuacji ode mnie. Ta refleksja mnie otrzeźwiła, poczułam się nieswojo, przecież byłam w znacznie lepszej sytuacji od Michała. Powoli zorganizowałam sobie siatkę lektorów, z czasem nadrobiłam straty i częściowo dorównałam mojemu sympatycznemu i dzielnemu koledze. 
 
S.K. - Uważam, że przykład odgrywa wielką rolę w rehabilitacji niewidomych, zwłaszcza żywy człowiek. Dlatego tak ważne jest, żeby w szkołach dla niewidomych i słabowidzących pracowali również niewidomi nauczyciele. Jakie jest Twoje zdanie na ten temat? 
 
M.M. - Myślę analogicznie, szkoda, że dyrekcje szkół mają odmienne zdanie. Swego czasu wysłałam dokumenty do jednej ze szkół a miałam już zawodową praktykę i osiągnięcia. Mimo to otrzymałam kuriozalną odmowę. Nie wiem, czy nagroda Nobla byłaby legitymacją do zatrudnienia mnie. 
 
S.K. - Wiem, że pracowałaś na uczelni. Zanim jednak przejdziemy do pracy zawodowej, spróbuj porównać obecne warunki studiowania naszej młodzieży z tymi, w których Ty studiowałaś. Wówczas nie było pełnomocników ds. studentów niepełnosprawnych, komputerów, lektur i czego jeszcze? Twoje studia, praca na uczelni i znajomość problematyki oraz wielu niewidomych i słabowidzących sprawiają, że to porównanie może być bardzo interesujące i pouczające. 
 
M.M. - Nie chcę się stroić w togę bohaterskiego Katona, ale istotnie miałam do dyspozycji tylko papier brajlowski i tabliczkę z rysikiem, w końcówce studiów wypożyczony nieporęczny i wielki magnetofon szpulowy "Melodia". Niemniej udało mi się zrobić prawie równolegle dwa fakultety - jako drugi socjologię, ponieważ liczyłam, że mając dwie specjalizacje mam większe szanse na znalezienie pracy. 
 
 S.K. - Czy Twoje oczekiwania się spełniły? Czy socjologia ułatwiła Ci znalezienie zatrudnienia? 
 
M.M. - Socjologia dala mi pewną wiedzę o mechanizmach leżących u podstaw procesów społecznych. Absolwenci tego kierunku byli postrzegani nieufnie. Znali bowiem tajniki pomiaru i interpretacji zjawisk, które byłoby wygodnie zamieść pod dywan. 
 
S.K. - Jak już wiemy, byłaś i jesteś osobą słabowidzącą. Czy miałaś na studiach jakieś przykrości z tego tytułu? Jak układały się Twoje stosunki z koleżankami i kolegami? 
 
M.M. - Nie najlepiej. Byłam chodzącym kompleksem z powodu blizn powypadkowych na twarzy i biednego odzienia. A to nie przysparza towarzystwa. Szkoda, że wówczas nie było lumpeksów. Dlatego z utęsknieniem czekałam na zgrupowania uczącej się młodzieży organizowane przez PZN, bo tu wtapiałam się w tłum. 
 
 S.K. - Wysoko sobie cenię udział w tych obozach. Stwarzały one znacznie więcej możliwości, niż tylko wtopienia się w tłum. Czy podzielasz ten pogląd? 
 
M.M. - Dla mnie był to odpoczynek od codzienności, poza tym ceniłam zajęcia rehabilitacyjno-rekreacyjne, wędrówki i wspólne czytanie książek. 
 
S.K. - Wracając jednak do Twoich studiów, może pamiętasz jakieś interesujące przygody czy nieporozumienia, które wynikały z tego, że słabo widziałaś? 
 
M.M. - Oprócz tego, że funkcjonowałam jako "ta niewidoma" zamiast mego imienia. 
 
S.K. - Niestety, często zamiast imienia i nazwiska mamy pseudonim - niewidomy/niewidoma. Właśnie z tego powodu nasze zachowania idą na rachunek wszystkich niewidomych. Jest to paskudne, ale tak jest. Czy widzisz jakiś sposób przeciwdziałania temu zjawisku? 
 
M.M. - Nie ma recepty. Dysonans poznawczy każe ludziom uogólniać imając się cech zewnętrznych, najbardziej rzucających się i najbardziej rozpoznawalnych. Moi znajomi często mnie informują, że widzieli takiego wysokiego, tęgiego, łysego etc. niewidomego i dziwią się, że ten opis nic mi nie mówi. 
 
S.K. - Wracamy do Twoich spraw. Ukończyłaś studia i co dalej? Gdzie podjęłaś pierwszą pracę? 
 
M.M. - Gdy jakoś okrzepłam na studiach, nabrałam wiatr w żagle i zostałam naukową stypendystką. Zaproponowano mi nawet asystenturę, niestety, Warszawa do której się przeniosłam ze względu na drugi kierunek studiów, była meldunkowo zamkniętym miastem. Musiałam szukać szczęścia na prowincji. Moja pierwsza praca to "Społem" WSS analiza rynku. Musiałam się bardzo starać, całe szczęście, że na socjologii nauczyłam się nieźle metod statystycznych. Muszę przyznać, że byłam ciekawskim człowiekiem i szybko nudziła mnie rutyna. Poszukiwałam ciągle czegoś nowego. Czego ja zawodowo nie robiłam - poznałam dogłębnie spółdzielczy handel, płace, sprawy pracownicze, działalność samorządową, pracę dziennikarza, nauczyciela kontraktowego i wreszcie pracownika naukowo-dydaktycznego. 
 
S.K. - Jakie były warunki pracy? Jaki stosunek do Ciebie jako osoby wykształconej? 
 
M.M. - Warunki pracy miewałam różne, a i stosunek do mnie bywał zróżnicowany - od podziwu, że taka dzielna i kompetentna do jawnej bądź ukrytej wrogości z powodu niepełnosprawności. Ale najmniej dobrze wspominam epizod pracy w spółdzielni niewidomych. Tu najdotkliwiej ujawniła się wrogość do "wykształciucha", a po obronie dysertacji doktorskiej mój szef postanowił mnie brzydko, ale skutecznie wyeliminować. 
 
S.K. - Czyżby sprawdzała się teoria Darwina, że najostrzejsza walka o byt toczy się w obrębie jednego gatunku? Jakie są Twoim zdaniem przyczyny niechęci niektórych ówczesnych decydentów do wykształconych niewidomych? 
 
M.M. - Sądzę, że sytuacja się nie zmieniła i dotyka nie tylko niewidomych. Lęk o posiadaną pozycję, władzę, znaczenie, choćby to minimalnie wyrastające ponad. Jest to bardzo symptomatyczne dla naszego gatunku. 
 
S.K. - Powiedz jeszcze, z której dziedziny pisałaś pracę doktorską? 
 
M.M. - Zaczęło się niefortunnie. Zdałam na studia doktoranckie w ówczesnej Wyższej Szkole Ekonomicznej. W momencie ich rozpoczęcia trafiłam po raz kolejny na operację okulistyczną, w następstwie której na dłuższy czas zostałam wyłączona z aktywności. Miałam zbyt wiele zaległości. Zdecydowałam się na tryb zaoczny, ale dysertację obroniłam z socjologii imprez masowych. 
 
S.K. - Tak więc bez żalu pożegnałaś Spółdzielnię i co dalej? 
 
M.M. - Rozstanie ze spółdzielnią przypłaciłam zawałem, a mój dawny szef nadal starał się "ubarwiać" mi życie telefonicznymi donosami do nowego pracodawcy. Na szczęście został przez niego potraktowany tak, jak na to zasłużył. 
 
S.K. - O Twojej nowej pracy porozmawiamy za miesiąc. Tymczasem dziękuję i do spotkania na łamach "WiM" w czerwcu. 

aaa 
 5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
5.1. Jeszcze o niewidomych 
Piotr Stolarczyk 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Czytam sobie "WiM" i tak dumam, o co te spory i sprzeczki w sprawie niewidomych. Wprawdzie jak cię widzą, tak cię piszą i chyba do tego przysłowia należy sprowadzić dyskurs dr. St. Kotowskiego z p. Z. Ratek. Ale do rzeczy. W artykule "To gdzie tu przymus reprezentowania?" zamieszczonym w kwietniowym "WiM" Stanisław Kotowski pisze, że konieczność reprezentowania zobowiązuje nas do takich zachowań, które nie wzmacniają negatywnych stereotypów. "Oczywiście, nie mamy wpływu na zachowanie niewidomych żebraków czy innych, których zachowanie nie jest godne człowieka, a tacy też są wśród niewidomych. Nie mamy też wpływu na ludzi "przedsiębiorczych", którzy organizują restauracje czy przyjęcia w ciemnościach. Nie musimy jednak współpracować z nimi w tym zakresie". 
Trudno współpracować z niewidomym żebrakiem, który wie swoje, ale też nie widzę niczego złego we współpracy z właścicielem "Ślepej krowy", który da mi pracę i zarobek za kelnerowanie w ciemności. I wolę to, niż "godne" siedzenie na socjałce. Siedzenie na socjałce z godnością niewidomego, który nie bierze udziału w ciemnych, bo prowadzonych w ciemnym w ciemności interesach... 
St. Kotowski sądzi niejako z góry, że organizatorzy wszystkich działań w ciemnościach zakładają, że niewidomy i człowiek widzący w ciemnościach czują się jednakowo. Wątpię czy akurat takie założenie im przyświeca, może jedynie tylko takie, że warto wejść w skórę bliźniego, choćby po to, by wyobrazić sobie choć troszeczkę jak to jest. A jeśli już o czymś wiemy chociaż troszkę, to i bardziej ze zrozumieniem spojrzymy na człowieka z białą laską, bo faktycznie, może rąbnąć w słup postawiony na środku chodnika, albo zejść na środek jezdni, bo krawężników nie ma. Jasne, że to tylko namiastka wiedzy, ale zawsze to jakaś wiedza... 
St. Kotowski podając przykłady działania stereotypu odwołuje się do wrażeń osób, które miały z niewidomymi powierzchowny kontakt (dziennikarz i rachmistrz spisowy). Ludzie ci posiadali zakodowany gdzieś tam w pamięci obraz wyplatacza koszyków, bo akurat innych niewidomych nie znali. Natomiast jeżeli spotkają i żebraków i eleganckich specjalistów czy rzetelnych pracowników, to wizerunek znormalnieje bez potrzeby reprezentowania i bez poczucia przymusu bycia na cenzurowanym. 
Pisze p. Stanisław, że "niewidomi nie są monolitem, ale to my o tym wiemy, a nie wszyscy, których spotykamy". Rozbawiło mnie to stwierdzenie, bo przecież jest to oczywiste, że skoro ludzie się różnią między sobą, to niewidomi też, choćby tuszą, wysokością, wiekiem, kolorem włosów i płcią. A poza tym jedni są ubrani tak, inni siak, ktoś chodzi pewnie, a ktoś inny drobi kroczki. 
I niezależnie czy będziemy toczyć boje o ślepe krowy, teatr w ciemności, czy inne pomysły z udziałem niewidomych, warto pamiętać, że żarliwe pisanie o niszczonej godności niewidomych, co czyni nieodmiennie p. J. Ogonowski niczego nie zmieni ani w sytuacji niewidomych, ani w podaży pracy. Więc zamiast dumać i pochylać się nad naszą niewidomą dolą, spróbujmy lepiej zapoczątkować dyskusję, co zrobić, aby niewidomi pracowali i to pracowali godnie. 
 
aaa 
5.2. Czy faktycznie biorą niewidomych na świadków? 
Inga Kruk 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Bardzo lubię oglądać popularny serial policyjny W11. W odcinku wyemitowanym 2 kwietnia kluczową rolę odegrał niewidomy świadek. 
Odcinek taki jak jeden z wielu - zamordowano człowieka, a para policjantów prowadziła śledztwo w celu znalezienia zabójcy. Szukając przypadkowych świadków zdarzenia nasi policjanci trafiają do niewidomej kobiety, którą zarejestrowała kamera z bankomatu znajdującego się w pobliżu miejsca zdarzenia. W czasie popełnienia zbrodni kobieta pobierała w bankomacie pieniądze. 
Policjanci, jak to w serialach, byli dla niej bardzo mili i dali jej do odsłuchania próbki głosów mężczyzn podejrzanych o zabójstwo. Niewidoma kobieta rozpoznała po głosie człowieka, który faktycznie okazał się winny zbrodni. 
Nie wierzę, żeby w rzeczywistości policja chciała rozmawiać z niewidomym i uznać go za wiarygodnego świadka. Skoro dla większości ludzi widzących niewidomy to to samo co głuchy lub niedorozwinięty, to czemu policjanci nie mieliby myśleć o niewidomych podobnie jak reszta społeczeństwa. 
Z drugiej strony nasz filmowy świadek utrwala stereotyp niewidomego, który dysponuje cudownym słuchem. 
W rezultacie nie wiem, czy mam się cieszyć "sukcesem" niewidomej i policji, czy nie. 
 
aaa 
5.3. Pedagog: dzieci z dysfunkcją wzroku powinny uczyć się w specjalnych szkołach 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-04-11 
 
Dzieci z dysfunkcją wzroku powinny uczyć się w specjalnych dla nich szkołach, które zapewniają im odpowiedni rozwój - uważa pedagog i dyrektor krakowskiego Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących. 
 
Zdaniem Barbary Planty, dyrektor placówki, dzieci z dysfunkcją wzroku nie powinny chodzić do szkoły powszechnej. 
- W takiej placówce ogólnodostępnej dobrze poradzi sobie tylko dziecko mające duże możliwości intelektualne i bardzo dobre oparcie w rodzinie - podkreśliła. Jak dodała, najmłodsi z dwóch powodów nie trafiają do szkół dostosowanych do ich potrzeb. 
Po pierwsze, poradnie i szkoły masowe nie zawsze informują o możliwości posłania dziecka do takiej szkoły. 
Po drugie, odstrasza przymiotnik "specjalny" w nazwie placówki, który wielu rodzicom kojarzy się z upośledzeniem umysłowym i niesłusznie budzi obawy. 
- Przecież nie takimi placówkami są ośrodki dla niewidomych i słabowidzących. Realizujemy program szkoły ogólnodostępnej - zapewniła Planta. 
W szkołach powszechnych rówieśnicy często gorzej traktują niedowidzącego kolegę. Natomiast nauczyciele dają mu na ogół taryfę ulgową, łagodniej oceniają, chronią, ponieważ uważają, że jego możliwości fizyczne i intelektualne są ograniczone. 
- Często, gdy rodzic decyduje się przenieść dziecko do naszej szkoły, to okazuje się, że nie potrafi ono pisać i czytać, bo w szkole masowej wszystko zaliczało ustnie. Uczeń jest niesamodzielny. Czuje się niedowartościowany przez dorosłych, a także sam nie wierzy w swoje możliwości - zauważyła Planta. 
Zdaniem dyrektor, w kraju jest kilkuset uczniów niewidomych oraz kilka tysięcy słabowidzących. 
- Trudno dokładnie określić tę liczbę, ponieważ jeszcze inną kategorię stanowią podopieczni ze sprzężoną niepełnosprawnością, polegającą na tym, że oprócz wady wzroku występuje u nich też inne upośledzenie. Ponadto, nie każde dziecko ma orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, choć powinno je mieć - powiedziała dyrektor krakowskiej placówki. 
Oprócz Krakowa, ośrodki dla dzieci niewidomych i słabowidzących działają w Bydgoszczy, Owińskach koło Poznania, Warszawie (przy ul. Kopińskiej), Laskach koło Warszawy, Łodzi, Wrocławiu, Lublinie, Dąbrowie Górniczej oraz nieobejmujące wszystkich etapów kształcenia ośrodki w Chorzowie i Radomiu. 
 
 aaa 
5.4. Andrzej Chyra zagra w filmie o lubelskim nauczycielu 
Dominik Smaga 
 
Źródło: dziennikwschodni.pl 
Data opublikowania: 2013-04-04 
 
Film inspirowany prawdziwą historią o lubelskim nauczycielu, który ukrywał przed wszystkimi, że traci wzrok, zostanie nakręcony w Lublinie. 
 
Maciej Białek uczy historii w VIII LO w Lublinie. Przez lata ukrywał przed wszystkimi, że traci wzrok, a później to, że przestał cokolwiek widzieć. Właśnie jego historię opowiedzieć ma nowy film "Carte Blanche", którego premiera zaplanowana jest na jesień przyszłego roku. 
- Opowieść o procesie radzenia sobie w tej sytuacji może komuś pomóc, może coś ułatwić - ma nadzieję pan Maciej. - Być może taki film da komuś siłę, by przetrwać - dodaje Jacek Lusiński, reżyser obrazu. 
Lusiński o historyku dowiedział się z reportażu w "Gazecie Wyborczej". Postanowił się z nim spotkać, ale by go do tego namówić, użył pewnego wybiegu. To nie on zadzwonił do nauczyciela, poprosił o to współpracownicę o miłym głosie. Podziałało. 
- Fortel Jacka i głos jego koleżanki do dziś brzmi mi w uszach - mówi Białek. - Nie było jednak łatwo się otworzyć, trudno mówić o pewnych rzeczach - dodaje. Choć pogody ducha mu nie brak. 
Na koniec wczorajszego spotkania z dziennikarzami żartuje, że łatwiej mu żyć, bo nie widzi przeszkód. 
To nie będzie dokument, ale pełnometrażowa fabuła. - To historia inspirowana prawdziwymi wydarzeniami, a nie oparta na faktach - zastrzega Leszek Bodzak, producent z lubelskiej firmy Aurum Film. Zdjęcia zaczną się na przełomie sierpnia i września, będą kręcone w Lublinie. Tutaj też prowadzone mają być castingi, które wyłonią statystów i odtwórców ról drugoplanowych. 
- Za tydzień lub dwa będziemy informować o castingach i tym, kto może brać w nich udział, jakich ludzi szukamy - dodaje Magdalena Wierzbicka, producent z Hologram X. Twórcy muszą zebrać filmową klasę, którą będzie uczył historyk. 
Scenografią zajmie się Marek Zawierucha, scenograf "Róży" i "Domu złego". 
Budżet produkcji wyniesie 4,5 mln zł, z czego 350 tys. zł wyłoży Lublin. 
Obraz "Carte Blanche" wygrał miejski konkurs na dotację z funduszu filmowego. Drugie miejsce zajął "Fotograf" Nataszy Ziółkowskiej-Kurczuk, dokument opowiadający o Lublinie poprzez fotografię. 
W główną rolę wcieli się Andrzej Chyra. Główna rola kobieca przypadła Urszuli Grabowskiej. Na planie pojawią się też m.in. Wojciech Pszoniak i Adam Ferency. 
 
 *** 
 
"Maciej Białek uczy historii w VIII LO w Lublinie. Przez lata ukrywał przed wszystkimi, że traci wzrok, a później to, że przestał cokolwiek widzieć". To wydaje się nieprawdopodobne. Oczywiście, można ukrywać przez jakiś czas, że widzi się gorzej, ale że zupełnie nie... To nieprawdopodobne, niemożliwe zwłaszcza w pracy z młodzieżą. Młodzież u nauczyciela wypatrzy wszystko, nawet drobiazgi, które są dla niego w jakiś sposób charakterystyczne, a co dopiero że nie widzi. 
Nie wiemy, co reżyser zechce nam pokazać. Być może skupi się na trudnościach pogodzenia się z utratą wzroku, na samotnym zmaganiu się z tym problemem, na braku wiedzy, że można skorzystać z pomocy rehabilitacyjnej. Jeżeli tak, film będzie wartościowy. Jeżeli jednak reżyser skupi się na "udawaniu" tak, jak w powyższej notatce - będziemy mieli sensacyjne dzieło. 
(przypis redakcji "WiM") 

5.5. "Imagine", czyli wywrotowiec w szkole dla osób niewidomych Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-04-10 
 
"Imagine it, then you'll hear it" ("Wyobraź to sobie, wtedy to usłyszysz") - mówi niewidomy Ian, który śmiałym krokiem bez białej laski pokonuje pełne niebezpieczeństw ulice. To główny bohater filmu "Imagine" w reżyserii Andrzeja Jakimowskiego. Film od 12 kwietnia do obejrzenia w kinach w całym kraju, także z audiodeskrypcją. 
 
Do kliniki okulistycznej w Lizbonie przyjeżdża Ian (w tej roli Brytyjczyk Edward Hogg). Ma prowadzić zajęcia dla niewidomej młodzieży (granej przez niewidome dzieci z kilku europejskich krajów). Ian sam nie widzi, ale nie ma problemów z poruszaniem się. Nie używa do tego białej laski, lecz echolokacji - umiejętności określania położenia obiektów w otoczeniu za pomocą echa. Ian posiadł tę umiejętność na tyle, że trudno uwierzyć, iż naprawdę nie widzi. Uwierzyć nie mogą także jego uczniowie, którzy wciąż go testują - a to stawiają na korytarzu szafę, którą jednak "słyszy", a to rozciągają żyłkę, której "usłyszeć" nie jest w stanie i... efekt nie jest trudny do przewidzenia. 
Uczniów Iana zagrała niewidoma młodzież. Nie potrzeba jednak żyłki, by dostrzec, że poruszanie się za pomocą echolokacji jest niebezpieczne. Świadczy o tym choćby poobijana twarz głównego bohatera. Dlatego ta niekonwencjonalna metoda poruszania się nie jest akceptowana przez kierującego kliniką doktora. Jest zwolennikiem tradycyjnej metody nauki chodzenia z białą laską - ostrożność przede wszystkim, nawet kosztem swobody i wolności. 
Innego zdania są niewidomi uczniowie, szczególnie Serrano (w tej roli francuski aktor z dysfunkcją wzroku Melchior Derouet) oraz tajemnicza Eva (grana przez Niemkę Alexandrę Marię Larę). Jest załamana utratą wzroku, nie chce chodzić z białą laską. Dopiero dzięki Ianowi decyduje się przełamać lęk, opuścić swój bezpieczny pokój, by wkrótce przekonać się, że napotkani "na mieście" mężczyźni widzą w niej atrakcyjną kobietę, a nie osobę z niepełnosprawnością. Swoich uczuć do Evy nie ukrywa także Ian... 
 
Wolność czy bezpieczeństwo? 
 
Tematyka niepełnosprawności w polskich filmach fabularnych pojawia się niezwykle rzadko. Tymczasem Andrzej Jakimowski, reżyser i scenarzysta "Imagine", wszedł w świat osób niewidomych niezwykle głęboko. Autor wielokrotnie nagradzanych "Sztuczek" i "Zmruż oczy" do nowego filmu podszedł bardzo uczciwie. Wiele czasu spędził na dokumentowaniu i konsultowaniu tematyki obrazu. Jednak wymowa "Imagine" jest bardzo uniwersalna, bo pytanie, czy ważniejsza jest wolność, czy bezpieczeństwo oraz konstatacja, że z odwagą wiąże się ryzyko, odnoszą się do wielu sfer życia, nie tylko wychowywania osób niewidomych. 
 
To w końcu głównie film o uczuciach. 
 
Nie bez powodu "Imagine" zdążyło już zdobyć nagrody za najlepszą reżyserię oraz nagrodę publiczności Warszawskiego Festiwalu Filmowego 2012. Film jest znakomicie zrealizowany. Choć opowiada o świecie osób niewidomych, to niewątpliwym jego atutem są niezwykłe, przepalone portugalskim słońcem zdjęcia Adama Bajerskiego. W tworzeniu zmysłowej muzyki, autorstwa Tomasza Gąssowskiego, brał udział m.in. grający na co dzień z zespołem Dead Can Dance David Kuckhermann. 
 
Twórcy "Imagine" pomyśleli też o osobach niewidomych i słabowidzących. 
 
W trzech kinach sieci Multikino (Gdańsk, Kielce i Warszawa Złote Tarasy), czterech kinach sieci Helios (w Białymstoku, Katowicach, Rzeszowie i we Wrocławiu) oraz siedmiu sieci Cinema City (Warszawa Arkadia, Kraków Galeria Kazimierz, Łódź Manufaktura, Bydgoszcz, Poznań Plaza, Lublin i Gdańsk) dostępna będzie audiodeskrypcja. 
 
Plakat filmu 
 
Plakat filmu "Imagine". 
"Imagine" - wyk. Alexandra Maria Lara (Eva), Edward Hogg (Ian), Melchior Derouet (Serrano), reż. i scen. Andrzej Jakimowski, zdj. Adam Bajerski, muz. Tomasz Gąssowski, prod. Andrzej Jakimowski, Vladimir Kokh, Francois d'Artemare, Polska/Francja/Wielka Brytania/Portugalia 2012, 105 min., dystr. w Polsce: Kino Świat Sp. z o.o., premiera: 12 kwietnia 2013. 
 
Czy w nauczaniu poruszania się osób niewidomych panuje urawniłowka? Dlaczego w "Imagine" nie zagrały polskie niewidome dzieci? Dlaczego w filmach nie pokazuje się oczu osób niewidomych? O tym wszystkim w rozmowie z reżyserem i scenarzystą "Imagine" Andrzejem Jakimowskim. 
 
aaa 
 5.6. Piękno niewidzących oczu 
Rozmawiał Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-04-11 
 
Czy w nauczaniu poruszania się osób niewidomych panuje urawniłowka? Dlaczego w filmie "Imagine" nie zagrały polskie niewidome dzieci? Dlaczego w filmach nie pokazuje się oczu osób niewidomych? Rozmawiamy z Andrzejem Jakimowskim, scenarzystą i reżyserem filmu "Imagine" - historii niewidomego instruktora, który przybywa do kliniki dla osób niewidomych w Lizbonie uczyć młodych pacjentów sztuki orientacji w przestrzeni, w tym kontrowersyjnej techniki echolokacji. 12 kwietnia film wchodzi na ekrany kin. 
 
Tomasz Przybyszewski: W swoim najnowszym filmie "Imagine" wszedł pan do świata osób niewidomych. Głównym wątkiem jest echolokacja, czyli umiejętność chodzenia bez białej laski, promowana przez głównego bohatera. Tylko że jego poobijana twarz nie zachęca do nauki tej techniki. 
 
Andrzej Jakimowski: Tak, ale podobnie było też z niewidomym Benem Underwoodem. Posiadł niezwykłą biegłość w poruszaniu się bez laski, tylko echolokując, ale często zdarzały mu się wywrotki. Wpadał w jakąś dziurę, przewracał się i obijał. Nie było to jednak dla niego jakimś wielkim nieszczęściem. 
 
Z nauką echolokacji jest jak z nauką chodzenia? 
 
Trochę tak. Dziecko, które się uczy chodzić, też może sobie guza nabić. Nie ma w tym nic niezwykłego. 
 
Ale nawet w filmie ukazał pana dużą barierę specjalistów, którzy pracują z osobami niewidomymi, przed nauczaniem techniki echolokowania. I trudno im odmówić racji. 
 
Oczywiście, ale często całe modele postępowania, przyjmowane w poszczególnych krajach, wynikają z doświadczeń instytucji, które chcą opanować problem całościowo - skutecznie, ale i brutalnie zarazem. Metody wprowadzania osób niewidomych do funkcjonowania w społeczeństwie są w dużej mierze inspirowane doświadczeniami armii amerykańskiej. Podczas II wojny światowej wielu żołnierzy straciło wzrok, armia musiała więc rozwiązać wiele problemów w skali tysięcy osób. Wypracowała metodę, z której do dziś korzysta się na całym świecie. To dobrze, że wypracowuje się jakieś metody, żeby przywrócić ludzi niepełnosprawnych do funkcjonowania w społeczeństwie, ale one nie dla wszystkich są dobre. 
 
Nie wszyscy się w nich mieszczą? 
 
Nie wszyscy. Zazwyczaj, kiedy opiekujemy się kimś, powstaje zagadnienie, ile wolności możemy mu pozostawić. Bo osoby, którymi się opiekujemy, chcą być wolne i potrzebują tego do swojego rozwoju, a z drugiej strony nie do końca mogą korzystać z tej wolności, bo grozi to niebezpieczeństwem. Jest tak nie tylko w przypadku osób niepełnosprawnych, ale i opieki nad dzieckiem, osobą niedołężną, starszą. 
 
Pan pokazuje w filmie, że zostawianie zbyt dużej wolności grozi śmiercią. 
 
Bo tak jest, nie należy tego ukrywać. Sprawa jest istotna i roztropność jest tu potrzebna. W filmie więc za prowadzącym klinikę antagonistą głównego bohatera też jakieś racje stoją. 
 
A może to zależy od temperamentu, ciekawości świata konkretnej osoby niewidomej? Podobnie wśród osób pełnosprawnych jeden skoczy na bungee, drugi nie. 
 
No tak, ale tam, gdzie mamy do czynienia z organizacją, zawsze jest jakaś urawniłowka. Jeżeli organizuje się pobyt kilku osób, uśrednia się ich możliwości. To tak, jak podczas wycieczki górskiej, gdzie dostosowuje się tempo nie do najszybszych, tylko do najsłabszych, co oczywiście ogranicza tych pierwszych. Jest to dylemat i należy sobie z nim radzić indywidualnie. To jest przesłaniem tego filmu, że każdy z nas musi mieć prawo zmierzyć się z jakimś problemem. Powinien posiadać wiedzę, jakie są niebezpieczeństwa, ale wolność jest bardzo ważna. 
 
Świat osób niewidomych jest zniewolony? 
 
Nie jest zniewolony, ale schematy poznawcze czy schematy zachowania nie uwzględniają indywidualności wielu osób i należy się tego domagać, walczyć o to. Takie jest przesłanie. Nie należy z góry ograniczać, tylko dostosowywać do poszczególnych osób. 
 
Akurat echolokacja jest wciąż kontrowersyjna... 
 
Ona jest trudna i nie każdy może łatwo echolokować, ale uważam, że kontrowersyjna już nie jest. Po przestudiowaniu na potrzeby filmu dokumentacji na ten temat uważam, że echolokacja jest faktem. Oczywiście, nie należy stresować osób, które nie są w stanie echolokować, wymagać tego od nich, sugerując, że jeśli nie potrafią, to są gorsi. Wiele osób niewidomych nie chce uczyć się tej techniki, bo np. posiadają już inne środki radzenia sobie w środowisku i one im wystarczają. 
 
Niezbyt często w polskich filmach fabularnych podejmowany jest temat niepełnosprawności, szczególnie tak pierwszoplanowo, jak w "Imagine". Dlaczego zdecydował się pan tym obrazem tak głęboko wejść w świat osób niewidomych? 
 
Dlatego, że uważam, iż osoby pełnosprawne mogą się bardzo dużo nauczyć od osób niepełnosprawnych. Główny bohater, osoba niewidoma, wiele potrafi nauczyć osoby widzące. W jakimś sensie zazdroszczę mu siły duchowej. Bohater i tematyka umożliwiają pozytywne i prawdziwe przesłanie, nie fikcję, tylko coś prawdziwego, bo osoby niepełnosprawne, a w tym wypadku osoby niewidome, borykają się z dramatycznymi trudnościami. Część z nich się zamyka i wycofuje z życia, a część przeciwnie - potrafi bardzo aktywnie żyć. Nam pomagał i konsultował scenariusz Tomasz Strzymiński, który prowadzi Fundację Audiodeskrypcja, robił też audiodeskrypcję do tego filmu. On jest tak aktywny, że potrafi załatwić 10 razy więcej rzeczy niż osoby widzące. To samo jest z osobami, o których się dowiedziałem w trakcie pisania scenariusza. Choćby z Benem Underwoodem, nieżyjącym już, któremu zadedykowałem ten film. Ale i ze współczesnymi nam, jak Henryk Wereda, który w Poznaniu uczy dzieci orientacji przestrzennej, albo Alejandro Navas, który pomagał nam nauczyć Edwarda Hogga zachowań osoby niewidomej. Wszystkie te osoby są aktywne i niezwykle dzielne. One często nie zdają sobie z tego sprawy, ale ich postawa życiowa jest godna naśladowania. 
 
Czy konsultował pan film ze środowiskiem osób niewidomych? 
 
Jak najbardziej, konsultowaliśmy film wielokrotnie. Pierwszą wersję scenariusza wyrzuciłem do śmieci, gdy zacząłem zbierać różne informacje. Doszedłem do wniosku, że nie chcę tego przekłamywać. Skupiłem się na dokumentowaniu, jak radzą sobie konkretne osoby. Zacząłem też interesować się naukowymi podstawami echolokacji. Dlatego kiedy mówię, że nie jest to kontrowersyjna metoda, to mam na myśli fakty, do których dotarłem i które sprawdziłem. Są badania, które echolokację wyjaśniają, tłumaczą jej stronę neurofizjologiczną, naukowcy potrafią w tej chwili zbadać te części mózgu, które są odpowiedzialne za obraz powstały w głowie osoby echolokującej. To jest ta sama część mózgu, która odpowiada za obraz u osób widzących. To jest charakterystyczne, że osoby niewidome nabywają umiejętność echolokowania, kiedy potrafią pobudzić tę część mózgu. Kiedy np. ja chciałbym się uczyć echolokacji, to zacząłbym od pobudzenia tych ośrodków mózgu, które odpowiadają za dźwięk. Ale w ten sposób daleko bym się nie posunął. Chodzi o to, aby uaktywnić tę część, która odpowiada za obraz. 
 
Czy nie obawia się pan zarzutów ze strony tradycjonalistów? 
 
Ten film odnosi się z szacunkiem do tradycyjnego sposobu wychowywania osób niewidomych. Nawet racje doktora, który w pewnym sensie te osoby ogranicza, są uczciwie przedstawione. 
 
Rozmawiałem kiedyś z człowiekiem, który gra w piłkę nożną osób niewidomych. To jest sport, w którym częste są urazy głowy, ludzie lądują w szpitalach. Na pytanie, po co tak się naraża, odpowiedział, że w czasie gry nareszcie może się wyszaleć, bo na co dzień jest ostrożny, zawsze powolutku z białą laską... 
 
W pewnym sensie tak jest z filmową Evą, gdy wychodzi na ulicę. Ona akurat jest przystojną kobietą i korzysta z tego, że jest obiektem pożądania facetów, którzy nawet nie wiedzą o tym, że ona nie widzi. Zresztą było to dla mnie ważne, żeby ten obraz osób niewidomych był atrakcyjny. Bo ci ludzie nie są mniej atrakcyjni od innych. Funkcjonuje jednak taki utarty schemat, zwłaszcza w filmach fabularnych, że nie filmuje się prawdziwych oczu osób niewidomych. Uważa się, że jest to tak nieprzyjemne, odrzucające dla osób widzących, że z zasady się tego nie pokazuje. Uważam to za przesąd. My pokazaliśmy w filmie oczy osób niewidomych i uważam, że te oczy są piękne. Są inne, ale nie gorsze. Bo w nich też się odbija dusza, osobowość. Trzeba je tylko tak sfilmować, by wydobyć z nich piękno. Uważam, że to jest jedna z najważniejszych rzeczy, która się w tym filmie udała. Jestem zachwycony, że mogłem pokazać, jak piękne oczy mają choćby Grace czy Ellie - to dwie Angielki, jedna szczupła, druga z pełną buzią. Albo jest taka scena, gdy francuski chłopiec rusza okiem. Ile piękna jest w tym, jak mu to oko błądzi, szuka czegoś wokół siebie. 
 
Chciałbym właśnie zapytać o aktorów. W filmie jest cała grupa epizodystów, którzy naprawdę są osobami niewidomymi, natomiast para pierwszoplanowych aktorów to osoby widzące. Dlaczego tych ról także nie mogły zagrać osoby niewidome? 
 
Może bym się i odważył, żeby te główne role zagrały osoby niepełnosprawne, tylko musiałbym do tego mieć chyba z dwukrotnie większy budżet. Algorytm robienia filmu jest tak skonstruowany, że trudno podjąć ryzyko obsadzenia w głównej roli osoby niewidomej. Chociaż proszę zauważyć, że filmowy Serrano był taką decyzją, a to jest pierwszoplanowa rola, trzecia co do ważności. Byłem przekonany, że on to dobrze zrobi. Gdybym chciał, żeby te dwie pierwsze role też były tak obsadzone, musiałbym znaleźć niewidomych ludzi zdolnych pokazać przeobrażenia osobowości. Tu już nie chodzi o epizodyczne sceny, to jest bardzo trudne. Wymagałoby to złamania zasad działania przemysłu filmowego. Musiałbym rozpocząć film z jakimiś aktorami w głównych rolach i ewentualnie ich wymienić. A to jest niemożliwe. Z rolą epizodyczną jest tak, że ja mogę zaryzykować, a jeżeli się pomylę i ta osoba się nie będzie nadawać, to mogę ją wymienić. Mogę nawet zmienić scenariusz albo usunąć taką rolę, ale z głównymi postaciami tak nie można zrobić. Jest to więc kwestia techniczna i przeszkoda finansowa. Innych nie widzę, bo gdybym miał nieograniczone środki, to mógłbym to sobie wyobrazić. 
 
Niewidome dzieci z kliniki są z różnych krajów, ale z nie z Polski. Nie robiliście u nas castingów? 
 
Robiliśmy oczywiście, byliśmy m.in. w Laskach, poznaliśmy dzieci niewidome i rozważałem każde z nich do różnych ról. Bardzo długo się zastanawialiśmy, ale stwierdziłem, że zabranie ich na plan, podczas gdy nie potrafiły mówić po angielsku lub nawiązać kontaktu z innymi dziećmi, naraziłoby je na frustracje, a tego nie chciałem. Chciałem, aby udział w tym filmie był dla nich pozytywnym przeżyciem, które je rozwija, a nie zadaniem, które je przerasta. Oczywiście, zabrać dzieci na drugi koniec Europy, a film był kręcony w Portugalii, to by była dobra wycieczka, ale byłoby to dla nich frustrujące. Zresztą dla części tych niewidomych dzieci to było zbyt trudne zadanie. Niektóre się rozpłakały, naprawdę miały ciężkie chwile. To było dla nich wielkie wyzwanie, ogromny stres. W niektórych momentach były przerażone. Jest taka scena, w której dzieci nalewają wodę do szklanki. One nigdy tego wcześniej nie robiły, więc nie były pewne, jak to wyjdzie. Przeżyły taki stres, że niektóre z nich się załamały i rozpłakały. Myślę, że to była dobra decyzja, by nie stawiać zbyt dużych wymagań przed polskimi niewidomymi dziećmi, bo stres by ich przerósł. Tymczasem wszyscy, którzy brali udział w filmie, stworzyli paczkę, zaprzyjaźnili się, to było dla nich pozytywne doświadczenie. 
 
Więc to nie jest tak, że osoby niepełnosprawne nie mogą być aktorami? 
 
Nie uważam tak, zresztą Serrano to potwierdza. A że nie obsadziliśmy osób niewidomych w głównych rolach, to jest tylko kwestia techniczna. Gdybym miał więcej środków i więcej czasu... 
 
Wspomniał pan, że film od premiery dostępny będzie z audiodeskrypcją. 
 
Dla mnie jest to niezwykle ważne, aby osoby niewidome miały dostęp do tego filmu, dlatego z Tomkiem Strzymińskim stanęliśmy na uszach, żeby zrobić tę audiodeskrypcję. Film będzie więc w kinach dostępny z razem z nią, choć nie wszędzie, bo przecieramy dopiero szlaki dla tej techniki na dużą skalę. Na pewno sieć kin Helios w kilku miastach będzie wyświetlała film z audiodeskrypcją. Osoba niewidząca dostanie słuchawki i będzie mogła usłyszeć zasadnicze informacje, co się dzieje na ekranie, żeby rozumieć akcję. Uważam, że audiodeskrypcja powinna być zasadą, jak podjazd dla wózka inwalidzkiego. To jest normalna rzecz, nic nadzwyczajnego. 
 
Byłoby kiepskim żartem, gdyby film o osobach niewidomych nie miał audiodeskrypcji. No właśnie. 
 
Andrzej Jakimowski - ur. w 1963 r. w Warszawie, reżyser, scenarzysta, producent. Jego debiut fabularny "Zmruż oczy" (2003) zdobył m.in. Nagrodę Główną San Francisco IFF 2004 i Nagrodę Główną Soczi IFF 2004. Ponadto film otrzymał cztery Orły 2004 Polskiej Akademii Filmowej. Drugi film fabularny Jakimowskiego "Sztuczki" (2007) zdobył ponad 30 nagród na festiwalach filmowych, m.in. nagrodę Europa Cinemas Label dla najlepszego filmu europejskiego i nagrodę Laterna Magica na festiwalu w Wenecji 2007, Grand Prix Miami IFF 2008, Złote Lwy dla najlepszego filmu na FPFF Gdynia 2007. W 2009 roku był polskim kandydatem do Oskara. 
 
 *** 
 
Informację o filmie "Imagine", czyli wywrotowiec w szkole dla osób niewidomych i rozmowę z reżyserem filmu Andrzejem Jakimowskim "Piękno niewidzących oczu" zamieszczamy w dziale: "Organizacyjne, prawne, praktyczne, społeczne i świadomościowe problemy", gdyż zawiera ona co najmniej kilka problemów, poczynając od "świata niewidomych", przez metody nauczania orientacji przestrzennej, a na poziomie zrehabilitowania niewidomych dzieci uczących się w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Laskach Warszawskich. Rozpoznanie i ocenę tych problemów pozostawiamy naszym Czytelnikom. Przypisem tym chcemy tylko zwrócić ich uwagę na kontrowersje, jakie znalazły się we filmie i w rozmowie. 
(przypis redakcji "WiM" 
 
aaa 
5.7. Sprywatyzowany pożytek publiczny 
Piotr Stanisławski 
 
Źródło: Integracja 2/2013 
Data opublikowania w portalu www.niepelnosprawni.pl: 2013-04-16 
 
1 proc. stał się terenem walki Organizacji Pożytku Publicznego (OPP) o setki milionów złotych. W ubiegłym roku 43 proc. podatników przekazało im 457 mln zł, a do wzięcia jest jeszcze kilkaset milionów. Organizacje wymyślają nowe sposoby, aby tylko zgarnąć dla siebie jak największy kawałek tortu. Niestety, coraz więcej pieniędzy trafia na indywidualne subkonta, a nie na działania statutowe organizacji OPP. 
 
Subkonta wywołują coraz większe kontrowersje, a także krytykę. Przybywa organizacji i instytucji uważających, że wypaczają one ideę pożytku publicznego. Subkonta "wysunęły" potrzeby osób chorych i niepełnosprawnych na pierwszy plan i podatnicy zaczynają zapominać o innych społecznych potrzebach. W dodatku wielu użytkowników subkont traktują je jak własne konto w banku i są przekonani, że to ich pieniądze i mogą decydować, na co je wydać. 
- Wiele osób nadal nie rozumie, że te pieniądze nie są na ich potrzeby, mogą być wydawane tylko na cele zgodne z działaniami i statusem danej fundacji - mówi Beata Karlińska z Fundacji Pomocy Chorym na Zanik Mięśni. - Tymczasem na turnus rehabilitacyjny z dzieckiem niepełnosprawnym wyjeżdża cała rodzina: mąż, żona, teściowa i jeszcze babcia, choć tak naprawdę powinno tylko dziecko z opiekunem. 
Organizacje prowadzące subkonta zwykle umieszczają na swoich stronach internetowych informację, że z zebranych na subkoncie środków można pokryć wydatki na leczenie, rehabilitację, operacje i zakup sprzętu rehabilitacyjnego. Do rozliczenia otrzymują jednak faktury niemające wiele wspólnego z takimi wydatkami. Tylko od organizacji zależy, czy uzna, że przedstawiony rachunek ma związek z rehabilitacją. 
 
Nożyczki i banknot 
 
- Przysyłane są bardzo różne rachunki - mówi Jarosław Malesza, zajmujący się rozliczaniem faktur z subkont. - Są na leki, wśród których jest sporo suplementów diety niemających nic wspólnego z chorobą danej osoby czy rachunki zakupu tabletek na ból głowy, grypę, bandaży i plastrów. Bywają też z hipermarketu z zakupów ziemniaków, kiełbasy, mięsa i innych produktów. Ludzie dzwonią i pytają, czy mogą kupić telewizor, pralkę, lodówkę albo inny sprzęt do mieszkania. 
Próby wykorzystania zebranych środków na pokrycie wydatków związanych z codziennym życiem są częste. Niektórzy zawyżają liczbę tabletek dziennie przyjmowanych, aby rozliczyć więcej kosztów lekarstw, z których korzysta rodzina, choć lekarz zalecił np. jedną dziennie. Są też tacy, którzy żądają przelania zgromadzonych na subkoncie pieniędzy na swoje konto bankowe. W Stowarzyszeniu "Bardziej Kochani", które wspiera osoby z zespołem Downa i obsługuje ponad 200 subkont, ustalono razem z prawnikami, jakie usługi i zakupy mogą być refundowane. 
- Wiele rachunków odrzucamy, choć narażamy się rodzicom, którzy mają o to pretensje - mówi Ewa Suchcicka. - Nie zgadzamy się jednak na pokrycie zakupu mebli czy korzystania przez rodzinę ze SPA. Pomimo że prowadzimy subkonta, jesteśmy zdania, że środki z 1 proc. powinny wspierać organizacje pozarządowe i ich projekty statutowe, a subkonta powinny być zniesione. Spowodowały, że idea poszła w niewłaściwą stronę. Trzeba to naprawić zanim będzie za późno. 
Niewiele organizacji prowadzących subkonta stać na taką deklarację. Niewiele z nich chce oficjalnie mówić o tym, jakie rachunki do rozliczenia przysyłają im rodzice i co można "podciągnąć" pod rehabilitację. Do częstych przypadków należą próby rozliczenia remontu mieszkania czy pomieszczenia, np. łazienki, podczas remontów usuwających bariery architektoniczne dla dziecka. 
- Rodzice chcą urządzić mieszkanie dla własnych wygód, nie tylko dostosowując je do niepełnosprawnego dziecka - mówi Jarosław Malesza. - Przy wymianie okna z obniżoną klamką w pokoju syna poruszającego się na wózku wymieniają okna w całym mieszkaniu, co dla nas nie jest do zaakceptowania. Gdy dostosowują łazienkę, próbują wymienić płytki i armaturę. Niektóre organizacje wymagają przedstawienia przed remontem kosztorysu budowlanego z wszystkimi robotami i wymianą urządzeń. Na tej podstawie sprawdzają, czy remont nie wykracza poza konieczne dostosowanie pomieszczenia dla osoby z niepełnosprawnością. Inne pozwalają, aby środki zebrane na koncie wspierały także materialnie rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji. 
- Jako Fundacja nie chcemy stawiać się w roli Pana Boga i samemu decydować, kto najbardziej zasługuje na pomoc - mówi Monika Sadowa, rzecznik prasowy Fundacji Dzieciom "Zdążyć z pomocą". - Rodzice wiedzą najlepiej, czego potrzebują ich dzieci i jakie są najbardziej palące potrzeby, my nie chcemy za nich o tym decydować. Niektórzy nasi podopieczni mieszkają w bardzo trudnych warunkach, w mieszkaniach niewystarczająco ogrzanych, w których jest grzyb i wilgoć. Warunkiem niezbędnym dla zdrowia podopiecznego jest remont, w takich wyjątkowych wypadkach możliwe jest zrefundowanie tego rodzaju wydatków. 
 
Ile kosztuje reklama? 
 
Obowiązujące przepisy nie zabraniają OPP finansowania z 1 proc. kampanii reklamowych, nie ma w tej sprawie żadnych limitów. Jak pisze "Gazeta Prawna", organizacje te płacą krocie na kampanie reklamowe, aby podatnicy wsparli ich działalność. Niektóre wydają w tym celu połowę tego, co zebrali! Na przykład Fundacja Rosa działająca na rzecz poprawy warunków edukacji dla dzieci zebrała od podatników 6,6 mln zł. Aż 3,2 mln zł tej sumy poszło na sfinansowanie kampanii informacyjnej zamiast na realizację celów statutowych. Czyli co druga złotówka trafiła do kieszeni rynku reklamy. Podobnie 50 proc. środków na reklamę wydała Fundacja Ewy Błaszczyk "Akogo?". Nawet Stowarzyszenie Rodziców na rzecz Pomocy Szkołom "Przyjazna szkoła" na reklamę przeznaczyło ponad 755 tys. zł., czyli 16 proc. z zebranych ponad 4,7 mln zł. 
W ubiegłym roku zbierały aż 7023 OPP, które łącznie dostały 457 mln. zł. Z tej sumy wiele milionów trafiło do kasy instytucji sprzedających reklamę. 
- Jest wiele wypaczeń i nieprawidłowości związanych z działaniem 1 proc. - mówi Magdalena Bojarska, prezes Fundacji Pomocy Młodzieży i Dzieciom Niepełnosprawnym "Hej, Koniku" oraz wiceprezes Koalicji na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością. 
- Brakuje jasnych i klarownych zapisów, ile organizacje OPP mogą wydać na koszty obsługi, ile na administrację, ile na reklamę i marketing. Tu nie ma kontroli, kontrola Ministerstwa Pracy jest w dużej mierze fikcją. Dla części organizacji 1 proc. stał się świetnym sposobem do robienia biznesu. 
Przeznaczanie na reklamę środków z 1 proc. nie jest zabronione. Podatnicy sami muszą zdecydować, czy nadal chcą nim wspierać organizację, która na reklamę przeznacza tak wiele środków. 
- Ludzie mają dość bombardowania reklamami 1 proc. w gazetach i na ulicach - mówi Ewa Kulik-Bielińska, dyrektor Fundacji Batorego. - Coraz częściej mówią, że nie dadzą na organizację, która reklamuje się na billboardach lub w telewizji, bo skoro ma pieniądze na reklamę, to znaczy, że ma pieniądze. Chcą, aby ich 1 proc. pomagał rozwiązywać społeczne problemy, a nie szedł na drogą reklamę. 
O potrzebie zmian w ustawie o pożytku publicznym mówiła także dr Magdalena Arczewska z Uniwersytetu Warszawskiego podczas seminarium "Co dalej z 1 proc.?", jaki zorganizował w Warszawie Instytut Spraw Publicznych razem z Forum Darczyńców: 
- Mechanizm 1 proc. obciążony jest kilkoma "patologiami". Jedną z nich jest przekazywanie 1 proc. na subkonta, czyli na rzecz konkretnych podopiecznych danej organizacji. Tę możliwość należy zlikwidować, ponieważ nie ten mechanizm wymyślono, aby wspierał działalność pożytku publicznego na rzecz ogółu, a nie konkretne osoby. 
 
Monety i klucz 
 
Usunięcia subkont domagają się najczęściej organizacje, które ich nie prowadzą. Za ich pozostawieniem są te, które takie oferują. W Departamencie Pożytku Publicznego w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej nie chcą podejmować żadnych działań w tej sprawie. Wiedzą, że likwidacja subkont skutkowałaby ogromną krytyką rządu i polityków, którzy głosowaliby za zmianami. Dlatego urzędnicy chcą, aby organizacje OPP same wypracowały zmiany. 
- Brakuje kodeksu dobrych praktyk dotyczącego wykorzystywania środków z 1 proc. - powiedział Piotr Kontkiewicz, wicedyrektor Departamentu Pożytku Publicznego w MPiPS. - Kodeks taki powinny wypracować same organizacje pożytku publicznego, szczególnie najwięksi beneficjenci 1 proc. Prezydencki doradca Henryk Wujec dodaje: - Zmiany ustawowe są potrzebne, ale oddolne. Inicjatywa powinna wyjść od organizacji OPP. 
 
Uprzywilejowana garstka 
 
Trudno spodziewać się, aby inicjatywę taką wspólnie podjęły organizacje OPP tak podzielone w kwestii istnienia subkont. Wszyscy jednak mają świadomość, że gdyby nie subkonta, wiele tysięcy osób z niepełnosprawnością i ich rodzin nigdy nie otrzymałaby takiego wsparcia, jakiego potrzebują. Subkonta są także na rękę NFZ, które od lat nie zmienia limitów refundacji zaopatrzenia medycznego i rehabilitacyjnego. One w niemałym stopniu wyręczają tę instytucję. 
- Mój pięcioletni syn porusza się na wózku z pomocą drugiej osoby, ma kilka sprzężonych niepełnosprawności - pisze jedna z mam na naszym portalu. - Gdyby nie pomoc uzyskana na subkoncie, to syn nie miałby rehabilitacji, jakiej potrzebuje, bo państwo mu jej nie gwarantuje. Gdyby była, wtedy nie byłoby trzeba subkont i zbierania 1 proc. na leczenie. Zanim rząd zacznie likwidować subkonta, najpierw niech zmusi NFZ, aby zapewnił mojemu synowi rehabilitację, lekarstwa i środki medyczne. 
Sonda przeprowadzona przez portal www.niepelnosprawni.pl pokazała, że 60 proc. internautów popiera indywidualne subkonta, a tylko 36 proc. jest zdania, że środki 1 proc. powinny trafiać na konta organizacji OPP. Nie zmienia to faktu, że wprowadzenie subkont w mechanizm 1 proc. "wywróciło" cele i założenia ustawy o pożytku publicznym. Jak stwierdził w programie "Integracja" Jakub Wygnański z Rady Działalności Pożytku Publicznego: "Przez subkonta koncepcja pożytku publicznego została sprywatyzowana". 
Krytykowane jest także to, co robią niektóre fundacje - w tym Fundacja Dzieciom "Zdążyć z Pomocą" - umożliwiając zbieranie środków z 1 proc. także firmom i instytucjom nieposiadającym statusu OPP. W tym celu np. Fundacja Dzieciom "Zdążyć z pomocą" powołała Fundację Sedeka oraz program "Grupy OPP", która tworzy dla takich instytucji, firm i organizacji własne subkonta, na które mogą zbierać środki z 1 proc. Krytyka spada także na ogromne dysproporcje w kwotach, jakie otrzymują poszczególne organizacje z 1 proc. Poza tym coraz więcej podmiotów zabiega o status organizacji pożytku publicznego tylko dlatego, aby pozyskiwać środki z 1 proc. Status ten otrzymuje także coraz więcej fundacji korporacyjnych, które zamiast poprawić prestiż z działalności społecznej w oparciu o swoje pieniądze, sięgają do kieszeni podatników. 
 
Trudno uwierzyć, ale połowa z zebranych 400 mln zł przez 6,5 tys. organizacji w 2011 roku trafiła zaledwie do 37 organizacji! Czyli 0,7 proc. organizacji "zgarnęło" połowę wszystkich środków. W 2012 roku było podobnie - połowa środków (z jeszcze większej kwoty, bo 457 mln. zł.) trafiła zaledwie do 50 organizacji spośród ponad 7 tys., jakie je zbierały. I tym razem mniej niż jeden 1 proc. organizacji "wzięło" połowę całej puli. 
Najwięcej zebrała Fundacja Dzieciom "Zdążyć z pomocą" - 108 mln zł. To prawie jedna czwarta wszystkich środków. Kwota ta zasiliła subkonta 20 tys. osób. Tu pada pytanie: czy z tak dużych pieniędzy korzysta "aż" 20 tys. osób, czy "tylko" 20 tys.? 
- To, że pozyskujemy najwięcej środków z 1 proc., zawdzięczamy przede wszystkim temu, że mamy tak dużo podopiecznych, a także o tym, że cieszymy się dużym społecznym zaufaniem - mówi Monika Sadowa z Fundacji Dzieciom "Zdążyć z Pomocą". - To oni i ich opiekunowie przekonują rodzinę, znajomych i otoczenie do przekazania 1 proc. na subkonto. 
Marta Gumkowska, ekspertka Stowarzyszenia Klon/Jawor, potwierdza, że mechanizm 1 proc. zamiast rozwijać i wzmacniać wszystkie organizacje o statucie pożytku publicznego, buduje pozycję kilkudziesięciu największych i najbardziej znanych fundacji i stowarzyszeń. 
- Co gorsza, kiedy porównuje się dane z ostatnich lat, można mieć wrażenie, że różnica między "pierwszą pięćdziesiątką" a resztą organizacji się zwiększa - mówi Marta Gumkowska. - Trudno się obrażać na podatnika za jego wybór, ale ustawodawca powinien się zastanowić, czy o taki efekt tego rozwiązania chodziło. 
Ewa Kulik-Bielińska z Fundacji Batorego zwraca jednak uwagę, że wysokość zebranych środków na subkoncie z 1 proc. podatku oraz to, na co zostają wydane te pieniądze, nie są prywatną sprawą osób, którym organizacja założyła subkonto. Wiedzę o tym, co dzieje się ze środkami publicznymi, które mają służyć dobru ogółu, powinni mieć podatnicy. 
- Tymczasem nie ma jawnej informacji, jakie kwoty zebrano na poszczególnych subkontach, ile z zebranych na poszczególnych subkontach środków wydano w danym roku i na co. Nie wiadomo, czy na poszczególnych kontach nie zebrano więcej (albo mniej) na pomoc medyczną dla podopiecznego organizacji. Czy np. ci, którzy zebrali na swoim subkoncie 100 tys. zł, faktycznie tyle potrzebują np. na leczenie czy rehabilitację, protezę, wózek inwalidzki, operację. A jeśli mniej, to co się dzieje z pozostałymi pieniędzmi tam zgromadzonymi. Kto i jak decyduje o tym, na co je przeznaczyć. 
Magdalena Bojarska wskazuje na jeszcze inny negatywny skutek wprowadzenia subkont. - Subkonta sprawiły, że nagradzane są osoby najbardziej przedsiębiorcze. Środki trafiają do niewielu, ale najlepiej operatywnych i dobrze wyszkolonych marketingowo, podczas kiedy jest wiele osób mniej przedsiębiorczych, z mniejszymi umiejętnościami i możliwościami, żyjącymi poza dużymi miastami i niemającymi tylu znajomych, i one nie załapują się już na te środki. 
 
Złotówka 
 
Kolejny problem to medialna obecność największych organizacji. Polacy rzadko wpłacają na małe lokalne fundacje, wybierają te pokazywane w telewizji, które obracają milionami. Telewizja zapewnia im "darmową" reklamę, dzięki której pozostają w pamięci telewidzów-podatników. "Hegemonia wielkich zabija małe organizacje" - to stwierdzenie Ewy Siedleckiej, dziennikarki "Gazety Wyborczej" trafnie opisuje tę sytuację. Medialna hegemonia "rozpoznawalnych" organizacji zabija myślenie o organizacjach lokalnych, a to one miały być największą wartością społeczeństwa obywatelskiego. 
 
Nieodwracalne skutki 
 
Wśród polityków nie widać woli wprowadzenia korekt w Ustawie o pożytku publicznym. Rząd chowa głowę w piasek i subkont nie chce ruszać z obawy przed społeczną krytyką "odbierania pomocy najbardziej potrzebującym". I przed prawdopodobnymi protestami rodziców, którzy przyjechaliby pod Sejm z chorymi dziećmi na wózkach. Jak powiedział jeden z polityków, pragnący zachować anonimowość, "posłowie nie poprą usunięcia subkont, bo boją się utraty poparcia społecznego w następnych wyborach". Ci, którzy krytykowali działanie subkont - co miało już miejsce - byli zastraszani i otrzymywali pogróżki. Z każdym rokiem politykom będzie trudniej zmienić tę sytuację. 
W tej chwili zmiany mogą wymusić chyba tylko podatnicy, media i same organizacje. Podatnicy poprzez odpowiedzialne i świadome wspieranie tych organizacji, które najlepiej wydają ich środki. Organizacje przez wyjaśnianie idei pożytku publicznego, a media przez nagłaśnianie nieprawidłowości i nieuczciwości związanych z 1 proc. Media coraz częściej dostrzegają problem. Wydaje się, że jeśli szybko nie nastąpią jakieś zmiany, czekają nas kolejne wypaczenia, a być może totalna kompromitacja Ustawy o pożytku publicznym. Za kilka lat możemy znaleźć się w sytuacji, że Polacy przestaną przekazywać 1 proc. na organizacje pozarządowe, a wyłącznie na indywidualne subkonta, które powstają jak grzyby po deszczu. Skutki tego mogą być nieodwracalne i przynieść straty społeczne. 

 aaa 
5.8. Niechęć do pracy 
Janka Graban 

Źródło: Integracja 1/2013
Data opublikowania na portalu www.niepelnosprawni.pl: 
2013-04-02 

Rynek pracy osób z niepełnosprawnością wciąż nie wygląda najlepiej, dlatego portal www.niepelnosprawni.pl wraz z magazynem "Integracja" rozpoczęły debatę o zatrudnieniu. Od ubiegłego tygodnia publikujemy cykl artykułów na ten temat. 
Czekamy na Wasze opinie! 
 
Zniechęcamy pracodawców wydumanymi roszczeniami bądź brakiem odpowiedzialności. Mamy wtedy tani argument na to, że nas nie lubią i nie mają pracy! Paradoksalnie, sami siebie dyskryminujemy. 
W kontekście Europejskiego Roku Obywateli takie odkrycie jest bolesne. Im bardziej nie chcemy pracować, tym bardziej to ukrywamy - nieudolnie, żenująco, śmiesznie i strasznie. A przecież poza rodziną i kręgiem znajomych poprzez pracę bierzemy największy udział w życiu wspólnoty. Natomiast z niechęcią do pracy schodzimy do mentalnego podziemia. Dobre i to, że się tego wstydzimy. 
 
Jak dziecko 
 
Oto pierwszy przykład manipulacji i zakłamania. Pan Artur G. (lat 28) z miasteczka 50 km od Kielc, z MPD, pobierający rentę socjalną, napisał z rozbrajającą szczerością młodzieńczej natury, choć kamuflaż widać z daleka: " 
W zasadzie nie ma żadnych perspektyw na pracę lub jakikolwiek rozwój. O Integracji słyszałem już wcześniej z mediów, ale dopiero za namową bratowej mieszkającej w Warszawie postanowiłem do was napisać, abyście pomogli w pozyskaniu elektrycznego wózka, który jest formą skutera...". 
Okazało się jednak, że ów młodzieniec porusza się samodzielnie, ale wózek ułatwiłby mu pokonywanie odległości między miejscem zamieszkania a stadniną koni, oddaloną od miejsca zamieszkania o 4 km. W dojazdach pomagają mu rodzice mający samochód, ale nie mogą tego robić na każde zawołanie. Więc pomysłowy Artur złożył wniosek do PFRON o dofinansowanie, choć warunkiem było posiadanie zatrudnienia lub realne widoki na nie. W związku z tym, że ten warunek nie był - i w najbliższym czasie nie miał być - spełniony, wniosek został odrzucony. 
Za namową rodziny przekonanej o tym, że Artur nie może pracować, napisał e-mail do redakcji. "Praktycznie utrzymują mnie rodzice - wyznał pan Artur - bo ze swoich dochodów niewiele mogę zrobić. Raczej nie lubię prosić nikogo o pomoc i być zależnym...". 
Widzicie? To jest mistrzostwo świata w zakłamaniu! List opublikowaliśmy w magazynie "Integracja" raczej ku przestrodze. Reakcją na niego był telefon pracodawcy z prośbą o kontakt telefoniczny do czytelnika. Powiedział, że ma dla niego konkretną ofertę pracy. Jaki był finał całej sprawy? Chyba nie muszę dopisywać... 
 
Bez przebaczenia 
 
Chłopakowi wychowanemu pod kloszem można by jeszcze odpuścić. Moje obawy wzbudza przy okazji to, że kiedy rodziców zabraknie, on sobie nie poradzi, jeśli nie zacznie dbać o swoją samodzielność. Natomiast młody, wykształcony mężczyzna aż prosi się o reprymendę. 
Pan Waldemar P. (lat 35) z Bydgoszczy od roku ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ale od dziecka choruje na astmę oskrzelową. 
"W związku z chorobą chciałbym kupić auto osobowe lub małe dostawcze, które pomogłoby mi w życiu i podjęciu pracy - własnej działalności gospodarczej w zakresie transportu osób - napisał. - Obecnie jestem bez pracy. Mam wyższe wykształcenie administracyjne, ale chciałbym ukończyć kursy zmieniające profil zawodowy, np. kurs fryzjerski, bhp lub spedycyjny...". 
W mailu prosił też o informacje na temat rodzaju pomocy, na jaką może liczyć przy zakupie auta i ukończeniu kursu, ale głównie interesuje go wysokość dofinansowania. Prosił też - co najbardziej mnie zdumiało - i przeczuliło - o wskazanie osoby lub instytucji, w której mógłby załatwić wszelkie formalności. 
Przypominam, że pan ukończył studia administracyjne i ma dostęp do internetu! 
Pamiętam bardzo wzruszający, długi list naszej Czytelniczki pani Zofii R. z woj. mazowieckiego, z uszkodzonym poważnie słuchem (dziś ma lat 55), w którym wspominała, jak po maturze bez zawodu i pojęcia o pracy szukała jej, a nie miała nawet kogo zapytać. W urzędzie powtarzano jej, że pracy brak, a było to w czasie, kiedy praca była dla wszystkich. Więc chodziła dzień w dzień po zakładach w swoim miasteczku z karteczką, że prosi o zatrudnienie. I tę pracę, bardzo skromną, w trzecim miesiącu swoich peregrynacji wychodziła. 
Panie Waldku, czy nie jest Panu wstyd? - zapytam. 
 
Jak premier Cameron 
 
- Takich historii można opowiadać wiele, niczym anegdoty - wyznaje Agata Karcut, doradca zawodowy w Centrum Integracja w Zielonej Górze. - Mamy często do czynienia z beneficjentami, którzy teoretycznie chcą pracować, a w praktyce okazuje się, że pomimo wielu naszych starań z błahych powodów odrzucają oferty. Jest to dziecinne, kiedy nagle beneficjent przestaje odbierać telefony. Miał zadzwonić za dwa dni, a oddzwania z tygodniowym opóźnieniem. Albo nie idzie na umówione spotkanie z pracodawcą, lub się spóźnia, bo... autobus się po drodze zepsuł. 
- Zdarzyło się nam kiedyś - dopowiada pani Agata - że kandydat na stałe zatrudnienie po kilku dniach pracy "rozchorował się". Po ustaleniu okoliczności okazało się, że zjadł nieświeże śledzie i rozbolał go żołądek. 
Inny beneficjent zapomniał zawiadomić pracodawcę o tym, że jest chory. Leżał sobie w domu, nie zgłaszając nigdzie, że nie może przyjść do pracy! 
Wiele osób z niepełnosprawnością, które piszą do "Integracji" czy przychodzą do Centrów Integracja na rozmowę z doradcą ds. zatrudnienia, twierdzi np. że od 10 lat szukają bezskutecznie pracy, a znajdują jedynie w gazecie ogłoszenia typu: "Praca od zaraz, wysokie zarobki do 3 tys. euro". 
- Mieliśmy panią, która chciałaby pracować, ale w godzinach rannych, najlepiej w biurze, mieć pracę bez stresu i tak, by mogła czasem wyskoczyć na godzinę, by załatwić swoje sprawy. Ta pani robiła wszystko, aby pracy nie podjąć, choć próbowaliśmy różnych sposobów konkretnej aktywizacji - dodaje nasza specjalistka. 
Od kwietnia 2013 r. ma działać w Wielkiej Brytanii nowy system wsparcia finansowego osób z niepełnosprawnością. Mam nadzieję, że brytyjski rząd nie ustąpi przed falą krytyki i "zmusi" wiele osób z niepełnosprawnością do podejmowania pracy. Według zasady: jeśli możesz pracować, to nie wyciągaj ręki po zasiłki, które są bardziej potrzebne innym. 
Sceptyczny wobec nowego systemu dziennik "The Guardian" przywołał słowa premiera Davida Camerona, który podczas dyskusji o zmianach, jakie zaszły od zakończenia paraolimpiady 2012, opowiedział o nieżyjącym już synu, który cierpiał na dziecięce porażenie mózgowe. 
Kiedy premier wychodził z Ivanem na ulicę, miał wrażenie, że "niektórzy ludzie widzieli tylko wózek, nie chłopca. Dziś więcej osób zobaczy chłopca, nie wózek" - zapewnił premier Cameron. 
Kiedy polski premier powie nam: "Dość żerowania na mizernym budżecie państwa?". 
 
Fałszywa równowaga 
 
Poniższy przykład skłonił mnie do przywołania go z racji swej wyrachowanej manipulacji. Prawnik współpracująca z Integracją (osoba z niepełnosprawnością), chcąc udzielić kompetentnej porady prawnej w mailach, uściślała z autorką listu kolejne fakty, lecz odpowiedzi przeczyły sobie nawzajem. Jasne było tylko to, że pani Kasia z woj. śląskiego jest od urodzenia osobą z niepełnosprawnością oraz absolwentką Wydziału Nauk Społecznych na Uniwersytecie Wrocławskim i "dzięki pomocy doradców zawodowych Integracji dostałam możliwość odbycia najpierw praktyki, a potem stażu w Polskim Radiu SA, a konkretnie w Informacyjnej Agencji Radiowej. 
Byłam bardzo zadowolona z pracy, gdzie spotkałam się z życzliwością i otrzymywałam same pochwały. Tak było, aż nadszedł feralny dzień...". 
I na tym się kończy przejrzystość opisywanego problemu. Wszystko, co jest napisane dalej, jest do wyjaśnienia, sprecyzowania, dopytania i rozdzielania prawdy od mistyfikacji. Tym nie będziemy się już zajmować. Zwracam jednak uwagę, że osoba z wyższym wykształceniem zamiast lekarzowi i pracodawcy udzielić pełnych informacji o swoim stanie zdrowia, pisze w kryzysowej dla siebie sytuacji do warszawskiej redakcji, która nic nie może sprawdzić i prawdopodobnie nie dojdzie do sedna prawdy. 
Tak trudno publicznie rozmawiać o obowiązku wobec społeczeństwa, bo nie jesteśmy ciągle partnerami. Jeszcze raz przywołam pytania i brutalne odpowiedzi, jakie w 2010 r. postawił ludziom niewidomy Jacek Zadrożny na swoim blogu www.zadzior.wordpress.com. 
Kierował je do osób z niepełnosprawnością, także do siebie i pracodawców w naszym kraju. Dlaczego mamy mieć tak duże przywileje i uprawnienia? Dlaczego pracować mniej i na specjalnych warunkach, jeżeli nie każdy z nas musi mieć specjalne warunki? Co legitymizuje nasze pasożytnictwo? Czekam, kiedy ktoś wreszcie powie: basta! 
Prawda jest jeszcze gorsza. Zgadzam się z odważnym autorem, że postawa "roszczeniowa jest elementem równowagi społecznej" i jeszcze wiele wody upłynie we wszystkich rzekach świata, zanim sami dostrzeżemy to poczucie winy i wynikające z niego żerowanie naszego środowiska i zaczniemy bez łaski pracować na chleb tak, jak potrafimy i możemy. 
 
Bez pracy nie ma kołaczy 
 
Z premedytacją cytuję starą przypowieść, aby dotarła do umysłów i serc. Niechaj obudzi kogo trzeba. 
Hyakujo, chiński mistrz zen, miał zwyczaj pracować ze swoimi uczniami - nawet kiedy ukończył już osiemdziesiąt lat - przycinając ogrody, sprzątając teren i pielęgnując drzewa. Uczniom było przykro, że ich nauczyciel tak ciężko pracuje, ale wiedzieli, że nie posłucha ich rad, i nie zechce przestać, więc schowali mu narzędzia. Tego dnia mistrz nie jadł. 
Następnego dnia również, kolejnego także. "Może jest zły, że schowaliśmy mu narzędzia - myśleli uczniowie. - Lepiej zanieśmy je tam, gdzie były". W dniu, w którym to zrobili, nauczyciel pracował i jadł tak samo jak dawniej. Wieczorem pouczył ich: - Nie pracujesz, nie jesz. 
 
O pracy na WWW 
* fundacja.blogspot.com 
* blog.ifirma.pl/2012/09/zmianydotyczace-zatrudniania-osob-niepelnosprawnych 
* pracanarencie. blox.pl/tagi_b/374708/praca-niepelnosprawnych.html 
* eudajmonia.pl/projekty/aktualne/zatrudnienie-wspomagane 
* www.niepelnosprawni.gov.pl/zatrudnienie-osob-niepelnosprawn 
* www.se.pl/super-biznes/finanse-twojej-firmy/korzysci-z-zatrudnienia-osoby-niepenosprawnej_256772.html 
* www.zpchr.info/?url=praca_dla_niepelnosprawnych 
* www.fundacjaavalon.pl/info_o_fundacji/wokol_niepelnosprawnosci/wlasna_firma_osoby_niepelnosprawnej_srodki-_z_pfron_na_uruchomienie_dzialalnosci_gospodarczej.html 
* www.bezbarier.pl/on.php 
 
Tylko co czwarta osoba z niepełnosprawnością pracuje 
 
W Polsce jest blisko 3,4 mln osób z niepełnosprawnością, w tym 2,1 mln w wieku produkcyjnym. Spośród nich pracuje zaledwie 465 tys. (27,3 proc.) - wynika z danych GUS za III kwartał 2011 roku. Choć z każdym rokiem wskaźnik ten się poprawia, to wciąż daleko nam do innych krajów Unii Europejskiej, gdzie zatrudnienie osób z niepełnosprawnością wynosi około 50 proc. 
Dlaczego tak się dzieje? (...) Istnieje szereg barier, które niekorzystnie wpływają na liczbę pracujących osób niepełnosprawnych. Większość ma charakter systemowy. Przykładem może być niejasność i zmienność przepisów prawa, czy nieefektywny i nieadekwatny system kształcenia. 
Z drugiej strony mamy jednak do czynienia z barierami o charakterze jednostkowym, takimi jak np. postawa wobec pracy czy stereotypowe myślenie. 
Źródło: A. Kołodziejska (fragm.), bezrobocie.org.pl, 03.2012 
 
Czym jest praca? 
 
Praca jest marzeniem tych, którzy jej nie mają i często przekleństwem tych, którzy ją mają (...) Jest jakąś niewdzięczną koniecznością. Zresztą tak też jest określana w Biblii: po wygnaniu człowieka z raju Bóg zapowiada mu, że odtąd będzie pracował w pocie czoła, co w istocie brzmi jak przekleństwo. 
Nasze podejście do pracy zasadza się na założeniu, że praca jest swoistym przymusem, dzięki któremu uzyskujemy pieniądze, następnie przeznaczane na konsumpcję. W tym założeniu występuje wyraźny podział na to, co nieprzyjemne (praca) i co przyjemne (konsumpcja). W ten oto sposób przez większą część naszego życia czujemy się jak w kieracie (...). 
Potrzebujemy zmiany świadomości, by pracować w sposób zdrowy, ale też potrzebujemy rzeczywistych zmian w systemie ekonomicznym, a nawet szerzej - w całej kulturze, by praca była tym, co daje satysfakcję, poczucie spełnienia i pozwala na realizowanie własnego twórczego potencjału. 
Źródło: Ryszard Kulik (fragm.), "Dzikie życie" nr 5/ 2006 
 
 aaa 
5.9. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Czy obecny Związek ma jakiś związek z dawnym Związkiem, czyli kłopoty z demokracją 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Na ostatnim zjeździe okręgu PZN przypadło mi w udziale zostać członkiem Komisji Rewizyjnej Okręgu, a wcześniej pełnienie funkcji delegata, na którego wskoczyłem z tylnego rzędu zastępcy. Potem okazało się, że o ile na przewodniczącego KRO jeszcze jacyś chętni byli, to już na członków jakby trochę gorzej, więc się zgodziłem. 
	A teraz tak sobie myślę, jaką tu rolę odegrać, aby coś dobrego z tego mogło wyniknąć. Po pierwsze - okazało się, że w tym Polskim Związku Niewidomych jakoś mało niewidomych, w KRO jestem tylko ja sam polski niewidomy, reszta - to też polscy, ale raczej słabowidze. I całe szczęście, bo nie bardzo wiadomo, w jaki sposób mielibyśmy, np. przeprowadzać kontrolę finansową okręgu, która się akurat przed paroma dniami zakończyła. Dokumentacji księgowej pełno, w dodatku przy porównywaniu dwóch ubiegłych lat okazało się, że każdy rok był prowadzony przy zastosowaniu jakiejś innej metodologii. Takie przypuszczenie (tylko przypuszczenie!) wyraził obecny pracownik biura księgowego, któremu księgowość powierzono. A komisja wybrana jako czynnik społeczny, ma o księgowości pojęcie raczej blade. Pozostaje zatem zwracać się o wyjaśnienia do pracowników i dyrektora, no i - oczywiście - do tego księgowego, który coś przypuszcza. 
Z Zarządu Głównego przyszły dokumenty do wypełnienia, oczywiście - przeznaczone dla bardzo dobrze widzących niewidomych. Dokumenty księgowe na dodatek bywają pisane drobnym drukiem - dobrze, że nie atramentem sympatycznym. Zatem słabowidze jakoś się tam pomęczyli, o to i owo popytali i poszło. Tyle że po co? 
W zasadzie komisja rewizyjna mogłaby, jako czynnik społeczny, stwierdzić jedynie, czy taka księgowość jest, czy też nie. Co do prawidłowości jej prowadzenia, to już musiałby być audyt, kosztowny i dokładny, wykonany przez siły fachowe. Komisja mogłaby ewentualnie wystąpić do organów sprawiedliwości, jeśli powzięłaby jakieś podejrzenia. Przewodnicząca zespołu kontrolującego wypełniała formularz z ZG, wyszczególniający dokładnie, co zespół otrzymał. Gdyby jednak taki zespół zechciał dokładnie przepytać, kto i ile zarabia, to już byłby pewien kłopot, bo jest ochrona danych osobowych. Dane można odblokować, ale trzeba wystąpić o to z usasadnieniem do wyższego organu, że istnieje podejrzenie nieprawidłowości. A tymczasem chodzi przecież o społeczne pieniądze i akurat w ostatnim czasie wiele w mass mediach było o takich czy innych fundacjach i stowarzyszeniach. 
	Od szeregu lat PZN prowadzi liczne szkolenia rehabilitacyjne na zlecenie PFRONu, FIO itp. Tak na dobrą sprawę nie wiadomo, na jakich zasadach się to dzieje. W praktyce wygląda to tak, że biuro okręgu czy prezydium zarządu mogłoby zlecać prowadzenie tych szkoleń komukolwiek, nawet jednej tylko osobie, żeby dać jej zarobić. Nie słyszałem o żadnym regulaminie, który by określał, co i jak, na jakiej podstawie i dlaczego. Komisje rehabilitacyjne też chyba już nigdzie nie funkcjonują. 
Jeśli komisja stwierdzi, że ktoś w szkoleniach był niepotrzebnie faworyzowany, a inny pomijany, to w praktyce może tylko wyrażać wątpliwości moralne, bo nie ma na czym oprzeć zarzutów. I zawsze pozostaje sprawą otwartą, czy ukończenie kilkudziestogodzinnego kursu komputerowego o charakterze ogólnym może uprawniać do prowadzenia szkolenia, indywidualnego lub grupowego niewidomych, wymagających specjalistycznego sprzętu. Czy lepszym nauczycielem brajla będzie osoba, która ukończyła kilkudziesięciogodzinny kurs brajla w Bydgoszczy, czy też niewidomy, który brajlem posługuje się na co dzień w różnych sytuacjach. 
	I chyba rzecz najważniejsza - prowadzenie szkoleń należało by powierzać w pierwszym rzędzie niewidomym, ponieważ oni będą wiedzieli najlepiej, jak kontaktować się ze swoim losowym pobratymcem. Ponadto właśnie niewidomi obecnie mają najwięcej kłopotów ze znalezieniem pracy. Jeżeli PZN ma jakieś wymagania w stosunku do społeczeństwa, to w pierwszym rzędzie musi sam pewne sprawy próbować załatwiać. 
Zgoda i cisza przy zwolnieniu z przejętej przez Ministerstwo Biblioteki Centralnej dużej grupy niewidomych mówi sama za siebie i podważa sens istnienia Związku. Dlatego, kiedy przyjrzymy się szeregom członków Związku, łatwo zauważyć, że teraz już co jakiś czas skreślane są z listy członków PZN nie pojedyncze osoby, lecz całe, niekiedy kilkudziesięcioosobowe grupy. Oznacza to, że tym ludziom organizacja taka do niczego nie jest potrzebna. Coraz częściej biura okręgów są czynne tylko w godzinach pracy i to pracy skróconej. 
Czy jednak pojawiły się gdzieś konkretne bunty, sprzeciwy...? Czy mamy do czynienia ze złą wolą urzędników, czy też wszystko dzieje się na własne życzenie niewidomych i słabowidzących członków PZN, którzy nie przejawiają żadnej konkretnej inicjatywy, aby to zmienić? Może uda mi się odpowiedzieć na te i podobne pytania, badając różne sprawy w ramach komisji rewizyjnej. 
 
aaa 
 6. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
Aaa 
6.1. Świadczenie pielęgnacyjne wyższe o 200 zł od kwietnia 
PAP 
 
 Źródło: PAP/www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2013-03-26 
 
 Od 1 kwietnia rodzice dzieci z niepełnosprawnościami otrzymają dodatkowe 200 zł, a w ciągu pięciu lat średnia wartość świadczenia pielęgnacyjnego ma wynieść tyle, ile płaca minimalna - zakłada program, który 26 marca przyjął rząd. 
- Przyjęliśmy rządowy program wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Dzięki temu programowi od 1 kwietnia do końca tego roku osoby, które opiekują się niepełnosprawnymi dziećmi, wymagającymi całodobowej opieki, uzyskają kolejne 200 zł - poinformował premier Donald Tusk podczas konferencji prasowej po posiedzeniu Rady Ministrów. 
Dodał, że jest to "rozpędzanie programu", który zakłada, że w ciągu pięciu lat osoby opiekujące się dziećmi z niepełnosprawnościami będą otrzymywać świadczenie w wysokości płacy minimalnej. "To przynajmniej częściowo odpowiada na potrzebę społeczną uzawodowienia w jakimś sensie opieki całodobowej nad dzieckiem niepełnosprawnym" - mówił premier. 
- To wymaga głębokiej korekty w całym systemie, m.in. opracowania kryteriów. Zakładamy, że wysokość płacy minimalnej to będzie średnia wysokość świadczenia, bo chcielibyśmy zbudować system, zgodnie z którym będziemy w stanie skutecznie stworzyć kryteria, które pomaga nam dać więcej pieniędzy tym, którzy są w większej potrzebie, a trochę mniej tym, których dramat jest mniejszy - wyjaśnił Tusk. Zaznaczył, że system ma elastycznie odpowiadać na rzeczywiste potrzeby ludzi. 
Zgodnie z programem, osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne (spełniające warunki zawarte w ustawie o świadczeniach pielęgnacyjnych, czyli takie, które nie podjęły pracy lub zrezygnowały z niej, aby opiekować się dzieckiem niepełnosprawnym) otrzymają dodatkowe 200 zł miesięcznie (niezależnie od dochodu i innych świadczeń). 
W praktyce (zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych) opiekunowie niepełnosprawnych dzieci, którzy otrzymują świadczenie pielęgnacyjne (520 zł) i do końca czerwca br. dodatkowe 100 zł (co wynika z kontynuacji programu rządowego), od kwietnia będą otrzymywać dodatkowe 200 zł, czyli w sumie 820 zł. 
Od lipca dodatek w wysokości 100 zł nie będzie wypłacany, ale o tę kwotę zostanie powiększone świadczenie pielęgnacyjne, które wyniesie 620 zł. Do tej kwoty zostanie doliczone 200 zł, czyli łączne wsparcie nie zmieni się i nadal będzie wynosiło 820 zł. 
Pomoc - 200 zł - będzie wypłacana (w terminie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego) przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta albo inny upoważniony organ gminy. Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do pomocy będzie wszczynane z urzędu, czyli zainteresowani nie będą musieli składać dodatkowych wniosków, co powinno zwiększyć dostępność pomocy. 
Wsparcie będzie realizowane ze środków budżetu państwa (na ten cel zostanie przeznaczone ok. 176 mln zł). Szacuje się, że z tej pomocy skorzysta ok. 95 tys. osób miesięcznie. 
 
 aaa 
6.2. PSL o zasiłkach opiekuńczych i świadczeniach pielęgnacyjnych dla rolników 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-04-03 
 
PSL złoży projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, która ma umożliwić, by osoby prowadzące niewielkie gospodarstwo rolne i sprawujące opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem miały prawo do zasiłku - zapowiedział w środę (3 kwietnia) poseł Stronnictwa Henryk Smolarz. 
 
Smolarz argumentował na konferencji w Sejmie, że obecnie organy decydujące o przyznaniu świadczeń rodzinnych, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, dokonują różnych interpretacji. Jak zaznaczył, różnice wywołała uchwała Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2012 roku. 
Mówi ona - wyjaśnił - że posiadaczy gospodarstw rolnych ubezpieczonych w KRUS można uznać za osoby, które nie zaprzestały prowadzenia działalności i wykonują pracę. 
 
- W jednych gminach rodzice sprawujący opiekę nad dziećmi niepełnosprawnymi pobierają zasiłek pielęgnacyjny, w innych gminach nie. Chcemy w sposób ustawowy uregulować i wyjaśnić te wątpliwości, by nie było różnic w interpretacji przepisów prawa - przekonywał. 
 
Zdaniem posła PSL znowelizowanie ustawy o świadczeniach rodzinnych jest szczególnie ważne w związku ze wzrostem od 1 kwietnia tego roku świadczenia pielęgnacyjnego do 800 zł netto, czyli najwyższej kwoty przyznawanej dotychczas przez państwo rodzicom, którzy zaprzestali pracy zawodowej na rzecz opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. 
 
- Chcemy, aby wszyscy obywatele w Polsce - także ci z niewielkich środowisk, którzy utrzymują się z niewielkich gospodarstw - mieli takie same prawa, jak wszyscy inni - dodał. 
 
 aaa 
6.3. Sprzeczne interpretacje utrudniają rolnikom uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-04-19 							 

Jak donosi Dziennik Gazeta Prawna, posłowie PSL chcą doprecyzować przepisy związane z przyznawaniem pomocy dla osób posiadających gospodarstwo rolne i opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zmiany w tym zakresie przewiduje złożony przez nich projekt nowelizacji ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.). 
 
Pierwsza modyfikacja dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ gminy mają wątpliwości, czy przyznawać je rolnikom. Są one spowodowane wykluczającymi się stanowiskami Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego(sygn. akt I OPS 5/12). 
Resort wskazuje bowiem, że prowadzenie gospodarstwa rolnego nie jest wykonywaniem zatrudnienia lub pracy zarobkowej w rozumieniu przepisów ustawy. Nie trzeba więc z niego rezygnować, aby uzyskać świadczenia. 
 
Inaczej uznał NSA, który wskazał, że rolników nie można uznać za osoby, które zaprzestały prowadzenia działalności i wykonują pracę, dlatego ta forma pomocy im nie przysługuje. 
 
Aby zapobiegać sytuacjom powodującym, że w niektórych gminach otrzymują oni świadczenie, a w innych nie, posłowie chcą wprowadzić do ustawy art. 17 ust. 11, który określa, że przez niepodejmowanie lub rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy rozumieć także niewykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym. 
 
Podobną zmianę projekt nowelizacji wprowadza też odnośnie do specjalnego zasiłku opiekuńczego, który przysługuje z tytułu opieki nad dorosłym niepełnosprawnym członkiem rodziny. W tym przypadku przepisy jednoznacznie wskazują, że nie jest do niego uprawniona osoba podlegająca obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z innego tytułu. Nie otrzymują go więc rolnicy oraz członkowie ich rodzin ubezpieczeni w KRUS. 
Posłowie chcą wykreślić z ustawy wspomniany warunek. 
 
Nowelizacja doprecyzowuje też, że do specjalnego zasiłku uprawnieni są małżonkowie. 
 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 8 kwietnia 2013 r. 
 
 aaa 
6.4. Ulga rehabilitacyjna również dla opiekuna 
maj, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-04-23 
 
Szeroki wykaz wydatków uprawniających do nielimitowanego pomniejszenia dochodu zawiera art. 26 ust. 7a ustawy o PIT - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Zagadnieniem, z którym wiąże się wiele wątpliwości podatników, jest przewóz niepełnosprawnych na zabiegi. Zgodnie z przepisami do ulgi uprawnia używanie samochodu osobowego, który musi być własnością lub współwłasnością osoby niepełnosprawnej z I lub II grupą inwalidztwa lub podatnika, na którego utrzymaniu pozostają niepełnosprawni z I i II grupą albo podopieczny do 16 roku życia uznany za niepełnosprawnego na podstawie odrębnych przepisów. 
Jak wskazują interpretacje izb skarbowych, z ulgi może skorzystać dwoje małżonków dowożących na zabiegi wspólnego podopiecznego jednym i tym samym samochodem. Fiskus potwierdza, że każde z nich może niezależnie od siebie odliczyć wydatek, maksymalnie 2280 zł (interpretacje indywidualne nr IBPBII/1/415-87/08/TK, 
IBPBII/1/415-860/12/MCZ, IBPBII/1/415-628/12/AA). 
Odliczenie przysługuje wyłącznie, jeśli podopieczny nie osiągnął w 2012 r. dochodów przekraczających 9120 zł i jest członkiem najbliższej rodziny podatnika tzn. małżonkiem, dzieckiem (w tym przysposobionym lub przyjętym na wychowanie), pasierbem, rodzicem (w tym współmałżonka), bratem, siostrą, ojczymem, macochą, zięciem lub synową. 
W wypadku tego wydatku nie jest wymagane posiadanie dokumentów stwierdzających jego wysokość. Jednakże na żądanie skarbówki podatnik ma obowiązek przedstawić dowody potwierdzające prawo do odliczenia, w szczególności dokumentujące zlecenie i odbycie niezbędnych zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych. 
Wydatki, jeśli mają być podstawą skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej, nie mogły być podatnikowi zwrócone w jakiejkolwiek formie. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 11 kwietnia 2013 r. 
 
aaa 
6.5. Czy emerytura pozbawia dodatku pielęgnacyjnego 
Bożena Wiktorowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-04-23 
 
Zainteresowany pobiera świadczenie w minimalnej wysokości. Czy z tego powodu po ukończeniu 75 lat straci prawo do dodatku pielęgnacyjnego? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Nie - odpowiada "DGP". Dodatek taki jest przyznawany osobie, która została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia. 
Konieczny jest wniosek zainteresowanego na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS, ustalającego całkowitą niezdolność do wykonywania obowiązków pracowniczych oraz do samodzielnej egzystencji. Osoba, która ukończyła 75 lat, otrzymuje taki dodatek z urzędu. Jego kwotę podwyższa się przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent od miesiąca, w którym jest ona przeprowadzana. Nie ma więc znaczenia, czy osoba uprawniona otrzymuje minimalną emeryturę, czy też świadczenie w wyższej wysokości. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 15 kwietnia 2013 r. 
 
 aaa 
6.6. Niepełnosprawni do usług 
Izabela Kacprzak, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy,pl 
Data opublikowania: 2013-04-04 
 
Administracja publiczna od tego roku część usług będzie zlecać bezrobotnym lub niepełnosprawnym - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych chce w tym roku aż 5 procent swoich zamówień publicznych ogłosić z tzw. klauzulą społeczną. Oznacza to, że w przetargach takich będą mogły wystartować wyłącznie firmy, w których większość pracowników to osoby niepełnosprawne. Zamawiający może też postawić wymóg, że chce, by daną pracę wykonały osoby młodociane, bezrobotne czy wykluczone, np. byli narkomani, skazani czy osoby chore psychicznie ze spółdzielni socjalnych. Chodzi głównie o usługi: sprzątania, remontowe czy budowlane. 
 
Więcej w Rzeczpospolitej z 20 marca 2013 r. 
 
aaa 
6.7. Pomyłka o złotówkę to zwrot całości 
Rzeczpospolita, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-03-26 
 
 Wypłata niewielkiej części pensji pracownikowi niepełnosprawnemu w nieprawidłowy sposób lub po terminie oznacza utratę prawa do całego dofinansowania - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Jeżeli pracodawca pomyli się w wyliczeniu kosztów płacy, np. z tytułu złego potrącenia czy błędnego wyliczenia wynagrodzenia - zdaniem Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych nie może zrobić korekt w systemie SODiR i np. pomniejszyć lub powiększyć jego wysokość. W tej sytuacji nie może więc zwrócić tylko różnicy nienależnie uzyskanego dofinansowania za taki miesiąc, ale ma obowiązek oddać je w całości wraz z odsetkami. Zdaniem BON w sytuacji błędnie wyliczonych kosztów płacy pracodawca nie poniósł ich bowiem w całości i terminowo. 
Jest to bardzo krzywdząca i rozszerzająca interpretacja przepisów. W związku z tym organizacja OBPON skierowała do BON kolejne pismo w tej sprawie. Jednak pracodawcy powinni bardzo szczegółowo sprawdzać wyliczenia wynagrodzeń i ich przeniesienia na druki wysyłane do PFRON, aby nie zaistniała konieczność zwrotu uzyskanego dofinansowania. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 11 marca 2013 r. 
 
 aaa 
6.8. Nadal jest ulga na niewidomego pracownika 
Rzeczpospolita, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-04-05 
 
Nie zmieniły się urzędowe interpretacje w sprawie niepełnosprawnych z dysfunkcją narządu wzroku. Pracodawcy mogą ich wliczać do wskaźnika osób zatrudnionych w firmie - informuje Rzeczpospolita. 
Wątpliwości dotyczące udzielania ulg we wpłatach na PFRON przez zakłady pracy chronionej i pracodawców z tzw. otwartego rynku po spełnieniu obowiązków wynikających z art. 22 ustawy o rehabilitacji spowodowały, że organizacja OBPON spytała urzędy o jednoznaczną interpretację w tym zakresie. Chodziło o to, czy do 30-proc. wskaźnika osób niepełnosprawnych wymienionych w art. 22 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm., dalej ustawa o rehabilitacji) oraz art. 28 ust. 1b do schorzeń szczególnych można zaliczyć pracowników mających tylko ważne orzeczenia o stopniu niepełnosprawności umiarkowanym o symbolu 04-O. Czy oprócz orzeczeń muszą mieć jeszcze zaświadczenia wydane przez lekarzy specjalistów? 
Pytanie OBPON było o tyle zasadne, gdyż prowadzone obecnie kontrole urzędów kontroli skarbowej dotyczące udzielania ulg we wpłatach na PFRON wskazują, że Fundusz wymaga dodatkowo dla takich osób zaświadczeń od lekarzy specjalistów. Mają one potwierdzać, że osoby te są niewidome. 
Jednocześnie zaliczanie osób w stopniu znacznym i umiarkowanym z kodem 04-O do osób niewidomych na potrzeby ustawy o rehabilitacji szczegółowo już wyjaśniło Biuro Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych (BON) w 2009 r. Dziwiła zatem odmienna interpretacja PFRON w tej sprawie, na którą powołują się urzędy kontroli skarbowej. 
BON oraz PFRON na swoich stronach internetowych informują, że określenie osób z dysfunkcją narządu wzroku wyrażone w ustawie o rehabilitacji za pomocą potocznego sformułowania - osoba niewidoma, obejmuje swoim zakresem osoby z dysfunkcją narządu wzroku w stopniu znacznym i umiarkowanym. To wyjaśnienie odnosi się w szczególności do możliwości zwiększenia dofinansowań na takie osoby. Jednak w każdej rozmowie z przedstawicielami PFRON i BON po 1 stycznia 2011 r. ta interpretacja była też dotychczas wiążąca dla art. 22 i 28 ustawy o rehabilitacji. Schorzenia szczególne wymienione w art. 22 ustawy zostały wprost przepisane podczas nowelizacji z art. 26a. 
Zdaniem OBPON niedopuszczalne jest to, że do jednego art. 26a ustawy osoby w stopniu umiarkowanym ze schorzeniem 04-O, który wynika z przyznanych orzeczeń, są traktowane jak niewidome, a już do innych nie. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 25 marca 2013 r. 
 
 aaa 
6.9. Ryzykowna gra dopłatami do pensji 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-03-24 
 
Ostatnie lata dla firm zatrudniających niepełnosprawnych pracowników, a w szczególności tych mających status zakładów pracy chronionej, były trudnym czasem. Zmieniające się nawet co pół roku przepisy i stopniowe ograniczenie przysługującej im pomocy czy specjalnych uprawnień powodowały brak stabilizacji i niepewność co do dalszego prowadzenia działalności - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
To jednak nie koniec, bo wszystko wskazuje na to, że rząd zdecyduje się na kolejny krok, a mianowicie od przyszłego roku nastąpi zrównanie wysokości dofinansowań dla firm działających na otwartym oraz chronionym rynku pracy. Krok ten był już zresztą przez kilka lat odkładany w oczekiwaniu na lepsze czasy dla finansów Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Ponieważ nie zanosi się na ich radykalną poprawę, trzeba w końcu podjąć jakąś decyzję w tej sprawie. 
Problemem wydaje się jednak być sposób, w jaki ma zostać dokonane zrównanie dopłat do pensji. Z zapowiedzi Jarosława Dudy, pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych, wynika bowiem, że przeprowadzona prawdopodobnie stopniowo likwidacja różnych kwot dofinansowań nie będzie polegać na podwyższeniu ich wysokości dla firm z otwartego rynku pracy. To ZPChr muszą liczyć się z tym, że poziom przysługującej im pomocy zostanie obniżony o 30 proc, bo tyle obecnie wynosi różnica w kwotach wypłacanych tym dwóm grupom pracodawców. 
Zabieg ten może więc okazać się bardzo ryzykowny dla ZPChr. To właśnie w nich koncentruje się obecnie zatrudnienie osób niepełnosprawnych, zwłaszcza tych ze znacznym stopniem niepełnosprawności i wspomnianymi już schorzeniami specjalnymi. Tym pracownikom trudno jest znaleźć pracę w innych firmach i tylko tu mogą liczyć na specjalne warunki związane chociażby z przystosowaniem miejsca pracy i stałą opieką lekarską. 
Efektem zrównania dofinansowań, przed którym ostrzegają przeciwnicy tego rozwiązania, może okazać się postępująca w szybkim tempie likwidacja chronionego rynku pracy. Firmy będą rezygnować z tego statusu i przeprowadzać zwolnienia wśród niepełnosprawnych pracowników, gdyż nie będą musiały już wykazywać wysokiego wskaźnika zatrudnienia takich osób. Sytuacja wydaje się tym bardziej niebezpieczna, że coraz więcej firm odczuwa skutki spowolnienia gospodarczego. 
Aktywność zawodowa osób niepełnosprawnych, która nigdy nie była na wysokim poziomie, w ostatnich latach rosła. Z kolei planowany przez rząd ruch może spowodować odwrócenie tego pozytywnego trendu. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 7 marca 2013 r. 
 
 aaa 
 7. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
 
aaa 
7.1. Wspomnienie o Marianie 
Elżbieta Hartman 
 
 Źródło: Dwumiesięcznik: "Laski" lipiec sierpień 2012 
 
 Marian Hartman urodził się 4 lutego 1936 roku w Ząbkach k/Warszawy. Wzrok stracił we wczesnym dzieciństwie wskutek pomyłki lekarskiej. W Laskach znalazł się w wieku trzech lat, gdyż Jego rodzice zginęli w tragicznych okolicznościach: matkę zabili Niemcy a ojciec zginął w wypadku kolejowym. W Laskach ukończył szkołę podstawową, trzy letnią zawodową, której ukoronowaniem był dyplom mistrzowski z tkactwa artystycznego w roku 1955. Następnie podjął naukę w szkole średniej ogólnokształcącej w Warszawie. W tej szkole wszystkie przedmioty zdawał, jako ekstern i otrzymał świadectwo dojrzałości. 
Marian Hartman miał wiele różnych talentów m.in. świetnie jeździł na łyżwach. Miał uzdolnienia muzyczne. Bardzo lubił muzykę operową i dlatego już w Laskach zaczął się uczyć języka włoskiego, gdyż chciał poznać język narodu, który stworzył tak wspaniałe opery oraz inne wybitne dzieła muzyczne. 
Po opuszczeniu Lasek, przez krótki czas pracował w spółdzielni "Nowa Praca Niewidomych" w Warszawie. Był członkiem założycielem tej spółdzielni oraz należał do Rady Nadzorczej. 
Następnie podjął studia na Wydziale Handlu Zagranicznego w Szkole Głównej Planowania i statystyki w Warszawie, gdzie opanował cztery języki obce (włoski, angielski, hiszpański i francuski). Naukę języka angielskiego rozpoczął jeszcze przed studiami u metodystów w Warszawie. Dobra znajomość czterech języków obcych umożliwiła Mu otrzymanie pracy w Polskim Radiu. 
Podczas studiów na zaproszenie prezesa ówczesnego Włoskiego Związku Niewidomych - prof. Paolo Bentivoglio - pojechał na trzy miesiące do Bresci, gdzie przebywał całe studenckie wakacje. 
Po ukończeniu studiów jeszcze raz pojechał do Włoch na zaproszenie wspomnianego profesora Bentivoglio. Następnie przez rok studiował w Cambridge, w szkole dla cudzoziemców, gdzie pogłębiał znajomość języka angielskiego, literatury angielskiej oraz historii parlamentaryzmu brytyjskiego. Na tej uczelni był jedynym studentem zza żelaznej kurtyny. 
Po pobycie w Cambridge pojechał do Włoch po raz trzeci - do Bresci i wtedy udał się na ostatnią sesję II Soboru Watykańskiego, którą prowadził papież Paweł VI. Podczas tej Sesji spotkał pewnego księdza z Nigerii, któremu tłumaczył obrady z języka włoskiego na język angielski. 
Po powrocie z trzeciej wyprawy do Włoch w roku 1965 Marian Hartman został zatrudniony na etacie redaktora dokumentalisty w Redakcji Zagranicznej Polskiego Radia, gdzie przepracował 37 lat - do maja 2002 roku. Pracując w Polskim Radiu tłumaczył komentarze nadawane przez BBC z bardzo różnych dziedzin - od komentarzy ściśle wojskowych (np. o samobieżnych działach bezodrzutowych, o podwodnych okrętach nuklearnych oraz o haubicach szybko strzelnych), aż po komentarze stricte ekonomiczne (o tzw. wężu walutowym, o zmianach kursów giełdowych, o kryzysach bankowych) a także o różnych innych zagadnieniach, nie mówiąc już o komentarzach politycznych. 
Marian Hartman tłumaczył szereg wybitnych komentatorów BBC, jak np. Maurica Laytie, Anatola Golberga, Denisa Dunkensona oraz Philipa Windsora, który był bardzo dobrym komentatorem od spraw wietnamskich, afrykańskich i europejskich. Była to bardzo interesująca praca i wiele można było się dowiedzieć, gdyż tłumaczenia te wykorzystywano do przygotowania biuletynu specjalnego, tzw. BS dla władz państwowych, partyjnych, dla Ministerstw Spraw Zagranicznych i Spraw Wewnętrznych, Kancelarii Sejmu i dla Rady Państwa. Biuletyn ten był całkowicie nieocenzurowany i dopiero na jego podstawie Polska Agencja Prasowa podawała wiadomości i opracowywała szerszy, ocenzurowany biuletyn. 
Ponieważ Marian Hartman był jedynym członkiem redakcji, który znał język włoski to zajmował się również tłumaczeniami pierwszej i drugiej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski. Z uwagi na to, że tłumaczenia dosłowne byłyby zbyt czasochłonne, przygotowywał streszczenia z kilku czasopism włoskich, np. Corriere della Sera, L'Osservatore Romano, La Stampa. Był wtedy ważną osobą w redakcji i nawet sam szef przynosił mu kawę, żeby tylko dostarczał jak najszybciej te streszczenia. 
Za swoją pracę na stanowisku redaktora w Polskim Radiu Marian Hartman otrzymywał okolicznościowe dyplomy i gratulacje, w tym również od Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. 
Jak wspomniałam wcześniej, wykazywał uzdolnienia muzyczne i już podczas pobytu w Laskach rozpoczął naukę śpiewu solowego u prof. Witolda Friemanna, który zauważył, że dobrze śpiewa w chórze szkolnym w Laskach. Następnie pobierał lekcje śpiewu solowego u pani profesor Sławy Makowskiej, gdzie rozwijał swoje uzdolnienia oraz wrażliwość muzyczną. Śpiewał arie operowe po włosku, francusku i pieśń Schuberta po niemiecku, a także wiele pieśni kompozytorów polskich. U Pani Profesor Makowskiej śpiewał nawet z profesjonalną akompaniatorką! 
Te piękne lata Marian Hartman wspominał z wielkim sentymentem i wzruszeniem, gdyż wniosły w Jego życie wiele piękna i radości. Jednakże ze względu na pracę radiową, która była bardzo wyczerpująca i nadwyrężała Jego głos, pod czas dyktowania maszynistce tłumaczonych tekstów, nie mógł całkowicie oddać się swojej ukochanej wokalistyce. 
Oprócz talentów wokalnych miał wiele innych zainteresowań i dla tego całe Jego życie było bardzo wypełnione i aktywne. 
Aby doskonalić znajomość języka angielskiego chodził regularnie do British Council na różnego rodzaju odczyty i filmy w języku angielskim. Nawiązał również kontakt z biblioteką studencką w Londynie i dostawał od nich różne książki brajlowskie w języku angielskim. Otrzymywał też brajlowskie czasopisma włoskie z Mediolanu. Znajdowały się w nich interesujące artykuły na rozmaite tematy dotyczące środowiska niewidomych we Włoszech oraz artykuły dotyczące różnych urządzeń technicznych służących niewidomym w ich życiu codziennym. 
Były też małe formy literackie, felietony oraz baśnie dla dzieci. Na podstawie jednej z takich baśni w tłumaczeniu Mariana Hartmana Polskie Radio nadało słuchowisko dla dzieci. Artykuły w Jego tłumaczeniu pojawiały się również w polskiej prasie brajlowskiej, zwłaszcza w pismach dla dzieci, np. w "Światełku". 
Marian Hartman dokonał również dla Polskiego Związku Niewidomych recenzji obszernego streszczenia książki profesora Enrico Ceppi pt. "Inwalidzi wzroku", która dotyczyła szkolnictwa średniego niewidomej młodzieży we Włoszech. Poza tym - na zlecenie Polskiego Związku Niewidomych - poprowadził dwa kursy wakacyjne języka angielskiego dla niewidomej młodzieży w Ośrodku Wczasowym PZN-u w Muszynie. 
Marian Hartman wiele wolnego czasu spędzał w Klubie Inteligencji Katolickiej, gdzie uczęszczał na różnego rodzaju spotkania oraz dyskusje na tematy historyczne, filozoficzne i religijne. W tym klubie działali wybitni ludzie ze świata nauki, dziennikarstwa i Kościoła, m.in.: Stefan Kisielewski, Hanna Malewska, prof. Stefan Swieżawski oraz prof. Władysław Tatarkiewicz, który wygłosił cykl wykładów pt. "Ars longa, vita brevis". WKIK -u odbywały się również konwersatoria w języku angielskim, w których regularnie brał udział. 
KIK miał również sekcję sportową, która urządzała spływy kajakowe. Marian Hartman wziął udział w trzech takich spływach po jeziorach mazurskich. 
Podczas urlopów jeździł każdego roku z przewodniczką (późniejszą żoną - Elżbietą) do telewizyjnego ośrodka sportów wodnych w Sarnówku nad jeziorem Jeziorak. Codziennie pływał na kajaku i rowerze wodnym przez wiele godzin. Przepłynął również jezioro Jeziorak wpław! Były to naprawdę niezapomniane dla Niego chwile i był tam szczęśliwy, kiedy mógł słuchać szumu fal wzburzonego Jezioraka, szumu wiatru w trzcinach i odczuwać przestrzeń wielkiej wody. 
Kiedyś, gdy otrzymał dłuższy urlop z Polskiego Radia, udał się z kolegą - Jasiem Jakubiakiem - w dwumiesięczną podróż po Europie Zachodniej. Odwiedził wówczas kilka krajów. Był w Wiedniu, gdzie zwiedził sławną katedrę Św. Stefana, a także na słynnym Kahlenbergu. Był również w ówczesnych Niemczech Zachodnich oraz w Szwajcarii - najpierw w Zurychu, a potem w kantonach włoskich - w Asconie, Chiasso i w Belinzone. Wszędzie tam rozbrzmiewała miła dla Jego ucha włoska mowa. W tych górskich, zacisznych dolinach było prawie tak ciepło jak w Rzymie czy Neapolu. Rosły nawet palmy!W swojej podróży po Europie Marian Hartman nie po minął także słonecznej Italii. Odwiedził Pescarę nad Adriatykiem, która była kiedyś teatrem historycznych wydarzeń. Przebywał również na Sycylii, gdzie zatrzymał się w Mesynie - miasteczku nad Cieśniną Mesyńską, w którym panowały straszne upały i czuło się na każdym kroku powiew Afryki. Po tej cieśninie pływał razem ze swoimi włoskimi przyjaciółmi małą plastikową łodzią, z której wyskakiwał w morze, aby pływać na głębokości 276 metrów!Była to dla Niego niebywała przygoda! 
Marian Hartman uważał, że wszystkie te rzeczy, które miały miejsce w Jego pięknym i ciekawym życiu nie mogłyby się zdarzyć, gdyby nie Laski, w których się wychowywał i które stały się Jego domem. To właśnie w Laskach spotkał wspaniałych, szlachetnych ludzi, z którymi mógł się zaprzyjaźnić, którzy zasiali w Jego umyśle i sercu ziarno kultury i zaszczepili w Nim dążenie do poznawania świata i przeżywania piękna. 
Moim zdaniem (żony Elżbiety) był On wyjątkową osobą i pomimo życiowych ograniczeń - braku wzroku - potrafił szczerze cieszyć się życiem, po prostu kochał życie. Był również prawdziwym patriotą, doskonale znał historię Polski i bardzo się przejmował losem Ojczyzny. 
Marian Hartman był mądrym, wrażliwym, dobrym człowiekiem oraz wspaniałym mężem. Miał wielu przyjaciół w różnym wieku i przez wszystkich był podziwiany i kochany. 
Marian Hartman zmarł trzeciego maja 2012 roku w wieku 76 lat wskutek zakażenia septycznego w szpitalu MSWiA w Warszawie. Do końca życia zachował świadomość oraz pogodę ducha, umierał z wielką pokorą i godnością. Mój Mąż przeżył swoje życie tak pięknie, jak to tylko w Jego sytuacji było możliwe. 
 aaa 
7.2. Wspomnienie 
Tadeusz Sobieraj 
 
Źródło: Dwumiesięcznik: "Laski" lipiec sierpień 2012 
 
Marian Hartman Zmarł nad ranem 3 maja 2012 roku. Msza św. pogrzebowa odprawiona została w kaplicy w Laskach. został pochowany na laskowskim cmentarzu. 
 Oplatamy Ciebie, Marianie, modlitewną pamięcią i wdzięcznością w nadziei, że się spotkamy w Ojczyźnie Niebieskiej. 
Laski 19 maja 2012 r. 
 
Mariana Hartmana poznałem latem 1967 roku. Zostałem wtedy zaproszony przez Jego przyjaciół, aby być Jego przewodnikiem na wczasach w ośrodku wypoczynkowym w Muszynie. Byłem wówczas studentem III roku Politechniki Warszawskiej.Miałem zdane wszystkie egzaminy, więc pojechaliśmy razem do tego pięknego miejsca. 
Marian był urokliwą osobą. Zafascynował mnie swą inteligencją, wrażliwością, subtelnością, a zarazem rzeczowością i pragmatyzmem życiowym, elokwencją, dowcipem, znajomością języków obcych. Starszy ode mnie o osiem lat wydawał mi się rówieśnikiem ze względu na przyjacielski charakter i bezpośredniość. 
Miał staranne wykształcenie. Prowadziłem z Nim długie, ciekawe rozmowy, w których często uczestniczył Henryk Klimaszewski, również wychowanek Ośrodka Szkolnego w Laskach. Sentymentalnie, z uznaniem i wdzięcznością wspominał kadrę nauczycielską i wychowawczą. Zapragnąłem poznać osobiście tych ludzi, o których moi przyjaciele tak spontanicznie i mile się wypowiadali. 
Marian, choć sam potrzebował pomocy, chętnie pomagał innym. Zawsze mogły u niego zatrzymać się osoby mające kłopoty mieszkaniowe. 
Z Marianem spotykałem się nie tylko podczas wakacji, ale niekiedy w długie jesienno-zimowe wieczory.Wizyty zawsze były ciekawe i pouczające. Latem wybieraliśmy się na kajaki nad Jeziorko Czerniakowskie w Warszawie. Mimo niepozornej postury, Marian był doskonałym kajakarzem, a do tego świetnym pływakiem. 
Prawie całe życie pracował w Polskim Radiu, gdzie bardzo przydała mu się znajomość języków obcych. 
Ożenił się w wieku siedemdziesięciu lat. Małżeństwo było bardzo szczęśliwe. Marian odmłodniał, jakby ubyło mu ćwierć wieku. Tę "drugą młodość", po krótkim pobycie w szpitalu, przerwała nagle śmierć. 
Tadeusz Sobieraj 
 
aaa 
7.3. Budujemy nasz dom 
 
Źródło: "Pochodnia" czerwiec 1953 r. 
 
Dnia 14 maja bieżącego roku odbyła się w Warszawie przy ulicy Konwiktorskiej, doniosła dla ogółu niewidomych w Polsce, uroczystość wmurowania aktu erekcyjnego pod budowę głównego gmachu Centralnego Ośrodka Niewidomych. W uroczystości udział wzięli: członek Rady Państwa- minister Stefan Matuszewski, kierownik Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej - Stanisław Zawadzki, prezes CZSI - Jakub Klejn, przedstawiciele Polskiego Związku Niewidomych, władz budowlanych, kierownictwa Zarządu Głównego PZN oraz niewidomi aktywiści i przodownicy pracy z terenu całego kraju. 
Zagajenia dokonał przewodniczący Zarządu Głównego - major Leon Wrzosek, witając serdecznie obecnych, przypominając historię przygotowań do uruchomienia budowy, i wyrażając wdzięczność Państwu Ludowemu za umożliwienie wzniesienia w stolicy tak ważnej dla niewidomych instytucji. Major Wrzosek zakończył swoje wystąpienie zobowiązaniem, wyrażającym wolę ogółu niewidomych jak najpełniejszego uczestniczenia w walce narodu o jego lepszą przyszłość. Następnie po odczytaniu treści aktu erekcyjnego przewodniczący Wrzosek dokonał wmurowania, a obecni goście, wraz z ministrem Matuszewskim na czele, wzięli udział we wmurowywaniu cegieł nad miejscem złożenia aktu. W trakcie tradycyjnej lampki wina obecni goście w swych przemówieniach życzyli Związkowi jak najszybszego przeniesienia się do własnego ośrodka, reszcie zaś niewidomych pomyślnego i szybkiego realizowania swych postulatów życiowych. 
Przedstawiciele zespołu budowlanego, okazując żywe zainteresowanie przeznaczeniem budowy, zobowiązali się dążyć do terminowego i solidnego jej wykończenia. Ta podniosła uroczystość zakończyła pierwszy, wstępny etap budowy. 
Warto wspomnieć o minionych kolejach starań o zbudowanie w stolicy takiego ośrodka, jakiego piękne plany realizują dziś w warszawskim tempie pracowici murarze. 
Od wielu już lat zrzeszenia niewidomych dążyły do uzyskania domu, w którym by można pomieścić całość urządzeń instytucji, służących prawidłowemu rozwiązywaniu całokształtu zagadnień niewidomych. Oczywiście państwo kapitalistyczne nie interesowało się zupełnie tymi wysiłkami, tak samo, jak obojętne było na najistotniejsze potrzeby całego społeczeństwa. Prowadzone akcje składkowe, apelowanie do kieszeni posiadaczy, nie stworzyło dostatecznej bazy finansowej dla rozpoczęcia budowy. Polski Związek Niewidomych jako jedyna ogólnopolska organizacja niewidomych, powstając w roku 1951, od pierwszej chwili, jako jedno z najistotniejszych swych zadań postawił kwestię budowy swego centralnego ośrodka. 
Znajdując życzliwe zrozumienie władz państwowych, już pod koniec 1952 roku uzyskano uznanie celowości budowy i przystąpiono do starania się o lokalizację, sporządzanie dokumentacji, itp. 
Z szeregu propozycji zlokalizowania ośrodka na przedmieściach stolicy, czy w punktach bez dogodnej komunikacji, Związek zrezygnował. Po licznych staraniach udało się uzyskać upatrzony punkt przy cichej, pozbawionej ruchu Konwiktorskiej, opodal parku i pięknego boiska sportowego. Działka, położona w tak spokojnym miejscu i niedaleko Wisły, znajduje się jednocześnie w bardzo dogodnym punkcie komunikacyjnym - około pięciu minut od przystanku trolejbusów i autobusów, około stu pięćdziesięciu metrów od tramwaju. 
Oczywiście, zanim udało się przystąpić do budowy, trzeba było pokonać cały szereg trudności i przeszkód technicznych. Nie przeszkodziło to niewidomym Warszawy i pracownikom Związku dwukrotnie w latach 1952 i 1953 w odgruzowywaniu terenu pod budowę ośrodka. 
W obu akcjach odgruzowywania pomagały miło i dzielnie dzieci z Zakładu w Laskach. Wreszcie 21 kwietnia bieżącego roku pierwsze ekipy robotnicze przystąpiły do planowego odgruzowywania terenu. Prace rozbiórkowe rozpoczęto w bardzo trudnych warunkach. Temperatura dochodziła do dwudziestu pięciu stopni poniżej zera. Mimo to już 4 kwietnia prace rozbiórkowe zostały wykonane. O ich rozmiarze niech świadczy fakt, iż w przeciągu dwóch i pół miesięcy wywieziono z terenu budowy około siedmiu tysięcy metrów sześciennych gruzu. Warto nadmienić, że część dobrych cegieł z rozbiórki zużytkowana została do zakładania fundamentów pod gmach, oczywiście przy ich przerobieniu na tak zwany gruzobeton - materiał dużo trwalszy i mocniejszy, niż tradycyjne, łączone zaprawą cegły. 
O rozmiarach inwestycji świadczą liczby: wyniesiono z wykopu pod fundamenty około dwa tysiące metrów sześciennych ziemi oraz wykopano dół na wapno, potrzebne do budowy, o pojemności sześciuset metrów sześciennych. Wreszcie 23 kwietnia tego roku major Wrzosek położył pod budowę fundamentów pierwszą łopatę cementu. Wmurowanie aktu erekcyjnego zapoczątkowało najbardziej istotny etap budowy - wymurowanie całego budynku w surowym stanie. Zakończenie tego etapu przewidziane jest na dzień 31 sierpnia bieżącego roku. Natychmiast po tym przystąpi się do robót wykończeniowych tynkowania, zakładania instalacji świetlnych oraz kanalizacyjnych. 
Prace te zostaną zakończone do końca pierwszego kwartału 1955 roku, tak, że wiosną tego roku Związek obejmie budynek w posiadanie, by rozpocząć lepszą i wydajniejszą działalność dla dobra niewidomych. Budynek będzie jedną najnowocześniejszych tego typu inwestycji w Europie. Zaopatrzony zostanie w funkcjonalne urządzenia pomocnicze i gospodarcze, centralę telefoniczną o stu numerach, którą oczywiście obsługiwać będą niewidomi, rozdzielnię, akumulatornię; będzie też w pełni zradiofonizowany. Obszerny ten budynek o kubaturze dwunastu tysięcy metrów sześciennych wypełnią: biura Zarządu Głównego, drukarnia, introligatornia, biuro wydawnictw tyflograficznych, zakład pomocy szkolnych dla niewidomych, Biblioteka Centralna i czytelnia związkowa, centralna świetlica o charakterze sali koncertowej, obliczona na trzysta osób, pokoje do ćwiczeń muzycznych dla uczących się lub pracujących zawodowo niewidomych muzyków, studio do nagrywania i kabiny do słuchania książki mówionej, a także wiele innych pomieszczeń pomocniczych. Specjalna winda, kursująca między magazynami i drukarnią w podziemiach a Biblioteką Centralną przewozić będzie surowce drukarskie i książki. Obszerna klatka schodowa, westybule i korytarze umożliwią niewidomym bezpieczne i wygodne poruszanie się. 
Nadmienić tu należy, że projektant planu budynku - inżynier architekt Gruszczyński przed przystąpieniem do wykonania projektów zapoznał się z wieloma innymi projektami i gmachami, budowanymi dla niewidomych. Bezzwłocznie po ukończeniu gmachu głównego przystąpi się do budowania drugiego budynku, który pomieści: kryty basen pływacki, sale gimnastyczne, pokoje hotelowe dla niewidomych oraz inne pomieszczenia pomocnicze. 
Związek dąży do zbudowania w pobliżu trzeciego gmachu w celu umieszczenia w nim Centralnego Instytutu Szkoleniowo - Doświadczalnego, w którym na bazie kilkuletniej, wielozawodowej szkoły dla niewidomych, wypracowano by nowe zawody i nowe metody szkolenia zawodowego. 
Ta piękna perspektywa, o której marzyć nawet nie śmieli niewidomi przed wojną, jest dziś dla nas realnym i już teraz konkretyzującym się faktem. Jest ona możliwa dzięki przejęciu władzy w naszej ojczyźnie przez rząd robotników i chłopów, dzięki radykalnej zmianie stosunku do potrzeb wszystkich obywateli. Dużo otrzymaliśmy już dowodów serdecznej troski ze strony Państw Ludowego. Wspaniały dar o wartości czterech milionów złotych w postaci Centralnego Ośrodka Niewidomych szczególnie zobowiązuje nas wobec naszej ojczyzny. 
Okażmy jej wdzięczność naszą ofiarną i wydajną pracą, usilniej współdziałajmy w tworzeniu jej potęgi i pełnego, pokojowego rozkwitu. 
 
 aaa 
 8. WPROST ALBO NA OPAK 
 
aaa 
8.1. Pomyłki 
Brajlosław 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Ależ wielki jest ten pies! 
 
Kiedyś odwiedził mnie kolega z psem. Wracam od weterynarza i postanowiłem Cię odwiedzić. Po przywitaniu z kolegą postanowiłem przywitać też jego psa. W tym czasie kolega się pochylił, żeby zdjąć mu smycz. Dotknąłem jego głowy, która była jakoś wysoko i wykrzyknąłem, ale masz wielkiego psa. Okazało się, że rękę położyłem na krótko ostrzyżoną głowę kolegi i usłyszałem, ależ to moja głowa. 
 
Na dworcu 
 
Czekałem z żoną na pociąg. Mieliśmy mnóstwo czasu. W pewnym momencie żona powiedziała, że zaraz wraca tylko sprawdzi, na który peron wjedzie nasz pociąg. Po chwili usłyszałem, że siadła przy mnie. Nachyliłem się i powiedziałem po cichu - ależ jestem głodny. W odpowiedzi usłyszałem sympatyczny żeński głos - mam kanapki. Mogę się z panem podzielić. Cała krew znalazła się na policzkach. Moja sąsiadka speszona zapytała, czy sprawiła mi jakąś przykrość. Na domiar złego wróciła żona i nie od razu zorientowała się, co się stało. Przypadkowa sąsiadka przeprosiła i szybko odeszła. Ja, niestety, musiałem żonie wytłumaczyć nieporozumienie, jakie tu zaszło. Już nie wiedziałem, przed którą kobietą bardziej było mi wstyd, a jeść odechciało się całkowicie. Taka była korzyść tego nieporozumienia. 
 
W skrzynkę z pomidorami 
 
Z żoną wspólnie żyjemy już 45 lat, ale czasami jeszcze zdarza się jej zapomnieć, że nie widzę. Najgorzej jest w miejscach zatłoczonych, a dla niej wielce atrakcyjnych, np. na bazarach. 
Pewnego dnia musiałem się z nią wybrać właśnie na bazar. Mieliśmy kupić czapkę dla mnie, a do tego potrzebna była moja głowa i aparycja. Na bazarze, jak to na bazarze - tu jakieś ciuchy, tam kwiaty, a gdzie indziej kapusta. Tu piękne gruszki, tam tania cebula... I jak tu nie popatrzeć na takie cuda. 
Chodziliśmy więc i niby to czapek szukaliśmy. Moja ukochana korzystała z okazji i z lubością oglądała to i owo, a o mnie chwilami zapominała. W pewnym momencie uderzyłem kolanem w coś miękkiego, poczułem mocne pociągnięcie za ramię i zaczęliśmy w popłochu wkręcać się w tłum. Z tyłu usłyszałem jakieś wrzaski. Co to? - zapytałem. Później Ci powiem, a teraz chodź szybko. 
Później dowiedziałem się, że to coś miękkiego to były pośladki właścicielki pomidorów. Na skutek uderzenia wpadła ona do skrzynki z pomidorami i podniosła wrzask. Na szczęście byliśmy już daleko. 
 
aaa 
8.2. Fałszywy pomocnik 
Z.N. 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Byłem uczestnikiem obozu sportowego, gdzie przygotowywaliśmy się do międzynarodowych zawodów pływackich. Basen na wolnym powietrzu, na którym trenowaliśmy, uzależniał cykl treningowy od pogody. Kiedy padało siedzieliśmy w hotelu i opowiadaliśmy anegdoty z życia niewidomych. Jeden z kolegów roztoczył przed nami taką opowieść. 
Co jakiś czas jeździł odwiedzić rodziców, którzy mieszkali na wsi oddalonej około trzech kilometrów od dworca kolejowego. Był zimny, ponury listopadowy dzień - opowiada ów kolega - przyjechałem późnym popołudniem, a ponieważ nie spotkałem na dworcu nikogo znajomego postanowiłem ruszyć sam. Wyszedłem z dworca na szosę i wtedy podszedł do mnie jakiś gość i spytał dokąd idę. Podałem nazwę miejscowości i okazało się, że i on idzie w tym kierunku. Ucieszyłem się i spytałem, czy mogę skorzystać z jego pomocy. Przystał na to chętnie. Ruszyliśmy żwawo i po mniej więcej dwudziestu minutach znaleźliśmy się w lesie, bo tamtędy właśnie prowadziła szosa. Uszliśmy jeszcze kawałek i wtedy ów gość skręcił na leśny dukt, mówiąc że chce mu się siku. Ja na to, że dobrze, bo i ja skorzystam. Weszliśmy więc kilkadziesiąt metrów w głąb lasu i wówczas mój przygodny przewodnik zażądał ode mnie walizki, kurtki i czapki grożąc ostrym nożem. Co miałem robić, zdjąłem kurtkę, z której nie pozwolił mi wyjąć portfela, oddałem również czapkę i walizkę. 
Następnie szybko oddalił się z tym łupem, a ja zostałem w lesie sam. Zaczął padać drobny deszcz, robiło się coraz zimniej i co najgorsze - straciłem zupełnie orientację w terenie. Kiedy już byłem przemarznięty do szpiku kości i przemoczony, usłyszałem warkot samochodu przejeżdżającego szosą. Poszedłem w tym kierunku i po kilkudziesięciu minutach przedzierania się przez leśne poszycie wyszedłem na szosę, którą - na moje nieszczęście - nic nie przejeżdżało. Poszedłem w dowolnym kierunku i wylądowałem ponownie na dworcu, gdzie otrzymałem pomoc. 
Od tego czasu zawsze mam przy sobie w wewnętrznej kieszeni kurtki mały toporek i niech mnie jeszcze raz ktoś próbuje obrabować. 
 
 aaa 
8.3. Telekonferencja
Stanisław Kotowski 
 
Źródło "Pochodnia" czerwiec 1995 r. 
 
- Piotrze - powiedział Pan Bóg. Ostatnio bardzo skarżą się na swój los osoby niepełnosprawne z Polski. Zorganizuj telekonferencję z udziałem zainteresowanych, abym mógł ich wysłuchać. 
Na telekonferencję zgłosiło się wiele osób niepełnosprawnych, a także ministrowie: Leszek Miller i Grzegorz Kołodko. Pan Bóg rozpoczął konferencję słowami: 
- Mówcie, dzieci moje, o swych kłopotach. Wysłucham wszystkich trosk waszych. Zgłaszajcie się do głosu i podawajcie swoje imiona oraz rodzaje niepełnosprawności. 
Siostra Immatrykulata powiedziała, że pracuje z ludźmi bardzo ciężko poszkodowanymi. Jej podopieczni nie są zdolni do życia bez stałej opieki. Nie potrafią się umyć, ubrać, najeść, ale za to potrafią sobie krzywdę zrobić. Potrafią chwycić nóż i dźgać się nim, gdzie popadnie, wyć z bólu i dźgać nadal. Potrafią zjeść kwiat doniczkowy razem z korzeniami i ziemią oraz własny kał. Podobni ludzie przebywają też w domach pod opieką rodzin. 
- Panie Boże, ja i rodziny takich ludzi mamy bardzo ciężkie życie. Poza tym nasz zakład jest zadłużony, a elektrownia, gazownia i wodociągi tylko z litości nie odcięły dostaw. 
Artur powiedział: - Mam mocno przytępiony słuch. Noszenie aparatu jest bardzo niewygodne i krępujące, a bez aparatu kiepsko słyszę. Ludzie mówią do mnie, a ja nie zawsze wiem, o co im chodzi. Ciągle mi się wydaje, że o mnie plotkują. Męczę się, Panie Boże. Ostatnio zwolnili mnie z pracy. Rentę mam niską. Jak tu żyć? 
Wojciech powiedział: - Jestem po zawale. Muszę prowadzić oszczędny tryb życia, mam małą rentę, muszę dorabiać. Jak mam się oszczędzać? 
Janina: - Jestem głuchoniema. Wszystko potrafię zrobić, ale z ludźmi porozmawiać nie mogę, no i telefonu ani dzwonka do drzwi nie słyszę. Najgorsze jest to, że nie rozumiem oglądanych filmów, ani wiadomości telewizyjnych. Jest mi z tego powodu bardzo źle. 
Karol oświadczył: - Panie Boże, jestem Tobie równy i wcale nie jestem niepełnosprawny. Tylko ci głupi ludzie robią ze mnie wariata. Zamknęli mnie u czubków, bo zakatrupiłem dwóch podleców, którzy chcieli niebo przemalować na żółto. 
Ewa: - Jestem całkowicie niewidoma. Na skutek urazu kręgosłupa zupełnie nie mogę chodzić. Nie ma mi kto pomagać. Muszę jeździć na wózku inwalidzkim. Tylko "Hrabia" (pies-przewodnik) mi towarzyszy. Zasiłek pielęgnacyjny jest śmiesznie niski. Jak żyć? 
- Ja też jestem całkowicie niewidomy i nie mam obydwu rąk - powiedział Kazimierz. - Bez stałej opieki brudem bym zarósł i z głodu umarł. 
- A ja jestem ślepy jak kot i głuchy jak pień - powiedział Maciej. - Ciemno wszędzie! Cicho wszędzie! Ani radia, ani porozmawiać, ani wyjść na spacer, ani pracować. Jak żyć? Jak opłacić pomoc, bo zasiłku pielęgnacyjnego nie starcza. 
- Panie Boże - powiedział Radosław. - Nie mogę chodzić, poruszam się na wózku inwalidzkim. Chodniki nierówne, windy w domu nie mam, krawężniki zbyt wysokie, drzwi najczęściej zbyt wąskie. Do toalety muszę na rękach wchodzić. A w niektórych brud jak cholera... Mógłbym pracować, ale jak dojeżdżać do tej pracy? Jak robić zakupy? Czym płacić za pomoc? 
- Jestem słabowidząca - powiedziała Maria - jak ciężkie jest moje życie, nawet Ty, Panie Boże, nie wiesz. Mam pierwszą grupę inwalidzką i bardzo niski zasiłek pielęgnacyjny - tylko 10 procent średniej płacy. A przecież wszystkiego sama nie przeczytam. Żeby coś na rozkładzie jazdy zobaczyć - muszę monookular wyciągać. W gazetach literki takie małe. Poczytam pięć minut i już oczy mi się męczą. Ludzi nie poznaję z daleka. Nie chcą wierzyć, że jestem niewidoma. Ciągle muszę brać lekarstwa, żeby resztek wzroku nie stracić, a to kosztuje. A te pomyłki i kpiny ludzi? Przecież nie wszystko wypatrzę. Już bym wolała 
Anna: - Panie Boże! Mam trzecią grupę inwalidzką z ogólnego stanu zdrowia. Gruźlica została zaleczona, ale trzeba się oszczędzać. Renta zbyt mała, żeby żyć. Muszę dorabiać. Ale boję się, że mnie zwolnią. 
- Ja również jestem zaliczony do trzeciej grupy inwalidów - powiedział Paweł. - Brakuje mi trzech palców. Czy Ty wiesz, Panie Boże, jakie to ciężkie życie? Wszystko trzeba robić jedną ręką. 
Stefan powiedział: - Ja również jestem całkowicie niewidomy. Mam zaniki mięśni nóg, zwyrodnienia stawów, piekielne bóle, cukrzycę i dusznicę bolesną. Przeszedłem też zawał serca. Potrzebuję pomocy innych ludzi, ale mój dodatek pielęgnacyjny jest taki, jak wszystkich z pierwszą grupą. Wynosi 10 procent średniej płacy. Kto za takie pieniądze będzie pomagał? 
Zgłaszały się jeszcze osoby ciężko i mniej poszkodowane, niedorozwinięte umysłowo, chore na cukrzycę, inteligentne inaczej, chore na nowotwory, narkomani, bez nogi, ze sztywnym kolanem, bez ręki, po wycięciu jednej nerki i takie, które nie umiały powiedzieć, co im dolega. Mówiły tylko, że są niepełnosprawne i że mają z tego powodu mnóstwo trudności. Prawie wszyscy mówili o niskich rentach, niewystarczającej pomocy socjalnej, braku sprzętu rehabilitacyjnego, o potrzebie przyznania im nowych uprawnień i przywrócenia tych odebranych. Mówili, że jest ich w Polsce 4 miliony, że władze muszą się z nimi liczyć i pomagać. 
- Leszku! Jesteś ministrem pracy i polityki socjalnej. Co możesz powiedzieć na swoją obronę. Dlaczego nie pomagasz tym ludziom? 
- Panie - powiedział Leszek Miller. - Ja chcę im pomóc, ale minister finansów mi to uniemożliwia. Ja bym im nieba przychylił, w granicach rozsądku oczywiście, ale ten Kołodko. 
- Grzegorzu! Dlaczego jesteś takim skąpcem? Dlaczego nie chcesz pomóc biednym ludziom? 
- Panie Boże - powiedział Grzegorz Kołodko. - Tylko Twój syn cudownie rozmnażał wino, chleb i ryby. Ja tego czynić nie potrafię. Niepełnosprawnych jest aż 4 miliony. 
- To może by tylko tym najciężej poszkodowanym? - powiedział Pan Bóg. - Przecież niektórzy z nich mają tyle defektów, że można 6 osób obdzielić i każda będzie miała ciężko. 
I wtedy podniosły się oburzone głosy: - Nie zgadzamy się, to niesprawiedliwe! Wszyscy mamy jednakowe potrzeby! Nam się też należy, protestujemy! 
- Rzeczywiście bez cudu wszystkich tych problemów nie da się rozwiązać - powiedział Pan Bóg. 
 
 aaa 
8.4. Mruczę i prycham 
Szczęśliwa trzynastka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Ludziska uważają, że 13 to nieszczęśliwa liczba. Oj, mylą się, mylą. 
Na podwórku Familijnego Domu urodziła się i żyła przez 60 lat dama o inicjałach B.C. Służyła dobrze niewidomym i słabowidzącym. Dostarczała im słowa macanego i gadanego - komputerowego też. Ale były z nią kłopoty finansowe, a jakże. Poszła więc w obce ręce i teraz, jeżeli będą kłopoty, to będzie miał je kto inny, a główni familianci już nie. A że bibliobus nie jeździ, a że trwa bezterminowa inwentaryzacja i ściągane są książki od czytelników, a to ich 
problem. To nie dotyczy władz Familijnego Domu, a przecież tylko one się liczą
 I to jest szczęśliwe, a stało się w 2013 r. 
Urodził się również na podwórku Familijnego Domu i żył pod różnymi nazwami około 60 lat. Dostarczał macane i gadane książki i czasopisma. Najpierw była to drukarnia, potem i studio nagrań, następnie nazywał się ZWiN, potem ZNiW i w końcu Wydawnictwa PZN. Teraz dla jego dobra został poddany eutanazji, bo tak jest dla niego najlepiej. I to jest również szczęśliwe wydarzenie roku 2013. Nie wiem tylko, dlaczego postanowiono uratować jego część. Ale przecież nie muszę wszystkiego wiedzieć. Mogę natomiast mieć nadzieję, że jak nie część, to przynajmniej prezes zostanie uratowany. 
Przez 62 lata na podwórku Familijnego Domu, w piaskownicy, na huśtawkach, na ławeczkach i gdzie się dało gromadzili się niewidomi i słabowidzący, i było ich coraz więcej, ale do czasu. Od kilkunastu lat ich liczba ulega stałemu zmniejszeniu, zwłaszcza całkowicie niewidomych gwałtownie ubywa, a dzieje się tak z powodu wielkich sukcesów okulistów i władz Familijnego Domu. Ale dotąd odzyskiwanie wzroku następowało raczej u pojedynczych osób, no, może u małych grupek. W skali kraju było to dużo, ale już w poszczególnych kołach nie było to aż tak widoczne. Przyszedł dwa tysiące trzynasty i nastąpiły masowe uleczenia, masowe odzyskiwanie wzroku. Jak entuzjastyczna wieść niesie, w niektórych kołach wzrok odzyskuje nawet po kilkadziesiąt osób i opuszcza szeregi familiantów. O ile wieść ta nie przesadza, mamy wspaniałe sukcesy! 
Dodam, że minęły zaledwie 4 miesiące tego niby feralnego roku. Pomyślcie jeno, ile jeszcze podobnego dobra może się dokonać do końca roku, tj. przez następne 8 miesięcy. 
Czy widzicie, że trzynastka jest szczęśliwa? Jeżeli tak, nie opowiadajcie więcej takich bzdur, że to niby feralna, bo tak nie jest. 
Trzynastkowoszczęśliwy Stary Kocur 
 
aaa 
 9. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 aaa 
9.1. Czy faktycznie integracja w szkole nie ma sensu 
Opracowała: Agata Gołda 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
W lutym 2013 r. w Gazecie Wyborczej Magdalena Warchala opublikowała tekst pt.: "Nauczyciele: "integracja w szkole nie ma sensu". 
Informację tę przedrukowaliśmy w marcowym wydaniu "WiM" pod pozycją 5.7. 
Link do tego tekstu pojawił się także na liście Typhlos, a tekst ten wywołał długą i ostrą dyskusję. 
 
Krzysztof W.: 
Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła warunki, w jakich kształcą się niepełnosprawni uczniowie i wytknęła szkołom zaniedbania. Przy okazji prawie połowa ankietowanych nauczycieli przyznała, że miejsce niepełnosprawnych uczniów jest w szkołach specjalnych, a integracja nie ma sensu. 
 
Sylwek P.: 
Też mam te wątpliwości, choćby ze względu na inne metody nauczania. Na poziomie szkoły średniej to tak, ale na poziomie podstawówki to nie wierzę, no chyba, że rodzice okupią to dużym wysiłkiem. Osobiście nie chciałbym się integrować w wiejskiej szkole na terenie mojego rodzinnego miejsca zamieszkania. 
 
Jan O.: 
Zależy jak rozumiemy integrację. Bez sensu jest tworzenie szkół lub klas integracyjnych. Jeżeli w klasie jest już dwoje dzieci niepełnosprawnych, to nie ma mowy o integracji. 
Integracja... to nie tylko zdobywanie wiedzy, to również, a może przede wszystkim, integracja społeczna, która jest bardzo utrudniona, albo nawet niemożliwa przy większej ilości uczniów z dysfunkcjami w jednej klasie i na korytarzu. A więc nie powinno tworzyć się specjalnych szkół integracyjnych. Zamiast tego powinny być - nazwijmy je - wspierające zespoły nauczycielskie z odpowiednią wiedzą i wyposażone w odpowiedni sprzęt, które wspomagałyby te szkoły, do których w danym roku zgłosiłby się uczeń niepełnosprawny. Ministerstwu nie podoba się to rozwiązanie, gdyż zespoły takie i ich wyposażenie musiałyby być w jego gestii. Jest to sprzeczne z polityką MEN - scedowywania wszystkich zobowiązań finansowych na samorządy, a sobie zostawiając tylko koordynację i merytorykę. 
 
Stanisław K.: 
Obawiam się, że nie chodzi tu o nauczycieli i nauczanie. Jeżeli w klasie jest dwoje uczniów niepełnosprawnych, klasa traktuje ich jak odrębną grupę. Z tego względu nie jest to integracja. Znam to z własnego doświadczenia i nie tylko, chociaż było to dawno. Uważam, że pełna integracja jest wówczas, kiedy uczeń niepełnosprawny jest tylko jeden w klasie i to w szkole w swoim rejonie. 
Nie mam doświadczenia z klasami integracyjnymi, ale obawiam się, że to niezmiernie trudne zadanie, zwłaszcza gdy są to różne niepełnosprawności. 
 
Wacław R.: 
Chodziłem do integracyjnej podstawówki i gimnazjum i nie było problemu. Wszystko zależy od osoby, która ma się integrować. Uczniowie szkół integracyjnych są dużo lepsi na studiach niż uczniowie z ośrodków i takie są fakty. Opieram się na własnym przykładzie jako laureata olimpiady ogólnopolskiej w szkole integracyjnej. 
 
Jan O.: 
Nie wiem, czy są jakieś opracowania na ten temat, ale wiele razy słyszałem tego typu sformułowania z ust pracowników WSPS i APS. Nawet podczas oficjalnych wystąpień na konferencji. Powody są oczywiste: 
1. w LO jest o wiele łatwiej przestawić się na indywidualny system pracy, niezbędny na studiach 
2. do szkół ogólnodostępnych idą uczniowie lepsi, bardziej przebojowi - słabsi zostają w ośrodkach. 
 
Fandango: 
Ale o których szkołach ogólnodostępnych mówimy. Nie mam wątpliwości, że absolwent specjalnej podstawówki będzie w gimnazjum "lepszy" od rówieśnika niepełnosprawnego ze szkoły integracyjnej. To samo w liceum. Ale mogą być wyjątki od tej reguły. Rzecz jest w przygotowaniu ucznia, wyposażeniu go w umiejętności uczenia się i porozumiewania z nauczycielem w mowie i na piśmie. 
 
Janusz R.: 
Do szkoły podstawowej musiałem nie z własnej woli chodzić w ośrodku dla niewidomych. Czy przez to jestem gorszym od tych, którym dane było uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania? Wówczas gdy mnie to dopadło, nie było mowy o szkołach z klasami integracyjnymi. Studia jako niewidomy na UW. Czy byłem traktowany jako jakiś dziwoląg oczekujący współczucia? Odpowiedź prosta! Nie! Nie było taryfy ulgowej. Jedno co rzutowało na moją drogę edukacyjną to tyle, że szkoła dla niewidomych odizolowała mnie od środowiska. 
 
Wacław R.: 
Januszu, kiedyś gdy chodziłeś do szkoły w ośrodkach był wyższy poziom niż teraz. 
Kilku moich znajomych przeniosło się z tzw. masówki do ośrodka. W masówce mieli oceny dostateczne, dobre, a w ośrodku nagle stawali się prymusami z paskami. Mieli dużo większą wiedzę wyniesioną ze zwykłej szkoły i uczniowie z ośrodków nie byli w stanie im dorównać. Taka jest ich opinia. 
 
Krzysztof W.: 
Mieli pomoce dydaktyczne, nauczycieli, którzy znali brajla lub nie zwracali uwagi na kulfony itd., itp. Są szkoły słabsze i mocniejsze, również wśród specjalistycznych. 
 
Danuaria: 
Ciekawe, o jakim ośrodku mówisz. Może w masówkach mieli dostateczne, bo zwyczajnie sobie nie radzili, tzn. metody nauczania były niewłaściwe. Pytanie - czemu ci ludzie przenieśli się z masówki do ośrodka? W Laskach pedagodzy mówią coś wręcz odwrotnego - uczniowie przychodzą do nich z masówek, bo sobie tam nie poradzili, ich poziom jest tak niski, że najlepiej byłoby cofnąć ich dwie klasy wstecz. 
Znam przypadek uczennicy, która po szkole integracyjnej chciała zdawać do Lasek na masaż. Nie dostała się. Miała straszliwe braki w matematyce i była zwolniona z informatyki. Poszła do liceum z klasami integracyjnymi, gdzie pewnie nadal traktowana jest ulgowo. 
Nie ma standardów nauczania dzieci niewidomych w szkołach integracyjnych. W jednej szkole jest dobrze wyposażona pracownia komputerowa, a w innej dziecko niewidome jest zwalniane z informatyki. Z drugiej strony - jak poziom w ośrodkach może być wysoki, kiedy w klasie na przykład na sześcioro uczniów tylko jeden jest w normie intelektualnej? Takie historie opowiadała mi kilka lat temu studentka, jeszcze wtedy WSPS, po praktykach w ośrodku we Wrocławiu. 
Mam koleżankę, która uczy w Laskach. Ona mi mówi, że poziom dzieci jest generalnie coraz niższy, dzieci są coraz słabsze. W normalnej podstawówce uczą się teraz takie dzieci, które za naszych czasów uczyłyby się tylko w szkole specjalnej dla uczniów upośledzonych umysłowo, a może nawet w ogóle nie uczęszczałyby do szkoły. 
Za naszych czasów do ośrodków chodzili normalni uczniowie, bo nie mieli wyjścia. Potem szli, albo nie szli do masówki, ale znam osoby po ośrodku, które z powodzeniem skończyły studia i pracują w wyuczonym zawodzie. 
 
Fandango: 
Że co? Że uczeń ze szkoły integracyjnej jest gorszy od kogoś z ośrodka? Niepoważna teoria. 
Pisząc na ten temat, nie należy zawężać widzenia jedynie do własnych doświadczeń. Znałam dziewczynkę niesłyszącą, z wiejskiej szkoły masowej, która wygrywała olimpiady polonistyczne i dzieci niedosłyszące w miejskich szkołach, które w czwartej klasie nie umiały pisać ani czytać. Ale z pierwszą dziewczynką bardzo wiele pracowali rodzice od drugiego roku życia. Znałam też niewidomego chłopca, który na prezentacjach odległych w czasie o miesiąc, czytał tę samą czytankę. Natomiast w muzyce miał sukcesy, których nie zdobyłby w szkole dla niewidomych. Była to kwestia zarówno talentu, jak i specjalnej opieki sprawowanej przez bardzo mądrą nauczycielkę i grono pedagogów szkoły muzycznej. Dobrze więc, że są szkoły specjalne i dobrze, że jest prawo uczenia się w szkołach normalnych. A że bałagan przy tym jest tu i tam, nic na to nie poradzimy. 
 
Magdalena S.: 
Niewiele wiem o szkołach integracyjnych, bo za moich czasów takowych nie było, co jakoś mi nie przeszkodziło ukończyć normalną podstawówkę i normalne liceum. Przez niemal całą edukację różne osoby związane ze szkołami specjalnymi, nie przeprowadzając żadnych testów w tej kwestii, sugerowały mi i moim rodzicom, że na pewno mam jakąś taryfę ulgową, skoro mam takie oceny w masówce. Takie rzeczy jednak życie weryfikuje. Śmiać mi się chce, kiedy ktoś mówi, że moja edukacja była gorsza od tej, jaką odbyli inni w szkołach specjalnych. Jakieś tam braki, oczywiście, ma pewnie każdy, bo przedmiot nie pasuje, bo nauczyciel, bo coś tam, ale to jest i w ośrodkach. 
Za moich czasów poziom specjalnej szkoły wrocławskiej był nie tylko niski, on był wręcz katastrofalny. Zmieniałam szkołę w połowie roku szkolnego, po pierwszym semestrze drugiej klasy podstawówki. Kiedy znalazłam się w normalnej szkole, nie mogłam zrozumieć w ogóle, co się dzieje i o czym ta nauczycielka mówi. Wyglądało to tak, jakbym odbyła tylko miesiąc nauki, zamiast całego semestru. Zanim ktoś mi powie, że to pewnie ja się nie uczyłam, spieszę donieść, że miałam najlepsze oceny w klasie. Nie wydaje mi się też, żeby ktoś w tej mojej klasie był poniżej normy intelektualnej. Odwiedziłam kiedyś tę szkołę, bodajże w szóstej klasie, i znowu się okazało, że oni byli strasznie do tyłu z materiałem. 
Nie wiem, może ten obecny system integracyjny nie jest najlepszy, może coś należy zmienić, ale nikt nigdy mnie nie przekona, że niewidome dziecko w normie intelektualnej, mające normalną rodzinę i wsparcie w niej, powinno uczęszczać do szkoły specjalnej, zwłaszcza poza miejscem zamieszkania, co się łączy z rozłąką, wyrwaniem z naturalnego środowiska. 
W normalnej podstawówce nie było mi dobrze. Trochę mnie różnych przykrych rzeczy tam spotkało ze strony dzieciaków. Nigdy jednak, ani przez sekundę, nie żałowałam, że ukończyłam tę szkołę, zamiast jakiejś specjalnej, choćby najlepszej. Nie uważam, żebym miała jakiekolwiek obiektywne powody tego żałować. Nie przychodzi mi do głowy ani jedna kwestia, w której coś teraz mogłoby być w moim życiu lepiej, gdybym pozostała we Wrocławiu czy gdziekolwiek indziej. 
 
Manfred K.: 
Szkoła specjalna dla niewidomych jest rzeczą konieczną, jeżeli niewidomy ma mieć dobry start w środowisku ludzi widzących. Na pewno żadna szkoła integracyjna problemu niewidzenia nie rozwiąże, ani też więcej "oleju" do głowy nie wleje. Sam wiele jako niewidomy w życiu doświadczyłem. Bez szkoły specjalnej w Krakowie nigdy nie osiągnąłbym tego co osiągnąłem. 
Szkoła wrocławska uważana była zawsze jako szkoła przodująca w nauczaniu. Pewnie nie ma podstaw, aby mówić, że ta szkoła jest czy była zła. 
 
Kasica: 
Całą edukację odbyłam wyłącznie w szkołach ogólnodostępnych. Jak tu już wspomniano - wszystko ma swoje plusy i minusy, jednak bardzo sobie cenię możliwość przebywania między sprawnymi ludźmi. Moim zdaniem o wiele bardziej istotny od nauki samodzielności jest jednak zdrowy rozwój emocjonalny, który jest w stanie zapewnić tylko dom rodzinny. Gotować czy sprzątać można nauczyć się zawsze, bo kiedyś przychodzi taki moment, że jesteśmy zdani na siebie. Natomiast jeśli ktoś wyrastał w izolacji od zdrowych ludzi i w atmosferze wiecznej konieczności przebijania się łokciami, rywalizacji i udowadniania, gdzie jego miejsce, kto jest lepszy, bardziej zrehabilitowany itd., często ma zwichniętą psychikę. Odbudowanie równowagi zajmuje lata i nie zawsze się udaje. 
Zgadzam się jednak z tym, że edukacja w masowej szkole wymaga wiele poświęcenia, uwagi i zaangażowania ze strony rodziców. Jeżeli nie są oni w stanie sprostać takiemu wyzwaniu, szkoła specjalna jest lepszym rozwiązaniem. 
 
Małgorzata K.: 
Tylko 6 klas zdołałam ukończyć w szkole masowej, miałam ogromne zaległości kiedy poszłam do szkoły dla niedowidzących w Lublinie. Tam nadrobiłam wszystko, pokochałam matematykę i potem w masowej szkole ogrodniczej byłam jedną z najlepszych uczennic. Z całego okresu mojej edukacji jednak najmilej wspominam dwa lata spędzone w Lublinie. Niektóre przyjaźnie pozostały do dziś, a przed nauczycielami chylę czoło. 
Taka sama sytuacja jest z moim synem. Podstawówkę skończył przy mojej ogromnej pomocy, ale kiedy na tyle mało już widziałam, że nie mogłam mu pomagać, poszedł do szkoły dla słabowidzących. Jakoś sam sobie radzi, ale ze szkoły podstawowej z nikim nie utrzymuje kontaktu, chociaż jego koledzy mieszkają kilka domów dalej. 
 
Mała: 
Czy dobry start zapewnia szkoła specjalna? Mam tu wiele wątpliwości. Byłam uczennicą w Owińskach. Niestety, rozmawiałam z wieloma osobami, które podzielają mój pogląd. 
 
Sylwek P.: 
To samo można zarzucić szkole masowej i środowisku rodzinnemu. Znam osoby, które uczyły się w szkołach masowych, ale co z tego. Do tych szkół przywożone były przez rodziców, z rówieśnikami nie nawiązały żadnych znajomości, na studiach było podobnie i w życiu nadal funkcjonują dzięki rodzicom. Pracując na UW co jakiś czas obserwuję takie przypadki i nie dotyczy to tylko niewidomych, ale w ogóle osób niepełnosprawnych. 
 
Michał K.: 
Ale to samo może i dotyczy czasem osób pełnosprawnych. Teraz są takie wygodne czasy, że i rodzice przywożą dzieci, a nawet młodzież do szkół i z kontaktami różnie bywa. Wydaje mi się, że niewidzenie może tu mieć sporo do rzeczy, ale wcale nie musi. 
 
Dorota Z.: 
Mój wzrok pogarszał się stopniowo, bardzo powoli, był to proces tak rozciągnięty w czasie, że przez pierwsze lata, gdy moja choroba zaczęła postępować, nie miałam pojęcia i nie zdawałam sobie sprawy, że widzę gorzej i coś mi umyka. Cała moja edukacja toczyła się w masowych szkołach - państwowa podstawówka, prywatne liceum i państwowe studia. I zgadzam się, że chodzenie ludzi z dysfunkcją wzroku do tego typu placówek jest najlepszym co może taką osobę spotkać. Jest to idealna szkoła życia, gdzie to niewidzący musi się dostosowywać do reszty pełnosprawnej klasy. Taka sytuacja sprawia, że musi delikwent starać się potrójnie mocno, aby dorównać reszcie. Tym samym nie odpuszcza sobie, nie użala się nad swoim strasznie ciężkim losem, tylko bierze się w garść i zasuwa. Rzecz jasna nie można generalizować i z pewnością dla niektórych osób ośrodek specjalny jest właściwszym rozwiązaniem z różnych względów. 
Wiem jedno, chodzenie do szkół masowych nauczyło mnie odporności na brutalność otaczającego nas świata, a także przygotowało do życia w tym świecie i radzenia sobie z wszelakimi przeciwnościami losu. Teraz jestem odporna psychicznie i byle bzdet nie sprawia, że popadam w głęboką depresję. 
 
Magdalena M.: 
Każde przebywanie przez dłuższy czas w środowisku zamkniętym wpływa negatywnie na późniejsze odbieranie rzeczywistości. Trzeba się potem bardzo starać, żeby odnaleźć się w społeczeństwie i w życiu. Nie mówię, że to nie jest możliwe, ale jest to utrudnione. 
W czwartej klasie zostałam zabrana z ośrodka i to była dobra decyzja moich rodziców. Oczywiście, czasem przydatny jest kontakt z ośrodkiem. Ja się od tego nie odżegnuję. Poza tym mam paru przyjaciół niewidomych, których cenię przede wszystkim za inteligencję i za sposób bycia. Z drugiej strony cieszę się, że przebywanie w zamkniętym środowisku przez całe dzieciństwo, adolescencję, a niekiedy wczesną dorosłość nie było mi dane. 
Poza tym liceum i studia to czas nie tylko nauki, ale także imprez do rana, spontanicznych wypadów itd. Tego ośrodki nie dają, gdyż przebywa się tylko w gronie kilkudziesięciu osób i przez cały czas ogląda się te same twarze. Dodam, że mieszkanie daleko od domu nie wpływa dobrze na późniejsze relacje rodzinne. Jedyną wadą edukacji w szkołach masowych był fakt, że czasem podręczniki się nie zgadzały. Były to lata 90, kiedy skanery nie były jeszcze popularne. No i większość lektur musiałam przeczytać na wakacjach, ale jakoś dałam radę. 
 
Marek B.: 
A ja myślę, że jak się dobrze zastanowić, to dojdzie się do wniosku, że szkoła to najbardziej absurdalna instytucja naszych czasów. W ogóle przesadza się z wpływem szkoły na przyszłe życie. Chodziłem do różnych dobrych szkół - specjalnej, masowej, wyższej, i absolutnie nic mi to nie dało. Wszystko co teraz wiem i wszelką wiedzę, z której teraz korzystam (no może z wyjątkiem umiejętności czytania i pisania), zdobyłem sam. I dotyczy to wszystkich, przecież gdyby przeprowadzić jakiś test to mogę się założyć, że większość poległaby na pytaniach na poziomie gimnazjalnym. Wniosek z tego, że ta szkoła jest lepsza, w której jest milej, przyjemniej, i która pozostawia jak najmniej niemiłych wspomnień. 
 
Magdalena M.: 
Która szkoła dla osób z dysfunkcją wzroku jest w stanie doprowadzić ucznia do znajomości obojętnie jakiego języka obcego na poziomie przynajmniej średnio zaawansowanym? 
 
Danuaria: 
Oj, chodziłam w liceum do masówki i tam angielski od początku, a rosyjski od II klasy, były na psim poziomie. Że o biologii i geografii nie wspomnę. Koleżanki, które chciały iść na medycynę, musiały chodzić na dodatkowe kursy z biologii. Sugerujesz, że we wszystkich masówkach języki obce są na wyższym poziomie niż we wszystkich ośrodkach? W Laskach miałam zajęcia popołudniowe z angielskiego od przedszkola, a moja widząca siostra po liceum, gdzie miała niemiecki, za przeproszeniem guzik umie. 
 
Dionesque: 
Jeśli już jesteśmy przy językach obcych, to mój angielski po masowej podstawówce był bardzo mierny. Dopiero właśnie w liceum w krakowskim ośrodku bardzo się w nim podciągnęłam. Wbrew temu, co piszą niektórzy, w ośrodkach też mieliśmy native speakerów. Za moich czasów były to głównie Angielki, względnie Anglicy. Obecnie są to często osoby anglojęzyczne z dalszych stron świata, np. z Australii czy Nowej Zelandii. Znam też osoby, które np. po ukończeniu liceum w Laskach poszły na anglistykę, a dziś z powodzeniem same nauczają tego języka i zostają nawet wybierane belfrem roku. Znam też wiele osób, które całą edukację odbyły wyłącznie w szkołach masowych i nie tylko nie miały w żadnej z nich kontaktów z native speakerami. A w ogóle ich poziom, jeśli chodzi o języki obce, leży i kwiczy, bo i poziom w szkołach, do których uczęszczali też był bardzo mierny. 
Nie bronię ani ośrodków, ani masówek. Każda z tych kategorii ma swoje zady i walety, ale chcę byśmy nie generalizowali. Często poziom w danym przedmiocie nie zależy od danego ośrodka czy szkoły, ale indywidualnie od nauczycieli. 
Co z tego, że moja klasa miała niby rozszerzony niemiecki, 6 godzin tygodniowo, skoro nie trafiła nam się nauczycielka. Z kolei matematyczkę mieliśmy taką, że ja, od zawsze totalna noga z tego przedmiotu, w podstawówce ledwo wyciągająca na marne trójczyny, w liceum nareszcie zrozumiałam, a nawet polubiłam ten przedmiot - wszystko dzięki świetnej nauczycielce. 
Oczywiście, że tak naprawdę najwięcej zależy od indywidualnych predyspozycji i samozaparcia, ale niech mi nikt tutaj nie próbuje wmówić, że osoby, które chodziły wyłącznie do masówek, mają większe szanse w życiu społecznym czy na studiach. Ja po ośrodku poszłam na studia językowe i nie tylko się dostałam, ale byłam, nie chwaląc się, jedną z najlepszych. 
 
Wacław R.: 
A ja chodziłem do zwykłego LO, było 26 osób plus ja. Były to najlepsze chwile w mojej edukacji i najszczęśliwszy czas pierwszych miłości, a także imprez na rynku w Krakowie, w gronie znajomych, czasami nawet do rana. Kto z was to miał i przeżył w zamkniętym ośrodku? 
 
Dionesque: 
W internacie lub w jego okolicach też miewaliśmy imprezy, a pierwsze miłości oraz pierwsze zawody uczuciowe też nas nie omijały. Po co więc ta licytacja? Nie ma idealnej opcji, to sprawa indywidualna dla każdego. Jednemu lepiej przez całą edukację tylko w ośrodkach, drugiemu tylko w masówkach, a trzeciemu, tak jak to było w moim przypadku, na najlepsze wyszła kombinacja tych dwóch opcji. Nie chciałabym spędzić więcej lat w ośrodku, ale też nie chciałabym chodzić wyłącznie do masówek, bo bardzo sobie cenię te kilka lat spędzonych w internacie. 
 
Domra: 
Artykuł jest zbyt ogólny, poza tym chyba nie można mówić, że wszystkie dzieci au globe tracą na integracji. Przeszkód jest wiele, liczebne klasy i programy na studiach nauczycielskich. W programach tych niemiłosiernie tnie się pedagogikę specjalną do 10 wykładów i 15 lub 30 godzin ćwiczeń. W tym czasie trzeba zmieścić wszystkie kategorie niepełnosprawności i specyfikę nauczania... Nauczyciele nie mają czasu na przygotowanie pomocy i nie otrzymują wsparcia z kuratoriów. W szkołach masowych będą sobie dobrze radzić osoby ze wsparciem w domu, a także osoby zdolne, samodzielne, pracowite. 
 
Adam P.: 
Temat, jak to często bywa, jest źle rozumiany przez wszystkich i we wszystkich wymiarach. 
Panuje przekonanie, że "szkoła powinna", tak jak panuje powszechne przekonanie, że "państwo powinno", "że się należy" i tym podobne. Ciekawe, że mało kto zajmuje się najważniejszym ogniwem integracji, jakim jest rodzina, czyli najbliżsi osoby niepełnosprawnej. To w zasadzie wyłącznie oni są odpowiedzialni za prawdziwą, realną integrację niepełnosprawnego. Szkoła (integracyjna czy nie), urzędnicy, państwo, to sprawy drugorzędne, które mogą być ewentualnie wsparciem dla rodziny. Ale o tym się w zasadzie nie mówi i koniec końców często nawet rodziny uznają, że to ktoś inny powinien się tymi biedakami zająć. 
 
Jarosław G.: 
Bardzo dyskusyjna teza o tej wyłączności. Trudno mówić o integracji dziecka, jeśli rodzina i szkoła ze sobą nie współpracują. 
Artykuł jednak dotyczy odpowiedzialności publicznej, więc nie ma co przerzucać roli na inny podmiot. A tu widać, że coś jednak szwankuje. Nie zajmuję się problemem głębiej, ale w mojej pracy kontaktuję się z różnymi szkołami, w tym i integracyjnymi. Kiedyś zapytałem, ot tak, grupę klasy integracyjnej, co to jest integracja? Uczniowie nie wiedzieli. Pociągnąłem dalej pytając wychowawcę tej klasy - o zgrozo, on też nie umiał podać najprostszej definicji. Zatem, czy rolą rodziców jest uczyć szkołę integracyjną, czym jest jej istota? 
Z artykułu wynika, że kadra jest niedoszkolona. Po drugie, co mnie uderzyło, to wymienianie dzieci na wózkach jako najbardziej odpowiednie do klas integracyjnych. Nic nie mam do dzieci, ale na logikę, przecież one mogą uczyć się w zwykłej szkole, jeśli organy odpowiedzialne zapewnią prozaiczną rzecz - likwidację barier dla wózków. 
Jak widać, łatwo wybudować szkołę integracyjną, aby w niej uczyły się dzieci dające sobie radę w szkole lokalnej. Pachnie mi to pójściem "na łatwiznę", aby tylko jakoś wypełnić obowiązek tworzenia szkół integracyjnych. Pachnie mi to pójściem "na łatwiznę", aby tylko jakoś wypełnić obowiązek tworzenia szkół integracyjnych. A one, jeśli mnie pamięć nie myli, powstały w latach 60 w Ameryce z powodu fali dzieci niewidomych, ofiar inkubatorów, które nie mogły być pomieszczone w szkolnictwie specjalistycznym. Jakoś nie widzę większych przeszkód, poza organizacyjnymi, aby w szkole integracyjnej uczyły się dzieci z dysfunkcją wzroku. 
 
Wacław R.: 
Może lepiej powiedzmy, że nie ma pieniędzy na szkoły integracyjne i rządowi najlepiej pasowałoby wszystkich upchnąć do ośrodków? Dobrze, że mam już ten etap za sobą. 
 
 *** 
 
Nauczanie w ośrodkach szkolno-wychowawczych z internatami jest bez porównania droższe niż w klasach integracyjnych, nie mówiąc już o prawdziwej integracji, tj. uczęszczaniu do zwykłej szkoły w rejonie zamieszkania. Dlatego nie jest trafna uwaga Wacława R. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
 Aaa 
9.2. Miejscówki w pociągach TLK 
Opracowała Agata Gołda 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
Jedna z uczestniczek listy Typhlos wyraziła głośno swój lęk spowodowany pojawieniem się miejscówek w pociągach TLK. Wywołała tym burzliwą dyskusję. 
 
Danuaria: 
Niedawno spółka InterCity wprowadziła miejscówki podobno w większości pociągów TLK. Moje uczucia w związku z tym są mieszane. Niby fajnie, że teraz każdy, kto pojedzie pociągiem TLK będzie miał zagwarantowane miejsce siedzące, ale: 
1. moim zdaniem ktoś niechcący zrobił zamach na niezależność osób niewidomych wsiadających do pociągów. Trudno zlikwidować barierę informacyjną, jaką jest brak możliwości odczytania numeru wagonu pociągu, do którego trzeba jak najszybciej wsiąść 
2. podejrzewam, że teraz nie uda się skorzystać z ułatwienia, jakim dla samodzielnie podróżujących niewidomych była możliwość kupna biletu u konduktora, bo trzeba mieć miejscówkę. 
Nawet nie ma co z tym walczyć, bo przecież teoretycznie jest to udogodnienie dla pasażerów. Trzeba będzie po prostu z tym żyć. 
 
Krzysztof Ś.: 
No, jakiś problem to jest, ale ja zawsze pakowałem się do pociągu w pierwsze lepsze drzwi, kiedy było mało czasu, albo tłumek. Później pytałem, jaki to wagon i jaki jest obok. Wolałem połazić po wagonach niż machając laską galopować po peronie. 
 
Manfred K.: 
To jeden z przykładów. Dlaczego nie jest tak, jak w Niemczech. Niewidomy dzwoni pod odpowiedni numer, podaje pociąg, którym będzie jechał, a na dworcu odpowiedzialna osoba resztę załatwia. 
 
Małgorzata K.: 
To nieprawda, bo już u nas działają takie telefony, na które można zadzwonić, aby uzgodnić pomoc przy przesiadkach. Znam osoby, które z tego korzystają bez problemu. W każdym większym mieście jest taka opcja, ale trzeba odpowiednio wcześniej dać znać, że się pomocy oczekuje. 
 
Tylkoslowik: 
Gosiu, pełna zgoda! Prawie zawsze jeżdżę sama z moją sunią i od trzech lat korzystam z tej pomocy na PKP. Jestem z tej formy wsparcia w podróży bardzo zadowolona. 
 
Guldog: 
No właśnie, a my tu w Polsce raczej o samodzielność walczymy, a nie o mocną sieć pomocników, asystentów, opiekunów i tak dalej. Chyba nie chodzi o to, aby ktoś za mnie wszystko załatwiał, ale o to, bym mógł to zrobić samodzielnie. 
 
Manfred K.: 
Samodzielność to nie znaczy grać wielkiego bohatera. Jest wiele rzeczy, którym niewidomy nie sprosta i musi liczyć na pomoc widzącego. 
 
Guldog: 
Jasne, że tak, ale jeszcze trzeba wiedzieć, kiedy tę pomoc przyjąć, żeby do końca życia nie być ciamajdą. Wsiadać do pociągu potrafię, bilet sobie kupię, na peron dotrę, więc prowadzenie mnie za rękę do pociągu uważam za niepotrzebne. Oczywiście są wyjątki, sytuacje ekstremalne itp. 
Kiedyś słyszałem, że na tak zwanym Zachodzie do niewidomych przychodzą sprzątaczki oraz osoby robiące zakupy. Nie wiem, czy to dobre rozwiązanie, bo sprzątać też trzeba, a i na zakupy chodzić. Teraz Ty napisałeś o asystentach na kolei w Niemczech. Szczerze mówiąc zakupu biletu i wsiadania do pociągu nie nazwałbym struganiem bohatera. Jestem świadom swoich ograniczeń, ale wolę się mierzyć z nimi sam, a z pomocy korzystać w podbramkowych sytuacjach. Jest to moje zdanie, więc nie każdy musi się z nim zgadzać. 
 
Magdalena S.: 
Na znanym sobie dworcu to oczywiście, ale jak mam się przesiadać gdzieś na stacji, której nie mam opanowanej, a jeszcze do tego nie ma za dużo czasu, to bardzo chętnie skorzystam z asysty. Nie chodzi nawet o to, że sobie nie dam rady, bo jak ludzie są, to się człowiek dopyta, ale zwykle nie mam np. ochoty spóźnić się na pociąg, a i zmniejszony poziom stresu też jest mile widziany. 
 
Danuaria: 
A mnie się wydaje, że zrehabilitowanie nie musi polegać wyłącznie na tym, że się wszystko zrobi samemu, ale też na tym, żeby umieć sobie zorganizować pomoc, a nie być uwiązanym wyłącznie do najbliższej rodziny. Taka sieć, jak Ty to nazwałeś, może wspierać niezależność. Pomocnik znajduje miejsce wypisane na bilecie, a dalej jedziesz sam. To chyba lepsze niż proszenie o znalezienie miejsca przypadkową osobę. Przecież ona może mieć miejsce na drugim końcu pociągu, może być obarczona bagażem, małym dzieckiem lub może okazać się złodziejem. 
Ale tutaj nikt nie zniweluje tego typu bariery informacyjnej, bo ma argument w postaci zniżki na przewodnika. Dopóki ta zniżka będzie istniała, dopóty nie znikną tego typu bariery. 
 
Jarosław G.: 
Nie widzę uzasadnienia dla takiej tezy. Obie usługi mogą i powinny funkcjonować równolegle. Asystent jest rozwiązaniem droższym i trudno się spodziewać, aby był na wszystkich stacjach. W Warszawie jest chyba 38 stacji. Istnienie tej pomocy ma sens na dużych dworcach, bo tam siłą rzeczy zapotrzebowanie na samotne podróżowanie jest częstsze. 
 
Krzysztof W.: 
Owszem. Częściowo sprawę rozwiązałyby obowiązkowe zapowiedzi, że np. pociąg TLK z Rzeszowa do Katowic, wjedzie na tor piąty przy peronie pierwszym. Na początku składu jest wagon nr 15, a następnie 17, 18, wagon barowy, wagon nr 21 i wagon klasy pierwszej, oznaczony numerem 22. To jednak jest bardzo kosztowne do wprowadzenia i to nie jest barierą. Barierą są wąskie ubikacje i brak podjazdów. 
 
Sławomir W.: 
Dlaczego uważasz, że jest to związane ze zniżką na przewodnika? 
 
Danuaria: 
A no, po pewnej historii opowiedzianej przez Jacka. Na jednym z dworców spadł on z peronu na tory, sądził się czy coś takiego i wtedy właśnie od przedstawiciela kolei usłyszał, że przecież niewidomi mają zniżki na przewodnika. 
 
Jarosław G.: 
Mało trafny przykład. Jacek nie spadł na tory, a przewrócił się wewnątrz podmiejskiego pociągu. Nie wnikając w szczegóły, były dwie główne przyczyny tego wypadku. 
1. Motorniczy popełnił kardynalny błąd, gdyż dał sygnał zamykania drzwi natychmiast po ich otwarciu. Jacek musiał pojechać, więc dostał dodatkowy impuls stresujący i zaszła konieczność energicznego wejścia do pociągu. Efekt, jak przy pośpiechu, poślizgnięcie i niemały kłopot. 
2. Druga przyczyna jest systemowa, czyli zróżnicowanie wysokości peronów w Polsce. O ile mnie pamięć nie myli, bo już dawno się tym nie zajmowałem, chyba mamy 5 czy 7 wysokości. Za tym idzie konieczność montowania schodów. Gdyby był jeden standard, to w ruchu krajowym takiego wymogu by nie było, a do pociągu wsiadałoby się niczym d metra w Warszawie. W pociągach podmiejskich schody wchodzą do wnętrza wagonu robiąc dużą dziurę. I na tych schodach wydarzył się wypadek. Natomiast z drugiej strony prywatna opinia jednego pracownika kolei nie jest wyrocznią, tym bardziej, kiedy właściwie szukał on usprawiedliwienia na swoje, błędne zachowanie. Jeśli Jacku coś przekręciłem, to dokonaj korekty. 
 
Danuaria: 
Co wtedy, jeśli wsiadacie do pociągu bez biletu nie wiedząc, że wszystkie miejsca siedzące są już zajęte? Czy konduktor wyrzuci z pociągu na najbliższej stacji? A może każe płacić karę? A jak wypisze bilet na miejsce, na którym siedzicie a za chwilę ktoś tam wsiądzie i powie, że ma miejscówkę? Do tej pory człowiek po prostu wsiadał, jechał i tyle, a teraz - brrr! A już nie wyobrażam sobie znalezienia właściwego wagonu na stacji, gdzie pociąg stoi kilkanaście czy kilkadziesiąt sekund a numeracja wagonów nic nie mówi. Nie wiadomo przecież, czy np. wagon 11 jest pierwszym, czy może ostatnim. Gorzej niż koszmar! 
 
Leszek G.: 
Teraz konduktorzy nie wypisują biletów długopisem na plecach kolegi, tylko mają kasę z połączeniem internetowym z bazą. 
 
Wacław R.: 
Co do miejscówek, jest to w systemie komputerowym i nie powinno się mieć miejscówki, która została już wykupiona przez innego pasażera, lecz błędy w systemie się trafiają. 
Co do numeru miejsca to można zapytać pasażerów lub konduktora, korona nikomu nie spadnie, a można się przecież po pociągu przemieszczać między wagonami. Komu się miejscówki nie podobają, niech sobie przypomni jak było. W TLK Warmia w wakacje, w klasie 2 lub na innych obleganych trasach, brak miejscówek spowodował, że ludzie koczowali na korytarzu. 
 
Magdalena S.: 
Ale przecież, z tego co wiem, w pociągu nie ma obowiązku zajmowania miejsca siedzącego. Można zdaje się kupić bilet bez miejscówki, jeśli te się skończyły, ale wtedy się po prostu stoi, albo poluje na jakieś niewykorzystane miejsce. 
 
Trybik: 
Jeśli chcemy skorzystać z pomocy musimy to uczynić na przynajmniej 24 godziny przed odjazdem pociągu. Pomoc jest udzielana zarówno w pociągach InterCity, jak i regionalnych. Rzecz jasna, prośbę o pomoc składamy w tej spółce, której pociągiem mamy zamiar podróżować. 
 
Roman H.: 
Niedawno byłem w Czechach i jechałem pociągiem. Jakież było moje zdziwienie, gdy w pociągu znalazłem sporo napisów brajlem np. numery miejsc. Jednak, gdy sobie wyobraziłem niewidomego pałętającego się między siedzeniami i macającego półki, różne myśli mnie nachodziły, a najczęściej śmiech. To był właśnie taki wagon bezprzedziałowy, numerki były umieszczone na krawędziach półek, które znajdują się nad oknami. Każdy przycisk, np. do otwierania, zamykania drzwi, do świateł (chociaż tutaj nie wiem dlaczego) były brajlem opisane. Przyznam robiło to wrażenie. 
 
Agnieszka K.: 
Podaję 3 linki do informacji dla osób niepełnosprawnych, gdzie znajdują się dane kontaktowe. 
http://www.pasazer.utk.gov.pl/portal/pas/wolnytekst/911/ 
http://www.przewozyregionalne.pl/informacja-dla-osob-niepelnosprawnych.html 
http://intercity.pl/pl/site/niezbednik-podroznego/informacje-dla-osob-niepelnosprawnych-i-o-ograniczonej-sprawnosci-ruchowej.html