WIEDZA i MYŚL
(Pr 2590)

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca i redaktor naczelny 
Stanisław Kotowski

Czerwiec 2013 
Rok V 
Nr 6(54)/2013 

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.

Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres: ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”. 

Wersję dźwiękową oraz w formacie RTF można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/
oraz:
 http://klucz.org.pl/WIM.php 
Pod tymi adresami można również pobierać numery archiwalne „WiM”.
Najnowszy numer w wersji DAISY znajduje się pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIM.zip 
Najnowszy numer w formacie RTF pobierać można pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIMRTF.zip 

ADRES REDAKCJI (wyłącznie internetowy): 

st.k@onet.pl lub st.k@wp.pl

TELEFON KOMÓRKOWY: 
501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

OD REDAKCJI
1. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
1.1. ZUS otwarty dla osób niepełnosprawnych
1.2. Przeczytaj, może skorzystasz!
1.3. III Festiwal Kultury i Sztuki (dla Osób Niewidomych)
1.4. Biblioteka już wypożycza
1.5. Projekt Stowarzyszenia "De Facto" o nazwie "Świadomi Niewidomi"
1.6. Nawet 1 tys. zł dla najbardziej niesamodzielnych? PAP
1.7. PLAN na przyszłość dzieci z niepełnosprawnością - Ada Prochyra
1.8. Będą wyróżnienia za etaty dla niepełnosprawnych kobiet - Michalina Topolewska, oprac.: GR
1.9. Cztery lata w Koalicji
1.11. Wyższa szkoła jazdy - Ada Prochyra
1.12. Sukces Doroty Osińskiej w The Voice of Poland
1.13. SeeYou Mobile zniknęło z rynku - Michał Kasperczak
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA
2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 23) - Nawigatory, ostrość widzenia, pole widzenia, widzenie lunetowe, światłowstręt, ośrodki rehabilitacyjne - Stanisław Kotowski
2.2. Z komputerem za pan brat (cz. 5) - Zbigniew Sobek
2.3. Bliskie spotkania. Zwierzenia. - Kocham cię, życie! - Małgorzata Szamocka
2.4. Klucze do samodzielności (cz. 2) - Drzwi zatrzaskiwane przez poglądy ludzi widzących - Radosław Kłódka
2.5. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH - Biały, bielszy... soda - Jaga Praktyczna
3. NAUKA, OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
3.1. Nadmiar słońca i solarium szkodliwy również dla oczu
3.2. Coraz doskonalsze metody leczenia starczowzroczności
3.3. 35 mln osób na świecie używa soczewek zamiast okularów
3.4. Nowe technologie w służbie niepełnosprawnych
3.5. Bariery na bocznicę - Piotr Stanisławski
3.6. Poczta Polska uruchomiła placówkę z certyfikatem "Obiekt bez barier"
4. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Marią Marchwicką rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 2)
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. U niepełnosprawnych wzrokowo (cz. 1) - Jak było, jak jest, jak będzie? - Aleksander Mieczkowski
5.2. Refleksje
5.3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Dom - Jerzy Ogonowski
6. ARTYSTYCZNIE O NASZYCH SPRAWACH
6.1. JAKA POWINNA BYĆ BIBLIOTEKA? - Piotr Stanisław Król pseud. Artur Kos
6.2. Do redakcji - Jan Sideł
6.3. Potęga wyobraźni - Janusz Wróblewski
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
7.1. Firmy zatrudniają więcej osób ze schorzeniami specjalnymi - Michalina Topolewska, oprac.: GR
7.2. Czy ze środków ZFRON wolno sfinansować leki dla członka rodziny pracownika? - Elżbieta Sadło, oprac.: GR
7.3. Czy można odliczyć pobyt w domu pomocy społecznej? - Anna Welsyng, oprac.: GR
7.4. Jak starać się o miejsce w domu pomocy - Katarzyna Wójcik, oprac.: GR
7.5. Opiekuńczy na matkę za rezygnację z pracy - Renata Żaczek, oprac.: GR
7.6. O wsparciu decyduje dochód - kwa, oprac.: GR
7.7. Kurator, pełnomocnik czy opiekun prawny? - Wojciech Piętka
7.8. Indywidualna rehabilitacja ma ułatwiać pracę - Michalina Topolewska, oprac.: GR
7.9. Inne zasady pobytu obowiązują, gdy turnus refundowany jest przez NFZ, a inne, gdy pacjenta do sanatorium kieruje ZUS - kno, oprac.: GR
7.10. Podwyżka z poślizgiem, czyli gdzie jest dodatkowe 200 zł dla rodziców niepełnosprawnych dzieci? - Ada Prochyra, Tomasz Przybyszewski
7.11. Czy da się umorzyć pożyczkę wykorzystaną na inny cel niż wskazany we wniosku o jej udzielenie? - Elżbieta Sadło, oprac.: GR
7.12. Można uniknąć zawieszenia świadczenia - Marek Opolski, oprac.: GR
7.13. Kiedy wydatki na szkolenia zatrudnionych są dla zakładu pracy pomocą de minimis? - Magdalena Słonecka, oprac.: GR
7.14. Pracodawcy pod wspólną kontrolą PIP i PFRON
7.15. Autobusowy slalom między przepisami - Ada Prochyra, Tomasz Przybyszewski
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
8.1. Ociemniały prezydent RP - Kazimierz Siedlecki
8.2. Z życia niewidomych z Krakowa
9. WPROST ALBO NA OPAK
9.1. Ale eksponat! - Z.N.
9.2. Nic nawet za grosz nie otrzymałem - Stanisław Kotowski
9.3. Mruczę i prycham - Nie twierdzę, ale...
10. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
10.1. "Niewidomi 2.0"
10.2. Na liście Typhlos o tagach wspomagających - Opracowała: Agata Gołda
10.3. Na liście Typhlos o pojemnikach na segregowane śmieci - Opracowała Agata Gołda
10.4. Na liście Typhlos o robieniu zdjęć przez osoby niewidome - Opracowała Agata Gołda

aaa
 OD REDAKCJI 
 
 Otrzymują Państwo czerwcowe wydanie "Wiedzy i Myśli", a w czerwcu mamy Międzynarodowy Dzień Dziecka i rozpoczyna się lato. 
Niewidomym i słabowidzącym dzieciom życzymy, żeby ich dzieciństwo było radosne, bogate w przyjemne przeżycia, i żeby dobrze przygotowało do wejścia w wiek młodzieńczy, a następnie w dorosłe życie. Dużo radości Drogie Dzieci! 
Czytelnikom, którzy wybierają się na wakacje lub na urlopy - życzymy dobrej pogody, spotkania miłych ludzi i dobrego wypoczynku. 
Wszystkim życzymy przyjemnej i pożytecznej lektury "Wiedzy i Myśli". 
Polecamy spis treści, a w nim to, co Państwo zainteresuje. Polecamy też dział "Artystycznie o naszych sprawach". Dział ten został wprowadzony jednorazowo do czerwcowego numeru "WiM" i zawiera trzy pozycje. Warto je przeczytać. 
Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
 aaa 
 1. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
1.1. ZUS otwarty dla osób niepełnosprawnych 
 
Źródło: inf. prasowa/www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-05-21 
 
W środę, 29 maja br., Zakład Ubezpieczeń Społecznych już po raz czwarty zorganizuje "Dzień Otwarty w ZUS dla Osób Niepełnosprawnych". W ramach inicjatywy w terenowych jednostkach organizacyjnych Zakładu wszyscy zainteresowani będą mogli skorzystać z rad specjalistów ZUS, PFRON, Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji oraz innych organizacji pozarządowych realizujących zadania na rzecz osób z niepełnosprawnością. 
Celem przedsięwzięcia jest upowszechnianie wiedzy o prawach osób niepełnosprawnych oraz udostępnienie zainteresowanym kompleksowej informacji w obszarze zagadnień związanych z ubezpieczeniami społecznymi oraz możliwościami aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. 
Specjaliści wyjaśnią wątpliwości w zakresie świadczeń z ubezpieczeń społecznych, orzecznictwa lekarskiego i rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej. Doradzą również, jak efektywnie szukać pracy i optymalnie przygotować się do procesu rekrutacji. Eksperci poinformują o różnych formach dofinansowania z PFRON oraz możliwościach uczestnictwa w projektach Funduszu. 
Obecni podczas wydarzenia przedstawiciele Centrów Integracja udzielą zaś informacji o ulgach, orzekaniu, uprawnieniach pracowniczych i korzyściach z zatrudniania ON. Przedstawią także programy PFRON oraz projekty Centrum Integracja związane z aktywizacją zawodową i społeczną osób z niepełnosprawnością. 
"Dzień Otwarty w ZUS dla Osób Niepełnosprawnych" odbędzie się 29 maja br. w godz. 9.00-14.00. Podczas wydarzenia organizatorzy udostępnią uczestnikom najnowsze wydanie Informatora dla Osób Niepełnosprawnych. 
Uwaga! Najnowsze wydanie Informatora dla Osób Niepełnosprawnych dostępne jest także na naszym portalu w dziale Biblioteczka dla Osób Niepełnosprawnych. 
Przedstawiciele Centrów Integracja podczas Dnia Otwartego w ZUS: 
- Centrum Integracja w Katowicach - ZUS przy ul. Partyzantów 1 
- w Sosnowcu Centrum Integracja 
- w Warszawie - ZUS przy ul. Senatorskiej 6/8 
- w Warszawie ZUS przy ul. Podskarbińskiej 25 
- Centrum Integracja w Krakowie - ZUS przy os. Teatralnym 8 
- w Nowej Hucie - Centrum Integracja 
- w Zielonej Górze - ZUS przy ul. Kupieckiej 65 
- w Gdyni - Centrum Integracja - Inspektorat ZUS przy ul. Władysława IV 24 w Gdyni. 
 
 aaa 
1.2. Przeczytaj, może skorzystasz! 
 
Źródło: Informacja Centrum Rehabilitacji, Instytut Tyflologiczny PZN 
 
Zapraszamy osoby bezrobotne i nieaktywne zawodowo z orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym (między 16 a 65 rokiem życia) i z uszkodzeniem wzroku spowodowanym schorzeniem genetycznym oraz członków ich najbliższego otoczenia do udziału w projekcie. 
 
 Jeśli chcesz skorzystać z porad specjalistów w dziedzinie: 
- medycyny, w tym chorób genetycznych, 
- tyflopedagogiki, 
- doradztwa zawodowego, 
 - prawa 
- psychologii, 
 - dowiedzieć się, jak założyć własną działalność gospodarczą i efektywnie poszukiwać pracy, 
- podjąć naukę lub odbyć staż rehabilitacyjny u pracodawcy/na stanowisku pracy w pobliżu miejsca zamieszkania. 
Jeśli masz nawet niewielkie uszkodzenie wzroku spowodowane schorzeniem genetycznym zgłoś się do nas, rekrutacja trwa! 
 Zgłoszenia zawierające imię, nazwisko, wiek, nazwę schorzenia, adres i telefon prosimy przesyłać do Polskiego Związku Niewidomych pod adres: 
 rehabilitacja@pzn.org.pl 
 Znajdziesz nas także na: www.pzn.org.pl/onzug 
 lub pod numerem telefonu 22 635-52-84 
 
aaa 
1.3. III Festiwal Kultury i Sztuki (dla Osób Niewidomych) 
 
 Źródło: Informacja Stowarzyszenia "De Facto" 
 
Płock, 8 maja 2013 r. 
 
 Szanowni Państwo, Stowarzyszenie "De Facto" w dniach od 14 do 21 września 2013 roku organizuje w Płocku III Festiwal Kultury i Sztuki (dla Osób Niewidomych), Płock 2013. 
Zapraszamy osoby niewidome i słabowidzące do przyjazdu we wrześniu do Płocka. Festiwal potrwa tydzień. Chcemy, by przez ten tydzień Płock stał się kulturalną stolicą Polski. 
W tym roku na Festiwalu zaproponujemy Państwu trzy bloki imprez. 
I. Blok "Przed południem": spotkania z kinem polskim. Zaplanowaliśmy pokazy z audiodeskrypcją filmów polskich nagradzanych na polskich i międzynarodowych festiwalach w ostatnich latach. W tym roku proponujemy pokazy filmów z nurtu głównie kina kobiecego i społecznego, spotkania z aktorami, reżyserami, producentami i dystrybutorami twórcami audiodeskrypcji. 
Zaplanowaliśmy pokazy filmów : 
"Miłość" reż. Sławomir Fabicki, 
"W imię" reż. Małgorzata Szumowska, 
"Jesteś Bogiem" reż. Leszek Dawid, 
"Dzień Kobiet" reż. Maria Sadowska, 
"Mój Rower" reż. Piotr Trzaskalski 
 
II. Blok "Przed wieczorem": spotkania z muzami: filmu, muzyki, teatru i poezji. W tej części Festiwalu zaproponujemy Państwu spotkania z wybitnymi aktorami polskimi oraz najlepsze filmy zagraniczne nagradzane na największych międzynarodowych festiwalach w latach 2011 i 2012. A także koncerty muzyczne, spotkania z poezją, spektakle z audiodeskrypcją. 
W programie zaplanowaliśmy pokazy filmów: 
"Spadkobiercy" reż. Alexander Peyne, 
"Skóra, w której żyję" reż. Pedro Almodóvar, 
"Drzewo życia" reż. Terrence Malick, 
"Służące" reż. Tate Taylor. 
Zaplanowaliśmy spektakle: 
"Hamlet" w reż. Marka Mokrowieckiego i Monodram Krystyny Sienkiewicz w Teatrze Dramatycznym im. J. Szaniawskiego w Płocku oraz "Flesz" w reż. Mariusza Pogonowskiego. 
Zaplanowaliśmy wieczór poezji "Marek Grala i Jego przyjaciele" i koncert Płockiej Orkiestry Symfonicznej. 
 
III. Blok "Przed północą": spotkania z filmem w cyklu "Kino, które kocham". Będą to spotkania z twórcami kina, przedstawicielami Dyskusyjnych Klubów Filmowych z Polski, redaktorami i dziennikarzami filmowymi. W cyklu "Kino, które kocham " Goście zaproszeni na festiwal pokażą filmy, które z różnych powodów są dla Nich ważne i warte pokazania. 
W tej części festiwalu można spodziewać się filmów z kanonu filmu polskiego i zagranicznego, filmów z różnych gatunków i różnych okresów kina między innymi: 
"Pora umierać" reż. Dorota Kędzierzawska, 
"Woda dla słoni" reż. Francis Lawrence, 
"Autostopowicz" reż. Robert Harmon, 
"Bejbi blues" reż. Katarzyna Rosłaniec, 
"Znikający punkt" reż. Richard C. Sarafian, 
"Sponsoring" reż. Małgorzata Szumowska 
"Pożegnanie z Afryką" reż. Sydney Pollack. 
 
Szanowni Państwo,podczas festiwalu odbywać się będą również warsztaty teatralne. Prowadzone będą przez aktorów na co dzień współpracujących z Teatrem "Per Se" Mariusza Pogonowskiego. Aktora na co dzień związanego z Teatrem Dramatycznym im. J. Szaniawskiego w Płocku. Każdy z Państwa będzie mógł wziąć w nich udział. 
Planujemy, że imprezy festiwalu odbywać się będą w czterech miejscach: 
* W Młodzieżowym Centrum Edukacyjno-Wychowawczym STUDNIA ul. Górna 1 a w Płocku. 
 
* W Hotelu HERMAN ul. Sienkiewicza 30 w Płocku. 
* W Kinie Przedwiośnie ul. Tumska 5a w Płocku. 
* W Teatrze Dramatycznym Im. J. Szaniawskiego, ul. Nowy Rynek 11 w Płocku. 
Szanowni Państwo,Zapewnimy Państwu zakwaterowanie w Młodzieżowym Centrum Edukacyjno-Wychowawczym Studnia przy ul. Górna 1 w Płocku wraz z pełnym wyżywieniem obejmującym śniadanie, obiad i kolację. 
Planujemy również zwrócić koszty podróży najtańszymi środkami komunikacji. 
Pomożemy Państwu w sprawnym dotarciu do Płocka, do miejsca zakwaterowania oraz do miejsc imprez Festiwalu. 
Zapewnimy również przez cały okres Festiwalu wsparcie sprawdzonych wolontariuszy-asystentów. 
 
Wstępne zgłoszenia na festiwal przyjmujemy do 31 maja 2013 roku na 
e-mail: defacto.org@wp.pl . 
Przy przyjmowaniu będzie liczyć się kolejność zgłoszeń. 
W zgłoszeniu proszę o podanie: 
imienia i nazwiska, 
numeru telefonu kontaktowego oraz adresu e-mail. 
Prosimy o informację czy chcecie przyjechać Państwo z przewodnikiem czy sami. 
Osoby, które będą chętne do udziału w warsztatach teatralnych prosimy o informację: 
"TAK. Podczas festiwalu chcę uczestniczyć w warsztatach teatralnych". 
 
Szanowni Państwo! Wybaczcie, że w przypadku osób, z którymi nigdy nie spotkaliśmy się podczas działań Stowarzyszenia poprosimy o rekomendację. Czyli uzupełnienie na naszą prośbę zgłoszenia o informację, kto polecił Państwu nasz Festiwal i ewentualne wskazanie osoby, która rekomenduje nam Państwa do udziału w nim. 
W imieniu Stowarzyszenia "De Facto" serdecznie zapraszamy 
Renata Nych i Jerzy Myszak 
Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla Niepełnosprawnych DE FACTO 
Ul. Małachowskiego 4B/3 
09-400 Płock 
tel/fax + 48 24 366 86 76 
defacto.org@wp.pl 
www.defacto.org.pl 
 
aaa 
1.4. Biblioteka już wypożycza 
 
 Źródło: bc@wypozycz.biblioteka-pzn.org.pl 
Data opublikowania: 2013-05-09 
 
Uprzejmie informuję, że od dnia 9 maja 2013 r. Biblioteka przy ul. Konwiktorskiej 7 w Warszawie wznawia wypożyczanie zbiorów. 
Zapraszamy Państwa do siedziby Biblioteki w godzinach: 
Poniedziałek: 10.00-14.30 
Wtorek: 12.00-18.00 
Środa: Biblioteka nieczynna 
Czwartek: 12.00-18.00 
Piątek: 10.00-14.30 
 Monika Cieniewska 
II Zastępca Dyrektora 
Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego 
 
 aaa 
1.5. Projekt Stowarzyszenia "De Facto" o nazwie "Świadomi Niewidomi" 
 Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej. 
 
Źródło: Informacja Stowarzyszenia "De Facto" 
 
Płock, 11 kwietnia 2013 roku 
 Szanowni Państwo 
Zwracamy się do Państwa jako byłych czytelników Forum obywatelskiego dla niewidomych, prowadzonego przez nasze Stowarzyszenie (FOON). 
Serdecznie zapraszamy do udziału w projekcie "Świadomi Niewidomi" i współfinansowanego przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej. 
Kierujemy go do osób z orzeczonym znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z tytułu wzroku. 
Projekt ma umożliwić Państwu samodzielne poznanie należnych praw obywatelskich. Ma zapewnić samodzielny dostęp do aktualnych informacji i komentarzy przede wszystkim z zakresu problemów społecznych osób niewidomych, dotyczących: świadczeń socjalnych, rehabilitacyjnych, rodzinnych. Dotyczących programów wsparcia dla niepełnosprawnych a w tym ulg i problemów na styku instytucja-obywatel, w tym szczególnie w zakresie już obowiązujących regulacji prawnych jak i przewidywanych nowelizacji. Ma umożliwić samodzielny dostęp do informacji dotyczących innych obszarów życia publicznego, takich jak prawo konsumenckie czy bariery w dostępie osób niewidomych do informacji, edukacji i kultury. 
Aby umożliwić osiągnięcie celu, zostanie utworzony od czerwca Portal Obywatelski Osób Niewidomych, (w skrócie POON) pod adresem: www.poon.phorum.pl 
POON ma umożliwiać interaktywny dostęp do jego treści i tworzyć osobom niewidomym możliwość czytania i redagowania informacji i komentarzy z zakresu praw i spraw obywatelskich. 
W redagowaniu POON aktywną rolę będą mieli zatrudnieni tam prawnicy, specjaliści i doradcy. 
Portal Obywatelski Osób Niewidomych składać się będzie z następujących działów: 
1)	"Publikacje". Tu chcemy publikować artykuły z czasopism prawnych, gospodarczo-ekonomicznych, z portali i stron www instytucji publicznych na tematy obywatelskie osób niepełnosprawnych. Będą to artykuły, które Państwo wybierzecie z czasopism i prześlecie do nas na adres napiszdonas@defacto.org.pl i/albo artykuły z czasopism z dodatkowymi Państwa komentarzami, opiniami czy poglądami. Cały czas będziemy czekać na osoby, które będą chętne do opisanej współpracy. 
2)	 "Wiadomości i informacje o regulacjach prawnych". Tutaj będą zamieszczane informacje o nowych przepisach prawnych oraz o przygotowywanych nowelizacjach wraz z komentarzami zatrudnionych specjalistów z dziedziny prawa. 
3)	 "Dobre praktyki" z informacjami o zastosowanych rozwiązaniach i inicjatywach zrealizowanych i podejmowanych w zakresie praw obywatelskich w różnych regionach Polski i na świecie. 
4)	"Hyde Park osób niewidomych", czyli miejsce swobodnej wymiany opinii i doświadczeń oraz miejsce do podejmowania wspólnych inicjatyw. 
5)	"Pytania i odpowiedzi". W tej części będą publikowane pytania zarejestrowanych użytkowników i odpowiedzi zatrudnionych w POON specjalistów: prawników, doradców, moderatora forum. 
Co miesiąc najciekawsze informacje z Portalu Obywatelskiego Osób Niewidomych, będą publikowane w formie wydawnictwa pod nazwą "Informacje Obywatelskie Osób Niewidomych", w skrócie IOON. 
Informacje Obywatelskie Osób Niewidomych będą publikowane w następujący sposób: 
- Dla osób posiadających specjalistyczny sprzęt komputerowy i oprogramowanie oraz posiadających dostęp do sieci Internet, IOON będą dostępne on-line na stronie www.ekiosk.defacto.org.pl w dziale "miesięczniki", pod tytułem: "Informacje Obywatelskie Osób Niewidomych" lub będą wysyłane automatyczną pocztą elektroniczną na podane przez Państwa adresy poczty elektronicznej. 
- Dla osób posiadających specjalistyczny sprzęt komputerowy i oprogramowanie ale nie mających dostępu do Internetu, publikacje "Informacje Obywatelskie Osób Niewidomych" będą nagrywane na płyty CD w plikach HTML i wysyłane na podane przez Państwa adresy miejsc zamieszkania lub adresy korespondencyjne. 
Jeśli chce wziąć Pan/Pani udział w projekcie "Świadomi Niewidomi" i otrzymywać co miesiąc publikacje IOON oraz jeśli w ramach innych projektów (np. Kiosku z prasą dla Niewidomych czy Internetowego Klubu Filmowego Osób Niewidomych "Pociąg") przekazał/ła swoje dane osobowe w tym orzeczenie o niepełnosprawności i upoważnił/ła do ich przetwarzania w celu przekazywania informacji w formie dostępnej dla osób niewidomych, nie musi Pan/Pani ich powtórnie przesyłać więc proszę nie odpowiadać na maila. 
Jeśli natomiast nie chce Pani/Pan brać udziału w projekcie i otrzymywać publikacje "Informacje Obywatelskie Osób Niewidomych" wystarczy, że nie wyrazi na to zgody wysyłając zwrotnego maile o treści "Nie wyrażam zgody na udział w projekcie". 
Osoby, które w ramach tego projektu po raz pierwszy staną się odbiorcami działań Stowarzyszenia "De Facto" będą proszone o wypełnienie formularza udziału w projekcie zawierającego zgodę na przetwarzanie danych osobowych. Własnoręczne podpisany formularza prosimy o odesłanie na adres e-mail: defacto.org@wp.pl lub Stowarzyszenie "De Facto" Ogrodowa 37/14 
00-873 Warszawa 
Otrzymywanie informacji obywatelskich w ramach projektu "Świadomi Niewidomi" jest bezpłatne. 
 
Szanowni Państwo, 
Zapraszamy do współpracy. Możecie być Państwo nie tylko odbiorcami informacji. Możecie je redagować wspólnie z innymi osobami niewidomymi. Zapraszamy do czynnego udziału w redagowaniu informacji obywatelskich na Portalu Obywatelskim Osób Niewidomych. Zapraszamy do pisania opinii, własnych doświadczeń, przemyśleń i pytań z szeroko pojętego obszaru praw obywatelskich. 
Na jakie tematy na przykład możecie Państwo pisać? 
Przede wszystkim na tematy z zakresu spraw społecznych osób niewidomych: o świadczeniach socjalnych, rehabilitacyjnych, rodzinnych. Także o programach dedykowanych osobom niepełnosprawnym czyli ulgach i sprawach na styku instytucja-obywatel. W tym szczególnie z zakresu obowiązujących regulacji prawnych i przewidywanych nowelizacji dotyczących osób niepełnosprawnych. A także o sprawach z innych obszarów, jak np. praw konsumenckich, dostępu do informacji, edukacji i kultury. 
Możecie Państwo zadawać pytania i otrzymywać odpowiedzi i komentować je. Państwa aktywność będzie nagradzana. 
Na osoby, które mają pytania lub zechcą opowiedzieć o swoich problemach w udziale w polskim życiu publicznym czekamy pod numerem telefonu 22 620 51 10 oraz pod adresami poczty elektronicznej: napiszdonas@defacto.org.pl i defacto.org@wp.pl 
Jeszcze raz zapraszamy do udziału w projekcie. 	 
Uwagi i pytania dotyczące projektu można kierować na adres: Stowarzyszenie "De Facto" 
Ogrodowa 37/14 
00-873 Warszawa 
lub pocztą elektroniczną na adres: 
defacto.org@wp.pl 
lub telefonicznie na numer: 22 620 51 10. 
Łączymy wyrazy szacunku 
Jerzy Myszak, Renata Nych 
 
 aaa 
1.6. Nawet 1 tys. zł dla najbardziej niesamodzielnych? 
PAP 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2013-04-24 
 
- Szacuje się, że co drugi z nas przed śmiercią co najmniej przez pół roku będzie wymagał opieki, dlatego tak ważne jest, by zreformować system pomocy osobom niesamodzielnym - przekonywał Mieczysław Augustyn (PO), przedstawiając we wtorek (23.04.2013) senackiej komisji rodziny i polityki społecznej założenia do projektu ustawy o pomocy osobom niesamodzielnym, nad którym pracuje grupa robocza złożona z parlamentarzystów, ekspertów oraz przedstawicieli rządu. 
Jak poinformował, na podstawie różnych badań szacuje się, że osób niesamodzielnych, czyli niezdolnych do samodzielnej egzystencji, jest obecnie w Polsce 1-1,3 mln. Dodał, że w związku ze starzeniem się społeczeństwa liczba ta będzie wzrastać, a jednocześnie coraz mniejsza będzie dostępność do usług opiekuńczych, rosnąć będą ich koszty, zmniejszą się możliwości samodzielnego sfinansowania ich, a także możliwości opiekuńcze rodziny. Dlatego potrzebna jest gruntowna przebudowa systemu opieki długoterminowej. 
Zdaniem Augustyna obecny system ma wiele niedoskonałości - świadczenia są niewłaściwie adresowane, np. dodatek pielęgnacyjny otrzymują wszystkie osoby po 75. roku życia, a nie każda go potrzebuje. Zamiast dodatku dla wszystkich, projekt przewiduje wsparcie dla osób, które będą miały orzeczenie o niesamodzielności. Orzekać o tym mają powiatowe zespoły, które wydają orzeczenia o niepełnosprawności. 
Przewidziane są trzy stopnie niesamodzielności, przy czym I stopień będzie oznaczał najcięższą niesamodzielność. Świadczenia miałby zależeć od stopnia: dla I - 1 tys. zł, dla II - 850 zł, dla III - 650 zł. 
 
Rodzina wspierana w opiece 
 
Głównym założeniem projektu ustawy jest podtrzymanie i wzmocnienie opiekuńczej funkcji rodziny. Augustyn przekonywał, że według badań zarówno osoby niesamodzielne, jak i ich opiekunowie, preferują ten rodzaj opieki. 
- Głównym organizatorem i gwarantem opieki ma być rodzina. Nie chcemy się w to wtrącać - zaznaczył. 
Podkreślił, że nie oznacza to jednak, że osobą niesamodzielną musi zajmować się członek rodziny - może powierzyć to profesjonaliście, któremu zapłaci czekiem opiekuńczym. Jeśli sam będzie opiekował się krewnym, będzie mógł liczyć na refundację określonych kosztów. Jednym z głównych założeń jest jednakowy dostęp i wielkość pomocy - taka sama dla osób, którymi opiekuje się rodzina, i dla tych, którymi zajmują się opiekunowie. 
W praktyce system wyglądać ma tak, że osoba niesamodzielna i jej opiekunowie zgłaszają się do lekarza orzecznika, który wydaje orzeczenie o stopniu niesamodzielności, następnie w ośrodku pomocy społecznej ustalają zakres świadczeń i podział obowiązków pomiędzy krewnych, opiekunów formalnych, pracowników ochrony zdrowia. Rodzina zawierać ma kontrakt ze świadczeniodawcą. Pomiędzy świadczeniodawcami ma być równa konkurencja - usługi świadczone przez organizacje pozarządowe, prywatne firmy, samorządy mają działać na jednakowych zasadach, spełniać jednakowe standardy i w równym stopniu korzystać ze środków publicznych. 
Przewidziano także wprowadzenie opieki zastępczej, która zapewni opiekunom wytchnienie, umożliwi im np. wyjazd na urlop. Ustawa wprowadzić ma także urlop w celu sprawowania opieki nad niesamodzielnym członkiem rodziny - maksymalnie rok. 
O orzeczenie będzie mogła starać się osoba, która stała się niesamodzielna przynajmniej pół roku wcześniej. Jak tłumaczył Augustyn, chodzi o to, aby zmobilizować opiekunów i lekarzy do walki o poprawę stanu zdrowia takiej osoby. 
 
Trzy etapy od 2014 r. 
 
Ustawa ma być wprowadzana w trzech etapach: w latach 2014-16 ma objąć osoby o I stopniu niesamodzielności, w latach 2017-18 również osoby o II stopniu, a od 2019 r. także osoby z orzeczeniem o III stopniu. 
Środki na jej realizację pochodzić mają częściowo z dodatków pielęgnacyjnych - w pierwszym roku będzie to ok. 600 mln zł, w drugim - 1 mld zł, w kolejnych latach więcej. 
Augustyn poinformował, że trwa szacowanie kosztów realizacji ustawy przez resort finansów. 
Zdaniem Augustyna kolejnym etapem powinno być wprowadzenie dobrowolnego ubezpieczenia od ryzyka niesamodzielności, a następnie - obowiązkowego ubezpieczenia opiekuńczego o finansowaniu budżetowo-ubezpieczeniowym, ale dopiero wtedy, kiedy zaproponowany w ustawie system będzie już dobrze działał. 
 
aaa 
1.7. PLAN na przyszłość dzieci z niepełnosprawnością 
Ada Prochyra 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-04-25 
 
Jedna z rzeczy, którą odkryliśmy bardzo wcześnie podczas pracy w PLAN, to jak ważny jest sposób ustalenia, co rodzinom dzieci z niepełnosprawnością zapewniłoby spokój ducha. Na początku działania naszej organizacji pytaliśmy ich: "Jakich programów i usług potrzebujecie?". Wszyscy oczywiście mieli dużo pomysłów. Ale dość szybko zmieniliśmy pytanie na: "Jakie będzie dobre życie dla waszych dzieci?". I zaczęliśmy otrzymywać inne odpowiedzi - mówiła w Warszawie Vickie Cammack. 
"Przyszłość zaczyna się dziś" - pod takim hasłem organizacja Ashoka Polska zorganizowała 22 kwietnia 2013 r. w Centrum Łowicka w Warszawie spotkanie rodziców i przedstawicieli organizacji działających na rzecz osób z niepełnosprawnością z przedsiębiorcami społecznymi z Kanady - Alem Etmanskim i Vickie Cammack. 
Założona w 1980 roku w Stanach Zjednoczonych Ashoka wyszukuje i zrzesza wiodących przedsiębiorców społecznych z całego świata, wprowadzających innowacyjne rozwiązania najbardziej palących problemów społecznych. 
Al Etmanski i Vickie Cammack są jednymi z takich przedsiębiorców, założycielami organizacji Planned Lifetime Advocacy Network (PLAN). Organizacja tworzy rozwiązanie prawne, finansowe i społeczne, zapewniające osobom z niepełnosprawnością bezpieczną przyszłość. Jedna z ich córek ma zespół Downa. Jednak, jak mówił Al: - Elizabeth obraziłaby się na mnie, gdybym powiedział, że ma zespół Downa. Liz jest poetką i artystką. Skończyła college artystyczny w Vancouver i pracuje na część etatu jako nauczycielka plastyki. 
 
Co będzie, gdy rodzice odejdą? 
 
- Chcielibyśmy dziś opowiedzieć o pracy grupy rodzin, która zawiązała się w Vancouver w 1989 roku - zaczął swoje wystąpienie Al Etmanski. - Nasza organizacja nazywa się PLAN i została stworzona wokół takiego centralnego pytania: "Co stanie się z naszymi dziećmi i członkami rodziny z niepełnosprawnością, co stanie się z ludźmi z niepełnosprawnością, kiedy umrą ich rodzice?". Podczas tworzenia sieci społecznej wokół osoby z niepełnosprawnością, niektórzy mogą ją nazwać kręgiem przyjaciół, nie interesuje nas diagnoza, rodzaj niepełnosprawności ani ocena niedociągnięć danej osoby. Interesują nas jej pasje, zainteresowania i mocne strony. Zatrudniamy więc osobę w naszej organizacji, nazywamy ich łącznikami środowiskowymi, a ich zadaniem jest znalezienie ukrytej pasji, ukrytych marzeń. Potem organizujemy sieć ludzi związanych z tą pasją. 
PLAN to organizacja rodzin działających na rzecz innych rodzin, członkostwo w której jest dożywotnie. Poza tym, tworząc zabezpieczenia na przyszłość dla osób z niepełnosprawnością, PLAN korzysta z powszechnie dostępnych narzędzi - sieci wsparcia składającej się z krewnych, przyjaciół osoby z niepełnosprawnością, a także lekarzy i profesjonalistów, którzy się nimi zajmują. 
 
Kluczowe związki międzyludzkie 
 
- Pierwsza wartość, na której oparta jest nasza organizacja, to przekonanie, że związki międzyludzkie są kluczem do dobrego życia - kontynuował Al Etmanski. - Rodzice, który współtworzyli system świadczący usługi na rzecz ich dzieci z niepełnosprawnością, stwierdzili, że potrzebują czegoś więcej niż tylko usług. Chcemy, żeby nasze dzieci miały kogoś, kto będzie o nie dbał i kochał tak samo jak my. 
Drugi filar, na którym opiera się PLAN, to rodzinne sterowanie. 
PLAN jest stworzony i prowadzony przez rodziny. 
Po trzecie, finansowa niezależność, samowystarczalność, zamiast polegania na zewnętrznym finansowaniu. 
Czwarta wartość to równy wkład obywatelski. Zauważyliśmy na przykładzie naszej córki, która miała zapewnione wszelkie prawa, że nie jest postrzegana jako obywatelka, ponieważ z zewnątrz jest widziana wyłącznie z perspektywy swoich potrzeb. Zdaliśmy sobie sprawę, że to, co czyni obywatela, to jego wkład na rzecz społeczności. 
PLAN prowadzi także fundusz oszczędnościowy dla osób z niepełnosprawnością - Registered Disability Savings Plan - który wchodzi w skład kanadyjskiego systemu ubezpieczeń. Dla zwiększenia efektywności swojego systemu, twórcy PLAN założyli także internetowy serwis społecznościowy www.tyze.com, ułatwiający współpracę wszystkich zajmujących się daną osobą: krewnych, przyjaciół, lekarzy, rehabilitantów, wolontariuszy, pracowników opieki społecznej. 
Organizacja udziela także porad w sprawach spadkowych, ubezpieczeniowych oraz świadczeń rządowych. 
Zdaniem założycieli PLAN, opisywany przez nich model, zwłaszcza społeczna sieć wsparcia, mógłby się sprawdzić w Polsce, ze względu na wciąż ograniczone możliwości finansowe naszego kraju i niewydolność polskiej służby zdrowia. 
 
aaa 
 1.8. Będą wyróżnienia za etaty dla niepełnosprawnych kobiet 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-04-26 
 
Zatrudnianie kobiet z niepełnosprawnością ma być w tym roku jednym z kryteriów branych pod uwagę przy wyborze pracodawców, którzy zostaną nagrodzeni w ramach konkursu Lodołamacze - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
- Warto specjalnie zająć się tym problemem, ponieważ tylko 14 proc. kobiet niepełnosprawnych było w 2012 roku aktywnych zawodowo. Wśród tych sprawnych wskaźnik wynosił 50 proc. - mówi dla "DGP" Barbara Pokorny, przewodnicząca rady krajowej Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych, która jest organizatorem konkursu. 
W ósmej edycji Lodołamaczy wzorem ubiegłych lat najpierw odbędą się rozstrzygnięcia etapów regionalnych. Spośród ich zwycięzców kapituła konkursu wybierze laureatów ogólnopolskich. Nagrody będą przyznane w kategoriach: 
* zakład pracy chronionej, 
* otwarty rynek pracy, 
* pracodawca nie przedsiębiorca, 
* Superlodołamacz i Lodołamacz Specjalny. 
- Celem konkursu jest pokazywanie dobrych praktyk, czyli tych pracodawców, którzy uważają, że warto zatrudniać niepełnosprawnych - podkreślił na łamach "DGP" Jarosław Duda, wiceminister pracy i polityki społecznej oraz pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 17 kwietnia 2013 r. 
 
 aaa 
1.9. Cztery lata w Koalicji 
 
Źródło: "BIP", nr 6 (51), kwiecień 2013 
 
Kontynuowanie zadań na rzecz środowiska osób niepełnosprawnych, partnerska współpraca z rządem w sprawie nowej ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, usprawnienie bieżących kontaktów między członkami Koalicji, jak również zbieranie opinii członków dotyczących rozwiązań prawnych oraz poszukiwanie funduszy na bieżącą działalność statutową to zadania jakie postawiono przed nowym zarządem Koalicji na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością. 
Zarząd w składzie: 
- Anna Woźniak-Szymańska (prezes), 
- Magdalena Bojarska (wiceprezes), 
- Piotr Pawłowski (wiceprezes), 
- Agata Spała (skarbnik), 
- Tadeusz Zarębski (sekretarz) 
został wyłoniony w czasie Walnego Zebrania członków Koalicji, które odbyło się w Warszawie w dniu 4 kwietnia 2013 roku. 
W czasie pierwszej kadencji, która przypadła na lata 2009-2013, Koalicja angażowała się w prace nad zachowaniem osobowości prawnej PFRON-u oraz ustawę antydyskryminacyjną, która, co prawda, nie weszła w życie, ale zapoczątkowała szeroką dyskusję na temat praw osób niepełnosprawnych w Polsce. 
Drugim znaczącym osiągnięciem Koalicji było wypracowanie i przedstawienie decydentom propozycji koszyka usług niezbędnych osobom niepełnosprawnym w procesie rehabilitacji społecznej, które powinny być im ustawowo zagwarantowane. 
Koalicja zrzesza organizacje działające na rzecz osób dotkniętych różnymi niepełnosprawnościami. Do jej głównych celów należy: 
* wyrównanie szans osób z niepełnosprawnością oraz przeciwdziałanie dyskryminacji; 
 
*zmiana postawy oraz świadomości społecznej osób z niepełnosprawnością; 
* stworzenie warunków sprzyjających pełnemu, aktywnemu udziałowi osób z niepełnosprawnością w życiu publicznym; 
* zwiększenie wiedzy społeczeństwa o problemach osób z niepełnosprawnością oraz prawach im przysługujących; 
* rozwój edukacji opartej na zasadach integracji; 
* poprawa współpracy pomiędzy organizacjami pozarządowymi i administracją publiczną; 
* lobbowanie zmian w ustawodawstwie dotyczącym obszarów związanych z niepełnosprawnością oraz ustalenie z przedstawicielami rządu i samorządu wspólnych działań zmierzających do poprawy sytuacji tej grupy społecznej; 
* zwiększenie wpływu środowiska organizacji pozarządowych działających na rzecz osób z niepełnosprawnością na kształtowanie polityki rządu wobec tej grupy społecznej. 
Więcej na temat Koalicji na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością można znaleźć na stronie: 
www.koalicjaon.org.pl 
 
1.10. "Duszpasterstwo niewidomych i słabowidzących w Polsce" 
Zofia Krzemkowska 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Krajowym duszpasterzem niewidomych był Fanciszkanin ojciec Bruno Zygmunt Pawłowicz w latach 1981-86 do tragicznej śmierci. Napisał pracę magisterską na temat: "Dialog duszpasterski z niewidomymi". Tak zdefiniował duszpasterstwo niewidomych: "opiekę duszpasterską nad niewidomymi rozumiem jako działalność pewnej grupy ludzi (widzących, ale też niewidomych) zmierzającą do pogłębiania i ożywienia działalności religijnej w pewnym środowisku niewidomych w sposób uwzględniający specyfikę niewidomych" (str. 231 "Kronika ojców Franciszkanów", marzec 1987 r.). 
	Jak wygląda realizacja przytoczonej definicji obecnie - po latach? Co się zmieniło? Co należałoby poprawić, ulepszyć, zmienić? Zastanawiałam się czytając rozprawę ks. prof. Dariusza Lipca pt. "Duszpasterstwo niewidomych i słabowidzących w Polsce" Studium Teologiczno-Pastoralne KUL 2011 str. 434. Znalazłam w niej szereg przemyśleń autora, z którymi się solidaryzuję, ale niektóre chciałabym poszerzyć o własne, praktyczne doświadczenia wynikające z 40-letniej współpracy z Bydgoskim Duszpasterstwem Niewidomych. 
	W Katedrze Teologii Charytatywnej KUL przeprowadzono badania na temat działalności Duszpasterstwa Niewidomych i Słabowidzących w Bydgoszczy. Pytania zawarte były w 4 kwestionariuszach. 
- Aktualnych duszpasterzy - 56 pytań dotyczących, m.in.: przygotowania kapłanów pełniących obowiązki duszpasterzy niewidomych, ich obciążenia w ilości czasu dla niewidomych, form pracy, kontaktów indywidualnych kapłana z niewidomymi, zaangażowania kleryków, osób konsekrowanych - zakonników, osób świeckich, wolontariuszy - ich kwalifikacji do pracy z niewidomymi. 
- Drugi kwestionariusz obejmował głównie osoby niewidome i słabowidzące, które korzystają z pracy duszpasterstwa. Zawierał 36 pytań. Mnie szczególnie zainteresowało 18. pytanie: Jakie cechy u osoby widzącej zaangażowanej w duszpasterstwo niewidomych ceni pani najbardziej? I możliwe odpowiedzi: "umiejętność obchodzenia się z inwalidami wzroku, dyspozycyjność, dobra wola, dyskrecja, odpowiedzialność, pobożność". 
- 	Trzeci kwestionariusz dotyczył kapelanów ośrodków dla niewidomych, a czwarty zakonników współpracujących z niewidomymi. 
	Praca przekazuje uproszczoną wiedzę o środowisku niewidomych, naszej specyfice, potrzebach w zakresie życia rodzinnego, społecznego, możliwościach i oczekiwaniach. Na tym tle ukazane są formy pracy duszpasterstw - krajowego i diecezjalnych oraz świadczona nam różnorodna pomoc w życiu duchowym, w sprawach materialnych, a nawet lekarskich. Autor zna temat nie tylko z przeprowadzonych badań, ale też z własnej praktyki. Był duszpasterzem niewidomych diecezji przemyskiej. Zebrał wiele własnych doświadczeń i przemyśleń w tym zakresie, którymi dzieli się z czytelnikami. Dla zilustrowania pracy Krajowego Duszpasterstwa Niewidomych szczególnie interesujące są zamieszczone w bibliografii protokoły z posiedzeń tego duszpasterstwa. Pozwalają one śledzić tematykę i zagadnienia, jakimi w ciągu lat się ono zajmowało. 
	W bibliografii znajdujemy ważne dokumenty kościelne i literaturę, w której znalazłam nazwiska wielu znanych mi osób, np. księży: dr. Andrzeja Gałki, Piotra Buczkowskiego z Bydgoszczy, nieżyjących: ojca Bruno Pawłowicza, ojca Tadeusza Fedorowicza; z sióstr: s. Hieronimy, Jeremia, Ród-Wosiek, a z niewidomych Władysława Gołąba, Stanisława Kotowskiego, Józefa Mendrunia, Sylwestra Peryta, nieżyjących: Michała Kaziowa, Anny Kaźmierczak. Znalazłam też nazwisko widzącej specjalistki od spraw osób głuchoniewidomych Krystyny Klugiewicz z Bydgoszczy (dobrze, że autor dostrzega problemy osób głuchoniewidomych). Mnie pochlebiło, że autor wymienił też moje nazwisko i tytuły sześciu pozycji. 
	Wiele z cytowanych pozycji ukazało się w kwartalniku "Laski", a także w innych czasopismach: "Nasze Dzieci" i w "Pochodni". Dotarcie do tylu różnych pozycji wymagało od autora wiele czasu i pracy. 
	Szkoda jednak, że w dziale literatury nie znalazła się praca Aleksandry Słowik "Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu", Wydawnictwo Ojców Franciszkanów 1995 r. Jest w tej pracy dużo informacji o działalności duszpasterskiej ojca Bruno Zygmunta Pawłowicza w Krakowie, Łodzi, Lublinie i na Wybrzeżu. 
	Szkoda też, że w książce nie wspomniano o nieżyjących już szczególnie zasłużonych księżach: niewidomym Januszu Grajku (całkowita utrata wzroku, na wózku inwalidzkim) z Bydgoszczy i księdzu kanoniku Benonie Kaczmarku - zasłużonym nie tylko dla bydgoskiego duszpasterstwa. Współpracował także z Krajowym Duszpasterstwem. Jego rola jest bezsporna. Pisaliśmy o tym szerzej na łamach "Lasek" we wspomnieniach pośmiertnych. Kazanie "Łaska cierpienia" wygłoszone na Ogólnopolskiej Pielgrzymce Niewidomych w Gostyniu na Świętej Górze u ojców Filipinów wywarło duże wrażenie i wzruszenie wśród pielgrzymów. Było autentyczne - ksiądz siedział na wózku inwalidzkim. 
Ks. kanonik Benon Kaczmarek był autorem opracowań kilku Dróg Krzyżowych na Ogólnopolskie Pielgrzymki Niewidomych, np. w Gnieźnie, na Jasnej Górze. 
Wspomniany wyżej ks. Janusz Grajek - całkowicie niewidomy był powszechnie znanym, cenionym rekolekcjonistą na terenie woj. kujawsko-pomorskiego. 
	Byli jeszcze inni niewidomi księża, np. z Poznania Zmartwychwstaniec Mieczysław Sarnecki - nieżyjący i także nieżyjący: ks. Józef Majka z Giżycka, ks. Piotr Wroński - Michalita - współtwórca kaplicy przy Ośrodku Rehabilitacji w Bydgoszczy. 
Aktualni kapłani: 
- Robert Hetzyg, z którym została zamieszczona dwuczęściowa rozmowa w elektronicznym miesięczniku "Wiedza i Myśl". Z ks. Robertem rozmawiał redaktor Stanisław Kotowski. 
- Eugeniusz Pokrywka, słabowidzący kapelan Ośrodka w Sobieszewie. 
Wymieniłam tylko tych znanych mi, o których, moim zdaniem, powinny znaleźć się informacje w omawianym opracowaniu. Spotkałam się z nimi i uczestniczyłam w ich rehabilitacji w Bydgoskim Ośrodku. Uważam, że diecezjalne duszpasterstwa niewidomych powinny mieć rozeznanie i kontakt z niewidomymi i ociemniałymi księżmi, siostrami zakonnymi, z którymi też się spotykałam podczas rehabilitacji oraz zatrudnionymi niewidomymi organistami, których sytuacja w kościołach nie zawsze jest właściwa. 
	Zaistniała też pewna nieścisłość. Bydgoskie Duszpasterstwo Niewidomych i Słabowidzących nie działa przy Ośrodku Rehabilitacji i Szkolenia Niewidomych, ale przy Kole Polskiego Związku Niewidomych, zrzeszającym 1000 członków. Duszpasterstwo służy przede wszystkim niewidomym miasta Bydgoszczy i diecezji bydgoskiej. W realizowanych projektach wspomniane koło PZN stara się o dofinansowanie dla Duszpasterstwa Niewidomych, np. w bieżącym roku na organizowaną majówkę (impreza coroczna) i Ogólnopolską Pielgrzymkę Niewidomych do Chełmna. Bieżąca działalność kaplicy pw. Św. Rafała Archanioła, istniejącej od 1991 r. na terenie Ośrodka Rehabilitacji i Szkolenia, finansowana jest przez Ośrodek Rehabilitacyjny, gdyż z działalności duszpasterstwa korzystają też słuchacze przebywający w Ośrodku. 
We wstępie rozprawy można przeczytać o wskazaniach kościoła, dotyczących działalności duszpasterskiej niewidomych i słabowidzących w Polsce. Mnie szczególnie zainteresowały: problem ślepoty w Starym i Nowym Testamencie, problem ślepoty ludzi niewidomych w Piśmie Świętym, godność osoby niewidomej, jej miejsce w kościele, powołanie i apostolstwo, organizacja duszpasterstwa i jego cele. 
W rozdz. II. przedstawione zostały psychologiczne, społeczne i historyczne uwarunkowania działalności pastoralnej wobec osób z uszkodzonym wzrokiem. Został ukazany wpływ uszkodzenia wzroku na rozwój człowieka, jego życie rodzinne i w społeczeństwie. Moją uwagę zwróciły zagadnienia: kształcenie niewidomych do XX wieku i troska kościoła o niewidomych po drugiej wojnie światowej. Dobrze, że autor zatrzymał się dłużej nad przełomowymi dokonaniami Matki Elżbiety Róży Czackiej. 
	W rozdz. III. została scharakteryzowana działalność duszpasterska na szczeblu ogólnopolskim - jego formy i metody działania. Autor omawia: formację kapłańską, rekolekcje kapłańskie i te dla niewidomych i słabowidzących, zjazdy duszpasterzy niewidomych, organizacje pielgrzymek, rolę sióstr ze zgromadzenia Służebnic Krzyża. Im niewidomi szczególnie wiele zawdzięczają. Współpracę z instytucjami działającymi na rzecz niewidomych, także o charakterze międzynarodowym. 
	Rozdz. IV został poświęcony działalności duszpasterstwa na szczeblu diecezjalnym. Autor charakteryzuje duszpasterzy niewidomych i adresatów, którym oni służą, ich motywację, duszpasterstwo indywidualne i grupowe. Podkreśla się znaczenie wspólnej modlitwy, gdyż "Modlitwa to klucz do Serca Bożego". 
	W rozdz. V została zaprezentowana działalność duszpasterska w ośrodkach dla osób dorosłych (ośrodki rehabilitacji, domy pomocy społecznej), oddzielnie w placówkach dla dzieci i młodzieży. Między innymi została omówiona praca w Laskach, Niepołomicach, w Bydgoszczy, w innych ośrodkach publicznych działających na rzecz dorosłych, młodzieży i dzieci niewidomych i słabowidzących. 
	W rozdz. VI w oparciu o interpretacje przeprowadzonych badań zostały przedstawione wnioski i postulaty, które mogą służyć dalszemu rozwojowi duszpasterstwa. Dotyczą one działalności ogólnopolskiej i diecezjalnej. Skierowane są też do duszpasterstw działających przy ośrodkach. 
	Z większością tych postulatów solidaryzuję się np. widzę potrzebę przygotowania kapłanów, którzy po raz pierwszy podejmują pracę z niewidomymi. Omawiana rozprawa powinna znaleźć się w bibliotekach diecezjalnych i być traktowana jako swoisty podręcznik dla duszpasterzy rozpoczynających pracę z niewidomymi i słabowidzącymi. Również świeccy niewidomi powinni okazać kapłanowi więcej pomocy i zrozumienia podejmując z nim dialag, informując o swoich potrzebach i oczekiwaniach. Podzielam opinię autora, że kapłani są obciążeni nadmiarem obowiązków i nie mają czasu, niezbędnego dla pełnej realizacji nałożonych na nich zadań związanych z duszpasterstwem niewidomych. Trzeba to zmienić. 
	Niewidomi mieszkający na terenie diecezji, w których nie powołano duszpasterstw niewidomych, albo istnieją one, ale nie prowadzą aktywnej działalności, czują się pokrzywdzeni i zawiedzeni. Świadczy o tym otrzymywana korespondencja. Uważam, że wymaga to zajęcia stanowiska przez Krajowe Duszpasterstwo Niewidomych i udzielenia konkretnej pomocy niewidomym w tych diecezjach. 
	Do problemów wymagających rozwiązania należy też brak przewodników i lektorów dla całkowicie niewidomych, zwłaszcza samotnych, dla których problemem jest nawet dotarcie do kościoła parafialnego na niedzielną eucharystię. Bazowanie na przypadkowych wolontariuszach jest mało efektywne, a dla niewidomych, uzależnionych od pomocy innych, wręcz upokarzające. Znam to z autopsji i z wypowiedzi licznych niewidomych borykających się z podobnymi trudnościami. Trzeba temu zaradzić. 
	Statystyki PZN za rok 2012 podają, że PZN zrzesza 62000 członków, w ciągu roku przyjęto 3500, całkowicie niewidomych jest zaledwie 5 proc. ogółu członków - 3300 osób. Całkowicie niewidomi, nowo przyjęci do PZN, nowo ociemniali i głuchoniewidomi potrzebują szczególnej troski i uwagi duszpasterstwa. 
	Wiele do zrobienia jest w parafiach. Wśród 20 tys. wiernych niewidomi ze swoimi problemami giną, nie są zauważani. Kontakty ograniczają się z konieczności do bardzo krótkiej wizyty kolędowej w domu niewidomego. Słyszymy: - radzicie sobie. Niepełnosprawni - także niewidomi - utożsamiani są z chorymi. Okazjonalnie organizuje się spotkania z nimi, ale uczestniczą tylko biernie, bez czynnego udziału np. w liturgii. 
 Dlatego omawiana rozprawa powinna być bardziej rozpropagowana, powinna się znaleźć w bibliotekach diecezjalnych. Nie należy, tam gdzie jest to tylko możliwe, wyręczać niewidomych np. w przygotowaniu liturgii. Trzeba aktywizować świeckich niewidomych zlecając im do wykonania konkretne zadania. 
Ważną funkcją spotkań duszpasterskich jest przepływ informacji, nie tylko religijnych. Na te spotkania powinni przychodzić przedstawiciele władz PZN, przekazywać informacje o bieżącej działalności i zacieśniać więzy z uczestnikami. Największą bolączką duszpasterstw dorosłych jest brak udziału w nim niewidomej młodzieży i osób w wieku średnim, którym można by np. powierzyć liturgię. 
	W omawianej pracy - moim zdaniem - za mało uwypuklono twórczą rolę samych niewidomych, którzy np. w środowisku bydgoskim przygotowują i są odpowiedzialni za liturgię. Wspierają organizowane uroczystości talentami muzycznymi, wokalnymi, poetyckimi. Często inspiracją do poetyckiej twórczości religijnej są wydarzenia w duszpasterstwie niewidomych. Przykładem tego mogą być wiersze słabowidzącej poetki bydgoskiej Heleny Skonieczka. Niewidomi świeccy są doradcami dla duszpasterza i biorą bezpośredni udział w organizacji poszczególnych przedsięwzięć. 
Na marginesie tej pracy przedstawiam kilka uwag dotyczących pracy duszpasterstwa niewidomych i słabowidzących w Bydgoszczy, które należy, moim zdaniem, do prężniej działającego duszpasterstwa w Polsce. Wiele zawdzięczamy zaangażowanemu w pracę z niewidomymi księdzu Piotrowi Buczkowskiemu (22 lata kapłaństwa), który jest katechetą w szkole dla niewidomych, przygotowuje do I-szej Komunii dzieci, także głuchoniewidome, korzystając z pomocy specjalistów. Organizuje pielgrzymkę na Jasną Górę dla trzydziestu osób kończących w tym roku szkołę dla niewidomych. Jest też kapelanem w naszej kaplicy od 2012 r. Wybrał go i przygotował do tej pracy ks. kanonik Benon Kaczmarek. Ukończył podyplomowe Studium Tyflologiczne dla pedagogów pracujących w szkołach dla niewidomych z uwzględnieniem znajomości pisma brajla i alfabetu, którym posługują się głuchoniewidomi. Ściśle współpracuje z Krajowym Duszpasterstwem Niewidomych. Uczestniczy w licznych pielgrzymkach organizowanych przez to duszpasterstwo. Na zebraniach wspólnoty niewidomych zdaje z nich relacje ilustrowane zdjęciami - jego pasją jest fotografia. Barwne relacje są ciekawym uzupełnieniem spotkań po eucharystii. Włącza się do pomocy przy organizacji tegorocznej pielgrzymki ogólnopolskiej dla niewidomych w dniach 13-14.09.2013, którą organizuje diecezja toruńska. Będzie to pierwsza pielgrzymka niewidomych transmitowana przez Radio Maryja i TV Trwam. Będzie więc okazja, aby więcej osób niewidomych i słabowidzących w niej uczestniczyło. Ks. Piotr Buczkowski wydaje w powiększonym druku i wypożycza niewidomym i słabowidzącym teksty liturgiczne. Dużą pomocą jest wydanie w brajlu psalmów responsoryjnych i tekstów czytań liturgicznych. Do 2012 roku musieliśmy je przepisywać ręcznie. 
	Osobiście wiele zawdzięczam księdzu Piotrowi. Mogę liczyć na jego pomoc przy wyszukiwaniu odpowiednich tekstów. Wielokrotnie korzystałam z jego prywatnego samochodu. Potrafi skupić wokół siebie ludzi świeckich. To jest cenne, jak również fakt, że dociera do kół PZN z bydgoskiej diecezji z okazji Dnia Białej Laski, opłatka itp. Przykładem może być Dom Pomocy Społecznej w Podobowicach, w którym przebywa liczna grupa niewidomych. Odwiedza ich wraz z kierownictwem Okręgu co roku z okazji Bożego Narodzenia. 
	Jest członkiem Kolegium Redakcyjnego kwartalnika Okręgu Kujawsko-Pomorskiego PZN "Oko". W każdym numerze zamieszcza dział: "Duszpasterstwo niewidomych". Uczestniczy w wielu wycieczkach dla niewidomych organizowanych przez Okręgowy Klub Aktywności Twórczej i Kulturalnej. Ich celem jest też zwiedzanie obiektów sakralnych. Tu wyjaśnienia i obecność księdza są bezcenne. Przytoczone fakty świadczą o Jego aktywności i zaangażowaniu w nasze sprawy. 
	Niektórzy niewidomi odczuwają brak dostatecznej wiedzy religijnej. Polecam im kontakt z Mazowieckim Stowarzyszeniem Niepełnosprawnych "De Facto", które bezpłatnie na płytach nagrywa artykuły z różnych czasopism, także religijnych i regionalnych, w tym w całości z "Przewodnika Katolickiego". Korzystam z tego wśród 4 tys. niewidomych, którzy co tydzień otrzymują te płyty. 	 
	Reasumując rozprawa ks. prof. Dariusza Lipca "Duszpasterstwo niewidomych i słabowidzących w Polsce" jest ważna dla środowiska niewidomych, ciekawa i warto ją przeczytać. Na okładce książki znajduje się obrazek przedstawiający uzdrowienie niewidomego. 
 
 aaa 
1.11. Wyższa szkoła jazdy 
Ada Prochyra 
 
Źródło: Integracja 2/2013 
Data opublikowania na www.niepelnosprawni.pl: 2013-05-07 
 
- Część osób wybiera kierunki studiów tylko dlatego, że jest tam ktoś z niepełnosprawnością. Czują się bezpieczniej, mając opinię środowiska, i wierzą, że sobie poradzą. Rzadko jest to związane z pasjami i przekłada się na sukces zawodowy - 
przed wyborem studiów tylko pod kątem dostępności i dostosowań ostrzega Krzysztof Peda, prezes Stowarzyszenia Twoje Nowe Możliwości. 
W przypadku maturzystów z niepełnosprawnością decyzja o rozpoczęciu studiów nie jest tak oczywista jak u pozostałych uczniów. Mimo że liczba studentów z niepełnosprawnością systematycznie rośnie, wielu kandydatów obawia się, jak poradzą sobie w nowym środowisku. 
Statystyki pokazują, że warto przełamać lęk, ponieważ osoby z wyższym wykształceniem wciąż mają większą szansę na znalezienie pracy niż poszukujący bez dyplomu. 
Współczynnik zatrudnienia jest najwyższy wśród osób z wyższym wykształceniem - 80,1 proc. w porównaniu z drugim wynikiem - 66 proc. dla osób z wykształceniem średnim zawodowym i policealnym (dane za IV kwartał 2012 roku wg Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności GUS). 
Wśród osób z niepełnosprawnością 7,1 proc. ma wyższe wykształcenie (wśród osób pełnosprawnych jest to 20,4 proc.). 
Uczelnie są coraz bardziej zainteresowane przyjmowaniem w swoje progi studentów z niepełnosprawnością. Ich edukację wpiera też PFRON; na stypendia w ramach programu Student II, który obejmie 14 tys. studentów i doktorantów, przeznaczono 66 mln zł. 
W roku akademickim 2011/2012 było 30,1 tys. studentów z niepełnosprawnością, czyli 1,7 proc. wszystkich studiujących. Ich liczba systematycznie się zwiększa. 
 
Od czego zacząć? 
 
Paweł Wdówik, kierownik Biura ds. Osób Niepełnosprawnych na Uniwersytecie Warszawskim, radzi: - Kandydat na studia, niezależnie od tego, czy jest pełnosprawny, czy niepełnosprawny, powinien zacząć od zbadania własnych zainteresowań. I to jest podstawowa rzecz, którą musi zrobić. Musi też wiedzieć, jaką ma w życiu pasję, co go interesuje, jakie ma plany i zamierzenia. Jeśli na te pytania nie potrafi odpowiedzieć, to warto, żeby najpierw nad tym popracował, a dopiero potem zajmował się kwestiami dostosowań. 
Jeszcze przed złożeniem dokumentów na wybrany kierunek warto skontaktować się z uczelnianym pełnomocnikiem lub biurem ds. osób niepełnosprawnych i dowiedzieć się, w jakim zakresie uczelnia będzie w stanie zapewnić pomoc. Brak takiej jednostki to dla kandydata znak, że uczelnia nie jest specjalnie przyjazna osobom z niepełnosprawnością. 
Podstawowe informacje z zakresu działań i pomocy na rzecz studentów z niepełnosprawnością można znaleźć w informatorach. 
Kandydaci na większość wydziałów przyjmowani są na podstawie wyników egzaminu maturalnego. Nieliczne wydziały przeprowadzają dodatkowe egzaminy wstępne. O formie egzaminu uczelnia informuje zazwyczaj w harmonogramie rekrutacji. Jeżeli dotyczy to wybranego kierunku studiów, warto sprawdzić, na jaką pomoc formalną można liczyć. Najczęściej są to: 
- przeprowadzenie egzaminu w budynku lub sali pozbawionej barier architektonicznych, 
- możliwość zmiany formy egzaminu (z ustnej na pisemną lub na odwrót), 
- wydłużenie czasu trwania egzaminu, pomoc tłumacza jęz. migowego, 
- druk arkusza egzaminacyjnego powiększoną czcionką lub w brajlu. 
Zgodnie ze zmianą Ustawy o szkolnictwie wyższym z 2011 r., uczelnie są zobowiązane uwzględniać szczególne potrzeby kandydatów z niepełnosprawnością w przypadku przeprowadzania dodatkowych egzaminów wstępnych na studia. Nie oznacza to zmiany treści egzaminu ani tym bardziej, zwolnienia z niego, tylko ma na celu wyrównanie szans osób pełnosprawnych i tych z niepełnosprawnością. 
Ważne, aby odpowiednio wcześniej powiadomić uczelniane biuro lub pełnomocnika ds. osób niepełnosprawnych o tym, jakiej pomocy będzie się potrzebować podczas egzaminu. 
Informacja o terminie zgłoszenia i wymaganych dokumentach (zazwyczaj jest to kopia orzeczenia o niepełnosprawności) jest podana na stronie lub dostępna w biurze pełnomocnika. 
W przypadku braku takiej jednostki, należy skontaktować się z osobą odpowiedzialną za rekrutację. 
 
Stypendia i udogodnienia 
 
Uczelnie oferują studentom różnego rodzaju "techniczne" formy wsparcia i dostosowań. Obecnie większość akademickich budynków jest choćby częściowo przystosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnością ruchową. Montowane są windy, podjazdy, przygotowywane toalety. Rzadziej można spotkać oznaczenia dla osób niewidomych wewnątrz budynków (mają je np. warszawska i wrocławska SWPS). 
Poszczególne uczelnie chwalą się też zainstalowanymi w aulach pętlami induktofonicznymi (np. poznański UAM), pracowniami tyfloinformatycznymi (np. krakowski UJ), wypożyczalnią sprzętu (np. białostocki UwB). 
Bardziej kompleksowe i rozbudowane formy wsparcia dostępne są zazwyczaj na największych uczelniach, jak UJ czy UW. Tam studenci z niepełnosprawnością ruchową mogą liczyć m.in. na transport i asystenta, niewidzący i słabowidzący - skorzystać z Biblioteki Książki Cyfrowej, a niesłyszący - z pomocy tłumacza migowego lub bezpłatnego kopiowania notatek. Do ich dyspozycji są także odpowiednio przystosowane pokoje w akademikach. 
Udogodnienia, które są w zasięgu każdej uczelni, to: zamiana sal, zmiana formy egzaminu i pomoc w zmianie grafiku zajęć lub zwiększenie poziomu absencji. 
Uczelnie oferują swoim studentom z niepełnosprawnością także dodatkowe możliwości kształcenia się i uczestniczenia w życiu akademickim. Na przykład na Politechnice Wrocławskiej można zapisywać się na specjalistyczne lub indywidualne kursy językowe, UAM zrzesza studentów z niepełnosprawnością w Stowarzyszeniu Ad-Astra, a studenci uczelni dolnośląskich korzystają z doradztwa zawodowego, organizowanego przez Stowarzyszenie Twoje Nowe Możliwości. 
 
Przepisy 
 
Podpisana przez Polskę w 2012 roku Konwencja ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych w Art. 24. "Edukacja" p. 5 stanowi: "Państwa Strony zapewnią, że osoby niepełnosprawne będą miały dostęp do powszechnego szkolnictwa wyższego, szkolenia zawodowego, kształcenia dorosłych i możliwości uczenia się przez całe życie, bez dyskryminacji i na zasadzie równości z innymi osobami. W tym celu Państwa Strony zagwarantują, że zapewnione będą racjonalne usprawnienia dla osób niepełnosprawnych". 
Uczelnie są zobligowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego do stworzenia studentom z niepełnosprawnością warunków do pełnego uczestnictwa w procesie kształcenia i badaniach naukowych (Art. 13 ust. 9 Ustawy z dn. 27 lipca 2005 Prawo o szkolnictwie wyższym). W tym celu wiele uczelni powołuje jednostki pośredniczące w ich kontaktach ze studentami z niepełnosprawnością. Może to być jedna osoba, czyli pełnomocnik, lub biuro ds. osób niepełnosprawnych. Informacje o ich działalności są na stronach uczelni, zwykle w zakładce: "studenci/kandydaci z niepełnosprawnością". To pierwsza instancja, do której należy zgłaszać się w sprawach dot. stanu zdrowia i związanej z nim organizacji nauki. 
 
Uczelnie sportowe i artystyczne 
 
Te szkoły stawiają raczej na ocenę własnych możliwości przez kandydata niż rozwiązania systemowe. Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna w Krakowie nie ogranicza nikomu wstępu, ale dostanie się na wydział aktorski jest dla osoby z niepełnosprawnością praktycznie niemożliwe. Kandydaci muszą dostarczyć lekarskie świadectwo zdrowia potwierdzające, że nie mają problemów z głosem i są sprawni fizycznie. Następnie przystępują do jednakowego dla wszystkich egzaminu z predyspozycji aktorskich i sprawnościowego. 
Łatwiej jest kandydatom z niepełnosprawnością dostać się i studiować na wydziale reżyserii. W ostatnich latach było tam dwóch studentów z niepełnosprawnością ruchową, którzy mieli zapewnione windy i dostosowaną toaletę. 
W trudnej sytuacji znajdą się niepełnosprawni kandydaci na kierunki plastyczne na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. Co prawda studiuje tam 15 osób z niepełnosprawnością (na 1400 studentów), ale uczelnia nie wychodzi im naprzeciw w żaden sposób. Wielopiętrowy budynek jest niedostosowany, nie ma też żadnego pełnomocnika, a temat niepełnosprawności budzi wśród władz popłoch, o czym przekonałam się, dzwoniąc. Dopiero piąta osoba z kolei zgodziła się udzielić mi powyższych informacji. 
Jeszcze mniejszy odsetek studentów z niepełnosprawnością uczy się na warszawskiej AWF (30 osób spośród 6 tys.). Jednak szkoła, mimo sportowego charakteru, jest otwarta na takich kandydatów. Wypracowała procedurę ich przyjmowania. Wymagana jest zgoda lekarza medycyny pracy na podjęcie studiów. W formularzu kandydat zaznacza, czy ma jakąś niepełnosprawność i jest proszony o jej opisanie. Następnie z taką osobą kontaktuje się pełnomocnik ds. osób niepełnosprawnych i jeżeli kandydat zostanie przyjęty na studia, ustala dla niego indywidualny tok nauki. 
Obecnie, na kierunkach sportowych, pielęgniarstwie, turystyce i rekreacji studiują m.in. osoby bez kończyny dolnej, z ograniczonym widzeniem, z rozszczepem kręgosłupa i implantami słuchu. 
 
W praktyce 
 
Nie wszystkie uczelnie są gotowe na przyjęcie studentów z niepełnosprawnością. Z drugiej strony też nie wszyscy maturzyści z niepełnosprawnością są przygotowani do studiowania. Tworzy się więc błędne koło, w którym osoby z niepełnosprawnością boją się studiować, bo nie wiedzą, jak sobie poradzą na uczelni, a uczelnie nie są gotowe na ich przyjęcie, ponieważ nie pojawiają się one na uczelniach. 
Krzysztof Peda wyjaśnia ten mechanizm w prosty sposób: 
"Uczelnie są przyjazne w zakresie tych niepełnosprawności, z którymi miały do czynienia". Wykładowcy, zwłaszcza z mniejszych ośrodków akademickich, często przyznają, że w swojej karierze akademickiej nie spotkali żadnego studenta z niepełnosprawnością. W związku z tym część z nich nie wie, jak się wobec takich studentów zachować. 
Wciąż brakuje też systemowych rozwiązań w zakresie przygotowania wykładowców do pracy z nimi. Uczelnie bardzo różnie podchodzą do tematu studentów i kandydatów z niepełnosprawnością, w związku z czym oferta dla nich jest wszędzie inna. 
Najprościej można powiedzieć, że uczelniana rzeczywistość studentów z niepełnosprawnością wygląda... różnie. W interesie przyszłego studenta jest dowiedzieć się, na co może liczyć, a z czym musi się liczyć, jeśli wybierze daną uczelnię i kierunek studiów. 
 
Studenci 
 
Studenci z niepełnosprawnością często chwalą sobie decyzję o podjęciu studiów. Podkreślają zwłaszcza przyjazne nastawienie i chęć pomocy ze strony profesorów, kolegów i koleżanek. 
Szczepan Rybiński (po dziecięcym porażeniu mózgowym), student dziennikarstwa na UW, docenia to, że jako student może "przebywać wśród ludzi". 
- W mojej sytuacji dodatkowa izolacja w postaci indywidualnego nauczania to nie byłby dobry pomysł. Kiedy mam zajęcia, czuję dodatkową mobilizację, żeby wstać z łóżka, wyjść. Zmusza mnie to do jakichś interakcji. Z takich względów socjalizacyjnych studiowanie jest dobre, przynajmniej dla mnie". 
Zaznacza też, że "samo studiowanie nie jest trudne, tylko niektóre budynki nie są przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych". 
Kamil Buczek, założyciel portalu przyjaznestudia.pl, absolwent informatyki na Uniwersytecie Humanistyczno-Przyrodniczym w Siedlcach, zdecydowanie chwali sobie decyzję o wyjeździe na studia, mimo że nie było mu łatwo. 
- Za pomocą portalu chcę zachęcić osoby niepełnosprawne do zainteresowania się studiami. Wiele z nich nawet nie myśli, że może iść na studia. Chciałem im wytłumaczyć, że można mimo problemów, jakie się ma. Tak było w moim przypadku. Wymagam całodobowej opieki w codziennym funkcjonowaniu, co było nie lada problemem, wręcz niewyobrażalnym. Ciężko sobie wyobrazić, że ktoś, komu musi zupełnie obca osoba pomagać, może studiować. Jednak studia dały mi bardzo dużo, bo dzisiaj mam dobry zawód, nie narzekam na brak pracy czy też pieniędzy i jestem w stanie sobie poradzić. 
Krzysztof Peda jako najpoważniejszą przeszkodę w studiowaniu wymienia "trudności w odnalezieniu się w życiu społecznym. Studenci często mają brak wiary w siebie, trudno jest im się odnaleźć w środowisku studenckim, w momencie kiedy są troszkę gorzej postrzegani przez kolegów albo po prostu wydaje im się, że są gorzej postrzegani. To są problemy z wiarą w siebie, pewnością siebie, umiejętnością podejmowania samodzielnych decyzji. Podejrzewamy, że wynika to w dużej mierze z tego, że w czasach uczniowskich osoby z silnymi niepełnosprawnościami są często prowadzone w ramach indywidualnego toku nauczania, co powoduje, że mimo dużych starań rodziny, są opóźnione w umiejętnościach społecznych. Rozwój, który normalnie przypada na okres gimnazjum, liceum muszą zrealizować w trybie przyspieszonym na studiach". 
Brak społecznej aktywności to druga istotna trudność, z którą zmagają się nowi studenci. - Widać dużą różnicę między osobami, które kończyły szkoły, w których byli oddaleni od rodziców, w internatach, a osobami, które były pod opieką rodziców. U nich ten poziom samodzielności jest trochę mniejszy. Chociaż nie zawsze, bo to zależy, jak traktuje rodzic studenta; są też wyjątkowe układy rodzinne, gdy rodzice wymagają od dziecka takiej aktywności. Mniej je chronią - 
opisuje Agata Gorgolik, konsultantka ds. kandydatów na studia na UW. 
 
A co potem? 
 
Uczelnie prowadzące monitoring absolwentów nie rozróżniają ich na pełnosprawnych i z niepełnosprawnością, stąd trudno określić, jaki ich odsetek znalazł zatrudnienie, a ilu wróciło do domu. Uczelnie skupiają się przede wszystkim na zapewnieniu studentom odpowiednich warunków do studiowania. 
- My, jako BON, wychodzimy z takiego założenia, żeby student funkcjonował w możliwie szerokim, normalnym kontekście uczelnianym. Stąd, do tej pory niespecjalnie wychodziliśmy z jakąś odrębną ofertą w zakresie wspierania w obszarze rynku pracy. Nasze zadania wiążemy raczej ze wsparciem wewnątrz uczelni niż żeby człowiek od razu dostał pracę. - mówi Paweł Wdówik. - Ja byłem dokładnie w takiej sytuacji jako osoba niepełnosprawna i nawet nie chciałem, żeby ktoś miał receptę na moje życie - dodaje. 
Studenci z niepełnosprawnością, tak samo, jak wszyscy studenci danej uczelni, mogą skorzystać z usług biura karier, choć, jak przyznaje pracownica takiego biura na Uniwersytecie Jagiellońskim stanowią oni zaledwie 1 proc. wszystkich zgłaszających się. 
UJ prowadzi działania wspomagające absolwentów z niepełnosprawnością, którzy wchodzą na otwarty rynek pracy. 
Przykładem ich działań może być bezpłatny kurs e-learningowy zwiększający świadomość pracodawców, aby byli otwarci na przyszłych pracowników z niepełnosprawnością Szkolenie jest dostępne na: www.spaceofinclusion.eu. 
Czasami to studenci z niepełnosprawnością sami stają sobie na przeszkodzie w odnalezieniu się na rynku pracy. Ireneusz Białek, Kierownik BON na UJ, mówi, że część z nich traktuje uczelnię jak bezpieczną przystań, w której można się zatrzymać na dłużej. 
- Jeżeli ktoś zaczyna doktorat z pobudek naukowych, to świetnie, ale jeśli postanawia to zrobić dlatego, że wokół szaleje wzburzone morze i uczelnia wydaje się być jedynym bezpiecznym miejscem, to być może taka osoba traci czas i robi to, czego tak naprawdę robić nie chce". 
Kamil Buczek dodaje, że wielu studentów z niepełnosprawnością kończąc studia nie widzi dla siebie przyszłości. 
- Na tej uczelni, gdzie ja studiowałem, bardzo dużo osób niepełnosprawnych podejmowało studia na takich kierunkach jak pedagogika. Praca z dziećmi nie jest rzeczą prostą dla osoby niepełnosprawnej. Warto ludziom pokazywać, na jakie kierunki powinni pójść. 
Ireneusz Białek podkreśla, że wykształcenie jest obecnie podstawowym warunkiem, aby poradzić sobie w pozauczelnianej rzeczywistości. 
- Kandydat powinien postawić sobie cel, aby dobrze się wykształcić i dążyć do realizacji tego celu poprzez racjonalny wybór kierunku studiów. Proszę w tym momencie trochę pomarzyć o tym, co najbardziej by się chciało w życiu robić, a w związku z tym jaką dziedzinę wiedzy warto zgłębiać - mówi. - Nie przejmujmy się zanadto tzw. doradztwem zawodowym i wątpliwościami, czy po mało popularnym kierunku będzie jakaś praca. Nader liczne są przypadki, że pracują właśnie ci, którzy wybrali fascynujący dla siebie kierunek, a niekoniecznie ci, którzy studiowali coś z przymusu, co tak naprawdę ich nie interesowało, ale należało do kręgu studiów prestiżowych. 
Wszyscy rozmówcy podkreślali, że studia to czas przygotowania do dalszego etapu życia, w związku z czym kwestia ich przejścia jest sprawą drugorzędną w stosunku do tego, co student zamierza zrobić później. Recepta na udane studia i wybór odpowiedniego kierunku w dużej mierze zależą właśnie od tego, czy dana osoba ma na siebie pomysł. Jeżeli tak, uczelni łatwiej będzie pomóc jej podczas trwania nauki, jak i na początku kariery zawodowej. Jak zapewniają studenci, warto pokonać obawy przed trudnościami, jakie mogą pojawić się na styku niepełnosprawności i funkcjonowania na uczelni. Na wielu z nich szlaki są przetarte i uczelnie mają wypracowane narzędzia, żeby ułatwić studentom z niepełnosprawnością codzienne studiowanie. 
 
Stypendia i refundacje 
 
Studenci z niepełnosprawnością są uprawnieni do otrzymania stypendium specjalnego. Przysługuje ono uczącym się na pierwszym kierunku studiów pierwszego i drugiego stopnia lub jednolitych magisterskich. Można je pobierać łącznie z pozostałymi świadczeniami pomocy materialnej dla studentów, czyli np. ze stypendium naukowym czy socjalnym. Stypendium jest przyznawane na semestr lub rok akademicki, na wniosek studenta i wypłacane co miesiąc. 
Uczelnie same rozdzielają środki, które otrzymują z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na pomoc finansową przeznaczoną dla studentów, co oznacza, że na każdej uczelni wysokość stypendium jest nieco inna. Według danych GUS, wysokość stypendium specjalnego dla studentów i doktorantów z niepełnosprawnością w roku akademickim 2011/2012 wynosiła średnio 240,30 zł miesięcznie. 
Oprócz tego studenci z niepełnosprawnością mogą się ubiegać o wsparcie w ramach realizowanego przez PFRON programu Student II, od tego roku będącego w strukturze programu "Aktywny Samorząd". Można starać się o dofinansowanie lub refundację kosztów związanych z uzyskaniem wykształcenia wyższego, np. dot. czesnego lub dodatku na pokrycie kosztów nauki. Refundacja może objąć okres nawet do 6 miesięcy przed złożeniem wniosku. Wnioski należy składać w jednostkach samorządu powiatowego, zazwyczaj w lokalnych oddziałach PCPR. 
 
Przyjazne studia 
 
Ranking uczelni dostępnych dla osób z niepełnosprawnością znajduje się na stronie: www.przyjaznestudia.pl. 
Ranking jest wciąż tworzony i nie obejmuje wszystkich uczelni w kraju. Proste ikonki opisują dostępność konkretnej uczelni dla studentów z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Ponadto znajdują się tam rozbudowane opisy, w jaki sposób uczelnia jest przygotowana dla kandydatów z niepełnosprawnością, a przy jej profilu jest pole na komentarz, co umożliwia przyszłym studentom weryfikację informacji. 
Andżelika Biedrzycka, studentka I roku studiów magisterskich wychowania fizycznego na warszawskiej AWF 
- Od podstawówki chciałam zostać nauczycielką WF. Gdy miałam 15 lat, okazało się, że mam wadę genetyczną wzroku i mój świat stanął na głowie. Postanowiłam, że tego marzenia nie dam sobie odebrać i powolutku do niego dążyłam. I studiuję na AWF. Na razie jestem zadowolona. Nie mam żadnych problemów. Wszystkie egzaminy mogę po wcześniejszych ustaleniach z wykładowcami dostosować do swoich potrzeb jako osoba słabowidząca, czyli mieć powiększony druk albo zaliczać ustnie. Z egzaminami praktycznymi też nie miałam żadnych problemów. Uważam, że warto iść na studia, tylko proponowałabym osobom niepełnosprawnym, żeby wybrały kierunek, który będzie dawał im satysfakcję i coś wnosił w ich życie. 
Piotr Wencel, student II roku turystyki i rekreacji na warszawskiej AWF 
- Uczelnia pomaga studentom. Ja mam problemy z nogami i trochę z bieganiem. Z wykładowcą można się bez problemu dogadać, np. on proponuje: "nie zaliczasz 2 km biegu, ale przygotowujesz jedne zajęcia z biegu przez płotki". Ze strony kolegów i koleżanek nie spotykają mnie żadne przykrości, wręcz przeciwnie - pomagają mi. W podstawówce, gimnazjum, liceum zdarzały się plotki. Na uczelni z tym się nie spotkałem. Niedawno zaczepił mnie w sklepie instruktor podnoszenia ciężarów i zapytał, czy chciałbym być w integracyjnym klubie tu na AWF. 
Z pomocą uczelni chcę zrobić uprawnienia instruktora nordic walking i zachęcać do tego sportu osoby z niepełnosprawnością, ponieważ widzę po sobie, że to pomaga w chodzeniu. 
 
Zaczęły Siedlce 
 
Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach jest pierwszą w Polsce uczelnią, która zaproponowała - w 1989 roku - systemową edukację na poziomie wyższym osoby z niepełnosprawnością. Wszelkie działania dotyczące tej grupy studentów koordynuje Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 
Na UPH kształci się prawie 300 takich osób, dwie najliczniejsze grupy to studenci z niepełnosprawnością narządu ruchu i narządu słuchu. Uczelnia ma bardzo bogatą ofertę socjalną, rehabilitacyjną i edukacyjną dla studentów z niepełnosprawnością. 
 
 aaa 
1.12. Sukces Doroty Osińskiej w The Voice of Poland 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 W kwietniowym numerze WiM pod pozycją 1.8 pisaliśmy o słabowidzącej piosenkarce Dorocie Osińskiej, która dostała się do programu The Voice of Poland. Teraz z zadowoleniem informujemy, że Dorota Osińska dotarła do ścisłego finału tego programu i przegrała jedynie z jego zwyciężczynią Natalią Sikorą, z którą - jak przyznała w jednym z pierwszych odcinków - prywatnie się przyjaźnią. 
Pani Dorocie Osińskiej serdecznie gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów, wysokich ocen w konkursach wokalnych i uznania publiczności. 
Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
aaa 
1.13. SeeYou Mobile zniknęło z rynku 
Michał Kasperczak 
 
 Źródło: portal Tyfloświat.pl 
 Data opublikowania: 2013-05-22 
 
W listopadzie ubiegłego roku swoją (bardzo huczną) premierę miał wirtualny operator SeeYou Mobile, mający świadczyć usługi przede wszystkim osobom niewidomym i słabowidzącym. Równocześnie pokazano telefon SeeYou Phone, czyli Samsung Galaxy Nexus, zmodyfikowany w ten sposób, by można nim sterować niemalże tylko za pomocą głosu (pod warunkiem obecności zasięgu mobilnego Internetu). 
Projekt od początku nie miał szczęścia. Nie dość, że z przyczyn finansowych został wdrożony bez należytych testów stabilności oraz badań nad rzeczywistym zapotrzebowaniem na takie usługi, to jeszcze został bardzo źle przyjęty przez rzeszę osób niewidomych. Nie trudno się temu dziwić, biorąc pod uwagę fakt, iż w pierwszych prezentacjach SeeYou Phone twórcy położyli nacisk na fakt, iż jest to pierwszy telefon, który może obsłużyć osoba niewidoma i że wcześniej obsługa telefonu, szczególnie dotykowego, stanowiła dla takiego użytkownika ogromną trudność albo nawet była niemożliwa. Dobrze jednak wiemy, że to nieprawda. 
Weźmy pod uwagę choćby telefony iPhone, całkowicie dotykowe, obsługiwane bezwzrokowo przy wsparciu VoiceOvera, oraz stare modele Nokii z Symbianem, posiadającym swoje płatne i na tamte czasy dobrze rozwinięte rozwiązania, udostępniające interfejs telefonu. Dalej więc producent zmodyfikował nieco swój przekaz, wskazując na przydatność telefonu również dla osób starszych, niepełnosprawnych ruchowo, posiadających inne ograniczenia. Nie wpłynęło to zbytnio na popularyzacje usługi. Ostatecznie telefon nabyło od kilkunastu do kilkudziesięciu osób, przy czym nie udało nam się ustalić, ile osób korzystało z infrastruktury mobilnego operatora SeeYou Mobile, a ile kupiło tylko telefon. 
I już się chyba nie dowiemy. Główny inwestor projektu, Fundusz Inwestycyjny Opulentia został postawiony w stan upadłości likwidacyjnej. Stawia to pod ogromnym znakiem zapytania poboczne przedsięwzięcia Funduszu, jeżeli nie przesądza całkowicie losów firm córek, do których niewątpliwie należy start-up Humann S.A. - właściciel SeeYou Mobile. Od jakiegoś już czasu strony internetowe 
www.seeyou-mobile.com oraz www.humann.pl nie działają. 
Wcześniej nie pisaliśmy nic na temat SeeYou na naszych łamach. Nie chcieliśmy informować, przeklejając tylko suche informacje, bez jakiegokolwiek komentarza z naszej strony. Niezbyt podobało nam się to przedsięwzięcie, ale też pochopnie nie chcieliśmy go negować, stąd tak duża ostrożność. Twórcy SeeYou dwukrotnie obiecali udział w internetowej audycji Tyflopodcast na żywo i za każdym razem odwoływali swój udział w dniu emisji audycji. Co więcej, kilkukrotnie obiecując i przekładając termin, nie udostępnili nam ostatecznie telefonu do przetestowania. W ostatniej korespondencji mailowej z marca, zasugerowano, że prezentacja może się odbyć tylko w obecności osoby słabowidzącej zaznajomionej z tym rozwiązaniem, z obawy przed ewentualnym uszkodzeniem sprzętu. 
Jedyną znaną nam osobą, która od listopada używa SeeYou Phone, był Wojciech Maj, właściciel firmy Medison. To dzięki niemu już jutro w audycji Tyflopodcast na żywo o godz. 19 będziemy ostatecznie mogli zapoznać się z możliwościami SeeYou. Gdy umawialiśmy się na spotkanie, nikt nie wiedział, że sytuacja jest aż tak napięta i że SeeYou Mobile chyli się ku upadkowi. W tej sytuacji nasza rozmowa o SeeYou będzie już miała charakter jedynie informacyjno-wspomnieniowy. 
W mojej karierze tyfloinformatycznej nie zetknąłem się jeszcze z technologiczną propozycją, która tak bardzo namieszałaby na rynku, powodując rozliczne spekulacje i w tak szybki sposób z tego rynku zniknęła. Być może to swego rodzaju przestroga, że warto swoje poczynania głęboko skonsultować wcześniej z zainteresowanymi. 
 
 *** 
 
Na temat telefonów, o których pisze Michał Kasperczak można znaleźć wiele wypowiedzi osób niewidomych w lutowym wydaniu "WiM" pod pozycją 6.5. "O nagrodzie na telefony dla niewidomych" w opracowaniu Klementyny. Dodamy, że w sprawę zaangażowały się ważne osoby z naszego środowiska. Ma rację p. Michał Kasperczak, że nowe projekty powinny być dogłębnie skonsultowane z zainteresowanymi. Od siebie dodamy, że osoby znane i zajmujące wysokie stanowiska nie zawsze są dobrymi konsultantami. 
 (przypis redakcji "WiM") 
 aaa 
 2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA 
 
aaa 
2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 23) 
Nawigatory, ostrość widzenia, pole widzenia, widzenie lunetowe, światłowstręt, ośrodki rehabilitacyjne 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Nawigatory - niewielkie urządzenia i programy do telefonów komórkowych działające w oparciu o GPS, które służą niewidomym w orientacji przestrzennej. 
 
Nawigatory - stanowią dużą pomoc. Umożliwiają niewidomym: 
- orientację w przestrzeni, 
- zaznaczanie punktów w przestrzeni, 
- układanie tych punktów w drogi, którymi porusza się niewidomy, 
- oznaczenie miejsc, które niewidomy częściej odwiedza, np. sklepy, dom przyjaciół, przystanki komunikacji miejskiej, 
- korzystanie z punktów miasta oznaczonych na internetowych mapach. 
Nawigatory nie są na tyle dokładne, żeby umożliwiały bezproblemowe odnalezienie np. drzwi, ale pozwalają na ograniczenie poszukiwań do kilkunastu metrów. Bardzo przydatne są w komunikacji miejskiej. Już z odległości kilkuset metrów sygnalizują, że zbliża się przystanek, który został wcześniej oznaczony. 
Można przewidywać, że urządzenia te w przyszłości będą bardziej dokładne, a więc również bardziej przydatne. Jednak, jak na razie, nie zastąpią one białej laski, gdyż nie wykrywają przeszkód i nie sygnalizują otoczeniu, że dana osoba jest niewidoma. 
 
Programy nawigacyjne w telefonach komórkowych - oprogramowanie, które umożliwia niewidomym korzystanie z planów miast. 
 
Jest to stosunkowo nowy wynalazek, ale już obecnie może stanowić znaczną pomoc. W przeciwieństwie do nawigatorów program ten zastosowany w telefonie komórkowym umożliwia korzystanie z planów miast. Niestety, jak dotąd, lepiej służy osobom podróżującym samochodami, gdyż mapy dostosowane są do potrzeb kierujących pojazdami. W przyszłości jednak, jak można przypuszczać, trudności te będą stopniowo usuwane, tj. tworzone będą mapy dostosowane do potrzeb osób poruszających się pieszo. Wówczas staną się dla niewidomych ważną, wygodną pomocą. 
Trasy piesze są również dostępne, ale programy te nie dość dobrze działają w języku polskim. 
Oprogramowanie to także nie może zastąpić białej laski, gdyż również nie wykrywa przeszkód i nie sygnalizuje otoczeniu, że dana osoba jest niewidoma. 
 
Istnieje również program komórkowy "Loadstone" zbliżony swym działaniem do nawigatora. 
 
Olśnienie - zakłócenie pracy wzroku na skutek silnego promieniowania świetlnego. 
 
Olśnienie jest zjawiskiem dla każdego niekorzystnym. Jednak przy niektórych wadach wzroku, np. trudnościach z adaptacją do zmieniających się warunków oświetlenia, jest szczególnie uciążliwe. Osoby słabowidzące często narażone są na zjawisko olśnienia, gdyż ich fotoreceptory znajdujące się w siatkówce nie nadążają za zmianami oświetlenia. Okres adaptacji u nich trwa znacznie dłużej i niekiedy na ponad jedną minutę uniemożliwia posługiwanie się wzrokiem. Wyjście z mroku na jasno oświetloną ulicę nie należy do przyjemności i może być niebezpieczne. Osoby słabowidzące wchodząc do mrocznego wnętrza potrzebują również więcej czasu na przyzwyczajenie wzroku. 
 
 Ostrość wzroku - zdolność do dokładnego widzenia przedmiotów i ich szczegółów z różnej odległości. Umożliwia to zdolność dostosowywania się soczewki oka do oglądania przedmiotów z różnej odległości, czyli zdolność do akomodacji. Osłabienie ostrości widzenia oznacza, że dana osoba widzi przedmioty z mniejszej odległości niż osoba o normalnej ostrości widzenia. U osób słabowidzących ostrość widzenia jest poważnie osłabiona. 
Ostrość widzenia określa się w procentach lub w ułamku zwykłym - x/60 np. 3/60. Oznacza to, że osoba z taką ostrością wzroku, z odległości trzech metrów widzi takie przedmioty czy szczegóły przedmiotów, które człowiek o normalnej ostrości wzroku widzi z odległości sześćdziesięciu metrów. 
 
Pole widzenia - przestrzeń, która obejmuje wszystkie punkty spostrzegane jednocześnie bez wykonywania jakichkolwiek ruchów. Punkt, na który patrzy obserwator znajduje się w środku pola widzenia, a pozostałe punkty w polu widzenia i na obwodzie pola widzenia. 
U wielu osób słabowidzących, oprócz osłabionej ostrości wzroku, występują różne ubytki w polu widzenia. Niekiedy osoby te widzą tylko lewą stroną oka, inne prawą, górą lub dołem, a jeszcze inne mają ubytki widzenia rozsiane po całym polu widzenia w postaci "dziur" w polu widzenia. 
 
Widzenie lunetowe - jest to mocno zawężone pole widzenia i to ze wszystkich stron - z lewej, z prawej, z góry i z dołu. 
W krańcowych przypadkach pole widzenia jest bardzo małe - świat wygląda tak, jak oglądany przez dziurkę od klucza. Jeżeli nawet ostrość wizenia zachowana jest w stu procentach, wzrok taki trudno wykorzystywać, zwłaszcza w dużej przestrzeni tj. w czasie chodzenia po ulicach i innych drogach. Każde poruszenie głową bowiem powoduje "zgubienie" z pola widzenia obserwowanego przedmiotu i wpadanie na przeszkody. Natomiast jeżeli ostrość widzenia jest dobra, przy widzeniu lunetowym można czytać nawet bardzo drobny druk. 
 
Światłowstręt - występuje wówczas, kiedy jaskrawe światło wywołuje nieprzyjemne doznania, np. ból oczu i łzawienie, które ograniczają zdolność posługiwania się wzrokiem. 
Jest to dodatkowym ograniczeniem niektórych osób słabowidzących. Nie mogą oni funkcjonować ciągle przy oświetleniu optymalnym dla ich wzroku, a przy silnym oświetleniu występują zakłócenia, które są bardzo uciążliwe. 
Pomóc mogą odpowiednio ciemne okulary, ale problem polega i na tym, że przy mocno osłabionym wzroku ich używanie jest również niekorzystne. Okulary takie bowiem powodują, że osoba słabowidząca widzi jeszcze gorzej albo nie widzi wcale. 
 
 Ośrodki rehabilitacyjno-szkoleniowe, rehabilitacyjno-lecznicze i rehabilitacyjno-wypoczynkowe 
 
Obecnie ośrodki, niezależnie od ich określenia, prowadzą podobną działalność. Przede wszystkim organizują one turnusy, które określają jako turnusy rehabilitacyjne, turnusy rehabilitacyjno-lecznicze czy rehabilitacyjno-wypoczynkowe w zależności od życzenia ich klientów. Ci z kolei, turnusy te określają zgodnie z celem, na jaki udało się im uzyskać dofinansowanie. Z tych względów trudno jest dokładniej scharakteryzować tę działalność, gdyż zmienia się ona w zależności od potrzeb. 
Być może wyróżnić można: Ośrodek Rehabilitacji i Szkolenia PZN w Bydgoszczy, Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny PZN im. Mariana Mikołaja Kaczmarka w Ciechocinku oraz Ośrodek wypoczynkowo-rehabilitacyjny w Sobieszewie. 
W tym pierwszym może więcej niż w innych ośrodkach organizowanych jest szkoleń czysto rehabilitacyjnych oraz szkoleń instruktorów rehabilitacji. W Ciechocinku większy nacisk kładziony jest na leczenie uzdrowiskowe, a w Sobieszewie, oprócz dobrych warunków do wypoczynku, są również warunki do skupienia modlitewnego. 
Dawniej, kiedy jeszcze Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej finansowało działalność PZN-u, we wszystkich ośrodkach organizowano więcej szkoleń rehabilitacyjnych. Najbogatszą ofertę z tej dziedziny zapewniał ośrodek w Bydgoszczy. 
Obecnie trudno jest o precyzyjną charakterystykę ośrodków. Warto natomiast podać podstawowe informacje na ich temat oraz adresy tradycyjne i e-mail, numery telefonów i adresy stron internetowych. Osoby zainteresowane będą mogły znaleźć potrzebne im informacje. 
 
Ośrodek Rehabilitacji i Szkolenia PZN w Bydgoszczy 
 
Dysponuje dobrze wyposażoną bazą dydaktyczną i rehabilitacyjną. 
Ośrodek dysponuje hotelem z pokojami dwu i trzyosobowymi, salą konferencyjną na 120 miejsc, 
Ośrodek bez barier architektonicznych, stanowi jednolity kompleks dydaktyczno-hotelowy, w którym osoby niewidome mogą szybko się zaadaptować. 
Ośrodek znajduje się w centrum miasta. Łatwo do niego dojechać komunikacją miejską. 
 A oto adresy: 
 Ośrodek Rehabilitacji i Szkolenia im. Józefa Buczkowskiego 
"Homer" 
ul. Powstańców Wielkopolskich 33 
85-090 Bydgoszcz 
tel. centrala (52) 341-12-51 do 55 
fax (52) 341-08-02 
tel. dyrektor (52) 341-02-83 
 e-mail: hoteloris@wp.pl 
www.oris.org.pl 
 
Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny PZN "Eden" w Ciechocinku 
 
Ciechocinek jest jednym z najbardziej znanych i cenionych polskich kurortów. Ma idealne warunki klimatyczne, panuje tu klimat nizinny, umiarkowanie i słabo bodźcowy. Proces aklimatyzacji trwa krótko i przebiega łagodnie. 
Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny PZN położony jest w zacisznej i spokojnej okolicy. Otoczony jest pięknym, dużym ogrodem, pełnym różnorodnej roślinności. 
Czynny jest przez cały rok. 
Ośrodek zaprasza osoby chore na cukrzycę oraz osoby wymagające leczenia schorzeń reumatycznych, schorzeń narządu ruchu, górnych dróg oddechowych, naczyniowo-krążeniowych i stwardnienia rozsianego. 
Obiekt dostosowany jest dla osób niepełnosprawnych, a szczególnie niewidomych. Posiada duże, dwuosobowe pokoje z szerokimi drzwiami. Sanitariaty wyposażone są w poręcze i uchwyty. 
Bogata jest baza zabiegowa. Wszystkie zabiegi fizykoterapeutyczne wykonywane są na miejscu. Gabinety wyposażone są w różnorodny sprzęt i aparaty: interdyn, aerodyn, magnetronick, akwawibron, solux, kwarcówkę, laser, nemectron, diadynamic, ergometr, aparaty do jontoforezy, stół komputerowy do wyciągu kręgosłupa, atlas, UGUL, drabinki, materace, wiosełka, sprzęt do ćwiczenia dzieci z dziecięcym porażeniem mózgowym, fotel do ćwiczeń stawów kończyn dolnych. 
Wykonywane są masaże lecznicze, masaże wirowe kończyn dolnych i górnych oraz masaże wodne całego ciała, okłady borowinowe oraz kąpiele solankowe i perełkowe z ozonem. 
Ośrodek posiada też saunę. 
Dokładne informacje uzyskać można pod adresem: 
Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny PZN "Eden" im. Mariana Mikołaja Kaczmarka 
ul. Słońska 15 
87-720 Ciechocinek 
tel. centrala/recepcja (54) 283-60-82 
 fax: 283-64-15 
e-mail: eden@eden-ciechocinek.pl 
 www.eden-ciechocinek.pl 
 
Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny PZN "Klimczok" w Ustroniu Morskim 
 
Ustronie Morskie posiada wspaniały, morski klimat. Pobyt w tym kurorcie dodatnio wpływa na ogólny stan zdrowia. Szczególnie cenny jest jod unoszący się w atmosferze. 
Ośrodek "Klimczok" położony jest w odległości 150 m od morza.	Prowadzi całoroczną działalność, jest przystosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. 
Niewidomi mogą bez przewodników odbywać długie przechadzki brzegiem morza - plażą i trasą spacerową, biegnącą wzdłuż klifowej skarpy. Mogą przy tym napawać się odgłosami przyrody, szumem morza, krzykiem mew, słońcem i do woli wdychać jod. 
Ośrodek posiada gabinet lekarsko-pielęgniarski. Uczestnicy mogą korzystać z zabiegów leczniczych,	np. inhalacji, kąpieli solankowych, wirówek rąk i nóg, masażu podwodnego i klasycznego, zabiegów elektroleczniczych i światłoleczniczych. Korzystać też mogą z ćwiczeń w sali gimnastycznej. 
W "Klimczoku" są: stołówka, kawiarnia, sale dydaktyczne i telewizyjna oraz biblioteka wyposażona w książki drukowane powiększoną czcionką i książki mówione. 
Adres: 
Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny PZN "Klimczok" 
78-111 Ustronie Morskie 
ul. Okrzei 1 
tel./fax (94) 35-15-565 
dyr.: (94) 35-15-665 
e-mail: osrodek@klimczok.eu 
www.klimczok.eu 
 
Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny PZN "Nestor" im. kpt. Jana Silhana w Muszynie 
 
Położony jest na terenie Popradzkiego Parku Krajobrazowego, w dolinie Popradu, na wysokości 500 metrów n.p.m. Powyżej znajduje się las lipowy - rezerwat przyrody "Obrożyska". 
Ośrodek posiada piękny ogród. Są tam alejki spacerowe, ławki parkowe, fontanna, basen oraz miejsce na ognisko. Spacerować można oporęczowanymi ścieżkami po zboczu Góry Mikowej. 
W Muszynie znajdziemy łagodny mikroklimat, góry, lasy, wody mineralne sprzyjające leczeniu chorób układu oddechowego i trawienia, wspaniałe warunki do wypoczynku i regeneracji sił. 
Ośrodek jest członkiem Nowosądeckiej Izby Turystycznej. 
Ośrodek proponuje pokoje dwu i trzyosobowe z węzłem sanitarnym, regionalną kuchnię, atrakcje turystyczne i rekreacyjne. 
Zapewnia badania lekarskie, mierzenie ciśnienia tętniczego krwi, wykonywanie iniekcji itp. 
Prowadzona jest gimnastyka leczniczo-usprawniająca i korekcyjna w sali gimnastycznej wyposażonej w drabinki, materace, rowery treningowe, przyrządy typu: wioślarz, stepper, bieżnia. 
W Ośrodku mogą być organizowane turnusy rehabilitacyjne: ogólnousprawniające, specjalistyczne z elementami leczenia i specjalistyczne z programem nauki samodzielnego funkcjonowania z niepełnosprawnością. 
Ośrodek zaprasza do organizowania turnusów rehabilitacyjnych, "zielonych szkół", kolonii, zimowisk, obozów sportowych i kondycyjnych, turnusów z nauką i doskonaleniem języków obcych, turystyki pieszej i kwalifikowanej. 
Adres Ośrodka: 
Ośrodek Rehabilitacji, Szkolenia i Wypoczynku PZN im. kpt. Jana Silhana 
33-370 Muszyna 
ul. Lipowa 4 
 e-mail: pzn.nestor@vp.pl 
www.pznmuszyna.pl 
 
Ośrodek Mieszkalno-Rehabilitacyjny PZN "Labirynt" w Olsztynie 
 
	Ośrodek jest bazą ponadlokalnych, specjalistycznych i całodobowych placówek przeznaczonych dla osób niewidomych i słabowidzących. Obiekt jest usytuowany na działce o powierzchni 3,5 ha, położonej w dzielnicy domków jednorodzinnych. Teren wokół obiektu pokryty jest trawnikami i ozdobną zielenią. Znajduje się w nim ciąg spacerowy i ścieżka zdrowia. 
	Ośrodek jest koordynatorem niżej wymienionych jednostek, a ponadto wykonuje własne zadania w ramach Mieszkań Chronionych i Mieszkań Czynszowych: 
1) Krajowy Ośrodek Rehabilitacji Medycznej i Społecznej, 
2) Mieszkania Chronione, 
3) Mieszkania Czynszowe, 
4) Środowiskowy Dom Samopomocy, 
5) Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej, 
6) Dom Pomocy Społecznej, 
7) Zakład Aktywności Zawodowej. 
	Ośrodek posiada doskonałą bazę socjalną i leczniczo-rehabilitacyjną w zakresie interny, okulistyki, stomatologii, ginekologii, psychiatrii, diabetologii. Prowadzone są pracownie EKG, USG z Dopplerem, a także gabinet masażu, hydroterapii, leczenia elektroterapią - endometr i endolaser, pole magnetyczne, parafina, inhalacje, krioterapia. 
 
Adres: 
ul. Paukszty 57 
10-685 Olsztyn 
tel. (89) 542 - 89 - 13 
e-mail: omrolsztyn@wp.pl 
www.pznomr.pl 
 
 Ośrodek Wypoczynkowo-Rehabilitacyjny w Sobieszewie 
 
 W Gdańsku, na Sobieszewskiej Wyspie, już od pierwszych miesięcy po II wojnie światowej, istnieje ośrodek wypoczynkowy dla niewidomych należący do Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach. 
Ośrodek jest dużą, dobrze zorganizowaną i jedną z najstarszych placówek tego typu w Polsce. Ma charakter rehabilitacyjno-wypoczynkowy dla niewidomych i innych osób niepełnosprawnych. 
Ośrodek położony jest w odległości dwóch kilometrów od morza. Zajmuje wydzielony teren o powierzchni pięciu hektarów. Na tym terenie znajduje się też sad oraz plac zabaw dla dzieci. 
W ośrodku panuje serdeczny klimat. Na co dzień jest ksiądz, można więc uczestniczyć w mszach świętych i innych nabożeństwach, co dla wielu jest bardzo ważne. W ten sposób Ośrodek wypełnia rolę - wypoczynkową, zdrowotną i duchową. 
 A oto adres: 
 Gdańsk Sobieszewo 
 ul. Przegalińska 29 
Ośrodek Rehabilitacyjno-wypoczynkowy dla Niewidomych 
 Tel. 58 308-07-21 
 
aaa 
2.2. Z komputerem za pan brat (cz. 5) 
Zbigniew Sobek 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Używanie komputera osobistego przez osoby z dysfunkcją wzroku stwarza niespotykane dotychczas możliwości pracy z tekstem zarówno w czytaniu, jak i pisaniu. Głosowy program nawigacyjny w połączeniu z monitorem brajlowskim daje sposobność pełnej kontroli nad tekstem pisanym, otrzymanym czy wprowadzonym do komputera z innych nośników. Wielostronicowe opracowania można korygować, przeformułowywać i dowolne fragmenty wymazywać lub uzupełniać. Dzięki temu prowadzenie korespondencji urzędowej, prywatnej, a nawet twórczości literackiej nie stanowi już problemu dla osoby niewidomej. 
Od ponad roku pracuję na monitorze brajlowskim Eeasy Braille firmy Handy Tech z Niemiec i jest to o tyle przydatniejsze urządzenie od poprzedniego, które posiadałem, że nad każdym prostokątem z czterdziestu miejsc literowych umieszczony jest wąski przycisk, który po naciśnięciu przenosi kursor w to właśnie dokładnie miejsce. Umożliwia to szybkie poprawianie błędów i dodatkowo monitor ten ma dziesięć klawiszy służących różnym przydatnym funkcjom, np. przesuwanie całej linii tekstu do przodu lub tyłu. Przy użyciu programu Word mogę pisać dowolny tekst o przeznaczeniu prywatnym i urzędowym. 
Gorzej przedstawiała się moja sytuacja z odczytywaniem listów i drobnych publikacji czarnodrukowych. Problem rozwiązał przyjaciel z Wrocławia kilka lat temu, który skonfigurował mi prosty system czytający, współpracujący z głośnomówiącym systemem nawigacyjnym. Wyszukał w Internecie i zamówił stosowny skaner. Kiedy sprzęt ten odebrałem, połączył się z moim komputerem pulpitem zewnętrznym i zainstalował stosowny program. Utworzył też na pasku zadań dwie ikony. Jedna do skanowania zdjęć, a druga tekstu. Gdy muszę odczytać jakiś dokument lub inną publikację czarnodrukową, wkładam ją do skanera i wykonuję kilka prostych czynności na klawiaturze. Po chwili znajdujący się w skanerze dokument zostaje odczytany głosem syntetycznym lub mogę go odczytać na monitorze brajlowskim. Takie dokumenty i inne formy tekstowe po przeczytaniu można zakodować oraz zarchiwizować lub po prostu wymazać. Kiedy potrzebuję zrobić kopię lub przesłać dowolny dokument Internetem, otwieram ikonę obsługującą skanowanie zdjęć. Kilkoma przyciśnięciami klawiszów drukuję kopię lub wysyłam drogą internetową tekst w formie zdjęcia. 
Odczytywanie takich dokumentów głosem syntetycznym lub na monitorze brajlowskim możliwe jest po zainstalowaniu analizatora tekstu, a w dosłownym tłumaczeniu rozpoznawacza tekstu. Taki system czytająco-kopiujący kosztował mnie około trzystu złotych, no i dwie godziny pracy znajomego. 
Przez kilka lat zmuszony byłem pracować nad tekstami w języku niemieckim. Komputer z polskim programem operacyjnym Windows XP nie nadawał się do tego celu. Zorganizowałem więc używany komputer z niemiecką wersją tego systemu i głośnomówiący program z głosem niemieckojęzycznym Janik. Dzięki temu opracowywanie tekstów niemieckich było możliwe. 
Praca z komputerem jest dla mnie satysfakcjonująca, bo w dużej mierze uniezależniłem się od osób widzących i wiele czynności mogę w zakresie opracowania tekstu wykonywać samodzielnie. 
Bardzo chciałem przeczytać wydaną pośmiertnie książkę wieloletniego sąsiada z Kowar pana Piotra Lisa, który był wybitnym recenzentem filmowym i pracownikiem naukowym Uniwersytetu Wrocławskiego. Nie mogłem w inny sposób tego zrobić, ze skanowałem więc strona po stronie tę pozycję "A jednak się kręci". Potem spokojnie ją przeczytałem, mimo że te recenzje są w formie i treści bardzo trudne. Nie można ich czytać w dużych fragmentach, bo stanowią zamknięte części. Dzięki tej lekturze napisałem artykuł do kwartalnika poświęconego jego życiu, który ukazuje się w Kowarach. 
W ostatniej części wspomnień dotyczących komputera i doświadczeń z nim związanych, opiszę pozostałe spostrzeżenia, a także wirtualny most komunikacyjny, dzięki któremu wielokrotnie łączę się ze znajomymi i z przyjaciółmi, którzy mi pomagają w poznawaniu dalszych tajników działania komputera. 
 
 aaa 
2.3. Bliskie spotkania. Zwierzenia. Kocham cię, życie! 
Małgorzata Szamocka 
 
Źródło: "Poradnik Domowy" 11/12 
 
Niewidoma od dziecka Monika Zarczuk pracuje, pisze bloga i wiersze, lubi malarstwo, gra w golfa, szachy i na flecie. Podróżuje po świecie, tańczy salsę, a od niedawna jest szczęśliwie zakochana. 
- Wiem, że wygrałam szansę i nie chcę jej zmarnować - mówi Monika. 
Uśmiecha się, "patrząc" mi w oczy niewidzącym od dzieciństwa wzrokiem. Ma starannie pomalowane paznokcie i usta, dobraną fryzurę, modne oprawki od okularów i wściekle kolorowe ciuchy. 
- Bracia i siostra często mówili, że mi zazdroszczą. Nigdy nie miałam wątpliwości, że wolę swoje życie - przekonuje. 
Jej liczne rodzeństwo dorastało w maleńkiej wiosce nad Bugiem, a ona - już w wieku siedmiu lat - wyjechała do Krakowa, do szkoły dla niewidzących, mieszkała tam w internacie aż do matury. Gdy się pyta Monikę, czy chciałaby widzieć, odpowiada pytaniem: a widzący chcieliby latać? Pewnie byłoby im miło. Ale czy codziennie prześladuje ich myśl: "O rany, szkoda, że nie latam"? 
 
Komputer, który mówi. 
 
Siedzimy w dwupokojowym mieszkaniu w Gdańsku-Jelitkowie, które Monika wynajmuje z bratem Piotrem. Mają tu gadający komputer. Przy nim, w słuchawkach, siedzi Roland - narzeczony Moniki. Również niewidomy. Palce śmigają po klawiaturze, a kursor pędzi po ekranie komputera. Ale Roland w ekran nie patrzy. Metaliczny głos "gadacza" informuje go w słuchawkach o tym, co pojawia się na monitorze. Elektroniczny lektor mówi szybko i to w kilku językach (po polsku, angielsku i arabsku) w zależności od tego, z jakich stron się korzysta. Informuje, czego chce, czyta informacje. Dzięki niemu Monika, która zainstalowała specjalne programy udźwiękowiające komputer, może odbierać i nadawać maile, korzystać z internetu, skype'a, portali społecznościowych, mieć przyjaciół na całym świecie, a także grać w ulubione gry. Dzięki internetowi poznała też Rolanda. Ich znajomość zaczęła się od wspólnych gier. Potem pisali do siebie maile, gadali przez skype'a, a po trzech miesiącach się spotkali. 
 
Głos zdradza charakter. 
 
Roland wita mnie uśmiechem. Mieszka w Belgii, ale odkąd jest z Moniką, w Polsce bywa często. 
- Nieśmiały i wstydliwy, jeśli kogoś nie zna, ale jak się rozkręci, buzia mu się nie zamyka. Zna już wiele polskich zwrotów - wyznaje Monika. 
Przyglądam mu się. Drobny, z lokami wokół chłopięcej twarzy, ma 27 lat. Młodszy o 7 od Moniki. Jaki ma obraz jego twarzy? 
- Nie "widzę" twarzy, nie zapamiętałam żadnej. Mój mózg wymazał wszystko, co zobaczył przed wypadkiem. Nie wiem, jak wyglądała mama, tata, brat... 
Najpierw urodził się Artur, po nim Monika, a potem jeszcze pięcioro dzieci. Gdy miała dwa i pół roku, tata posadził ją i brata na wozie. Konie się spłoszyły, wóz się przewrócił i dzieci spadły. Arturowi nic się nie stało, Monika miała pęknięcie czaszki. Straciła wzrok. Pół roku spędziła w szpitalu, po wyjściu uczyła się żyć na nowo. Dziś portret człowieka buduje na podstawie dotyku dłoni, zapachu i dźwięków. 
- Tembr głosu zdradza, jaki osoba ma charakter. W głosie trudniej ukryć emocje, trudniej nim okłamać. Lubię też poczuć zapach, dotknąć włosów. Nie wiem, jakiego są koloru, nie jest mi to potrzebne, bo kolor to dla mnie abstrakcja. Ale wiem, że wiedza o kolorach jest ważna. Dlatego pamiętam, że niebo jest błękitne, a trawa zielona. Chciałabym zobaczyć to, czego nie można dotknąć. Żal mi krajobrazów, ale cieszę się, że nie widzę tego, co brzydkie i złe, szare i nijakie. Dla mnie świat ciemności jest tak samo zwyczajny, jak dla osób widzących świat barw - przekonuje. 
 
Pokochałam impresjonizm. 
 
W pokoju Moniki na ścianie wiszą trzy obrazy. Dwa czerwono-fioletowe krajobrazy Szkocji otrzymała od Kasi, słabo widzącej przyjaciółki. Trzeci to portret wielbłąda - od Włoszki, która w Gdańsku była na wymianie wolontariuszy. 
- Do malarstwa przekonała mnie polonistka. Na lekcjach czytała nam opisy obrazów. Patrzący widzą obraz takim, jakim jest, chociaż różnie go interpretują. Mnie dzięki wyobraźni i wiedzy, którą zdobywam, obrazy się zmieniają. Bywa tak, że pierwsze wyobrażenie jest różne od tego, jakie mam po pewnym czasie, gdy dowiaduję się więcej o twórcy, dziele. Po przeczytaniu książki o Toulouse-Lautrecu pokochałam impresjonizm. W wielu muzeach są specjalne subskrypcje dla niewidomych, ale u nas to rzadkość. 
W Krakowie Monika, oczami znajomych, "oglądała" znakomite wystawy, również impresjonistów. W wolnych chwilach chodziła do kawiarni, kina. Do domu przyjeżdżała tylko na święta, ferie i wakacje. Celująca uczennica, uczyła się też gry na pianinie, grała w szachy, biła rekordy w pływaniu. 
- Nie miałam żadnych kompleksów z powodu utraty wzroku i kiedy kończyłam szkołę, uważałam że świat stoi przede mną otworem. Nie uważałam, że coś mi zabrano, nie miałam pretensji do losu - wspomina. 
 
Samorządna i niezależna. 
 
Dopiero kiedy uciekając przed nieszczęśliwą miłością, przeniosła się z filozofii w Krakowie na polonistykę do Siedlec, poczuła się jak "trędowata". Wchodziła na salę wykładową i milkły rozmowy. Kiedy pytała, co jest zadane, nikt jej nie odpowiadał. W akademiku widzące koleżanki nie chciały z nią mieszkać. W końcu wprowadziła się do niewidzącego studenta. To była ostra konfrontacja z rzeczywistością. Dotychczas żyła pod kloszem, otoczona ludźmi widzącymi i niewidzącymi, jeździła na zawody pływackie, chodziła na imprezy. Teraz dorabiała w ogólnopolskim dzienniku, wyszukując lokalne wiadomości w internecie i radiu. Po skończeniu studiów w roku 2004 pojechała na rozmowę kwalifikacyjną do sopockiej firmy ubezpieczeniowej, która szukała pracowników niepełnosprawnych. Zdała testy (na 25 osób przeszły je tylko 4). Została specjalistką do spraw PR (uzupełniła studia podyplomowe). Najpierw zamieszkała w akademiku uniwersyteckim. Rok później do Trójmiasta przyjechał Piotrek, jej brat. Długo szukali mieszkania. 
- Gdy właściciele dowiadywali się, że jestem niewidoma, rezygnowali. Bali się, że nie zakręcę gazu i wysadzę chałupę - mówi. 
Dopiero po roku znaleźli kawalerkę w gdańskim blokowisku. 
- Mieszkaliśmy w niej sześć lat. Spałam na dmuchanym materacu, a kiedy dawałam lekcje angielskiego, Piotrek wychodził z domu. Jednak mimo to gościliśmy couchsurferów (ludzie, którzy podróżując po świecie zatrzymują się u osób oferujących im darmowy nocleg - przypomnienie redakcji) - wspomina, głaszcząc ukochaną czarną kotkę Lejlę, która właśnie wskoczyła jej na kolana. 
 
Marzenie o Egipcie. 
 
Na podróże Monika wydaje wszystkie oszczędności. Potrzebuje przewodnika, więc zawsze wyjeżdża z kimś znajomym. Nie spodobała jej się zatłoczona Barcelona z wielkimi ulicami i niesmacznym jedzeniem, ale pokochała Portugalię, bo tam czuła się swojsko. Wąskie uliczki, promieniujące ciepłem domy przypadły jej do serca. Trzy lata temu wyszukała w internecie oferty dla wolontariuszy i na trzy tygodnie wyjechała jako opiekunka do francuskiego przedszkola. Z lotniska odebrał ją mentor i pomógł się zaaklimatyzować. Po powrocie do Trójmiasta nawiązała współpracę z gdańskim Caritasem, który prowadzi świetlicę dla dzieci z trudnych rodzin, i do którego przyjeżdżają do pracy ludzie z całego świata. Została mentorem. Opiekowała się już Turkami, Niemcami, Francuzami i Egipcjanką Yosrą, dzięki której na nowo ożyło jej marzenie o podróży do Kairu. W 2006 roku z przyjaciółką Marylą Monika była przez tydzień na zorganizowanym wyjeździe do Hurghady. Ale czuła niedosyt, bo to był kurort i nie miała okazji poczuć atmosfery arabskiej ulicy. 
- Przez pięć lat nie mogłam znaleźć nikogo, kto chciałby towarzyszyć mi w wyjeździe do Kairu w terminie mojego urlopu i mógł wyłożyć około 2500 złotych na bilet lotniczy. Kulturą arabską pasjonuję się od lat. Dlatego gdy Yosra zaproponowała, żebym do niej przyjechała, musiałam to wykorzystać - stwierdza. 
Ale gdy dowiedziała się, że wolontariuszka mieszka w Kairze, ale w pobliżu piramid - półtorej godziny od centrum - a do tego pracuje od rana do nocy, postanowiła choć na parę dni znaleźć lokum w śródmieściu. Najlepiej poprzez system wzajemnej gościnności, czyli couchsurfing, bo tej społeczności ufała. 
 
Kairskie noce i dnie. 
 
- Na 16 zapytań o ewentualny nocleg 5 odpowiedzi było pozytywnych. Spośród nich wybrałam lokalizację i osobę, która najbardziej mi odpowiadała. Był to Muhamed, doradca finansowy i muzyk. Przez rok mieszkał w Belgii, co było dla mnie gwarancją, że obyczaje Europejek nie są mu obce. Wszyscy mi mówili, na podstawie zdjęć, że jest młody i przystojny - uśmiecha się. 
Mamie, by ta mogła spać po nocach, Monika powiedziała, że będzie mieszkać u Yosry. Przyleciała do Kairu, w czasie gdy od tygodni trwały demonstracje na placu Tahrir. Z lotniska nie mógł jej odebrać ani Muhamed, ani Yosra, bo oboje pracowali. Dlatego umówiła się z kolegą ze skype'a. Przyjechał specjalnie z oddalonego o 7 godzin pociągiem Luksoru. 
- Zawiózł mnie taksówką do mieszkania Muhameda, pomógł się rozpakować, opanować drogę do toalety, kuchni i do pokoju, zabrał mnie na obiad, kawę. Wieczorem pojawił się Muhamed, mieszkałam u niego przez 4 dni - wspomina. 
Co się jeszcze wydarzyło podczas dwunastodniowego pobytu Moniki w Kairze? 
Spotkała się z dwoma mężczyznami, których znała od siedmiu lat przez skype'a. 
- Z Kazemem poszłam na koncert reggae, gdzie wraz ze swym zespołem grał Muhamed, mój gospodarz. Spacerowałam z niewidomym Egipcjaninem z białą laską po kairskich ulicach, po których trudno się chodzi widzącym - korki, tłok, brak zasad poruszania się. Oczywiście od miejsca do miejsca doprowadzali nas różni ludzie: jechałam też w specjalnie dla kobiet przeznaczonym wagonie metra - opowiada. 
- Rami, mój nowy znajomy, oprowadził mnie po piramidach i zaprosił na cały dzień do swojego rodzinnego domu. Jego siostry bliźniaczki podarowały mi biżuterię, a ich mama przygotowała pyszny obiad. 
Ostatnie dwa dni spędziła w hotelu tuż przy placu Tahrir. Na moment przyłączyła się do demonstracji. 
- Chciałam tam być, żeby się z nimi zjednoczyć. Wieczorem poszłam na koncert rewolucyjnego barda. Wzruszeni słuchacze skandowali na cześć Egiptu, a ja czułam, że ich historia jest mi bliska. Czułam się tam bezpiecznie. Nikt z poznawanych przeze mnie ludzi nie robił żadnego problemu z faktu, że nie widzę. Im to naprawdę nie przeszkadza, w co trudno uwierzyć po tym, jak się mieszkało ponad 30 lat w Europie - zwierza się. 
 
Trafić do dołka. 
 
Kair oczarował Monikę. Nie przeszkadzał jej ani hałas, który dla niej oznaczał życie i ruch, dynamikę i pasję; ani brud, o którym tyle się słyszy. Może dla tego, że tego nie widziała. Polubiła nawet upał. 
- Wieczorami, kiedy słońce już tak nie grzeje, pogoda jest fantastyczna. Tam sklepy, punkty usługowe, a czasami nawet biura są otwarte do pierwszej w nocy. Wiele osób kładzie się o trzeciej rano. Dla mnie, osoby ożywającej wieczorną porą, to istny raj - zapewnia. 
W Gdańsku Monika prowadzi aktywne życie, ale na nocne pozwala sobie tylko w weekendy, bo rano musi wstać o szóstej trzydzieści. Codzienny makijaż zajmuje jej kwadrans. Wizażystka nauczyła ją opuszkami palców nakładać podkład, cienie do oczu, używać pędzla do pudru, maskary do rzęs (nigdy nie wsadziła sobie szczoteczki do oka). Kosmetyki rozpoznaje po kształcie opakowań. Pracuje do szesnastej, a mimo to regularnie chodzi na golfa. Podczas zajęć każdy niewidomy ma swojego opiekuna, który jest jego "oczami". Naprowadza, podpowiada. 
- Uczymy się wyczuwać odległość między sobą a celem, do którego ma trafić pchnięta kijem golfowym piłka, uczymy się, jak dobrać właściwy kij (bo jest ich kilka) do odpowiedniego rzutu, ćwiczymy technikę zamachów i takie uderzenie, by posłać golfową kulkę jak najdalej - mówi. 
I oczywiście trafić do dołka, bo Monika lubi zwyciężać i nigdy się nie poddaje. Kocha swoje życie w ciemności nawet wtedy, kiedy daje jej w kość. 
I jeszcze komentarz, który ukazał się w styczniowym poradniku 
 
List miesiąca. Jej historia daje nadzieję. 
 
Jestem pod wielkim wrażeniem historii pani Moniki Zarczuk, bohaterki artykułu "Kocham cię, życie" ("Poradnik Domowy" 11/12). To naprawdę godne podziwu, jak ta kobieta potrafi cieszyć się życiem i czerpać z niego pełnymi garściami. Myślę że my, widzący, moglibyśmy się od niej wiele nauczyć. Wydaje się, że nie istnieją dla niej żadne ograniczenia. Jej historia dała mi też pewną nadzieję. Otóż moja bardzo dobra koleżanka 2 lata temu straciła wzrok wskutek poważnej choroby. To ją kompletnie załamało. Zamknęła się w sobie i straciła chęć do życia. Przy najbliższej okazji zamierzam przeczytać jej artykuł o pani Monice. Mam nadzieję, że doda on jej skrzydeł i pozwoli odzyskać dawną radość życia. Być może dzięki niemu uwierzy, że świat nadal stoi przed nią otworem i że, podobnie jak bohaterka artykułu, może robić to, co tylko zapragnie. Musi tylko tego chcieć. 
Anna P. 
 
aaa 
2.4. Klucze do samodzielności (cz. 2) 
Drzwi zatrzaskiwane przez poglądy ludzi widzących 
Radosław Kłódka 
 
Źródło: www.klucz.org.pl 
 
W pierwszej części naszych rozważań zastanawialiśmy się nad tym, jacy są niewidomi. Mam nadzieję, że udało mi się znaleźć klucz do rozwiązania tego problemu, do przekonania czytelników, że niewidomi różnią się między sobą wszelkimi możliwymi cechami, że nie stanowią odrębnej rasy ludzkiej. Nawet utrata wzroku nie jest cechą, która dokładnie charakteryzuje osoby z uszkodzonym wzrokiem. Być może osoby, które przeczytały moje rozważania, uwierzyły mi i wiedzą, że każdy niewidomy jest inny, tak samo, jak każdy człowiek widzący jest inny. W ten sposób został dopasowany klucz do jednych drzwi i zostały one otwarte. 
Jak jednak niewidomych spostrzegają, oceniają i traktują ludzie widzący? Czy dla nich również każdy niewidomy jest inny? Czy są oni podobni do ludzi widzących? 
Spróbujmy odpowiedzieć na te pytania, bo może okazać się, że staniemy przed wieloma zamkniętymi drzwiami, do których trzeba klucze dopasować. 
 
W świadomości społecznej funkcjonuje wiele nieprawdziwych poglądów, dotyczących niewidomych i słabowidzących. Jedne z nich przypisują im nadprzyrodzone zdolności, cechy, przymioty i właściwości, inne - odmawiają wszystkiego niemal bez wyjątku. Te krańcowe, wzajemnie się wykluczające, poglądy nie mogą być i nie są prawdziwe. Są one uwarunkowane wieloma czynnikami: wychowaniem, światopoglądem, wyznawaną herarchią wartości, doświadczeniami środowiskowymi i osobistymi z niewidomymi, poziomem wykształcenia i kultury, stopniem akceptacji samego siebie, przeczytanymi książkami, obejrzanymi filmami itp. Niezależnie od czynników, które są przyczyną pozytywnych czy negatywnych ocen, poglądów i postaw wobec niewidomych, oceny te, poglądy i postawy mogą otwierać lub zamykać drzwi do wzajemnych kontaktów. 
Wszelkie kontakty między ludźmi muszą opierać się na wzajemnym poznaniu i szacunku. Nie mogą one zależeć od cech drugo czy trzeciorzędnych, np. wyłącznie na urodzie, ładnych strojach czy dobrej grze w piłkę na łączce. Jeżeli ktoś zwraca uwagę wyłącznie na podobne walory, wcześniej czy później musi natknąć się na bariery, na zamknięte drzwi w kontaktach międzyludzkich. Tak jest i ze stosunkiem do niewidomych. Poglądy nieodpowiadające rzeczywistości zarówno "pozytywne", jak i "negatywne" są niekorzystne. Utrudniają bowiem wzajemne zrozumienie, prowadzą do niedoceniania lub przeceniania możliwości osób niewidomych, a w konsekwencji do fatalnych nieporozumień. 
Nieobiektywne oceny zatrzaskują wiele drzwi w kontaktach osób z uszkodzonym wzrokiem z ich środowiskiem rodzinnym, sąsiedzkim, w zakładzie pracy, na uczelni i w każdej grupie społecznej, w której się znajdą. Trzeba szukać kluczy do tych zatrzaskiwanych drzwi. Aby to jednak było możliwe, trzeba wiedzieć, że są takie drzwi, na jakie zamki są one zamknięte i to, że kluczy muszą szukać przede wszystkim niewidomi i słabowidzący. Im bowiem dobre stosunki z osobami widzącymi są bardziej potrzebne niż osobom widzącym. Poza tym jest większe prawdopodobieństwo, że moje rozważania przeczytają osoby niewidome i słabowidzące oraz ich bliscy niż przechodnie spotykani na ulicy. 
Zrozumienie, na czym między innymi polegają trudności niewidomych i słabowidzących w kontaktach z luźmi widzącymi umożliwi dobieranie odpowiednich kluczy do zamków w tych drzwiach. Trzeba więc poznać te poglądy, oceny, postawy itd. Potem należy zastanowić się nad ich przyczynami, ale to już w następnych rozważaniach. 
 
Zobaczmy, jakie poglądy na ten temat przytacza Tadeusz Majewski w "Psychologii niewidomych i niedowidzących" PWN Warszawa 1983): 
 "Z uwagi na dość rozległe i brzemienne skutki ślepoty, od najdawniejszych lat przekonania ludzi widzących o niewidomych (dawniej przedmiot zainteresowania stanowiły osoby dotknięte ślepotą, a więc tylko niewidomi) daleko odbiegały od rzeczywistości. 
 Wyrażały się one w tym, że niewidomi uważani byli za całkowicie niezdolnych do nauki, do pracy zawodowej, do samodzielnego i niezależnego życia. Takie poglądy na niewidomych kształtowały się na przestrzeni wieków, pozostawiając jeszcze dzisiaj piętno i ślady w umysłach ludzi XX wieku". 
 I jeszcze jeden cytat z "Psychologii niewidomych i niedowidzących" Tadeusza Majewskiego: 
"Z przekonaniem, że ślepota jest przekleństwem lub karą Bożą, łączono dawniej poglądy dotyczące rzekomych cech psychicznych niewidomych. Według M. Kaziowa (1968, s. 32) przypisywano im np. naturalną skłonność do zła i niemoralność, a także takie cechy, jak mściwość, popędliwość, okrucieństwo czy bezwzględność. Albo też przeciwnie, przypisywano im specjalne zdolności czy pozytywne cechy, jak np. naturalną skłonność do dobroci, "czystości duszy", dar prorokowania czy jasnowidzenia lub nawet uzdrawiania innych. 
W. Dolański (1954, s. 211) nazywa to "legendami" o niewidomych, pisząc o nich w sposób następujący: 
"Dziś ogół ludzi mało wie o istotnych możliwościach kształcenia się oraz pracy niewidomych, ale za to od najdawniejszych czasów krążą rozmaite wersje i legendy na temat posiadanych przez nich nadzwyczajnych zdolności, wybitnego umuzykalnienia, "cudownego" wprost dotyku pozwalającego odróżnić barwy, o darze jasnowidzenia i o wielu, wielu innych rzeczach, na jakie może zdobyć się fantazja ludzka. Tego rodzaju mniemania znajdowały swoje uzasadnienie, że według istniejącej sprawiedliwości i równowagi we wszechświecie, sama natura wynagradza niewidomemu brak wzroku przez obdarowywanie go atrybutami, których odmawia ludziom widzącym". 
 
 A oto, jakie poglądy na temat niewidomych udało mi się znaleźć w internecie. 
Mity o ślepocie i niewidomych 
 
 Nie widzą nic albo nie widzą niczego poza ciemnością. 
Nie powinni korzystać z zachowanych resztek wzroku, ponieważ mogą te resztki stracić wskutek korzystania z nich. 
Są całkowicie inni od ludzi widzących. 
Są dokładnie tacy sami w swojej populacji osób z inwalidztwem wzroku i dokładnie tacy sami, jak inni ludzie niepełnosprawni. 
Wszyscy czytają brajlem, mają białe laski i korzystają z pomocy własnych psów - przewodników. 
Urodzili się wszyscy w taki sam sposób, tzn. jako niewidomi. 
Są ślepotą ukarani i pokutują w ten sposób za swoje grzechy. 
Są odważniejsi i szczęśliwsi niż ludzie widzący. 
Dotykają twarzy nieznajomych, aby dowiedzieć się, jak oni wyglądają. 
Mają szósty zmysł, a ponadto mają lepszy słuch i dotyk niż ludzie widzący. 
Są wszyscy dobrymi muzykami. 
Są tępi i głupi. 
Nie są kompletnie zdolni do wykonywania jakiejkolwiek czynności samodzielnie. 
Potrafią jedynie stroić fortepiany lub robić koszyki. 
Wszyscy mieszkają w specjalnych domach, gdzie wszystko jest za nich robione. 
Nie mają oświetlenia w swoich domach ani obrazów na ścianach. 
Nie oglądają telewizji ani nie uprawiają "ryzykownych" sportów w terenie otwartym. 
Znają każdą inną osobę z inwalidztwem wzroku. 
Mają tylko przyjaciół, którzy są także niewidomi. 
Nie dbają o to, jak wyglądają. 
Nie mogą wstępować w związki małżeńskie ani mieć dzieci. 
Otrzymują rentę z powodu inwalidztwa wzroku. 
Eliza i Piotr Gindrich. 
Ostatnia aktualizacja w 2008 r. 
 
Znalazłem i taką opinię: 
"Najbardziej bolesne w patrzeniu na ludzką twarz jest napotykanie na oczy. 
 Ślepiec to generalnie wdzięczny temat, szczególnie taki, który widzi więcej niż my. A przy nim tak naprawdę to my jesteśmy ślepi". 
Ciekawe, czy rzeczywiście ktoś tak myśli. Raczej bardziej prawdopodobne jest to, że traktuje niewidomych jak dzieci i chce ich podnieść na duchu. Jeżeli jednak tak myśli - to czy w razie zagrożenia utratą wzroku skorzysta z pomocy okulisty. 
 Oczywiście, w internecie można znaleźć znacznie więcej podobnych wypowiedzi. Te jednak wystarczą, żeby zorientować się w potocznych poglądach. 
 
Jak czytelnicy mogą się przekonać, potoczne poglądy są przeważnie negatywne, ale niektóre są też fantastyczne i pozytywne. Oczywiste jest, że są one sprzeczne, wzajemnie się wykluczające. 
Niestety, nie tylko w Polsce funkcjonują takie poglądy. Tego rodzaju opinie i oceny były przedmiotem wielu badań naukowych. 
Dosyć rozpowszechniony jest pogląd, że charakter człowieka, jego uzdolnienia, cechy psychiczne i umysłowe można ocenić na podstawie wyglądu zewnętrznego, cech fizycznych, budowy czaszki, linii papilarnych, anormalnej budowy, braków anatomicznych, inwalidztwa itp. Poglądy takie są głęboko zakorzenione w świadomości ludzkiej. Według przekonań wielu osób przestępcą jest osobnik o "nieprzystojnym" obliczu. Dlatego przy rozpoznawaniu przestępców przez świadków pokazywani są oni w otoczeniu mało urodziwych osobników. Wymowne jest tu powiedzenie: "Ale morda zakazana! Za sam wygląd 5 lat". Albo: "I garbatego by zgniewało!". 
Wyrazem tego przekonania są charakterystyki ludzi, sporządzane na podstawie zdjęć. Czytałem o amerykańskich badaniach tego zjawiska społecznego. Otóż wykorzystując to przeświadczenie, Amerykanie przeprowadzili badania stosunku ludzi do osób niepełnosprawnych. Badane osoby podzielone zostały na dwie równoważne grupy. Każdej z nich dano po kilka zdjęć ludzi, z prośbą o ich ocenę. Obie grupy otrzymały zdjęcia tych samych osób w tym samym ujęciu. Tylko jedno zdjęcie różniło się nieco. Na zdjęciu był ten sam człowiek, ale jedna grupa otrzymała go na wózku inwalidzkim, a druga od połowy, tak że nie było widać wózka i niepełnosprawności. Wszystkie osoby na zdjęciach, z wyjątkiem młodego człowieka niepełnosprawnego, w obydwu grupach ocenione zostały bardzo powierzchownie, zdawkowo, bezbarwnie. Młody człowiek w grupie, która oglądała jego zdjęcie bez wózka inwalidzkiego, został oceniony równie bezbarwnie jak pozostałe osoby. Natomiast w grupie, która oglądała jego zdjęcie na wózku inwalidzkim - opinie były bardzo szczegółowe. Wynikało z nich, iż oceniający wiedzieli o nim bardzo dużo. Ci, których stosunek do osób niepełnosprawnych był negatywny, naszego młodzieńca na wózku charakteryzowali również negatywnie. Według nich był: on złośliwy, mściwy, zazdrosny, zawistny, niecierpliwy, nerwowy, wybuchowy, pobudliwy, kłamliwy, oszust, intrygant - jednym słowem - postać, z którą najlepiej nie mieć nic do czynienia. 
Badani życzliwie ustosunkowani do osób niepełnosprawnych w swych charakterystykach nie szczędzili pozytywnych epitetów: łagodny, skromny, cierpliwy, życzliwy, wyrozumiały, mądry, obdarzony szczególnymi uzdolnieniami. 
Zarówno ci nieżyczliwi osobom niepełnosprawnym, jak i ci życzliwi, w swych opisach mijali się z prawdą. Opisy jednych, jak i drugich były mocne, barwne, nie tak blade jak w grupie kontrolnej, ale nieprawdziwe, a więc szkodliwe, takie które zatrzaskują drzwi. 
Były to badania i poglądy amerykańskie. To jednak mniej ważne, bo polskie badania potwierdzają, że i u nas ludzie również inaczej oceniają osoby niepełnosprawne niż te bez niepełnosprawności. 
Przytaczam fragmenty artykułu Kornelii Czerwińskiej na ten temat opublikowany w czasopiśmie "Wychowanie na co dzień" numer 7/8 2007 r. 
 
"Wyniki badań przeprowadzonych przez H. Larkową (1970) dowodzą, że niepełnosprawność najbardziej widoczna oraz uważana za szczególnie ciężką stwarza większe możliwości powstania niewłaściwych postaw. Oba te kryteria spełniają osoby z dysfunkcją wzroku. Za najbardziej widoczne badani uznali zniekształcenia w obrębie twarzy, jakie u osób niewidomych dotyczą oczu, którym od zawsze przypisuje się pierwszorzędne znaczenie w bezpośrednim kontakcie z drugim człowiekiem (za: Rutkowska 2000, s. 38). 
W badaniach A. Ostrowskiej (1994), w których uczestniczyło 1264 respondentów, za najcięższą niepełnosprawność uznano właśnie ślepotę - 51 proc. badanych, zaś blisko 60 proc. deklarowało negatywną lub ambiwalentną postawę wobec osób z uszkodzonym wzrokiem (współczucie i niechęć do kontaktów)". 
Myślę, że obecnie wyniki te byłyby nieco lepsze, jednak negatywne oceny i postawy, jak się wydaje, nie zniknęły całkowicie. Nadal stanowią znaczną przeszkodę we wzajemnych stosunkach osób niewidomych z osobami widzącymi. 
Kolejny fragment: 
"Ciekawe dane uzyskano w badaniach nad dystansem społecznym osób pełnosprawnych (próba losowa mieszkańców Słupska) wobec niewidomych: 57 proc. respondentów akceptuje niewidomego jako przyjaciela, ale 82 proc. odrzuca niewidomych jako partnerów życiowych, zaś tylko 5 proc. (same kobiety) akceptuje mieszane małżeństwa, jednak tylko w następujących przypadkach: brak partnera pełnosprawnego, brak widocznych oznak niepełnosprawności, posiadanie dóbr materialnych przez niewidomego, wdzięczność wobec pełnosprawnego partnera za poświęcenie. Aż 95 proc. badanych nie chce pracować z osobami niewidomymi, pomimo że 40 proc. określa swoje reakcje na oznaki niepełnosprawności wzrokowej jako "życzliwość" i "zrozumienie" (Marchwicka, Durka 1995)". 
 
To już jest zdecydowane zatrzaśnięcie drzwi przed niewidomymi. Czym innym jest deklarowana życzliwość, a czym innym małżeństwo czy praca. I jaki tu znaleźć klucz do tak solidnych wrót, które zaryglowane są bardzo solidnie? 
Z pewnością nie da się łatwo trafić do widzących mieszkańców Słupska, do mieszkańców innych miast również, ale może uda się znaleźć klucze do niewidomych. Jednym z kluczyków jest krytyczne przyjmowanie zapewnień słownych, w rodzaju: "jesteście wspaniali", "Waszych osiągnięć nie powstydziliby się profesjonalni artyści", "to Wy jesteście pełnosprawni, a my niepełnosprawni i nigdy Wam nie dorównamy". 
 
 A. Rutkowska (2000) "Wyniki wskazują na istnienie stereotypowego wizerunku osób niewidomych zarówno u widzącej, jak i niewidomej młodzieży. W wyobrażeniu widzących osoba niewidoma charakteryzuje się mniejszą potrzebą lub wręcz trudnościami w kontaktach z innymi, w tym z płcią przeciwną, niechęcią do wzbudzania zainteresowania swoją osobą, małą potrzebą dokonywania zmiany, podejmowania działań i zdobywania nowych doświadczeń; wyróżnia ją niedostateczne zaufanie do siebie, bierność, wyższa niż przeciętnie potrzeba upokorzenia i wzmożony samokrytycyzm. Niewidomy postrzegany jest jako osoba czujna, spokojna, uważna, cierpliwa i z wyobraźnią, zaś jego największą zaletą jest wrażliwość zmysłów i wrażliwość emocjonalna. 
Rutkowska podkreśla, że obraz niewidomego wykreowany przez widzących pod pewnymi względami pokrywa się (wykazuje zgodność deskryptywną) z obrazem utworzonym przez samych niewidomych. 
W obu badanych grupach typowy niewidomy kojarzony jest z małą pewnością siebie wynikającą z braku akceptacji własnej osoby i niskiego samozaufania. Niewidomi w porównaniu z widzącymi w mniejszym stopniu postrzegają niewidomych jako osoby dążące do osiągnięć, wytrwałe i ceniące porządek; przypisują im także znacznie niższe nasilenie takich potrzeb jak: potrzeba zrozumienia siebie i innych, opiekowania się i afiliacji. Z kolei mocniej podkreślają potrzebę agresji, autonomii, niezależności, unikania podporządkowania się. 
O stereotypowym postrzeganiu osób niewidomych świadczą również niektóre dane z badań W. Sowy (2003), w których respondenci mieli uzupełnić niedokończone zdania typu 
"Niewidomy często..." - 36 proc. uzupełniło "budzi współczucie", 16 proc. - "jest dobrym człowiekiem"; 
"Większość ludzi twierdzi, że niewidomego..." - 72 proc. "należy otoczyć opieką" oraz dążyć do uzyskania wsparcia ze strony innych. Niewidomi dopatrują się wyższego poziomu inteligencji i oryginalności w myśleniu osób niewidomych niż skłonni są im przypisywać widzący". 
 
Przytoczone badania potwierdzają wcześniejsze wnioski. Interesujące jest to, że niewidomi oceniają inne osoby z uszkodzonym wzrokiem bardziej surowo, niż czynią to młodzi widzący. Przez to stawiają dodatkowe zamki do wrót, które zatrzasnęli przed nimi ludzie widzący. 
Taki jest obraz niewidomych w oczach przeciętnych ludzi, którzy nie czytają fachowej literatury, nie studiują tyflopsychologii, tyflopedagogiki ani nauk pokrewnych. Warto więc zainteresować się, jak oceniają niewidomych osoby bardziej zorientowane, członkowie rodzin, nauczyciele, specjaliści rehabilitacji niewidomych. 
W 2004 r. w miesięczniku amerykańskiej Krajowej Federacji Niewidomych "Braille Monitor", opublikowano artykuł Jamesa H. Omviga, specjalisty rehabilitacji pt. "Większe oczekiwania: od hierarchii wzroku do hierarchii prawdy". 
 Przedmiotem rozważań jest zaniżanie oczekiwań w odniesieniu do niewidomych. Autor stwierdza, że społeczeństwo stawia niewidomym zbyt niskie wymogi i niewidomi niewiele wymagają od siebie. Oczekiwania zaniżają: 
- rodzice, nauczyciele i wychowawcy, specjaliści przygotowujący niewidomych do samodzielnego życia, 
- doradcy zawodowi, 
- pracodawcy zatrudniający niewidomych, 
- niewidomi w stosunku do siebie. 
 Dla potwierdzenia tego faktu autor przytacza wyniki eksperymentu. Doradcom rehabilitacyjnym przedstawiono wyniki badań i osiągnięcia szkolne z prośbą o ocenę możliwości zawodowych. 
Jeżeli nie podano informacji, że wyniki dotyczą osób niewidomych, doradcy oceniali, iż osoby te mogą być lekarzami, inżynierami, naukowcami, prawnikami itp. 
Jeżeli doradcy wiedzieli, że oceniają możliwości niewidomych uważali, że mogą być oni sekretarkami, recepcjonistkami, teleinformatorami, pracować na komputerze itp. 
 Wypada podkreślić, że wypowiadali się profesjonaliści, a nie osoby niezorientowane. Ważne jest również to, że według autora, zaniżone wymagania w stosunku do siebie mają również niewidomi. Kto jak kto, ale oni powinni znać swoje możliwości i prawidłowo stawiać przed sobą bardziej ambitne wymagania, bardziej ambitne cele. 
Z polskich doświadczeń można przytoczyć wiele przykładów, kiedy rodzice tak niewiele oczekiwali od swych niewidomych pociech, tak stawiali im niiskie wymagania, że wychowali osoby całkowicie niezaradne, niepewne swych możliwości, niezdolne do decydowania o sobie, przekonane, że wszystko i zawsze im się należy, bo są niewidomi. Zagadnienie to jednak wymaga odrębnego potraktowania. Dlatego tylko je sygnalizuję. 
W tym miejscu warto tylko nadmienić (bo to również wymaga odrębnego opracowania), że niektórzy niewidomi tak przyzwyczajają się do wysokich wymagań w stosunku do innych i bardzo niskich w stosunku do siebie, że słuchać nie chcą o zmianie istniejącego stanu rzeczy, tj. zależności od innych i usprawiedliwiania swojej gnuśności niepełnosprawnością. Na poparcie tego twierdzenia przytoczę żądanie wyrażone w liście do redakcji jednego z czasopism wydawanych dla niewidomych. Otóż pewien młody człowiek zażądał zaprzestania pisania o zaradnych niewidomych, którzy nie tylko radzą sobie w codziennym życiu, ale odnoszą również sukcesy zawodowe, artystyczne, twórcze czy inne. Jako motywację swojego żądania podał, że informacje te czytają członkowie jego rodziny i coraz częściej zaczynają wymagać od niego, żeby włączał się w prace domowe. Takich jednostkowych przypadków można więcej przytaczać. Jeszcze więcej przykładów można podać, kiedy to rodzice, a zwłaszcza matki, wręcz oburzają się na chęć udzielania ich pociechom pomocy rehabilitacyjnej. Twierdzą, że dopóki oni czy one żyją, ich dzieci nie będą się tak męczyć. Często dotyczy to nawet dzieciątek, które już dawno ukończyły 18, a nawet 40 lat. Jak już wspomniałem, podobnym zagadnieniom zostaną poświęcone odrębne rozważania. 
 
Na podstawie tych przykładów mogliśmy zorientować się, ile są warte powszechnie głoszone opinie. Nie jest ważne, czy odnoszą się do szewców, rudych czy niepełnosprawnych. Wśród szewców, rudych, chudych i lekarzy są różni ludzie: dobrzy i źli, mądrzy i głupi, szlachetni i podli. Nie inaczej jest wśród niewidomych. 
Mogliśmy też przekonać się, że nawet fachowcy i niewidomi popełniają podobne błędy, to jest inaczej traktują niewidomych niż pozostałych ludzi. Warto zastanowić się, dlaczego tak jest? Co jest przyczyną takich poglądów, ocen i postaw? Jest to ważne, ponieważ, jak już wielokrotnie pisałem, zatrzaskuje to wiele drzwi przed niewidomymi i poważnie ogranicza ich możliwości. Bezsporne jest, że te drzwi należy otwierać, szukać do nich właściwych kluczy, wytrychów, a w miarę potrzeby również ślusarzy, czyli instruktorów rehabilitacji niewidomych i innych specjalistów. To jednak będzie przedmiotem naszych rozważań w dalszej przyszłości. 
W najbliższej części "Kluczy do samodzielności" zastanowimy się nad przyczynami tak zróżnicowanych i często negatywnych poglądów na temat niewidomych. Jest to konieczne, żeby zrozumieć ludzi widzących i siebie, zrozumieć trudności we wzajemnych kontaktach i potrzebę podejmowania poszukiwań właściwych kluczy do zamkniętych drzwi. 
 
aaa 
2.5. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH 
Biały, bielszy... soda 
Jaga Praktyczna 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W poprzednim odcinku pisałam o praktycznym zastosowaniu octu. Dziś czas na nie mniej tanią pomoc domową. O tym, że soda oczyszczona dodana do ciasta ma właściwości spulchniające, doskonale czyści fugi i pomaga na zgagę, wie nawet niezbyt perfekcyjna pani i pan domu. Tymczasem niewiele osób zna inne zastosowania sody. Sprawdza się w kuchni - zmiękcza wodę, usuwa z dłoni i desek do krojenia zapach czosnku i cebuli, czyści wszystkie kuchenne sprzęty, usuwa z lodówki brzydkie zapachy, zapobiega rdzewieniu, gasi tłuszcz... W łazience zastępuje wybielacz do prania, jest zamiennikiem talku, nadaje się do szorowania armatury... 
Z odrobiną sody można doprowadzić do porządku cały dom: umyć okna, uprać dywany, wyczyścić srebra, zlikwidować plamy z herbaty i kawy, usunąć brzydki zapach z butów, odświeżyć zapach w szafie, doczyścić żelazko... 
Sodę stosuje się również w przemyśle farmaceutycznym i kosmetycznym (na przykład w paście do zębów). Co najważniejsze, soda oczyszczona to substancja nie tylko skuteczna, ale przede wszystkim ekologiczna. Jest całkowicie biodegradowalna - rozkłada się już w temperaturze powyżej 60 stopni Celsjusza. W przeciwieństwie do powszechnie stosowanych w gospodarstwach domowych środków czyszczących, piorących i wybielaczy soda nie jest szkodliwa dla organizmu człowieka, ponieważ nie grozi poparzeniem ani zatruciem oparami. Jest substancją niepalną. 
Soda rozpuszcza się w wodzie o temperaturze co najmniej 20 stopni. Świeżość sody sprawdza się poprzez dodanie kilku kropli octu lub soku z cytryny do połowy łyżeczki sody - silne bulgotanie gwarantuje świeżość sody. Ponieważ soda nie rysuje żadnych powierzchni, może być stosowana do czyszczenia urządzeń ze stali nierdzewnej, szkła, marmuru i innych delikatnych materiałów. 
W jakiej postaci można stosować sodę oczyszczoną: 
- jako suchy proszek do posypywania lub pochłaniania zapachów, 
- jako proszek do szorowania (szklankę sody wymieszać ze szklanką boraksu i szklanką soli) 
- w formie pasty (soda rozrobiona z niewielką ilością wody) 
- jako roztwór (4 łyżki stołowe rozpuszczone w litrze wody) 
 
Zastosowanie sody oczyszczonej w gotowaniu: 
- zastępuje proszek do pieczenia - zmieszać ćwierć łyżeczki sody z połową łyżeczki octu lub soku z cytryny oraz z połową szklanki słodkiego mleka 
- zastępuje drożdże - do ciasta dodać sodę ze sproszkowaną witaminą C lub sypkim kwasem cytrynowym (zmieszać w równych częściach) 
- zmiękcza twarde mięso - natrzeć mięso sodą, zostawić na kilka godzin, następnie opłukać 
- poprawia smak ryb - rybę moczyć w roztworze z litra wody i dwóch łyżek sody przez co najmniej pół godziny, następnie opłukać i osuszyć 
- nadaje puszystość omletom - na każde trzy jaja dodać do ciasta pół łyżeczki sody 
- usuwa zapach gotującego się kalafiora - do garnka z gotującym się kalafiorem wsypać łyżeczkę sody, co dodatkowo pozwoli zachować śnieżnobiały kolor kalafiora 
- obniża kwasowość kawy - dodać szczyptę sody do filiżanki kawy 
- może być stosowana do sporządzenia napoju musującego - wsypać ćwierć łyżeczki sody do szklanki soku z cytrusów. 
 
Zastosowanie sody oczyszczonej w sprzątaniu: 
- czyszczenie kuchenki - wierzch kuchenki czyścić pastą z sody za pomocą gąbki, przypalone resztki namoczyć wodą, a następnie dokładnie posypać sodą i po chwili usunąć brud 
- wnętrze piekarnika: czyścić pastą z sody przy użyciu gąbki, szybę w klapie piekarnika posypać sodą, przykryć mokrym ręcznikiem papierowym, po chwili usunąć ręcznik, a szybę wytrzeć wilgotną gąbką 
- ruszt z piekarnika (i z grilla): szorować pastą z sody przy użyciu gąbki, po kwadransie dokładnie spłukać 
(UWAGA! ruszt od grilla wypalić przed kontaktem z żywnością) 
- czyszczenie kuchenki mikrofalowej - wodę z dodatkiem kilku łyżeczek sody gotować w kuchence około cztery minuty, następnie wytrzeć ścianki kuchenki gąbką lub papierowymi ręcznikami 
- gdy kuchenka nie jest używana, można w niej trzymać miseczkę z sodą do pochłaniania zapachów 
- usuwanie spalenizny z garnków - na dno garnka nalać wody, zagotować, wyłączyć, wsypać pół szklanki sody i zostawić na noc, a rano wodę wylać i wypłukać garnek 
- mycie butelek po oleju i occie - wsypać sodę na dno butelki, potrząsnąć i zostawić do wchłonięcia przez pozostałości, a następnie wypłukać butelkę 
- usuwanie osadu z kawy i herbaty - zabrudzone miejsca na dzbankach i naczyniach wyczyścić gąbką z pastą z sody 
- usuwanie zapachów z lodówki - łyżkę sody wsypać do miseczki, zalać taką ilością wody, aby soda się rozpuściła, i włożyć miseczkę do lodówki na kilka godzin 
- usuwanie zapachu z pojemników do żywności - pojemnik napełnić bardzo gorącą wodą, wsypać łyżkę sody, dolać łyżkę octu i kilka kropli detergentu, zostawić na co najmniej pięć minut, a w razie potrzeby nawet na całą noc, następnie pojemnik dokładnie wypłukać 
- czyszczenie kafelków - posypać kafelki sodą i wyszorować szorstką stroną gąbki, w celu wzmocnienia efektu można dodać odrobinę płynu do czyszczenia łazienek 
- czyszczenie kabiny prysznicowej - spryskać drzwi octem, po kilku minutach wyszorować gąbką z sodą, następnie spłukać 
- czyszczenie sedesu - zasypać muszlę sodą i wyszorować szczotką, efekt można wzmocnić dodając octu do sody 
- usuwanie kamienia ze "słuchawki" prysznicowej - do plastikowej torebki wsypać ćwierć szklanki sody i wlać szklankę octu, do środka włożyć słuchawkę, torebkę zawiązać, po godzinie torebkę zdjąć, a słuchawkę opłukać 
- czyszczenie sreber, zapalniczek, fug, armatury, naczyń, urządzeń - nasypać sody na wilgotną ściereczkę lub szczotkę i pocierać do usunięcia osadów 
- odrdzewianie śrubek - zardzewiałe miejsca posypać sodą i polać octem, a kiedy mieszanka przestanie bulgotać, wyszorować szczoteczką 
- czyszczenie biżuterii srebrnej - wymieszać pastę z sody z odrobiną delikatnego środka myjącego (np. szamponu, płynu do mycia naczyń), nałożyć mieszankę na biżuterię i czyścić, pocierając szmatką lub szczoteczką 
- czyszczenie biżuterii złotej - posypać biżuterię sodą, polać octem i wypłukać (UWAGA! ten sposób nie jest odpowiedni do czyszczenia kamieni jubilerskich i sztucznych pereł) 
- wybielanie ubrań lub wzmacnianie kolorów - dodać pół szklanki sody do płynu do prania (UWAGA! sposób nie działa podczas prania w proszku) 
- zastępowanie płynu do płukania tkanin - zamiast płynu wsypać pół szklanki sody 
- usuwanie z tkanin plam z potu i smoły - w zabrudzone miejsca wetrzeć pastę z sody 
- usuwanie z tkanin plam z krwi - w namoczoną plamę wetrzeć pastę z sody 
- usuwanie z tkanin plam z soków i wina - posypać plamy sodą, a następnie zalać je wrzątkiem 
- odświeżanie dywanów i wycieraczek - równomiernie posypać sodą dywan lub wycieraczkę, zostawić na noc, rano powierzchnię odkurzyć 
- usuwanie zapachu z obuwia - wsypać sodę do butów na całą noc, rano wysypać, buty wyczyścić 
- usuwanie zapachu z rur kanalizacyjnych - wsypać sodę i zalać wrzątkiem 
- odtykanie rur kanalizacyjnych - do odpływu wsypać szklankę sody, zalać ją szklanką gorącego octu i spłukać po kilku minutach litrem gorącej wody, w razie potrzeby czynności powtórzyć 
- usuwanie z podłogi plam z oleju samochodowego - polać plamę rozcieńczalnikiem i posypać sodą, zostawić na noc, rano zmieść sodę 
 
Inne zastosowania sody oczyszczonej: 
- usuwanie z dłoni zapachu czosnku i cebuli - na lekko wilgotne dłonie nasypać sody i dokładnie pocierać skórę, a następnie spłukać 
- usuwanie zapachu stóp - regularnie moczyć stopy w roztworze sody 
- usuwanie nieprzyjemnych zapachów i odświeżanie powietrza - wsypać sodę do bawełnianego woreczka lub pojedynczej skarpetki i umieścić w szafie, pod zlewem, w walizce lub innym miejscu, można też postawić otwarte pudełko z sodą w łazience, garderobie, szafkach i innych miejscach 
- przedłużanie świeżości ciętych kwiatów - do wody w wazonie wsypać odrobinę sody 
- odświeżanie śpiwora - do śpiwora wsypać trochę sody, wywietrzyć go na słońcu i wytrzepać przed użyciem 
- zapobieganie poceniu - natrzeć kłopotliwe miejsca pastą z sody i zostawić na jakiś czas 
- wygładzanie skóry na łokciach - masować skórę pastą z sody 
- zastępowanie płynu do ust - pół łyżeczki sody wsypać do szklanki wody i wypłukać usta, można też przygotować płyn do płukania łącząc łyżeczkę sody i łyżeczkę soli z litrem wody 
- odtykanie nosa - ćwierć łyżeczki sody zalać łyżką wody, wymieszać i wpuścić 1-2 krople do każdej dziurki 
- zastępowanie pastylek na ból gardła - aspirynę rozpuszczoną w dwóch łyżeczkach gorącej wody zmieszać z łyżeczką sody, dolać pół szklanki ciepłej wody, wymieszać i wypłukać gardło 
- usuwanie swędzenia po ukąszeniach owadów - swędzące miejsce posmarować pastą z sody i pozostawić do wyschnięcia 
- czyszczenie psiej sierści - posypać sierść niewielką ilością sody i wyszczotkować 
- kąpanie psa - wsypać dwie łyżki sody do wody przeznaczonej do kąpieli i spłukiwania 
- usuwanie zapachu z kuwety - dno kuwety posypać sodą, a następnie wsypać piasek lub żwirek 
- usuwanie zapachu z posłania psa lub kota - posypać sodą miejsce, w którym sypia zwierzę i po kwadransie odkurzyć. 
 
Soda na ratunek skórze 
Soda to doskonały i niezwykle skuteczny złuszczacz. Dzięki swej sypkiej konsystencji, działa niczym skuteczny peeling, a drobnoziarnista struktura sprawia, że jest to delikatne, aczkolwiek efektywne złuszczenie. Z chemicznego punktu widzenia soda oczyszczona ma neutralne pH i posiada właściwości buforujące, dzięki czemu "stoi na straży" naturalnego pH naszej skóry, które może ulegać zmianom po zastosowaniu większości środków do pielęgnacji. Soda oczyszczona nie posiada właściwości bakteriobójczych, a jej ogromna skuteczność wynika z jej doskonałych właściwości ściernych. 
Maseczkę z sody oczyszczonej pomaga na drobne krostki, rozszerzone pory czy zaskórniki. Jest to też idealny kosmetyk dla niecierpliwców, gdyż pierwsze efekty będą zauważalne już po pierwszym użyciu :) 
Składniki: 
1 łyżeczka sody oczyszczonej (do pieczenia) 
1 łyżeczka miodu 
1 łyżeczka oliwy z oliwek 
Wykonanie: 
Łączymy ze sobą wszystkie składniki. Jeśli maseczka ciężko rozprowadza się na twarzy, możemy dodać troszkę letniej wody mineralnej. Po 10 minutach papkę należy spłukać z twarzy ciepłą wodą. Największe korzyści z maseczki odczują osoby z cerą tłusta, mieszaną i mocno zanieczyszczoną. Przy cerze wrażliwej należy uważać, ponieważ może wystąpić niewielkie zaczerwienienie. 
Innym sposobem jest wieczorne przemywanie skóry roztworem sody oczyszczonej. Polecam robić to na noc, gdyż nocą nasza skóra przechodzi w fazę intensywnej odbudowy i skóra, która może być tym zabiegiem nieco podrażniona, po prostu zdąży wrócić do formy. 
Wykonanie: 
2 łyżeczki sody oczyszczonej wsypujemy do szklanki przegotowanej schłodzonej wody. Tak powstałym roztworem nasączamy wacik i przemywamy całą skórę, twarzy, szyi i dekoltu. Po wyschnięciu nasza mikstura pozostawia delikatny biały nalot. Jest to kolejny argument, aby raczyć się tym na noc. 
UWAGA: Soda oczyszczona ma bardzo silne działanie wysuszające, dlatego zalecam zachowanie umiaru w stosowaniu tego specyfiku, sodowe zabiegi fundujmy sobie góra co drugi dzień. 
Ciekawym jest wykorzystanie sody oczyszczonej jako pasty do zębów. Wokół typowych, sklepowych past do zębów powstaje wiele wątpliwości. Są pełne chemii, która nie jest obojętna dla zdrowia, a pasta do zębów, chcąc nie chcąc jest przez nas połykana. Mam dla Was świetną, tanią, niezwykle prostą i co najważniejsze zdrowszą alternatywę. 
Należy zmieszać sodę z 3 % wodą utlenioną. Składniki zmieszać w takiej proporcji, by uzyskać białą papkę. Pastę nakładamy na szczoteczkę i dalsze czynności po staremu... Szczotka, pasta, kubek, ciepła woda. Na początek proponuję nakładanie takiej pasty dwa razy w tygodniu. 
Inspiracją do wykorzystania sody oczyszczonej w domu (nie tylko podczas porządków) może być znakomita książka Vicky Lansky pt. Soda oczyszczona - 500 praktycznych zastosowań. 
 
aaa 
 3. NAUKA, OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
3.1. Nadmiar słońca i solarium szkodliwy również dla oczu 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-05-04 
 
Pieczenie, łzawienie, ból, a nawet poważne uszkodzenia struktur oka mogą być efektem nierozważnego przebywania na słońcu lub korzystania z solarium bez odpowiedniej ochrony oczu. Nadmierne opalanie jest niezdrowe również dla nich, nie tylko dla skóry. 
O niezbędnych środkach ostrożności przypomniała w rozmowie z PAP dr hab. Dorota Wyględowska-Promieńska, okulistka z Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. 
Nadmierna ekspozycja na promieniowanie może uszkadzać różne części oka. Najbardziej powszechne jest zapalenie spojówek - co objawia się przekrwieniem, pieczeniem i silnym łzawieniem. Jeśli dojdzie do uszkodzenia i ubytków nabłonka rogówki, skutki mogą być jeszcze dotkliwsze. 
- Pacjenci zgłaszają się do nas z czerwonym, bardzo bolesnym okiem, nieraz także z pogorszeniem ostrości wzroku. Może to być właśnie efekt zbyt intensywnego opalania - wyjaśniła doc. Wyględowska-Promieńska. 
Nadmierna ekspozycja na promieniowanie słoneczne może doprowadzić do uszkodzenia soczewki oka, przyspieszając rozwój zaćmy. Natomiast zbyt długa ekspozycja oraz wpatrywanie się w słońce bez odpowiedniej ochrony skutkować może uszkodzeniem siatkówki tzw. retinopatią słoneczną. 
- To przede wszystkim w trosce o tę część oka okuliści przestrzegają przed patrzeniem prosto w słońce w czasie zaćmienia. Może dojść wówczas do fotochemicznego uszkodzenia najbardziej odpowiedzialnej za widzenie części oka - plamki żółtej, do pogorszenia ostrości wzroku oraz mroczków, które chory ma w polu widzenia. 
Czasami uszkodzenie jest trwałe, nieodwracalne. Jeżeli jest niewielkie, to samoistnie po pewnym czasie może się wycofać - powiedziała okulistka. Dlatego - jak podkreśliła - należy bezwzględnie chronić oczy okularami słonecznymi z filtrem, kupowanymi w profesjonalnych punktach. Kupione na bazarze mogą być dla naszego wzroku wręcz niebezpieczne. Dzieje się tak dlatego, że zakładając ciemne szkła, zmniejszamy naświetlenie oczu, czego efektem jest rozszerzanie się źrenicy. W rezultacie - jeśli okulary nie mają filtrów - do oka wpada więcej szkodliwego promieniowania, niż wówczas, gdy źrenica jest zwężona w pełnym słońcu. 
 
Do uszkodzenia wzroku może też dojść w solarium - pacjenci z zapaleniem rogówki po naświetleniu lampami nie należą w katowickiej klinice do rzadkości. 
Dorota Wyględowska-Promieńska przypomniała, że w gabinetach z łóżkami do opalania są zawsze specjalne okulary ochronne. - Nie wszyscy je zakładają, obawiając się opalenizny z +efektem pandy+, czyli białymi obwódkami wokół oczu. Co gorsza, są osoby, które nie przestrzegają zasady zamykania oczu w trakcie opalania - powiedziała doc. Wyględowska-Promieńska. Przypomniała, że uszkodzenia powierzchownych struktur oka w efekcie zbyt długiej ekspozycji na słońcu ułatwiają dostęp drobnoustrojom, otwierając niejako wrota dla infekcji. 
 
 aaa 
3.2. Coraz doskonalsze metody leczenia starczowzroczności 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-04-13 
 
Krople doraźnie likwidujące objawy starczowzroczności to najnowsze osiągnięcie w walce z tym problemem - poinformowano podczas III Międzynarodowego Forum Chirurgii Okulistycznej, trwającego od piątku do soboty w Katowicach. 
 
Krople są na razie niedostępne w Polsce, przechodzą jednak właśnie procedurę rejestracji. Inne metody korekcji starczowzroczności to różnego rodzaju operacje, do których jednak kwalifikuje się tylko niektórych pacjentów. Pozostają też tradycyjne metody - okulary oraz soczewki kontaktowe. 
Tzw. starczowzroczność to efekt fizjologicznego procesu stopniowej utraty zdolności akomodacyjnych oka z powodu twardnienia i zmniejszania elastyczności soczewki. Dotyka większości osób po 45. roku życia i stanowi nieuchronne następstwo procesu starzenia. 
Choć okulary to najbezpieczniejszy sposób korekcji tej wady, to noszenie ich bywa uciążliwe. Jak podkreśliła przeprowadzająca operacje starczowzroczności prof. Ewa Mrukwa-Kominek z Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, operacje - laserowe czy wewnątrzgałkowe - są adresowane do pewnej wąskiej grupy pacjentów, szacowanej na ok. 30 proc. całej grupy zmagających się z tym problemem. 
- Kwalifikacja do chirurgii starczowzroczności jest bardzo restrykcyjna. Nie możemy "pobłażać" pacjentowi, który nie chce nosić okularów. Jeśli się nie kwalifikuje medycznie, to okulary absolutnie są dla niego najbezpieczniejszym rozwiązaniem - powiedziała PAP prof. Mrukwa-Kominek. 
Chirurgia laserowa polega na połączeniu strefy centralnej, obwodowej i klapki rogówki, co zwiększa głębię ostrości i powoduje wytworzenie zjawiska pseudoakomodacji. Inne operacyjne rozwiązanie to wszczepienie pacjentowi soczewek wewnątrzgałkowych. Jest ono dobre w przypadku pacjentów, którzy przechodzą operację usunięcia zaćmy - wszczepienia można dokonać podczas tej samej operacji, a pacjent może się dzięki temu na dobre pożegnać z okularami. Wszczepione soczewki bioanalogiczne - o budowie i funkcjach bardzo zbliżonych do naturalnych, przywracają akomodację. 
 
- Wszczepianie soczewek bioanalogicznych to na pewno przyszłość okulistyki. Obiecujące są też krople, które działają w danym momencie - na pewien czas po zakropieniu zmieniają refrakcję oka - wyjaśniła prof. Mrukwa-Kominek. 
Operacje wewnątrzgałkowe i krople to rozwiązania dla osób, które źle tolerują soczewki kontaktowe i nie mogą z różnych powodów nosić okularów, a także tych, którzy mają cienkie rogówki i nie można ich w związku z tym zoperować laserowo. 
 
 aaa 
3.3. 35 mln osób na świecie używa soczewek zamiast okularów 
 
Źródło: newseria.pl/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-04-25 
 
Lekarze na całym świecie alarmują, że systematycznie pogarsza się nasz wzrok. To przede wszystkim efekt niezdrowych zachowań i przyzwyczajeń, np. długich godzin spędzanych przed komputerem. 
W krajach wschodniej Azji problem krótkowzroczności dotyka nawet 90 proc. dwudziestolatków. Coraz więcej osób zamienia też okulary na soczewki, które korygują problemy wzroku. 
Według szacunków branży optycznej, z soczewek kontaktowych korzysta około 135 mln ludzi na całym świecie. Głównie w Japonii, Ameryce Północnej i na północy Europy - informuje portal Newseria. 
- Globalny rynek soczewek kontaktowych jest szacowany na około 16 mld dolarów mówi prof. Lyndon Jones, dyrektor Centrum Badań nad Soczewkami Kontaktowymi z Uniwersytetu Waterloo w Kanadzie. 
Rynek wciąż rośnie i rozwija się. Pojawiają się nowe technologie produkcji soczewek kontaktowych i nowe produkty. Dzięki zastosowaniu specjalnych materiałów oferta adresowana jest także do osób z astygmatyzmem oraz ludzi po 50. roku życia, którzy zaczynają mieć problem z widzeniem z bliska. Zdaniem eksperta, to właśnie w tych obszarach w najbliższym czasie będą obserwowane największe wzrosty. 
Więcej: http://www.newseria.pl/ 
 
aaa 
3.4. Nowe technologie w służbie niepełnosprawnych 
 
Źródło: http://freshstage.blogspot.com/ 
Data opublikowania: 2013-05-10 
 
Oto Braille Phone - smartfon dla niewidomych 
 
30-letni designer i projektant z Indii pracuje nad zupełnie innym smartfonem dla niewidomych. Nie tylko chodzi o to, że będzie różnił się właściwie wszystkim od tradycyjnych smartfonów - chociaż taki telefon nie musi wcale odstawać wyglądem, o czym pisałem kilka miesięcy temu, publikując informację o SeeYou Phone, rewelacyjnej odpowiedzi na niszę w segmencie osób z dysfunkcjami wzroku. 
O ile polskie rozwiązanie działa dzięki całkowicie zmodyfikowanemu oprogramowaniu na Samsungu Galaxy Nexus, o tyle fundamentem urządzenia zaprojektowanego przez Sumit Dagara jest jego budowa. 
Za swoją pracę Młody Hindus otrzymał właśnie nagrodę Rolex Award of Enterprice. Skupił się na wrażeniach dotykowych przy obcowaniu z telefonem, dlatego jego urządzenie wykorzystuje tak doskonale znany osobom niewidomym alfabet Braille'a. 
Ekran urządzenia, żeby wytworzyć odpowiednią fakturę, zbudowany jest z siatki pikseli, które unoszą się i opadają generując w ten sposób np. treść wiadomości, czy nawet obraz! Żeby wrażenia były trwałe i dobrze wyczuwalne, piksele te wykonano ze stopu kryształu. Tak to wygląda w praktyce: 
Przyznacie, że robi wrażenie! 
Ekran ma wyświetlać też klawiaturę ekranową a nawet mapy! Wyświetlane treści układają się na wyświetlaczu zgodnie z pozycją telefonu - horyzontalną lub wertykalną. Telefon też potrafi wyświetlać animacje. Niemożliwe? 
Póki co urządzenie jest jeszcze w fazie prototypu, ale Sumit ma wsparcie niewidomych testerów, którzy pomagają mu opracować najlepsze rozwiązanie. Ponadto w 2011 roku został wybrany na stypendystę TED, co dowodzi, że ten wynalazek nie jest garażową próbą ocalenia świata, ale konkretnym rozwiązaniem, rzeczywistego problemu u ludzi pozbawionych wzroku. 
Sumit Dagar kieruje się zupełnie innym przesłaniem pracując nad swoim projektem. Jak już wcześniej zauważył - nowe technologie dają przy pomocy głosu możliwość sterowania telefonem, ale nie każdy w Indiach mówi po angielsku, a nawet jeśli to dość nieudolnie. Poza dużymi miastami, ludzie żyjący we wsiach technologicznie są zacofani o dobre 10 lat w stosunku do dużych aglomeracji. Dlatego tak ważne jest dla niego, by urządzenie oddawało wrażenia, tak by można było dotknąć komunikatu, wejść w interakcję, a nawet skorzystać z dodatkowych, animowanych funkcji. 
W Indiach żyje niemal 62,7 mln ludzi z dysfunkcjami wzroku. Ten smartfon niewątpliwie ma szansę otworzyć im oczy. 
Źródło: www.sumitdagar.com 
 
 *** 
 
Nie wiemy, czy opisany wynalazek się sprawdzi. Być może, że nie. Różne są opinie niewidomych na ten temat. Uważamy jednak, że poszukiwania nowych rozwiązań są konieczne. 
Nie wszystkie wynalazki się sprawdzają, ale bez prób rozwiązywania problemów żaden z nich z pewnością nie zostanie rozwiązany. Warto więc wiedzieć, co dzieje się w tyflotechnice, w tyfloinformatyce i w każdym innym tyflo. Dlatego też publikujemy podobne informacje chociaż wynalazki, których dotyczą, nie zostały jeszcze zweryfikowane przez praktykę, przez niewidomych. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
3.5. Bariery na bocznicę 
Piotr Stanisławski 
 
Źródło: Integracja 5/2012 
Data opublikowania na portalu www.niepelnosprawni.pl: 2013-04-30 
 
 PKP od lat nie ma dobrej opinii wśród Polaków. Także wśród tych z niepełnosprawnością. Ale potrafi też czasem mile zaskoczyć. Wśród zmian, jakie kolej podjęła na rzecz pasażerów z różnymi niepełnosprawnościami, najwięcej pochwał zbiera dostępna informacja oraz pomoc w odbyciu podróży. 
Najwięksi przewoźnicy kolejowi (Przewozy Regionalne, Koleje Mazowieckie, Koleje Śląskie, Koleje Wielkopolskie, PKP InterCity) umieszczają już na swych stronach internetowych wśród informacji także te o dostosowanych wagonach, dworcach, stacjach, toaletach, a czasem nawet podają listę peronów z informacją, czy można dostać się na nie windą, platformą czy schodami (zwykle w zakładkach "Prawa i obowiązki pasażera"). Ponadto gdy osoba z niepełnosprawnością wcześniej zgłosi przewoźnikowi planowaną podróż, spółka zorganizuje jej pomoc w dostaniu się na peron, do pociągu i wydostaniu się z niego. Jeszcze niedawno o takiej pomocy pasażerowie z niepełnosprawnością mogli tylko pomarzyć. 
- Dużo podróżuję Przewozami Mazowieckimi, interREGIO i InterCity - mówi Teresa Balcerzak poruszająca się na wózku elektrycznym. - Zawsze dzwonię i informuję przewoźnika, że będę jechała za kilka dni o tej godzinie i takim pociągiem. I zawsze jest jakaś ekipa, która wsadza mnie do pociągu, a jeśli wysiadam w dużym mieście, to czeka druga ekipa i pomaga wysiąść z pociągu i wydostać się z peronu. 
Kierownicy pociągów są też poinformowani o mojej podróży. Gorzej jest na mniejszych dworcach i stacjach, tam nie ma obsługi, która pomogłaby mnie wnieść, nie ma więc możliwości dostania się do pociągu, jeśli ten nie ma zainstalowanej windy. Gdy jadę z Warszawy i wysiadam na małej stacji, np. we Wrześni czy Pruszkowie, to kierownik pociągu już organizuje pomoc, abym mogła wysiąść, nie muszę się tym martwić. 
Wydostanie się z peronu, gdzie są tylko schody do wyjścia, spada już na mnie i muszę sama organizować wręcz "łapankę" ludzi do pomocy. Nie zawsze oni są i trzeba czekać. 
Ostatnio pani Teresa jechała do Sochaczewa i jak zwykle powiadomiła telefonicznie o tym PKP. Jeszcze przed podróżą otrzymała telefon z informacją, że winda na stacji Warszawa Stadion nie działa, więc lepiej, aby wysiadła na Śródmieściu. Tam czekał już pracownik stacji, który pomógł jej wydostać się z peronu windą. Pani Teresa przyznaje, że są pewne utrudnienia, nie może np. po zgłoszeniu podróży zmienić godziny powrotu pociągiem. Docenia jednak starania PKP. Cieszy się, że kolej oferuje jakąś pomoc, kiedyś jej w ogóle nie było i nie mogła podróżować. Nie musi też kupować biletów w kasie, a kupi u konduktora, kiedy ten je sprawdza. I dodatkowo za to nie zapłaci. 
- Moim zdaniem na kolei najbardziej zmieniła się obsługa osoby niepełnosprawnej - kończy Teresa Balcerzak. 
- W pociągu odpowiedzialny jest za mnie kierownik pociągu, przy chodzi do mnie, kiedy stoję na peronie, a pociąg nie odjedzie, póki mnie do niego nie wsadzi. Na nim spoczywa odpowiedzialność, abym dostała się do pociągu i z niego wydostała. 
Dla mnie to bardzo ważne, może najważniejsze. Nie niepokoję się tłokiem przed wejściem do wagonu, że nie zdążę wsiąść albo pociąg odjedzie, a ja zostanę w wagonie, kiedy jest moja stacja. Nie stresuję się, że nie znajdę kilku silnych mężczyzn do pomocy. Mam psychiczny komfort, że pociąg beze mnie nie odjedzie, a kiedy będzie moja stacja, nie ruszy, zanim nie wysiądę. Obsługa dworca też się mną zajmie i przeniesie na inny peron, gdzie mam przesiadkę, albo do wyjścia. 
Szkoda, że wszystkie dworce nie oferują takiej obsługi, choć mają duży personel. PKP powinna wymóc na nich, aby także wyznaczyły spośród pracowników i ochrony dworca jedną ekipę do pomocy pasażerom niepełnosprawnym. 
 
Unia naciska 
 
Komisja Europejska w różny sposób stara się wpływać na państwa członkowskie, aby przestrzegały praw pasażerów z niepełnosprawnością. Z tego też powodu wydała w 2009 r. Rozporządzenie (nr 1371/2007/WE) dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym. Stanowi ono, że pasażerowie niepełnosprawni nie mogą być w żaden sposób dyskryminowani i gorzej traktowani przez kolej. W rozporządzeniu określono standardy, jakie koleje w całej Europie powinny wprowadzić w obsłudze pasażerów z niepełnosprawnością. Przewoźnicy mają m.in. udzielać (i umieszczać) informacje na temat dostępności pociągów, dworców i peronów, a pasażerowie z niepełnosprawnością otrzymać prawo zakupu biletu w pociągu bez dodatkowych opłat. 
Na przewoźnikach i zarządcach stacji ciąży też obowiązek pomocy takim pasażerom w dostaniu się na peron i do pociągu, oraz wydostaniu z nich. Oni sami powinni jednak zgłosić przewoźnikowi zamiar podróży co najmniej 48 godz. przed jej rozpoczęciem. 
Pracownicy kolei mają taki obowiązek również wtedy, gdy pasażer tego nie zgłosił i pojawił się na dworcu. Jeśli stacja nie ma personelu, wtedy jego zarządca musi wywiesić łatwo dostępną informację o najbliższej stacji, gdzie taka pomoc zostanie udzielona (więcej na stronie: www.pasazer.info.pl, zakładka Karta Praw Pasażera). 
- Radzimy sobie coraz lepiej z udzielaniem pomocy pasażerom z różnymi dysfunkcjami - powiedziała w programie Integracja Danuta Bodzek, członek Zarządu PKP Przewozy Regionalne. - Wsłuchujemy się w potrzeby, jakie pasażerowie niepełnosprawni wyrażają, dotyczące podróży naszymi kolejami. Z tego właśnie powodu jako pierwsi w Polsce uruchomiliśmy możliwość obsługi w kasach biletowych osób głuchoniemych i niedosłyszących za pomocą wideoterminali. Prosimy informować nas, co możemy poprawić, ulepszyć, zmienić, a na pewno wszystkich sugestii wysłuchamy i je przedyskutujemy. 
W Urzędzie Transportu Kolejowego (UTK) zdają sobie sprawę, że zapewnienie na terenie całego kraju wszystkim podróżującym osobom z niepełnosprawnością równego dostępu do pasażerskich usług przewozowych nie jest obecnie możliwe. PKP to bowiem różne stacje i pociągi, stara infrastruktura, różne wysokości peronów, wszechobecne schody, niezmodernizowane dworce jeszcze sprzed II wojny światowej, brak jednolitych norm obowiązujących wszystkich zarządców infrastruktury, dworców oraz przewoźników, a także nieprzeszkoleni pracownicy obsługujący takich pasażerów. A mamy 2640 dworców, z czego czynnych jest 1000, i w tej liczbie większość jest całkowicie niedostępna dla osób z niepełnosprawnością. 
Spółka Dworce Kolejowe zarządza tylko 83 największymi i strategicznymi dworcami, które przynoszą dochody. Nawet wśród nich wiele jest nadal niedostępnych dla podróżnych z niepełnosprawnością. Przeszkód i barier jest więc bez liku. - 
Jeżeli osoba z niepełnosprawnością nie będzie usatysfakcjonowana poziomem otrzymanej pomocy na dworcu czy w pociągu, powinna złożyć skargę na naruszenie praw pasażera - mówi Piotr Figiel z Departamentu Praw Pasażerów Urzędu Transportu Kolejowego (UTK). - Należy ją skierować do przewoźnika, z którego usług korzystano podczas podróży. Jeśli odpowiedź nie będzie satysfakcjonująca lub nie zostanie udzielona w terminie 30 dni, pasażer może złożyć pisemną skargę do prezesa Urzędu Transportu Kolejowego na naruszenie przepisów Rozporządzenia nr 1371/2007/WE dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym. Skarga będzie rozpatrzona w trybie postępowania administracyjnego. 
 
Kto ma kupić rampę? 
 
Na dworcach inne bariery czekają na osoby mające kłopoty w poruszaniu się, inne na osoby niedosłyszące, inne na niesłyszące, a jeszcze inne na niewidome, słabowidzące czy niskiego wzrostu. Przykładem są główne drzwi wejściowe i wyjściowe w budynku dworca. Otwierają się one na zewnątrz lub do środka. Są barierą i zagrożeniem dla osób poruszających się na wózku, jak i niewidomych i niedowidzących. Nagle otworzone mogą uderzyć w którąś z tych osób. Powinny je zastąpić drzwi rozsuwane i przezroczyste, aby podróżni mogli widzieć idących z naprzeciwka (więcej w ramce: Jak dostosować dworzec?). 
- Jest wiele rzeczy, które trzeba poprawić - mówi poseł Marek Plura, który do pracy często podróżuje pociągiem. 
- To co diametralnie poprawiłoby sytuację osób na wózkach, to lekki podjazd na kółkach, który pracownik czy ochroniarz stacji przywozi na peron i podstawia pod drzwi wagonu. Idealnie, gdyby taka rampa znajdowała się na stałe na każdym peronie. Lekka rampa na kółkach, którą obsłuży jeden pracownik jest bezpieczniejsza od wnoszenia mnie przez cztery osoby, które nie mogą zmieścić się w drzwiach, a do tego któraś może wpaść nogą w przerwę pomiędzy stopniem a peronem. 
Zakup rampy czy nawet kilku - po jednej na każdy peron - nie jest dużym wydatkiem, jeśli rozwiązuje to jeden z ważniejszych problemów na stacjach kolejowych. Problemem pozostaje, która z kilkunastu spółek PKP miałaby je kupić, a potem chronić i konserwować: czy Dworce Polskie - odpowiadająca za budynki, czy Polskie Linie Kolejowe - odpowiadające za perony, czy wreszcie sam przewoźnik? Spółki, martwiąc się głównie o swoje interesy, słabo współpracują w działaniach na rzecz pasażerów niepełnosprawnych. 
Rampy przy schodach czy windy na peron instalowane są wyłącznie przy okazji remontów i modernizacji dworca. Tego zresztą wymaga Prawo budowlane. Ale i wtedy nie zawsze tak się dzieje. Przykładem jest niedawno zmodernizowany kosztem 60 mln zł Dworzec Wschodni w Warszawie, na którym nie zamontowano przy peronach ani jednej windy i rampy! PKP mówi, że to była tylko "estetyzacja", dlatego nie złamano przepisów Prawa budowlanego. Wind nie zainstalowano także na wyremontowanym za niemal 50 mln zł przed Euro 2012 Dworcu Centralnym ani na odnowionym kosztem 1 mln zł Dworcu Zachodnim. 
- Dzisiaj najgorszymi wizytówkami miast są dworce - mówi Grzegorz Benedykciński, burmistrz Grodziska Mazowieckiego. - Od 20 lat jestem burmistrzem i połowa pytań, jakie do mnie trafiają od mieszkańców, dotyczy kolei, a więc czegoś, co ode mnie nie zależy. Stan techniczny infrastruktury kolejowej jest w dramatycznym stanie. Nie mogę jednak z gminnych pieniędzy remontować i dostosowywać dworca dla osób niepełnosprawnych, bo to nie jest obiekt i teren miasta. I tak my sprzątamy i malujemy przejścia na perony, bo nie możemy patrzeć już na ten brud. Dwa lata temu rozsypały się na dworcu schody, pisałem w tej sprawie do kolei, bez odzewu. Z gminnych pieniędzy wybudowaliśmy drewniane schody przed zabytkowym dworcem. I stoją tak do dziś. Kiedy zwracamy się do spółki o poprawienie czegoś, to słyszymy, że nie mają kasy. 
Pozytywnym przykładem może być pojawienie się na kilku dworcach (na razie tylko w kasach Przewozów Regionalnych na dworcach w Kielcach, Krakowie, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie, Wrocławiu oraz Warszawie Wschodniej i na Centralnym), urządzeń komunikacji niewerbalnej Seventica pomagających pasażerom posługującym się wyłącznie językiem migowym. To tak naprawdę wideoterminal (z monitorem i zamontowaną kamerą) pozwalający na kontakt z tłumaczem języka migowego on-line. 
Kiedy pojawi się przy kasie osoba głuchoniema posługująca się językiem migowym, kasjer poprzez wideoterminal łączy się z tłumaczem tego języka. Po połączeniu osoba głuchoniema i tłumacz widzą siebie nawzajem. Ona przedstawia tłumaczowi za pomocą języka migowego temat rozmowy, a ten na bieżąco tłumaczy werbalnie kasjerowi w słuchawkach to, co powiedział klient. 
Bartek, który czternaście lat temu usiadł na wózku inwalidzkim, po tym jak spadł z rusztowania na budowie i złamał kręgosłup, cieszy się ze zmian na kolei, choć uważa, że te pozytywne, jakie się pokazuje, dotyczą wyłącznie wielkich miast. 
- Gdyby nie unijne prawo transportowe, dyrektywy i rozporządzenia, a także unijne pieniądze, to nic by się nie zmieniło na kolei. Podróżuję dużo koleją i widzę, że zmiany idą, ale widać je głównie w wojewódzkich i dużych miastach. W mniejszych i na prowincji jest jak za króla Ćwieczka, tam czas stanął w miejscu, a jedynym śladem zmian jest nowa farba na płocie i elewacji stacji. O pomocy pasażerowi niepełnosprawnemu nikt tam nie słyszał, nawet na dworcach, gdzie mają spory personel. Najwidoczniej spółka, która zawiaduje tymi dworcami nie ma zamiaru brać przykładu z innych spółek w pomocy niepełnosprawnym podróżnym. 
Dostanie się na peron i do pociągu jest niewykonalne bez znalezienia kilku osób, a w pociągu siedzi się najczęściej przy kiblu. Tak więc PKP ma kilka twarzy. 
 
Przed polityczną decyzją 
 
Burmistrzowie wielu miast byliby skłonni przejąć dworzec kolejowy na własność, ale nie na warunkach oferowanych przez spółkę. Ona najczęściej proponuje gminom wydzierżawienie dworca na okres kilkudziesięciu lat. Tylko nieliczni na to przystają. Większość samorządów nie chce inwestować pieniędzy w obiekty, które nie są ich własnością. Dlatego dworce popadają w coraz większą ruinę. 
- Ja nie widzę szansy na większe zmiany na kolei bez podjęcia decyzji politycznych - mówi prof. Wojciech Suchorzewski z Politechniki Warszawskiej. 
- Nawet podczas remontów i modernizacji dworców kolejowych powierzchownie bierze się pod uwagę potrzeby osób niepełnosprawnych, rzadko które budują windy czy platformy na peronach pozwalające z nich się wydostać. Poza tym w przepisach jest dość duża elastyczność, często zaleca się dostosowanie, a nie wymaga go i nie przewiduje sankcji. Skutki widzimy. 
Niestety, Rozporządzenie Komisji Europejskiej 1371/ 2007/WE dotyczące praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym nie jest dokumentem obligatoryjnym dla krajów członkowskich Unii. Z tego też powodu prezes Urzędu Transportu Kolejowego (UTK) przedstawił zapisy rozporządzenia wszystkim podmiotom świadczącym przewozowe usługi kolejowe jako "rekomendacje" i "najlepsze praktyki" w obsłudze pasażerów z niepełnosprawnością. 
- To są jedynie zalecenia UTK - mówi poseł Marek Plura. - Samymi siłami Urzędu Transportu Kolejowego nie można zobowiązać przewoźników, aby zrobili dla osób niepełnosprawnych to czy tamto, jeśli nie przewidują tego przepisy. Dobrze, że takie zalecenie jest, bo część dworców i przewoźników wprowadza zmiany. To może być zalążek systemu. 
 
Z Konwencji ONZ 
 
Artykuł 9 
1. (...) Państwa Strony podejmą odpowiednie środki w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym, na zasadzie równości z innymi osobami, dostępu do (...) transportu (...) Środki te, obejmujące rozpoznanie i eliminację przeszkód i barier w zakresie dostępności, stosują się między innymi do: 
(a) budynków, dróg, transportu (...) 
Jak dostosować dworzec? 
- Zapewnić na dworcu z personelem jedną ekipę pomagającą pasażerom z 
niepełnosprawnością 
- Zamontować podjazd do drzwi budynku lub zrobić wejście z poziomu chodnika 
- Wymienić wejściowe drzwi na rozsuwane 
- Obniżyć wysoko umieszczone informacje z rozkładem pociągów 
- Powiększyć czcionkę na drukowanych rozkładach jazdy 
- Poprawić dźwięk z megafonów z informacją dla podróżnych (zbyt duży pogłos, skrzeczenie) 
- Obniżyć ladę na wysokość 60 cm przy jednej kasie biletowej oraz jednym punkcie informacji 
- Wyposażyć jedną kasę oraz jeden punkt informacji w: pętlę indukcyjną, wideoterminal, system głośnomówiący interkom 
- Ustawić w holu przy wejściu stanowisko z planem dworca w alfabecie Braille'a 
- Zamontować poręcze po obu stronach przy wszystkich schodach i przejściach na dworcu 
- Zamontować w posadzce ścieżki dotykowe dla osób niewidomych i niedowidzących prowadzące do najważniejszych miejsc dworca (kasy, punkt informacyjny, perony, windy, toaleta) 
- Położyć antypoślizgowe 10-centymetrowe pasy ostrzegawcze w kontrastowych żółtych kolorach wzdłuż wszystkich krawędzi peronów oraz przy wszystkich schodach (krawędzie pierwszego i ostatniego stopnia w biegu schodów) 
- Zamontować dotykowe pasy ostrzegawcze (wypustki) przy wszystkich schodach (przed pierwszym stopniem biegu schodów - na górze i na dole) oraz wzdłuż wszystkich peronów (w odległości 60 cm od krawędzi) 
- Oznaczyć drzwi i windy na framugach i obrzeżach kontrastowym pasem w żółtym kolorze 
- Zapewnić na każdym peronie ze schodami windę lub platformę schodową 
- Zamontować przycisk przy platformie schodowej wzywający osobę, która ją obsługuje 
- Poprawić przejścia na poziomie torów wyznaczone dla osób niepełnosprawnych, aby nie było dziur, nierównych płyt i szyn wystających ponad płyty 
- Wyposażyć perony w przenośną pochylnię na kółkach (dla wagonów z wysokimi wejściami), a także w rozkładany podjazd (dla wagonów z niskimi wejściami) 
- Przeszkolić personel dworca z obsługi pasażerów z niepełnosprawnością. 
 
 aaa 
3.6. Poczta Polska uruchomiła placówkę z certyfikatem "Obiekt bez barier" 
 
 Źródło: inf. prasowa/www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-05-16 
 
W Centrum Rehabilitacji Stocer w podwarszawskim Konstancinie-Jeziornej działa już placówka pocztowa, która uzyskała certyfikat "Obiekt bez barier". Placówka jest dostosowana do potrzeb klientów z niepełnosprawnością i obsługiwana przez osoby niepełnosprawne. 
W nowej placówce dla klientów poruszających się na wózkach inwalidzkich zaprojektowano szereg udogodnień, m.in. miejsce do obsługi na odpowiedniej wysokości. Również pracownicy, osoby niepełnosprawne, nie napotkają w czasie pracy na żadne bariery. Wszystkie meble, urządzenia sanitarne, regulatory, włączniki, przestrzenie manewrowe na zapleczu są usytuowane tak, by można było z nich wygodnie korzystać. 
- Poczta Polska chce dołączyć do czołówki firm społecznie odpowiedzialnych. Dla nas oznacza to m.in. ciągle zwiększanie dostępności produktów i usług dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, w tym osób niepełnosprawnych. Operator narodowy musi myśleć o potrzebach wszystkich swoich klientów - podkreśla Jerzy Jóźkowiak, prezes Poczty Polskiej, który wraz z prezesem Integracji Piotrem Pawłowskim dokonał oficjalnego otwarcia placówki. 
- Cieszę się bardzo z faktu, iż Poczta Polska dołącza do grona firm otwartych na niepełnosprawność. Jest to długi proces, jednak jakże ważny z perspektywy naszego środowiska. Osoby z niepełnosprawnością wciąż na swej drodze napotykają na wiele barier, dlatego tak bardzo cieszy mnie fakt, że razem zmierzamy w kierunku integracji, by niepełnosprawność nie była barierą - mówi Piotr Pawłowski. 
 
Poczta Polska dla osób niepełnosprawnych 
 
Obecnie placówki pocztowe są dostosowane do obsługi osób niepełnosprawnych zgodnie z wymogami prawa pocztowego. Udogodnieniem oferowanym przez Pocztę dla klientów z niepełnosprawnością jest możliwość korzystania z powszechnych usług pocztowych za pośrednictwem listonoszy. Osoby niepełnosprawne poprzez pracownika poczty - bez wychodzenia z domu - mogą przekazać przesyłkę do nadania oraz wpłaty na rachunki bankowe. 
W ofercie Poczty Polskiej są także dwa produkty dedykowane wyłącznie osobom niepełnosprawnym. Jednym z nich jest przesyłka do odczytu przez osoby niewidome lub ociemniałe, drugim tzw. cekogram, czyli druki nadawane w stanie otwartym oraz płytki ze znakami cekograficznymi. 
Od 2011 r. osoby niepełnosprawne o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, które chcą wziąć udział w wyborach, mogą także głosować korespondencyjnie za pośrednictwem Poczty.
Kkk 

aaa 
 4. ROZMOWA MIESIĄCA 
Z Marią Marchwicką rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 2) 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 

S.K. - Dowiedzieliśmy się już, że rozstałaś się ze spółdzielnią i podjęłaś pracę na uczelni. Opowiedz o tej nowej pracy. Jak sobie radziłaś, jakie miałaś trudności i jak je pokonywałaś? 
 
M.M. - W nowej pracy zaadaptowałam się dość szybko, ponieważ wykłady, ćwiczenia czy seminaria w większości to przekaz ustny. Poza tym gromadziłam i wykonywałam we własnym zakresie pomoce naukowe. Przyznam, że bardzo lubiłam studentów, choć ci starali się czasami wyprowadzić mnie w pole, ale to był mój problem, żeby się nie dać. Przecież to jest odwieczny kontredans student-wykładowca, więc czemu mieliby mnie oszczędzać. 
 
S.K. - Co wykładałaś, polonistykę czy socjologię? 
 
M.M. - W trakcie pracy na uczelni zrobiłam dodatkową specjalizację i dlatego mogłam bez kłopotu realizować się jako socjolog ze specjalizacją socjologia defektologiczna (tak się określa nachylenie ku wszelkim niepełnosprawnościom), a także jako socjoterapeuta. Niejako po drodze wpadała mi psychologia defektologiczna i ulubiona metodologia badań empirycznych. 
 
S.K. - Na uczelni przepracowałaś do emerytury. Czy praca wykładowcy jest odpowiednia dla osób słabowidzących? 
 
M.M. - Oczywiście, nie tylko dla słabowidzących, ale i niewidomych. Wielu niewidomych pracuje na uczelniach, a więc nie byłam odosobniona. Przy obecnej technice można komputerowo przygotować prezentacje, testy, ilustracje i inne atrakcje dydaktyczne. Ważne jest, aby mieć uczciwy stosunek do ludzi. Pamiętam, gdy na początku mojej pracy starano się zadawać podchwytliwe pytania czekając jak zareaguję. Jeśli nie potrafiłam udzielić dokładnej odpowiedzi, mówiłam że jej gruntownie nie znam. Trudno być omnibusem przy obecnym stanie nauki, ale na następne zajęcia znajdę materiały i tak też się działo. Po tych doświadczeniach studenci schowali macki, nasze relacje stały się dobre, często prosili mnie zwyczajnie o pomoc. Chcę powiedzieć, że z licznych dowodów uznania i odznaczeń, najwyżej ceniłam sobie tytuł najbardziej popularnego wykładowcy. 
 
 S.K. - Powiedz coś więcej o tym tytule najbardziej popularnego wykładowcy. Kto i w jaki sposób go przyznawał? Czy ten tytuł był przyznawany w ramach jednego kierunku, wydziału czy całej uczelni. Po ilu latach zostałaś najbardziej popularnym wykładowcą? 
 
M.M. - Punkty przyznaje się w ramach wydziału, ponieważ studenci z innych wydziałów przecież delikwenta nie znają. Lista punktów jest dość pokaźna, bo i sposób prowadzenia zajęć i praca w kołach naukowych i dostępność na dyżurach i bycie opiekunem roku, a poza tym kompetencje, życzliwość i co tam jeszcze było już nie pamiętam. A tytuł mnie dopadł chyba po pięciu latach, ale szklankę soku cytrynowego także musiałam wychylić. Dobrze, że lubię kwaśne owoce, więc się nie zbłaźniłam. 
 
 S.K. - Teraz przenieśmy się na grunt bardziej osobisty. Masz córkę. Jak radziłaś sobie z jej pielęgnowaniem, karmieniem, pozawerbalnym porozumiewaniem się z nią? Czy Twój osłabiony wzrok pozwalał na to wszystko? 
 
M.M. - Och, nie żartuj, małżeństwa osób całkowicie niewidomych dają sobie radę, a ja miałabym mieć problemy, szczególnie że małżonek był osobą widzącą i skorą do wszelkiej pomocy. Byłam nieco teoretyczną mamą, ponieważ dużo na temat pielęgnacji i wychowania czytałam. Poza tym byłam i jestem przesadna w sprawach gospodarstwa domowego. Wychodzę z założenia, że to, co wybacza się osobie widzącej, nam się nie wybacza. Ludzie komentują: "no tak, czego się można po ślepym/ślepej spodziewać". 
 
S.K. - Znowu doszliśmy do stereotypów i zbiorowych ocen. Występują one w życiu społecznym. Może coś więcej powiesz, tak z punktu widzenia socjologii, jak takie stereotypy szkodzą jednostkom i grupom społecznym? 
 
M.M. - W jaki sposób szkodzą, uświadamiamy sobie, lepiej lub gorzej, spotykając się z nimi w codziennym życiu. Natomiast trudno jest owe stereotypy przełamywać. Niezależnie od pokazywania pozytywnych przykładów, stereotypy zawsze dojdą do głosu, ponieważ za ich pomocą usiłujemy porządkować świat, a poza tym są gotowym, bezwysiłkowym schematem odbiorczym. 
 
S.K. - To teraz zajmijmy się kolejną dziedziną życia. Praca zawodowa i życie rodzinne, prowadzenie domu i podobne obowiązki z pewnością nie wypełniają Twoich dni po brzegi. Czy masz jakieś hobby? Co Cię interesuje? Czym wypełniasz wolny czas? 
 
M.M. - Teraz na emeryturze jesteśmy z małżonkiem nie mniej zajęci. Mamy wspólne, ale też osobne bziczki i bziki. Oboje dużo czytamy, eksploatując niemiłosiernie e-kiosk Stowarzyszenia De Facto, bardzo lubimy muzykę klasyczną, kolekcjonujemy płyty, mamy ich spory zbiór. Poza tym wszelkie koncerty są nasze, oglądamy i recenzujemy filmy z audiodyskrypcją, także dzięki pośrednictwu wspomnianego De Facto. Z radością przemierzamy ścieżki z kijkami, wędrujemy z klubem turystycznym "Razem na Szlaku". Moje osobne przyjemnostki to fotografia, obróbka zdjęć, malowanie i podróże. Zawsze byłam wrażliwa na otaczającą rzeczywistość, stąd te zainteresowania. 
 
S.K. - Turystyka, muzyka, lektury - to zrozumiałe. Zainteresowały mnie Twoje upodobania i zdolności plastyczne. Czy osłabiony wzrok nie ogranicza tych możliwości w stopniu, który powoduje, że malowanie przestaje być przyjemnością? 
 
M.M. - Utrata wzroku prawie nie zmniejszyła wrażliwości na kolor i kształt. Maluję z wyobraźni akwarelkami na podłożu wielkości otwartego zeszytu. Dzieje się tak, ponieważ wodzę nosem po kartce i większej płaszczyzny czynnym jednym okiem nie ogarnę. Bywa, że nos jest w kropki i plamki, jako dodatkowy efekt pracy. Miewałam wystawy zbiorowe i indywidualne, ale nie poważyłabym się nazwać artystką, jedynie hobbystką amatorką. 
 
 S.K. - A jak wygląda sprawa obróbki zdjęć, bo przecież i tym się zajmujesz? 
 
 M.M. - Mam program graficzny Photoshop. Zdjęcie powiększam na potężnym monitorze i podrasowuję je - ostrość, kolorystykę usuwam zbędne elementy, poprawiam perspektywę. Mogę je także udramatyzować dodając mgłę, zmieniając barwy, paniom ujmuję tuszy i lat, wybielam ząbki itp. 
 
S.K. - Rozumiem, że osoba słabowidząca może rysować i malować. A jak jest z niewidomymi pod tym względem? Dla mnie np. niezrozumiałe jest, jak mógł rysować ptaki w locie Stanisław Hermanowicz. Wprawdzie on jest osobą ociemniałą, zachował więc wyobrażenia otaczającej rzeczywistości, ale mimo to... A jak jest w przypadku całkowicie niewidomych. Oni nie posiadają w pamięci zasobu obrazów. Czy więc mogą rysować i malować? 
 
M.M. Pan Hermanowicz rysował ptaki węgielkiem, a to jest wdzięczna i miła technika, nie wymagająca dbałości o szczegóły. Mnie się jego szkice podobały, była w nich cudowna lekkość. Nie znam twórczości niewidomych od urodzenia, ale też chciałam zwrócić uwagę na pojęciowe i słowne przekłamania typu "wystawa niewidomych artystów malarzy", podczas gdy osoby te mają zaledwie osłabiony wzrok pozwalający na precyzyjną kreskę i bardzo drobne szczegóły. Na ten brak dokładności w określeniu możliwości funkcjonalnych artystów, zwracali uwagę znajomi spoza środowiska, którzy odwiedzali wystawy plastyczne. Jest to ogromne zafałszowanie uderzające w społeczną wiarygodność niewidomych. Przy tego typu przedsięwzięciach należy wyraźnie zaznaczać, że są to osoby niedowidzące, a nie niewidome. 
 
 S.K. - Obiło mi się o uszy, że Jan Matejko miał słaby wzrok. Czy wiesz coś na ten temat. Jeżeli tak, może byśmy go tu umieścili. 
 
M.M. - Jan Matejko był krótkowidzem i miał problemy z perspektywą, nie ogarniał jej bowiem na tak dużych płótnach. Jest to specyficzne dla dzieł monumentalnych. Weźmy nieproporcjonalnie długie ręce Dawida Michała Anioła. 
 
S.K. - Poruszyłaś niezmiernie ważny problem - problem wielkiego językowego zakłamania. Występuje on w całym naszym środowisku od nazwy Polski Związek Niewidomych do statutowego określenia - Polski Związek Niewidomych zrzesza niewidomych i słabowidzących zwanych dalej niewidomymi aż do Wiśniewskich i Nowaków, którzy uważają, że niewidomi mogą całkiem nieźle widzieć. Dlatego staram się bardzo konsekwentnie w publicystyce pisać "niewidomi i słabowidzący", zamiast tylko "niewidomi", jak to wielu czyni. Czy Twoim zdaniem należy zwalczać, gdzie się da, te mylące i szkodliwe nazewnictwo? 
 
M.M. - Jeśli sięgniesz do archiwalnych numerów środowiskowej prasy, to znajdziesz moje wypowiedzi na ten temat. Nie rozumiem, dlaczego nie przeredagowano tego kuriozalnego, a przede wszystkim nielogicznego zapisu "Polski Związek Niewidomych zrzesza niewidomych i słabowidzących zwanych dalej niewidomymi" Przede wszystkim należy zadać sobie pytanie - ilość czy wiarygodność. Ilość to wszystkie osoby mieszczące się w pojemnym symbolu 04-O, a jakość to niewidomi oraz osoby jedynie z poczuciem światła. W tej chwili medycyna zrobiła tak kolosalny postęp, że PZN ma wielu niezweryfikowanych członków, którzy nimi być nie powinni. 
 
S.K. - Jedną z Twoich zainteresowań jest publicystyka. Jakie dla Ciebie ma znaczenie przekazywanie swoich przemyśleń innym osobom z uszkodzonym wzrokiem? 
 
M.M. - Publicystyką zajmuję się od dawna zarówno naukową, popularyzatorską, jak i społeczną. Nie traktuję jej na zasadzie misji czy płomiennych filipik, bądź kazań typu Piotr Skarga. Jedynie co mnie prowokuje do pisania, to zauważany tu i ówdzie tyflocentryzm. Poza tym lubię obserwować przejawy życia społecznego, choć z natury jestem leniwa i przedkładam dobrą książkę nad pisanie felietonu. 
 
S.K. - Znowu bardzo ważny problem - tyflocentryzm. Moim zdaniem jest to dosyć rozpowszechniony system postaw. Powiedz coś więcej, jak oceniasz to zjawisko? 
 
 M.M. - Negatywnie, ale czy ten fakt ma jakiekolwiek znaczenie? 
 
S.K. - W naszej rozmowie przewija się fakt, że jesteś osobą słabowidzącą. Jak już wspomniałem, w swojej publicystyce staram się rozróżniać niewidomych i słabowidzących, gdyż uważam, że być niewidomym jest zupełnie czym innym niż być słabowidzącym. Mam jeszcze zachowane poczucie światła, może trochę więcej, bo lokalizuję jego źródło i rozróżniam ciemne tło od jasnego. Nie jest to wiele, ale uważam, że jest to pomocne w życiu codziennym. Ty trochę widzisz, a Twój mąż jest osobą całkowicie ociemniałą. Miałaś też w życiu mnóstwo możliwości obserwowania zachowań osób całkowicie niewidomych i osób słabowidzących. Jak oceniasz możliwości jednych i drugich? Jakie jest Twoje zdanie na temat podobieństw i różnic możliwości tych osób? 
 
M.M. - Odpowiedź rzeka. Istotnie małżonek jest osobą ociemniałą, to jest memento typu: nie zostawiania półotwartych drzwi, rygoru nieprzesuwanych przedmiotów, precyzyjnego informowania. Proszę też zauważyć, że pomiędzy osobami klasyfikowanymi jako słabowidzące są tak kolosalne różnice, że trudno je wszystkie wymienić. Mamy spektrum od osób rozróżniających światło do swobodnie bez okularów czytających prasę i rozwiązujących krzyżówki. Z moim jednoocznym widzeniem końca nosa, zdecydowanie bliżej mi do tej pierwszej kategorii, ale chyba przestałam się dziwić, jak pojemny jest symbol 04-O. Nie ma porównania, nawet te nikłe resztki bywają bardzo pomocne, ale bywają też utrudniające: na przykład wieczorne olśnienia czy feeria świateł lub nagła zmiana natężenia światła. Osoby niewidome mają bardziej stabilną rzeczywistość, wielu niedowidzących jej nie ma. W sytuacjach traumatycznych biała laska jest nieodzowna. 
 
S.K. - Czy więc zrzeszanie się niewidomych i słabowidzących w jednym stowarzyszeniu jest korzystne, czy niekorzystne? Jakie są korzyści, a co nie jest korzystne? 
 
M.M. - Sprawa wałkuje się od lat i prawie to brzmi jak pytanie dlaczego Kain zabił Abla. O ile pamiętam byłeś i jesteś przeciwnikiem rozdziału PZN na dwa odrębne stowarzyszenia. Jeśli chodzi o mnie, nie zajmuję już stanowiska w tej sprawie, ponieważ na ten temat ongiś mówiłam i pisałam sporo. Jestem zwolennikiem obrony interesów całkowicie niewidomych, eliminowanych skutecznie przez niedowidzący żywioł. Z przykrością obserwuję to zjawisko we wszystkich przejawach życia wewnątrzśrodowiskowego. 
 
 S.K. - Masz rację, zawsze starałem się bronić całości PZN-u jako silnej organizacji, która może swoją siłę wykorzystać dla dobra ogółu osób niewidomych i słabowidzących. Obecnie jednak, jak słusznie zauważyłaś, niewidomi zepchnięci zostali na margines związkowego życia. Dlatego moje poglądy uległy modyfikacji. Myślę, że lepsze byłoby stowarzyszenie całkowicie niewidomych. Nie widzę jednak możliwości powstania i ugruntowania się takiego stowarzyszenia na skalę całego kraju. A jakie jest Twoje zdanie na ten temat? 
 
M.M. - Powstają niszowe stowarzyszenia, niektóre prężne, niektóre działające na błysk. Są one zbyt słabe, aby stanowić skuteczne lobby. Jeśli niewidomi nie skonsolidują się pozostając w sferze narzekań, nic się nie zmieni. Gdybym była sternikiem Związku także wolałabym, aby był liczony w setkach tysięcy, a nie w tysiącach. 
 
S.K. - Skoro już mowa o stowarzyszeniu osób niewidomych i słabowidzących, jak oceniasz sytuację w Polskim Związku Niewidomych? Co Ci się w nim podoba, a co wymaga zmian? 
 
M.M. - Nie należę do PZN i nie czuję się uprawniona do dyskusji na ten temat, poza westchnieniem, że ludzi takich jak p. Zaganiaczyk już nie spotkałam, a szkoda. Jeśli mam cokolwiek powiedzieć na ten temat, to widzę rolę PZN jako organizacji lobbystycznej. A lobbować jest za czym, począwszy od interpretacji ustanowionego prawa do wykluczenia rehabilitacyjnego olbrzymiej grupy osób niepełnosprawnych wzrokowo. 
 
S.K. - PZN nie wyczerpuje tego wszystkiego, co wiąże się z problematyką osób niewidomych i słabowidzących. Ruch osób z uszkodzonym wzrokiem jest pojęciem znacznie szerszym. Jest kilka, może kilkanaście, może kilkadziesiąt stowarzyszeń zrzeszających osoby niewidome i słabowidzące i tych, które działają na ich rzecz. Są też fundacje, które w swoich statutach zakładają pomoc osobom z uszkodzonym wzrokiem. Jak oceniasz działalność tych stowarzyszeń i fundacji? 
 
M.M. - Zaczynam mieć poczucie osaczenia przez wielość stowarzyszeń i fundacji. Wiele z nich jest autorami jednej akcji rocznie, odpowiednio nagłośnionej z akcentem na pochylenie się nad losem tych biednych niewidomych, i oczywiście, z odpowiednią egzaltowaną otoczką medialną. Ale też są stowarzyszenia robiące naprawdę wspaniałą robotę, jak choćby wspomniane wcześniej De Facto, udostępniające tyle ciekawych tytułów prasowych w formatach przyjaznych dla niewidomych i filmy z audiodeskrypcją, które nareszcie trafiają do ludzi mieszkających w małych aglomeracjach. 
Z drugiej strony czuję się coraz bardziej wykluczona społecznie. Tak jakby rehabilitacja i znoszenie barier technicznych kończyło się na magicznej cezurze wiekowej 55 lat. Mamy więc wiekowe prawie wykluczenie czy ograniczenia dostępu do sprzętu rehabilitacyjnego. Wynika to stąd, że PCPR-y to urzędy pomocowe, które nie są zainteresowane, np. udźwiękowionym telefonem dla niewidomego seniora, jeśli mają rodzinę dysfunkcjonalną, gdzie butów brak, bo tata i mama niezbyt poszukują pracy i piją na dodatek, bo im się od państwa należy. Jasne, że wniosek o dofinansowanie telefonu zostanie odrzucony. Od lat wskazuje się na błąd wynikający z wrzucenia spraw socjalnych i wsparcia rehabilitacyjnego do jednego worka pomocy socjalnej dla biednych. I takich nonsensów społecznych można wskazywać wiele. 
 
S.K. - Na zakończenie, jako wieloletni wykładowca na wyższej uczelni, co chciałabyś powiedzieć niewidomym i słabowidzącym studentom oraz osobom, które kończą szkoły średnie i zastanawiają się nad możliwością podjęcia dalszej nauki na studiach wyższych? 
 
M.M.- Kiedyś usłyszałam pytanie skierowane na środowiskową listę dyskusyjną - "poradźcie mi, na jakiej uczelni najłatwiej się studiuje". Przy takiej filozofii trudno cokolwiek radzić czy sugerować. W dobie nadprodukcji wszelkiej maści szkół wyższych, te ostatnie biją się bez mała o słuchaczy mamiąc ich łatwością studiowania i oferując wszelkie udogodnienia. Niepełnosprawni studenci ponadto mają do dyspozycji biura, pełnomocników załatwiających za nich ulgi i zwolnienia a to od testów, a to od zaliczeń. Dlatego byłabym złym prorokiem zabierając w tej sprawie głos. 
 
S.K. - Dziękuję za rozmowę. Myślę, że wiele osób zastanowi się nad Twoimi przemyśleniami. Jest to cel naszych rozmów. Dziękuję. 
 
aaa 
 5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
5.1. U niepełnosprawnych wzrokowo (cz. 1) 
Jak było, jak jest, jak będzie? 
Aleksander Mieczkowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Było wspaniale. W 1946 r. udało się zjednoczyć ruch niewidomych w Polsce. Powstał wówczas Związek Pracowników Niewidomych RP. Dążyli do tego niewidomi od czasów przedwojennych. 
W 1951 r. z połączenia Związku Pracowników Niewidomych RP i Związku Ociemniałych Żołnierzy RP powstał Polski Związek Niewidomych, ale już raczej z woli władz państwowych i partyjnych. Tak czy owak, Związek rozwijał się wspaniale. Ciągle wszystkiego było więcej i więcej, członków również. PZN był urzędem do spraw niewidomych, szafarzem dóbr wszelakich, jedynym reprezentantem środowiska. I nie można mieć do nikogo pretensji, że wykorzystywał istniejące warunki do poprawy losu niewidomych. Tak należy działać, jak warunki na to pozwalają, a pozwalały wcale na nie na tak mało. 
Były wprawdzie inne stowarzyszenia, ale PZN był największy, najważniejszy i uznawany przez władzę za reprezentanta całego środowiska. 
Związek Ociemniałych Żołnierzy RP, który został reaktywowany w 1956 r., zabiegał o interesy właśnie ociemniałych żołnierzy, Związek Spółdzielni Niewidomych, a następnie Centralny Związek Spółdzielni Niewidomych dbał o interesy spółdzielców i rozwój spółdzielczości. 
Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi w Laskach miało swoje zadania i było zaledwie tolerowane przez władze. 
I to wszystko albo prawie wszystko. 
Do 1998 r. liczba członków stale wzrastała, a od 1999 r. stale spada. Jak już wspomniałem, PZN rozwijał się, a w miarę wprowadzania i utrwalania zmian ustrojowych, zaczął się zwijać. Proces zwijania trwa w dalszym ciągu i to we wszystkich dziedzinach. PZN traci instytucje, placówki, działalności i członków. Przestał też być jedynym reprezentantem środowiska, chociaż jego władze twierdzą, że jest w dalszym ciągu. 
W środowisku jest wiele problemów, wiele ich przyczyn i chyba bardzo niewiele możliwości, a przynajmniej nie są one widoczne. W najbliższych miesiącach spróbuję omawiać najważniejsze z nich. Spróbuję oceniać propozycje, zgłaszać propozycje i polemizować z nimi. Spróbuję zastanawiać się, co jest potrzebne, ale niemożliwe, co możliwe, ale niepotrzebne, czego byśmy chcieli tak naprawdę, a co mówimy, że byśmy chcieli. 
Za miesiąc zastanowimy się nad organizacją środowiska, jaka jest i jaka powinna być, a także nad tym, czym jest środowisko osób z uszkodzonym wzrokiem. 
 
aaa 
5.2. Refleksje 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny" listopad 2001 r. 
 
"Biuletyn" stara się przekonywać o tym, co powinno być oczywiste. Otóż według statutu PZN: 
par. 21. Zarząd Główny jest najwyższą władzą Związku w okresie między zjazdami. 
par. 37.1. Zarząd okręgu jest najwyższą władzą Związku na terenie okręgu w okresie pomiędzy okręgowymi zjazdami delegatów. 
par. 51.1. Zarząd koła jest najwyższą władzą Związku na terenie swego działania w okresie między walnymi zebraniami. 
Niestety, prawda ta bardzo często nie jest uznawana przez członków zarządów wszystkich szczebli. Członkowie tych władz często mówią, że to nie oni decydują, nie oni odpowiadają, że winni są prezes, dyrektor, pani Kasia. 
W dniu 27 października Zarząd Główny rozpatrywał odwołanie pani Ewy Lewandowskiej od decyzji Prezydium ZG w sprawie konkursu na stanowisko kierownika warsztatów terapii zajęciowej dla niewidomych we Włocławku. No i proszę sobie wyobrazić, ZG decyzję tę uchylił. Konkurs będzie powtórzony. 
Nie wnikając w ocenę, czy ZG miał rację czy jego Prezydium, stwierdzić należy, że ZG mógł zdecydować i zdecydował. Mógł, bo jest najwyższą władzą Związku między zjazdami. Wypada też wyrazić żal, że ZG nie korzystał ze swoich uprawnień przez całe dziesięciolecie. Gdyby wówczas należycie pełnił swą rolę, Związek nie zostałby wpędzony w tak głęboki kryzys. 
 
aaa 
5.3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Dom 
Jerzy Ogonowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Gdybym był młodszy, gdybym mógł zrobić sobie jakąś przerwę w pracy zawodowej, gdybym miał więcej sił, gdybym... To spróbowałbym odtworzyć historię budynku, w którym przez czas dluższy mieścił się Państwowy Zakład Dzieci Niewidomych we Wrocławiu przy alei Kasztanowej, przemianowany potem na Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Dzieci Niewidomych. Podobno był tam przed wojną jakiś pałac, budynki przyległe służyły jako zabudowania dla obsługujących. Po wojnie, staraniem nauczycieli byłej szkoły lwowskiej dla niewidomych, budynek został przeznaczony na szkołę i internat dla inwalidów wzroku. 
	Kiedy tam przybyłem jako dziecko, to były głównie ruiny, podobnie jak otaczające budynek leżące w gruzach ulice. Dlatego mieściło się tylko kilka klas, bo tylko tyle dało się zorganizować w zrujnowanym domu. Co jakiś czas trzeba było przenosić sypialnię lub klasę do innego pomieszczenia, bo nagle któreś z nich zaczynało zagrażać zawaleniem. Drugi budynek był całkiem w gruzach, ale za to było tam mnóstwo radochy, kiedy znajdywaliśmy pośród tych ruin jakieś ciekawe druty, pręty, ładne ocalałe marmurowe elementy. Znaleźć płytę marmurową, to była wielka radość i można było się pochwalić przed pozostałymi. No i całe szczęście, że jakoś nie natrafiliśmy na żadną minę czy bombę. A kiedy baza lokalowa na tyle się skurczyła, że trzeba było iść do klasy przez sypialnię dziewczyn, to już w ogóle było radości co nie miara. Na trzecim piętrze i w niektórych pokojach niżej mieszkali wychowawcy, w jednym skrzydle mieszkał też wizytator szkolnictwa specjalnego, a potem dyrektor. Mieszkali także niektórzy nauczyciele, bo Wrocław leżał w gruzach i mieszkań nie było. Miało to swoje dobre i złe strony. Wychowawcy i nauczyciele, chcieli nie chcieli, nadzorowali nas we dnie i w nocy. A z kolei, kiedy nie chciało się nam iść na jakieś zajęcia, to szło się na trzecie piętro odwiedzić jakąś chorą panią. Woźny, który w kotłowni palił i naprawiał różne rzeczy, a także obsługiwał prysznice w łaźni przy cotygodniowej kąpieli, również mieszkał w internacie. 
	Kiedy jeden budynek został wyremontowany, to szkołę i internat przeniesiono do drugiego. Remont jednak nie nastąpił zbyt szybko, dopiero na wakacjach, które przedłużyły się wówczas aż do Trzech Króli następnego roku. Za to przez kilka miesięcy zrujnowany i oczekujący na remont budynek służył, czego sobie na pewno zwykły niewidomy dzisiejszy nie wyobraża, do ewentualnego odosobnienia niepokornych uczniów. Bo tak też bywało na początku lat pięćdziesiątych, że wobec niesfornych, a zwłaszcza tych, którzy ośmielili się mieć coś za złe kierownictwu, stosowano coś w rodzaju aresztu. Taki uczeń miał zakaz kontaktu z rówieśnikami, nie wolno było się do niego odzywać, był izolowany. Kiedy byłem w I klasie, starsi chłopcy, napisali do fali 49, wysuwając różne zarzuty pod adresem dyrekcji. Warto przypomnieć, że wówczas do klasy szóstej czy siódmej uczęszczali chłopcy mocno przerośnięci wiekiem, nawet często już dorośli, którzy utracili wzrok skutkiem wypadku z pozostałymi po wojnie niewypałami. 
Fala 49, była to radiowa audycja interwencyjna. Wtedy był też zwyczaj, że skargę odsyłano do tego, na kogo się skarżono, a on już załatwiał skarżących jak należy. Klasa została ukarana brakiem podwieczorków przez pewien czas, zakazem wycieczek, a osobę uznaną za prowodyra przeniesiono do walącego się budynku. Całkowicie niewidomy chłopak musiał tam mieszkać, a że była zima, musiał palić sobie sam w piecu i nosić węgiel z piwnicy. Organizatorem takiego ukarania była znana do dziś pedagog, autorka licznych publikacji. Delikwent z czasem został naukowcem, wziął nawet udział w jednym ze zjazdów absolwentów. Niestety, choć bardzo pragnąłem przedstawić tej pani, co zastosowała tak "słuszne" sankcje, wtedy już docenta, jednak okazało się to niemożliwe, bo już nie żyła. Tak więc mogę tylko stwierdzić, że oblicza ludzi są bardzo różne. Osoba ta, prócz wymienionej "imprezy", miała na swym koncie wiele rzeczywistych zasług dla niewidomych. 
	Kiedy zaczęły już funkcjonować obydwa budynki, powstał problem z przechodzeniem z jednego do drugiego w czasie pluchy czy zimy. Później wybudowano łącznik, ale zanim się to stało, wyszukaliśmy odpowiednią ilość płyt kamiennych w okolicznych gruzach i ułożyliśmy chodnik łączący obydwa budynki. Szkoda, że chodnik ten nie został zachowany, jako pamiątka po naszej działalności. Warto dodać, że słabowidzących było wówczas niewielu, większość uczniów było całkowicie niewidomymi. 
	Budynki te były dla niewidomych w tamtym czasie bardzo użyteczne i przyjazne. Ich położenie sprawiało, że wokół mieściło się mnóstwo terenów spacerowych, park, mało ruchliwa podówczas autostrada, gdzie organizowane były marszobiegi. W budynkach sale były ciemne, ale słabowidzących było wtedy niewielu, a takich którzy mogli cokolwiek czarnodrukowego czytać jeszcze mniej. Z czasem proporcje te zmieniły się, a okolice stały się bardziej ruchliwe i mniej spacerowe. Ciemne sale nie sprzyjały wykorzystaniu resztek wzroku, ponadto budynki wymagały remontu, który - wszystko na to wskazywało - mógłby być droższy od wybudowania nowego, lepiej przystosowanego. 
I taki też został wybudowany przy ulicy Kamiennogórskiej. Starym absolwentom żal, że już nie ma dawnego Ośrodka, a młodzi wolą ten nowy, jasny, obszerny, z basenem i odpowiednio przystosowanymi salami. Leży jakoś na uboczu, ale teraz prawie wszystkie dzieci dojeżdżają do domu z rodzicami samochodami, nic więc im to nie przeszkadza. 
Za moich czasów bywało tak, że kiedy przyjechało się do ośrodka we wrześniu, to pierwszy wyjazd do domu następował dopiero na ferie zimowe. Część dzieci zostawała nawet i na ferie, bo nie miała pieniędzy na wyjazd i nie miał kto po nich przyjechać. Ja miałem we Wrocławiu dziadków i wujostwo, toteż często bywałem u nich w soboty i niedziele. Ale w tamtych czasach, diabli wiedzą dlaczego, nie było to zbyt dobrze widziane przez wychowawców i nauczycieli. Podobnie jak dokarmianie przez mieszkającą w pobliżu rodzinę. Miało to rzekomo zły wpływ na innych, którzy ani takiego wyjazdu do rodziny, ani dokarmiania nie mogli mieć. Moja babcia była kilkakrotnie przywoływana do porządku, żeby nie przynosiła jedzenia, bo inni tego nie mają, a ja przez to nie chcę jeść tego, co oni serwują. 
	I za takie traktowanie przyszło mi się zemścić na budynku. Przypadło mi w udziale załatwianie, jako prezesowi Wrocławskiego Stowarzyszenia Przyjaciół Dzieci Niewidomych, nowego budynku, który teraz stoi i cieszy. A w dawnym jest wiele różnych firm: notariusz, komornik, inkubator przedsiębiorczości. Nie ma już drewnianych schodów, po których lataliśmy z hukiem i aż dziwne, że nikt nie został stratowany. Teraz jest winda, bo już nikt nie myśli tu o usprawnianiu inwalidów wzroku, raczej o tym, żeby samochodziarze nie zmęczyli się, idąc na trzecie piętro. Drugi budynek znów jest w remoncie i nie wiadomo, co tam będzie. A trzeci, postawiony kiedy wybywałem do liceum, został wyburzony, bo był marnie wykonany przez więźniów. Nas ci pracownicy cieszyli, bo chodziliśmy posłuchać jak klęli, a dyrekcja nam tych odwiedzin zakazywała. Wybieram się tam teraz, żeby zobaczyć, jak wygląda miejsce, gdzie kiedyś spałem, uczyłem się i rozrabiałem, a także żeby wywołać duchy z przeszłości. 
 
aaa 
 6. ARTYSTYCZNIE O NASZYCH SPRAWACH 
 
aaa 
6.1. JAKA POWINNA BYĆ BIBLIOTEKA? 
Piotr Stanisław Król 
pseud. Artur Kos 
 
Powiew cienia wiatru w pewnej bibliotece 
 I miejsce w konkursie: "Jaka, według Ciebie, powinna być biblioteka dla niewidomych?" (2012 rok) 
 
 W radiu dobiegała końca ożywiona dyskusja o aktualnym stanie czytelnictwa w polskim społeczeństwie. Dziennikarz prowadzący program podziękował rozgrzanym argumentami profesorom: polonistyki, kulturoznawstwa oraz socjologii i życzył słuchaczom dobrej nocy, a po chwilowej pauzie wypełnionej muzyczną wstawką, rozległ się sygnał oznaczający północ. Portier uchylił rękaw marynarki i spojrzał na swój stary, wysłużony zegarek sprawdzając, czy przypadkiem się nie leni. Obydwie wskazówki stały równiutko na baczność. Zadowolony pogłaskał go delikatnie prawą dłonią i wstał z miejsca. W holu biblioteki oraz bocznych korytarzach panował półmrok, który rozświetlała jedynie lampka przy jego stanowisku pracy oraz dyskretnie przenikające przez okna światło z pobliskich latarni przy ulicy Konwiktorskiej. 
- Śpijcie słodko, kochani. Przede mną jeszcze kilka godzin pracy - zamruczał i spojrzał na otwartą książkę, leżącą na blacie biurka, Carlosa Ruiza Zafóna. Opisywany przez pisarza Cmentarz Zapomnianych Książek, skryty w sercu średniowiecznej części Barcelony, byłby smakowitym uzupełnieniem zażartej wymiany poglądów w zakończonej przed kilkoma minutami dyskusji - pomyślał i po chwili dokończył: - Tutaj się konsumuje słowa na potęgę, czasami opędzić się przed czytelnikami nie można! 
Uśmiechnął się, wsunął mały kalendarzyk między kartki, zamknął książkę i udał się na obchód kontrolny budynku. Przy okazji rozprostować kości i odpędzić w kąt senność. Po dwudziestu minutach wrócił na swoje miejsce, założył okulary i otworzył książkę. Zanim ruszył dalej na barcelońskie uliczki, na których działy się porywające historie, rozejrzał się z uwagą. Nikogo tu nie ma, poza mną i... cholera! - Strącił małą muszkę, która usiadła na jego nosie i zanurzył się w lekturę bestsellera. 
 * * * 
 - Słyszeliście? Powiedział, że nikogo tu nie ma! 
- Przecież on nic nie powiedział, to mu przemknęło przez głowę, nasz drogi Mistrzu, Józefie - odpowiedział stojący koło niego kompan. Towarzyszyła im wytworna dama w długiej, czarnej sukni ozdobionej przy szyi śnieżnobiałą falbanką. Jej włosy były starannie uczesane i ujęte z tyłu srebrną zapinką. 
- Ja też to słyszałam, szanowny Panie Doktorze, mój drogi Januszu - potwierdziła uwagę starszego, lekko zgarbionego pana. Miał długą, siwą brodę, mocno zaznaczone rysy twarzy i przenikliwy wzrok. W ręku trzymał długie gęsie pióro, a z bocznej kieszeni szarego, wełnianego surduta wystawały zapisane gęsto kartki papieru, ozdobione paroma kleksami atramentu. 
- Moja urocza Mario - Janusz pochylił się, ujął jej delikatną dłoń i po złożeniu czułego pocałunku dokończył - ja też słyszałem. Ale wciąż nie mogę się do tego przyzwyczaić. 
Ubrany w ciemnobrązowy, lekko pognieciony garnitur, białą koszulę z przekrzywionym krawatem, średniego wzrostu, z twarzą okoloną bródką i wąsami, sprawiał wrażenie nieco roztargnionego. Pod pachą trzymał gruby notes z wsuniętym za okładką wiecznym piórem. Z jego oczu biło szczególne ciepło i dobroć. Lustrzane odbicie jego charakteru. 
Stali we trójkę przy schodach i przez dłuższą chwilę przyglądali się zaczytanemu portierowi. W pewnym momencie usłyszeli ostry dźwięk dzwonka. Odłożył książkę i podniósł słuchawkę telefonu. 
- Halo? Aha, to ty Ewuniu! - Jego twarz rozjaśnił szeroki uśmiech. Przez dobre kilka minut słuchał z uwagą potoku jej słów, po czym odpowiedział - Tak, nasza wnuczka śpi, jak susełek. Czytałaś jej Sierotkę Marysię, Konopnickiej? Fajnie, idź już spać, dobranoc. - Po chwili wrócił do lektury podążając śladem dziesięciolatka, Daniela Sempere z wybraną przez siebie książką, którą musi ocalić, zgodnie z tradycją rodzinną, od zapomnienia. 
Józef Ignacy Kraszewski wraz z Januszem Korczakiem spojrzeli na bardzo zadowoloną Marię. Jej policzki mocniej się zaróżowiły, zamrugała powiekami. 
- Gratuluję, nie zapomnieli o twojej sierotce, czytają swoim pociechom. - Stary Mistrz pióra pochylił z szacunkiem głowę, a Pan Doktor, jak go nazywano, Janusz Korczak, otworzył swój notes i coś w nim zanotował. 
- Co napisałeś? - zapytała z zaciekawieniem. 
- No, pochwalę i dobrą ocenę postawiłem. 
- Komu, mnie? - spytała z przejęciem, jak mała uczennica przy tablicy szkolnej. 
- Moja droga, już wystawiono ostateczną ocenę twojej twórczości. Nie, pani Ewie, za opiekę nad Sierotką Marysią. 
Maria Konopnicka pocałowała go w policzek i ruszyła w stronę zaczytanego portiera, który w tym momencie wyprostował się na krześle, zdjął okulary i zaczął je przecierać szmatką. Zgrabnie ominęła wysoki pulpit i stanęła koło biurka. Książka leżała odwrócona grzbietem do góry. Powoli przeczytała tytuł: Cień wiatru... Spojrzała na swoich przyjaciół i dokończyła - ...czyta o nas? 
- Dlaczego tak uważasz, skąd ci przyszła do głowy taka myśl? - zapytał zaintrygowany Janusz, gładząc się dłonią po łysinie. 
Józef Ignacy Kraszewski oparł się mocniej na lasce i popadł w głęboką zadumę. Czekali z zaciekawieniem na jego odpowiedź. W końcu uniósł głowę i rzekł: - Jesteśmy cieniami wiatru. Nas nie widać, ale to co pozostawiliśmy jest wyczuwalne, jak powiew milionów słów. Tutaj, w tej niezwykłej bibliotece, można je ujrzeć, dotknąć opuszkiem palca, wysłuchać niczym pięknej melodii spod klawiszy fortepianu. My już jesteśmy cieniami, słowa mkną dalej. 
Słowa Mistrza pióra rozeszły się po najdalszych zakątkach budynku i wróciły z powrotem, niczym echo. Portier ich nie słyszał, ale poczuł na twarzy delikatny powiew. Spojrzał w stronę drzwi, zerknął na okna. Wszystkie zamknięte, sprawdzał dokładnie pół godziny temu. Dla pewności chciał wstać i skontrolować ponownie, ale w tym momencie znów zadzwonił telefon. Lekko zdziwiony patrzył przez chwilę na aparat i w końcu podniósł słuchawkę. 
- Biblioteka Centr... - Nie zdążył dokończyć, gdyż ktoś wszedł mu w słowo. Słuchał przez dobre kilka minut, po czym sięgnął ręką w stronę jednej z półek i wyjął teczkę. 
- Janek, ja jestem portierem. Mógłbyś zadzwonić jutro do sekretariatu. Ale co tam, mam aktualne informacje: co, gdzie i kiedy... Poczekaj... 
Wyjął jedną z kartek, poprawił okulary na nosie i przeczytał: "Jaka, według Ciebie, powinna być biblioteka dla niewidomych?" 
Stojący obok niego pisarze spojrzeli na siebie zaskoczeni tymi słowami. Portier słuchał jeszcze przez minutę jakiegoś nocnego Marka, a właściwie, Janka, i w końcu zdecydowanym głosem zakończył rozmowę - Jest już grubo po północy, udaj się w objęcie Morfeusza. Jeszcze masz czas, zdążysz wziąć udział w tym konkursie. Napisz, co sądzisz... Nie, nie o mnie! O bibliotece... Tak, dla niewidomych czytelników. Dobranoc! 
Odłożył słuchawkę i pokręcił głową. Narwany Jasiek, ale równy chłop - wymruczał pod nosem i po raz kolejny sięgnął po książkę. 
 * * * 
 Po krótkiej dyskusji postanowili udać się do Tyflogalerii w tutejszej bibliotece. Drzwi były zamknięte, ale dla nich nie był to już większy problem. Józef Ignacy Kraszewski usiadł przy fortepianie, natomiast Maria Konopnicka wraz z Januszem Korczakiem z uwagą przyglądali się wystawie obrazów, rozświetlonych zupełnie już innym wymiarem postrzegania przez nich otaczającego ich świata. W pewnym momencie usłyszeli dźwięki walca spod palców Mistrza Józefa. Portier najwyraźniej też usłyszał. Ujrzeli za szybą drzwi jego kompletnie zaskoczoną minę. Pociągnął za uchwyt, były zamknięte. Pobiegł po klucz i dwie minuty później wbiegł do sali. Zapalił światło i ruszył w stronę fortepianu. Mistrz Józef wstał i stanął z boku z wyrazem twarzy ucznia przyłapanego w szkole na niecnym uczynku. Portier rozejrzał się po sali, po czym dla pewności skontrolował sąsiednie pomieszczenia. Zajrzał nawet pod biurka i zerknął do szafek. W końcu pomrukując coś pod nosem wyszedł wyłączając światło i dokładnie zamykając za sobą drzwi. 
- To ciekawe, że muzykę można usłyszeć nawet po drugiej stronie... Nie ma żadnych granic ani barier. Mamy już swoje lata, a figlujemy czasem jak małe brzdące - powiedział, po czym westchnął z ulgą, że nie oberwał po łapach. - Moi drodzy, to ciekawe pytanie - zmienił szybko temat - nie sądzicie? Jaka powinna być biblioteka dla niewidomych? Hm, pomyślmy... 
- Zapytajmy może Homera, on jest mieszkańcem w tej bibliotece wraz ze swoją Iliadą i Odyseją - Korczak podsunął pomysł, mając na uwadze, iż za życia miał ten właśnie problem zdrowotny. 
Konopnicka pokręciła głową i złożyła propozycję nie do odrzucenia dla obydwu jej przyjaciół: - Jesteście obydwaj patronami tego roku w Polsce wraz z księdzem Piotrem Skargą, którego przy tej okazji pozdrawiam, gdziekolwiek teraz jest. 
- W Krakowie sobie teraz spaceruję. Szczęść Boże miejscu, w którym jesteście - usłyszeli dochodzący skądś ściszony głos. 
- My nie musimy używać telefonów komórkowych! - Zaśmiała się i pozdrowiła go, po czym kontynuowała swoją myśl: - Ta niezwykle cenna biblioteka obchodzi w tym roku sześćdziesięciolecie swojej działalności. A ty, Mistrzu Józefie, o ile pamiętam, dwusetne urodziny świętowałeś 28 lipca, nie tak? 
- Stary ze mnie pisarz. - Pokiwał głową. 
- Stary, ale jary, jak nasz protoplasta poezji epickiej, Homer... 
- Tylko proszę was, nic o moim wieku! - Przerwała rozpoczęty wywód Korczakowi, który zapewne policzyłby i jej latka. Kobiety raczej nie poruszają tego tematu. Są zawsze młode i kwitnące - pomyślała. 
- Niech będzie zawsze młoda i kwitnąca! - wykrzyczał na cały głos Mistrz Józef, odczytując niezawodnie jej myśl. 
- Ja? - Maria zarumieniła się. 
- Biblioteka dla niewidomych! - odpowiedział i kontynuował - I ty, Mario Konopnicka, a także wszyscy, którzy zagościli i zagoszczą w jej zbiorach. 
- Wspaniały pomysł! - Stary, ale też jary, Doktor Janusz chwycił notes i coś tam zaczął pisać, a po kilku minutach dokończył: - Zebrałem nasze pomysły i zaproponowałbym taki... 
- Następny czytak moich skrytych rozważań! - Konopnicka parsknęła śmiechem. - No dobrze, nasz wspaniały pedagogu, przedstaw projekt. 
Usiadła obok podpartego obydwiema dłońmi na eleganckiej lasce, Mistrza Józefa i obydwoje zamienili się w słuch. 
- Czytak to jedna z możliwości odsłuchiwania słowa przez osoby z dysfunkcjami wzroku. Niech nie będzie dla tutejszych czytelników żadnych, ale to żadnych barier dostępu do literatury. 
- A takie są? - zapytał zdziwiony Józef. 
- Niestety, np. e-booki, jedna z najnowszych technik ma bariery dla niewidomych prawie nie do pokonania. Słyszałem kilka dni temu rozmowę dwóch czytelniczek na korytarzu. Tak być nie może. 
- Nie może! - krzyknęła Maria Konopnicka i tupnęła butem w podłogę. - Żadnych ograniczeń! 
- A co do tej biblioteki - niech będzie zawsze, jak młoda dziewczyna: aktywna, aktywna i jeszcze raz aktywna. Niech nasze książki zeskakują z półek i wirują, niczym baletnice. Na przykład - każdy kwartał pod szyldem kolejnej książki danego autora; np. Starej Baśni Józefa Ignacego Kraszewskiego. Wykłady o autorze, głośne czytanie fragmentów, konkursy, itd. 
- Dobry pomysł, ale zacznijmy od nieco starszych ode mnie. 
- To już, Mistrzu, w rękach i w głowie opiekunów biblioteki - zamruczała słodko, Maria. - I co dalej, Januszku? 
- Niech nieustannie kwitnie - a więc rozwija się. Pomysły, pomysły i jeszcze raz pomysły na kontakt z literaturą bez barier. Niech otwierają szeroko wrota dla młodych pisarzy i czytelników. My też kiedyś zaczynaliśmy, czyż nie tak? 
- Kiedy to było? - Józef podrapał się końcówką gęsiego pióra po głowie, na szczęście nie umoczonego w atramencie, i dodał kolejny pomysł, który bez pudła odczytał z notesu Korczaka - Byłem wiele lat redaktorem, wiem, jaką siłę mają, jak to teraz nazywają... media. Brakuje mi tutaj Biuletynu Biblioteki Centralnej PZN. Wystarczyłoby np. czterostronicowe wydanie co dwa, trzy miesiące z pakietem aktualności, informacji o działalności, pytań i odpowiedzi, wywiadów, itd. Wydania w różnych formach, także w tej... wyleciało mi z głowy... aha, rybackiej? 
- Sieciowej, Mistrzu - poprawił go grzecznie Korczak, zamknął notes i dokończył - Wyobraźmy sobie, jak na przykład za dziesięć lat usiądziemy tutaj pewnej nocy i przejrzymy historię działalności tej niezwykle cennej biblioteki, zapisanej na kartach takiego biuletynu. Historia nie utrwalona piórem, ulotna. Może i o naszej dzisiejszej dyskusji i figlach fortepianowych Pana Józefa też będzie? 
- Hahaaa! - Kraszewski zaklaskał w dłonie. - Mistrz rozrabiaka! To niezła reklama mojej twórczości, nieprawdaż? 
Roześmiani ruszyli z powrotem do swoich książek. Przechodząc obok popijającego kawę portiera ukłonili się i wsunęli pomysły w lekki powiew cienia wiatru. 
 * * * 
 Poczułem, odczytałem, spisałem 
i przesyłam z wyrazami szacunku 
Artur Kos vel. Piotr St. Król 
 
Krótka refleksja autora opowiadania w połowie 2013 roku: Tyflogaleria nie jest już własnością Biblioteki, a Biblioteka po 60. latach działalności nie jest już własnością Polskiego Związku Niewidomych, lecz Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej. Portierzy też już nie ci... No cóż, ludzie pióra chcieli zupełnie innej drogi słowa, a wyszło...? Komentarz pozostawiam cieniowi wiatru i Tobie, drogi Czytelniku. 
 
aaa 
6.2. Do redakcji 
Jan Sideł 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W maju jest obchodzony Dzień Matki, a w czerwcu br. minie 30 lat od śmierci mojej matki. Przesyłam list, który napisałem w lutym 1965 r. Przebywałem wówczas na kursie rehabilitacji podstawowej, w ZG PZN w Warszawie. 
Będę bardzo wdzięczny, jeśli mój list zostanie opublikowany na łamach miesięcznika "Wiedza i Myśl". 
Jest to montaż poetycki złożony z fragmentu z "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza opisującego zachód słońca i listu do matki napisany przeze mnie kilka miesięcy po utracie wzroku. Obydwa te elementy były treścią tego listu, który nie posiada na pewno wielkich wartości literackich, ale zawiera duży ładunek emocjonalny. Fragment z "Pana Tadeusza" jest inspiracją i tłem dla moich przeżyć w owym czasie. Należy więc traktować ten list na tle pięknego opisu zachodu słońca jako spontaniczną formę ekspresji. 
 
 Pozdrawiam Jan Sideł 
 
 *** 
 
Z przyjemnością spełniamy prośbę naszego czytelnika, który w artystyczny sposób wyraził swój stosunek do matki i do utraty wzroku. 
 
Redakcja "WiM" 
 
List do Matki 

 Adam Mickiewicz 
Pan Tadeusz 
 
Słońce ostatnich kresów nieba dochodziło. 
Mniej silniej, ale szerzej niż we dnie świeciło. 
Całe zaczerwienione jak zdrowe oblicze 
gospodarza, gdy prace skończywszy rolnicze 
na spoczynek powraca. Już krąg promienisty 
spuszcza się na wierzch boru i już pomrok mglisty 
napełniając wierzchołki drzewa 
cały bór wiąże w jedno i jakoby zlewa. 
I bór czernił się na kształt ogromnego gmachu. 
Słońce nad nim czerwone jak pożar na dachu. 
Wtem zapadło do głębi i jeszcze przez konary 
błysnęło jak świeca przez okiennic szpary 
i zgasło. 
Mamo! Słońce już dawno nie świeci. 
W nieszczęściu gwiazdeczka mi z nieba nie zleci. 
Słońce zagasło. Odeszło bez kary 
kiedym to młodzieńcze ziszczał swe zamiary. 
Słońce zagasło. Odeszło za świata granice. 
Kiedyż ono znowu wróci w me źrenice? 
To rozpacz. Wy tego może nie wiecie. 
Straciłem słońce i wszystko co na świecie. 
Mimo, że jeszcze żyję i mimo zabiegów 
straciłem przyjaciół i wszystkich kolegów. 
Nie myśl, że się skarżę. Me serce wspomina, 
że Ty jedna nie zdradziłaś syna. 
Wiem mamo, że przeżywasz rozpacz i udrękę, 
bo kiedy w nocy wiodłaś mnie pod rękę 
i kiedy bezradnie koślawo stąpałem nogami, 
Tyś mi drogi spracowanymi szukała rękami, 
aby twój syn - kaleka ociemniały 
nie wpadł w czeluście popękanej skały. 
Ja nie płaczę. Chcę wyznać Ci szczerze, 
że Ciebie tylko kocham i Tobie jeszcze wierzę. 
Choć szczęście odeszło i radość zwiędnięta 
Bóg to przecież wszystko widzi i Bóg zapamięta. 
 
 aaa 
6.3. Potęga wyobraźni 
Janusz Wróblewski 
 
Źródło: Polityka numer 15 
10 do 16 kwietnia 2013 roku 
 
Rozmowa z reżyserem filmowym Andrzejem Jakimowskim o nowym filmie "Imagine", o świecie niewidomych, różnych sposobach poznawania rzeczywistości i losach ludzi nieprzeciętnych 
 
Janusz Wróblewski: "Zmruż oczy" dedykował pan córce, która nie potrafiła pogodzić się ze śmiercią. Produkcja "Sztuczek" zbiegła się z odejściem pańskiego ojca. Można pomyśleć, że również w przypadku"Imagine" źródłem powstania filmu była rodzinna tragedia? 
 
Andrzej Jakimowski: Nie. Tamte filmy rzeczywiście kręciłem pod wpływem ogólnego zgnębienia, szoku wywołanego śmiercią rodziców. "Imagine" dedykowałem żonie. Historia o uczuciach dwojga dorosłych ludzi wiąże się z naszymi relacjami. 
 
"Miłość polega na odkrywaniu i tworzeniu wspólnego świata. Gdy dwoje ludzi patrzy w ten sam unikalny sposób". To pańskie słowa. 
 
Taki jest temat filmu? Opowiadam o tej tęsknocie. Ludzie na siebie wpływają. Kiedy idą razem przez życie, łączy i rozwija ich to, że potrafią patrzeć na rzeczywistość oczami partnera. Gdyby nie żona, czułbym się bardziej zgorzkniały. Nie miałbym w sobie jej pogody, radości. Żona oczywiście podlega też mojemu krytycznemu spojrzeniu, co z kolei kształtuje jej życie uczuciowe. 
 
Bohaterowie ? ? ? ? "Imagine", Eva i Ian, są niewidomi, mimo to osiągają harmonijny wgląd w rzeczywistość. 
 
Bohaterka uczy się od Iana wyobraźni. Afirmacji świata w najdrobniejszych szczegółach. Gdy przyjmie jego bezkompromisowy, pozytywny punkt widzenia, może smakować życie. Generalnie na tym chyba polega poznanie. Dopóki nie skonstruujemy sobie tego, co chcemy zobaczyć, raczej mało widzimy. 
 
Aby zobaczyć, musimy to sobie najpierw wyobrazić? 
 
Właśnie. Ludziom trudno jest przełknąć tę ideę, bo wydaje im się, że chodzi o fikcję, o budowanie jakiegoś nierealnego świata. Tymczasem jest na odwrót. Żeby dostrzec, co naprawdę istnieje, trzeba to sobie wcześniej wyobrazić. Ian tego dokładnie uczy. Czarując dźwiękami, pobudza wyobraźnię Evy. Aż ona zaczyna widzieć spacerujące po parapecie gołębie, rosnące na drzewie czereśnie czy zacumowany w porcie statek. 
 
Nie ma znaczenia, że posługuje się w tym celu kłamstwem? Bo te obiekty, gdy on je pokazuje, nie istnieją. 
 
Nie, nie. Te rzeczy niewątpliwie są, istnieją naprawdę. Chodzi o to, aby je właściwie umiejscowić, rozpoznać. Ian nie kłamie. On inspiruje. Ze strzępków informacji, które do niego docierają (dźwięków odbijanych od przedmiotów, ledwo słyszalnych odgłosów), wie na przykład, że niedaleko za rogiem musi stać wielki stalowy statek. Nieważne, że z miejsca, w którym Ian akurat przebywa, nawet osoby widzące nie są w stanie tego dostrzec. Ujrzałyby statek dopiero z sąsiedniej ulicy, kilkadziesiąt metrów wyżej. 
 
W "Sztuczkach" występuje podobny motyw zaklinania świata. 
 
W tym filmie chodziło o hazard, o rozpoznanie mechanizmu działania losu. Bohater chce w niego włożyć kij i wpłynąć na bieg zdarzeń. Prowadzi grę. Ze Wszechświatem, z Panem Bogiem. Tak cię zaczaruję, że zrobisz, co będę chciał. I to jest zaklinanie. W "Imagine" nie ma zaklinania. Jest czyste poznanie. 
 
Dlaczego zmiana sposobu postrzegania rzeczywistości tak pana interesuje? 
 
Nie mówię o umiejętnościach kreowania magicznych światów, jak często błędnie się to interpretuje. Tylko o dochodzeniu do sedna, do poznania tego, co jest naprawdę. Wszyscy dysponujemy ograniczonym horyzontem poznawczym. Nasz wzrok, podobnie jak zwierząt, dostosowany jest głównie do postrzegania przedmiotów, które służą nam za pożywienie. Mówienie, że widzimy wszystko, jest naiwne. Co wiemy o świecie? Nie widzimy na przykład struktury molekularnej. Dopiero na podstawie wskazań pewnych przyrządów dedukujemy, jak wyglądają cząstki. W wielkim zderzaczu hadronów nie jesteśmy w stanie zobaczyć cząstki Higgsa. Możemy się jedynie spierać, czy owe linie i wykresy pokazywane przez urządzenie odpowiadają konstrukcji myślowej, czy potwierdzają trafność teoretycznego modelu. Podobnie w skali makro. We Wszechświecie złożonym z miliardów galaktyk nie potrafimy zobaczyć siebie ani określić w nim naszego położenia. 
 
"Imagine" jest filmem o poszukiwaniu prawdy? 
 
O miłości, o wolności i o poznawaniu prawdy. Człowiek i jego emocje stanowią równie nieodgadnioną tajemnicę. Nie wiemy, co czują osoby siedzące obok nas. Jeżeli chcemy coś z tego chaosu zrozumieć, musimy w to włożyć wysiłek. Uwolnić wyobraźnię. To podstawa poznania. W sensie naukowym i każdym innym, z artystycznym włącznie. 
 
Porównując historię filozofującego stróża ze "Zmruż oczy" z losem ślepego nauczyciela posługującego się techniką echolokacji, odnoszę wrażenie, że zarówno ci bohaterowie, jak i oba te filmy mówią to samo. 
 
"Zmruż oczy" to była medytacja na temat przemijania, pojmowania czasu, teorii względności. "Imagine" też dotyka spraw uniwersalnych, lecz z innej strony. Jasiek przeobraził się w Iana. W międzyczasie nauczył się dobrze mówić po angielsku. Ma trochę inną przeszłość. Ale ma pan rację, to ta sama postać. 
 
Figura mistrza. 
 
Od dawna fascynują mnie losy nieprzeciętnych ludzi. Wielu z nich głosiło prawdy, których nikt nie chciał słuchać. Tak było z węgierskim chirurgiem żydowskiego pochodzenia Ignazem Semmelweisem, który przekonywał, że zanim przystąpi się do krojenia ludzi, trzeba myć ręce. Przez kilkadziesiąt lat rosła góra trupów, zanim ludzie zaakceptowali zasady antyseptyki. Nie inaczej było z Kopernikiem, Galileuszem, Sokratesem, Chrystusem, ze wszystkimi, którzy mieli coś mądrego, nowego, odkrywczego do powiedzenia. Nie przebijali się z tym do świadomości współczesnych. Skazywano ich na ostracyzm, lekceważono. 
 
Los Bena Underwooda, nieżyjącego już pioniera echolokacji, był podobny? 
 
Wiele osób do dziś wątpi, czy opracowany przez niego niekonwencjonalny sposób poruszania się niewidomych (bez laski, za pomocą kląskania) jest w ogóle możliwy. Na polskiego echolokatora Henryka Weredę (odpowiednika filmowego Iana) też krzywo się patrzy. Ludzie mu nie dowierzają. Budzi opór. Społeczeństwo woli narzucać własne modele tego, jak należy socjalizować niepełnosprawnych, w tym niewidzących. Obowiązuje dogmat, że orientacji przestrzennej musi uczyć osoba, która widzi. 
 
Bezsensowny schemat poznawczy. 
 
Ian jest outsiderem, idealistą, mędrcem, lecz patrząc na jego nieszczęśliwy wypadek, można pomyśleć, że to nieodpowiedzialny szarlatan, który beztrosko naraża życie swoje i swoich uczniów. 
 
Ceną wolności jest ryzyko. Dyrektor zakładu niewidomych, antagonista Iana, ogranicza mu wolność, żeby uniknąć niebezpieczeństwa. Nie zezwala mu na samodzielne poruszanie się. A on się z tym godzi, uznaje cudze racje, odchodzi bez protestu ze świadomością, że jego pomysły są może zbyt trudne albo niemożliwe do przeprowadzenia. 
 
To go nie kompromituje? 
 
Przecież ludzie widzący też popełniają błędy, wpadają pod samochód. Ian nie jest nieomylny. Do tragedii jednak by nie dopuścił. Godzi się z tym, co niewygodne, zachowuje postawę otwartą. Potrafi się w porę wycofać. W niczym nie przypomina fanatyka. Nigdy nie stanie się wywrotowcem. To wątpiący człowiek, który poszukuje prawdy. Przed głupcami, którzy wiedzą, jaka jest prawda, on się nie ugnie. Złamie ich swoim bezczelnym pytaniem. 
 
Echolokacja jest metodą naukową? Czy jest bezpieczna? 
 
Nie ma czegoś takiego jak metoda naukowa. Jest starcie racji i eksperyment. Zbadano, że u niewidomych, którzy uczą się echolokacji, aktywizuje się część mózgu odpowiadająca za słuch. U tych, co długo ją stosują, aktywizuje się inna część mózgu odpowiedzialna za widzenie. Zaczynają postrzegać rzeczywistość tym samym organem co ludzie pełnosprawni. U nas aktywność mózgu też musi być wysoka, inaczej na przykład widziałby pan mnie odwróconego głową w dół. Ci, co nauczyli się echolokować, posiedli dodatkową umiejętność rozpoznawania okoliczności, w których się znajdują. Bezcenną. Czują się więc bezpieczniej niż niewidomi z laską. 
 
Skąd się pan o tym wszystkim dowiedział? 
 
Najpierw zaciekawiła mnie historia niewidomego muzyka, który samodzielnie porusza się po scenie, dzięki odgłosom swoich butów. Na podstawie tej informacji stworzyłem niewidzącego bohatera, który bez opieki podróżuje po świecie. Gdy skończyłem scenariusz, trafiłem na artykuł o Benie Underwoodzie, który potrafił lokalizować przedmioty na podstawie odbicia dźwięków - a więc używał echolokacji. Gdy zacząłem drążyć ten temat, wyrzuciłem pierwszą wersję scenariusza do kosza i napisałem go od nowa. Nie wiedziałem na przykład, że do echolokacji można wytwarzać dźwięki ustami. Underwood chodził na bosaka, nie używał laski. Inni potrzebowali do tego specjalnych butów, pstrykali palcami. Ludzie mierzą się ze swoją niepełnosprawnością na tysiąc różnych sposobów. Wszystko zależy od siły ich ducha. 
 
Subtelności niespecjalnie sprawdzają się w kinie. Film ciężko znosi filozoficzne pytania. 
 
Dlatego nigdy ich w kinie nie stawiam. Chcę, żeby wyzierały spod materii czysto filmowej. W tym przypadku mogły przybrać wyjątkowo zmysłową formę. Tylko dlatego krążyłem wokół świata niewidomych, bo uważam, że jest to temat do szpiku kości filmowy. Obraz trafia do wyobraźni widzów poprzez niedomówienie i to, czego nie widać. Tworzymy go w głowie sami. Weźmy horrory albo suspens. Jeśli wiemy, co bohaterowi grozi, boimy się jeszcze bardziej. Pokazywać potwora w ciemnym pokoju wcale nie trzeba. 
 
Ślepiec prowadzący innych to częsty motyw sztuki. Pojawia się między innymi w obrazach Breughla i prozie Saramago. W filmie tych nawiązań nie ma? 
 
Nie ma też polityki ani kontekstu społecznego. Nie o tym jest film. Za to jest melancholia osób zepchniętych na margines. Kręcę metodą dokumentalną. Trzymam się twardo realiów. Nie szukam symboli ani powierzchownych metafor. Bo ciekawe opowiadanie polega na rozszerzaniu sensów. Eskapizm też mnie nie interesuje. Nie mam ambicji epickich. Po prostu czasami trzeba zajrzeć na boczną uliczkę, żeby zrozumieć, co się dzieje na głównej. 
 
Dlaczego nie zrobił pan "Imagine" w Polsce, po polsku, z polskimi aktorami? 
 
"Sztuczki" miały dystrybucję w wielu krajach. W większości z nich film dubbingowano. Co z tego, że występowali Polacy, skoro mówili za nich aktorzy hiszpańscy, włoscy, niemieccy? Językiem świata jest angielski. Nie chcąc pozbawiać aktorów ich własnego głosu, zdecydowaliśmy się na wersję anglojęzyczną. To umożliwiło nam też zebranie funduszy i zorganizowanie koprodukcji międzynarodowej. Marzyłem, by nakręcić "Imagine" na południu Europy, bo czułem, że tam jest jego miejsce. Zadecydowało konkretne położenie przestrzenne Lizbony, miasta zbudowanego na stoku, gdzie port rozciąga się na wiele kilometrów wzdłuż wybrzeża Tagu. Żadne inne nie pasowało. W Lizbonie jestem zadomowiony nie gorzej niż w Wałbrzychu, gdzie realizowaliśmy "Sztuczki". To nasz zakątek świata, nie tak odległy jak Chiny czy biedna Afryka. 
 
Krążą różne opinie o europejskich koprodukcjach. Jakie jest pańskie zdanie na ich temat? 
 
Jest to trudny kawałek chleba z uwagi na rozbudowaną biurokrację, jakiej muszą podlegać producenci - zarówno w poszczególnych krajach, jak i wobec instytucji międzynarodowych. W niektórych przypadkach gra jest warta świeczki. Można się czegoś nauczyć od innych. 
 
 aaa 
 7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
7.1. Firmy zatrudniają więcej osób ze schorzeniami specjalnymi Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-05-09 
 
W ciągu dwóch lat liczba pracowników ze szczególnymi dysfunkcjami na otwartym rynku pracy wzrosła aż o 284 proc. - donosi Dziennik Gazeta Prawna. Takie dane zawiera przygotowana przez biuro pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych informacja w sprawie sytuacji pracowników ze schorzeniami specjalnymi. 
Zalicza się do nich min. epileptyków, chorych psychicznie oraz osoby niewidome. Z wyliczeń BON wynika, że łącznie liczba takich zatrudnionych w przeliczeniu na pełne etaty od grudnia 2008 r. do grudnia 2012 r. wzrosła o 19,6 tys. osób. Co więcej, mimo że ten wzrost w przypadku zakładów pracy chronionej wyniósł 11,4 tys., a w pozostałych firmach 8,2 tys., to właśnie na otwartym rynku pracy jest on bardziej widoczny. Wiąże się to z tym, że dwa lata temu pracowało na nim 2,9 tys. takich osób. Obecnie jest to już 11,1 tys. 
Dzięki tej tendencji wzrósł też z 14,3 proc. do 20,8 proc. udział osób ze schorzeniami specjalnymi w ogólnej liczbie niepełnosprawnych pracowników, których pensja jest dotowana przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 
Ponadto coraz więcej pracodawców korzysta z możliwości obniżenia wysokości wpłat ponoszonych na rzecz PFRON z powodu nieosiągania 6-proc. wskaźnika osób niepełnosprawnych, jeżeli zatrudniają pracowników z schorzeniami specjalnymi. Liczba firm, która korzysta z takiego obniżenia, wzrosła średniomiesięcznie z 3458 do 4138. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 25 kwietnia 2013 r. 
 
aaa 
7.2. Czy ze środków ZFRON wolno sfinansować leki dla członka rodziny pracownika? 
Elżbieta Sadło, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-05-15 
 
Mamy status zakładu pracy chronionej. Nasz niepełnosprawny pracownik zwrócił się do nas z wnioskiem o udzielenie mu pomocy w formie pożyczki ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. We wniosku wskazał, że pomoc byłaby przeznaczona na zakup leków dla jego żony, która również jest osobą niepełnosprawną. Czy dopuszczalne jest udzielenie indywidualnej pomocy na podstawie takiego wniosku? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Nie - odpowiada ekspertka współpracująca z "DGP". 
Udzielenie pomocy indywidualnej na zakup leków może nastąpić tylko w sytuacji, gdy leki te przeznaczone będą dla wnioskodawcy, a nie dla członka jego rodziny. 
Sfinansowanie leków dla współmałżonka byłoby możliwe, gdyby posiadał on status osoby niepełnosprawnej będącej byłym pracownikiem danego zakładu. W takim przypadku to on sam musiałby jednak złożyć wniosek o udzielenie pomocy indywidualnej. 
Zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej ustawa o rehabilitacji) ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON) może być sfinansowana wyłącznie rehabilitacja zawodowa, społeczna i lecznicza oraz ubezpieczenia osób niepełnosprawnych. 
Ustawa o rehabilitacji oraz rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej rozporządzenie) zobowiązują także pracodawcę do tego, aby udzielanie pomocy indywidualnej odbywało się zgodnie z obowiązującym u niego zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków. 
Na podstawie par. 2 ust. 1 pkt. 11 lit. b rozporządzenia środki ZFRON mogą być przeznaczone, w ramach pomocy indywidualnej, na zakup leków i innych niezbędnych środków medycznych. 
Pracodawca może zatem udzielić osobie niepełnosprawnej pomocy indywidualnej (w formie bezzwrotnej pomocy lub nieoprocentowanej pożyczki) na zakup leków oraz innych niezbędnych środków medycznych, o ile taki wydatek został przewidziany w zakładowym regulaminie wykorzystania środków ZFRON. 
W par. 3 ust. 1 rozporządzenia ustawodawca wskazał katalog osób, które mogą być beneficjentami pomocy indywidualnej. Są to m.in.: 
- osoby niepełnosprawne zatrudnione w danym zakładzie na podstawie stosunku pracy lub umowy o pracę nakładczą (dotyczy to także osób przebywających na urlopach bezpłatnych oraz urlopach wychowawczych), 
- osoby niepełnosprawne będące uczniami odbywającymi praktyczną naukę zawodu w tym zakładzie, 
- niepracujące osoby niepełnosprawne - byli pracownicy tego zakładu, przy czym pomoc indywidualną może przyznać im tylko na poniesienie wydatków związanych z finansowaniem rehabilitacji społecznej i leczniczej. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 9 maja 2013 r. 
 
 aaa 
7.3. Czy można odliczyć pobyt w domu pomocy społecznej? 
Anna Welsyng, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-04-24 
 
 Mam na utrzymaniu niepełnosprawną mamę. Czy mogę odliczyć wydatki związane z jej pobytem w domu pomocy społecznej? - pyta czytelnik Rzeczpospolitej. 
Nie - odpowiada ekspertka współpracująca z dziennikiem "Rz". 
Z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że odliczyć można wydatki na pobyt osoby niepełnosprawnej na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych. 
Domu pomocy społecznej nie można zaliczyć do żadnej z tych placówek. Zapewnia on całodobową opiekę i zaspokaja podstawowe potrzeby pensjonariuszy, nie zajmuje się jednak ich leczeniem ani rehabilitacją. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 16 kwietnia 2013 r. 
 
 aaa 
7.4. Jak starać się o miejsce w domu pomocy 
Katarzyna Wójcik, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita 
Data opublikowania na www.baza-wiedzy.pl: 2013-05-16 
 
Prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, która nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i nie można jej zapewnić usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania - czytamy w Rzeczpospolitej. 
W zależności od wskazań osoba niesamodzielna może być umieszczona w określonym typie DPS, np. dla osób w podeszłym wieku czy dla przewlekle chorych. Osoba ta powinna trafić do DPS położonego najbliżej miejsca zamieszkania. 
Wniosek o skierowanie jest składany przez wymagającego opieki lub jego przedstawiciela ustawowego w ośrodku pomocy społecznej właściwym ze względu na miejsce zamieszkania. 
Starając się o pobyt w placówce, trzeba udowodnić swoje dochody. Do wniosku trzeba więc dołączyć np. decyzję o przyznaniu zasiłku stałego oraz pisemną zgodę na ponoszenie opłaty za pobyt w domu. Należy ponadto złożyć decyzję organu emerytalno-rentowego ustalającą wysokość emerytury lub renty, jeżeli taką wydano, a także pisemną zgodę na ponoszenie opłaty i na jej potrącanie przez właściwy organ emerytalno-rentowy ze świadczenia emerytalnego, bądź rentowego. 
Przedkłada się także oświadczenie o wysokości dochodów osoby ubiegającej się o pobyt i jej rodziny. W razie złożenia takiego oświadczenia ośrodek pomocy społecznej może je zweryfikować, np. zwracając się do ZUS z prośbą o udzielenie informacji na temat pobieranych świadczeń. 
Po złożeniu wniosku pracownik socjalny przeprowadza rodzinny wywiad środowiskowy. Musi w nim stwierdzić, że nie jest możliwe zapewnienie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. 
Pobyt w domu pomocy społecznej jest płatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania jego mieszkańca. Kwota ta co roku się zmienia jest ogłaszana do 31 marca przez organ prowadzący DPS. Koszt pobytu w placówce to około 3 tys. zł. Pokrywa go w pierwszej kolejności umieszczony w placówce ze swojego dochodu, np. emerytury, renty, zasiłku stałego. Nie może to być jednak więcej niż 70 proc. dochodu. 
Następnie do ponoszenia kosztów utrzymania są zobowiązani małżonek, zstępni (dzieci), pod warunkiem że ich dochód jest wyższy niż 300 proc. kryterium dochodowego w pomocy społecznej przewidzianego dla rodziny (456 zł) lub osoby samotnie gospodarującej (542 zł), czyli odpowiednio 1368 lub 1626 zł. Jeżeli dochody rodziny są zbyt niskie lub dalej nie jest pokryty całkowity koszt utrzymania, brakującą kwotę wpłaca gmina, z której osoba jest kierowana do DPS. 
Senior może też skorzystać z oferty prywatnych placówek. Wbrew pozorom ceny wcale nie są wyższe. Na przykład pobyt miesięczny w domu seniora Słoneczko w Gdańsku kosztuje 2400 zł. Cena obejmuje całodobową opiekę pielęgniarską, opiekę lekarza i wyżywienie. Miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w publicznym domu pomocy społecznej w tym samym mieście wynosi 3209,03 zł. 
Każda placówka świadcząca tego typu usługi powinna mieć zezwolenie wojewody. Ich listy są publikowane na stronach internetowych urzędów wojewódzkich. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 10 maja 2013 r. 
 
aaa 
7.5. Opiekuńczy na matkę za rezygnację z pracy 
Renata Żaczek, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-05-17 
 
Dwa lata temu zajęłam się niepełnosprawną matką mającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do dziś pobieram zasiłek pielęgnacyjny. W dniu składania wniosku byłam zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jednak w tym roku, po zmianie przepisów, konieczne jest złożenie kolejnego wniosku. Wiem, że powinnam ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, oraz że muszę spełnić kryterium dochodowe. Czy spełniam jednak kolejny wymóg, a mianowicie rezygnację z zatrudnienia, skoro nigdy nie pracowałam? - pyta czytelniczka Dziennika Gazety Prawnej. 
Dotychczas zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych były nieco łagodniejsze. Od 1 stycznia 2013 r. wymagania zaostrzono, zawężając tym samym krąg osób, które wsparcie mogą otrzymać. Wraz z nowelizacją wprowadzono dwa rodzaje świadczeń. Pierwsze to świadczenie pielęgnacyjne przysługujące przede wszystkim rodzicom niepodejmującym pracy lub rezygnującym z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi, przy którym, tak jak dotychczas, wysokość dochodu rodziny nie ma znaczenia. Natomiast drugi to specjalny zasiłek opiekuńczy uzależniony od dochodu podopiecznego i opiekuna. I to jest pierwszy z warunków, który należy spełnić, składając wniosek o tą pomoc. Kolejny odnosi się do rezygnacji z zatrudnienia. 
To, że czytelniczka „DGP” jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna lub w ogóle niepracująca, trudno uznać za rezygnację z zatrudnienia. Pomocny w rozstrzygnięciu wątpliwości dotyczących tego, czym jest rezygnacja z zatrudnienia, może być wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 maja 2010 r., z którego wynika, że między zakończeniem zatrudnienia a koniecznością opieki istniał związek przyczynowy, polegający na tym, iż bez konieczności sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki zainteresowana świadczeniami opiekuńczymi osoba nie zrzekłaby się zatrudnienia. 
Musi być jednoznaczne i niebudzące wątpliwości, że rezygnacja z pracy nie była spowodowana inną sytuacją, np. wygaśnięciem umowy lub redukcją zatrudnienia. Osobista opieka nad ciężko chorym krewnym musi być stanem trwałym, czyli opiekun definitywnie rezygnuje zarówno z aktualnego zatrudnienia, jak i z podejmowania tego zatrudnienia w przyszłości. 
Również resort pracy przychyla się do takiej interpretacji, twierdząc, iż osobę nigdy niepracującą trudno uznać za taką, która faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. 
Najprawdopodobniej specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dostaną także ci, którzy podejmą pracę na krótki okres przed złożeniem wniosku tylko po to, by z niej potem zrezygnować i w ten sposób spełnić ustawowe wymagania. 
Przy ustalaniu prawa do zasiłku opiekuńczego niezbędne będzie przeprowadzanie wywiadu środowiskowego przez jednostkę przyznającą świadczenie, takiego samego, jak przy przyznawaniu innych świadczeń. Od negatywnej decyzji może odwołać się do samorządowego kolegium odwoławczego, a potem ewentualnie - do wojewódzkiego sądu administracyjnego. 
 
aaa 
7.6. O wsparciu decyduje dochód 
kwa, oprac.: GR 
 
 Źródło: Rzeczpospolita/,www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-05-17 
 
Każda pełnoletnia osoba, która jest niezdolna do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolna do pracy, może wnioskować o zasiłek stały. 
Niezdolny do pracy z powodu wieku jest ten, kto ukończył 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna) i nie przyznano mu ani emerytury, ani renty - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Całkowicie niezdolną do pracy jest z kolei osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. 
Wbrew powszechnie panującej opinii niezdolność do pracy nie jest tożsama z niepełnosprawnością. Na przykład niewidomy może wykonywać pracę w zakładzie pracy chronionej, w warunkach przystosowanych do stopnia jego niepełnosprawności. 
Przyznanie zasiłku stałego wymaga spełnienia kryterium dochodowego takiego samego jak w przypadku zasiłku celowego (542 zł lub 456 zł). Dochód osoby uprawnionej oraz dochód na osobę w rodzinie musi być niższy od kryterium. Zasiłek musi wynosić co najmniej 30 zł. W odniesieniu do samotnie gospodarujących określona jest też maksymalna kwota zasiłku - 529 zł. Świadczenie tej wysokości otrzymają osoby, których dochód jest bliski zera. 
Zasiłek wypłaca się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym a dochodem osoby (lub na osobę w rodzinie). Na przykład samotna osoba uzyskująca dochód w wysokości 300 zł otrzyma tylko 242 zł. 
Ustawa o pomocy społecznej przewiduje zakaz łączenia zasiłku stałego z niektórymi świadczeniami z zabezpieczenia społecznego. Pierwszym z nich jest renta socjalna. W razie zbiegu uprawnień do renty socjalnej i zasiłku stałego wybiera się zwykle to pierwsze świadczenie, głównie ze względu na jego wyższą wartość. Zasiłku nie wolno ponadto łączyć ze świadczeniem pielęgnacyjnym ani z dodatkiem do zasiłku rodzinnego. 
Osobie, której przyznano emeryturę lub rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały, ZUS wypłaci świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 10 maja 2013 r. 
 
aaa 
7.7. Kurator, pełnomocnik czy opiekun prawny? 
Wojciech Piętka 
 
Źródło: Integracja 4/2012 
Data opublikowania: 2013-05-14 
 
Ludzie dzwoniący na infolinię Integracji 801 801 015 pytają, co zrobić, gdy niepełnosprawność utrudnia bądź wręcz uniemożliwia im załatwianie spraw urzędowych. Jak skorzystać z czyjejś pomocy i zgodnie z przepisami wyręczyć się drugą osobą. 
 
Pełnomocnik 
 
Najprostszą formą działania w takim przypadku jest sporządzenie pełnomocnictwa. Jego zasady określają art. 98-109 Kodeksu cywilnego. Udzielenie pełnomocnictwa odbywa się poprzez złożenie oświadczenia woli, w ramach którego upoważniamy konkretną osobę do dokonania w naszym imieniu i ze skutkiem prawnym dla nas czynności prawnej. 
Pełnomocnik musi mieć zdolność do czynności prawnych. Musi też wiedzieć o tym, że otrzymał pełnomocnictwo (trzeba go poinformować). Pełnomocnictwo może być udzielone w dowolnej formie. Ale jako zasadę można przyjąć, że powinno być tej rangi co wykonywana czynność. Czyli kupując notarialnie nieruchomość, dokonujemy tej czynności przez pełnomocnika z pełnomocnictwem notarialnym. Do prostszych czynności np. odebranie orzeczenia o niepełnosprawności wystarczy pełnomocnictwo zwykłe pisemne. 
 
Rodzaje pełnomocnictw: 
&#10003; ogólne - obejmuje jedynie umocowanie do czynności tzw. zwykłego zarządu (nie ma konieczności wskazywania czynności prawnej); 
&#10003; rodzajowe czy też gatunkowe - wskazuje ściśle określoną kategorię czynności prawnych, które może wykonywać pełnomocnik (np. do wynajmu nieruchomości należącej do mocodawcy); 
- pełnomocnictwo szczególne - dotyczy indywidualnie określonej czynności prawnej (np. sprzedaży oznaczonej nieruchomości). 
 
Najczęściej pełnomocnictwo do działania w imieniu mocodawcy wygasa na skutek: 
&#10003; odwołania: można go dokonać zawsze i bez konieczności uzasadnienia, wymaga zakomunikowania pełnomocnikowi woli mocodawcy; 
&#10003; spełnienia okoliczności ustanowionych w pełnomocnictwie, np. wygaśnięcia terminu pełnomocnictwa lub wykonania jakiejś czynności; 
&#10003; śmierć pełnomocnika lub mocodawcy (choć w niektórych przypadkach umocowanie nie wygaśnie, a przejdzie na określoną osobę); 
&#10003; zrzeczenie się pełnomocnictwa przez pełnomocnika; nie ma przymusu prawnego bycia pełnomocnikiem, można się tego zrzec. 
 
Kurator osoby z niepełnosprawnością 
 
Niestety, w wielu przypadkach pełnomocnictwo, nawet notarialne, nie przekonuje przedstawicieli firm czy instytucji, że dana osoba może podejmować działania w imieniu osoby z niepełnosprawnością. Ponadto sporządzanie pełnomocnictw notarialnych może stanowić obciążenie finansowe. Można też mieć trudności w sporządzeniu czy podpisaniu takiego dokumentu. Ale istnieje możliwość wyznaczenia kuratora osoby z niepełnosprawnej. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 183 stwierdza: "Dla osoby niepełnosprawnej ustanawia się kuratora, jeżeli osoba ta potrzebuje pomocy do prowadzenia wszelkich spraw albo spraw określonego rodzaju lub do załatwienia poszczególnej sprawy". 
Wniosek o ustanowienie kuratora składa osoba z niepełnosprawnością lub 
organizacja pozarządowa zajmująca się ochroną praw tych osób. Sąd może wnioskować o ustanowienie takiego kuratora w sytuacji, gdy został oddalony wniosek o ubezwłasnowolnienie, ale uznaje, że potrzebna jest tej osobie pomoc kuratora. 
Wniosek o kuratelę składa się do Sądu Rejonowego Wydziału Rodzinnego i Nieletnich właściwego dla miejsca zamieszkania osoby z niepełnosprawnością. 
Trzeba w nim uzasadnić potrzebę posiadania kuratora, zaproponować zakres obowiązków, a nawet osobę. Jest to o tyle ważne, że kurator może żądać wynagrodzenia za działania, szczególnie gdy go obciążają. 
Wniosek o ustanowienie kuratora jest płatny (40 zł), można jednak wystąpić o zwolnienie z kosztów. Sąd, ustanawiając kuratora, zobowiązany jest szczegółowo określić zakres kompetencji, obowiązki i uprawnienia. Zostaje to zapisane w wydanym kuratorowi zaświadczeniu. Potwierdza ono prawo kuratora do występowania w imieniu osoby z niepełnosprawnością i urzędnik nie powinien go zakwestionować, o ile działania kuratora mieszczą się w wyznaczonym przez sąd zakresie uprawnień. 
Kuratelę uchyla się na żądanie osoby z niepełnosprawnością, dla której była ustanowiona. 
 
Ubezwłasnowolnienie 
 
Kuratora dla osoby z niepełnosprawnością nie należy mylić z opiekunem prawnym, wyznaczanym przez sąd w przypadku ubezwłasnowolnienia. Ubezwłasnowolnienie całkowite to pozbawienie osoby fizycznej, która ukończyła 13 lat, zdolności do czynności prawnych. Orzeka je sąd, jeśli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innych zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, osoba nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. 
Ubezwłasnowolnienie częściowe, z podobnych powodów, stosowane jest, gdy stan osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzeba pomocy do prowadzenia jej spraw. 
Wniosek może zgłosić: 
&#9755; małżonek osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie; 
&#9755; krewni w linii prostej i rodzeństwo; 
&#9755; jej przedstawiciel ustawowy; 
&#9755; prokurator. 
O ubezwłasnowolnieniu rozstrzyga sąd okręgowy właściwy dla miejsca zamieszkania bądź przebywania osoby, której dotyczy wniosek. Sąd, ogłaszając ubezwłasnowolnienie, wnioskuje do sądu opiekuńczego o ustanowienie opiekuna prawnego. Przede wszystkim może nim zostać małżonek, a w razie jego braku, ojciec lub matka - oczywiście tylko jeśli dobro pozostającego pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie. W następnej kolejności opiekunem może zostać dalszy krewny. 
Opiekunem powinna zostać osoba, która daje gwarancje prawidłowego wykonywania obowiązków opiekuna prawnego. Musi mieć też pełną zdolność do czynności prawnych. 
Ubezwłasnowolnienie jest bardzo poważną sprawą. Jest to ograniczenie bądź odebranie osobie możliwości kierowania swoimi sprawami. Dlatego sąd powinien dochować szczególnej staranności, przeprowadzając ten proces. Orzeczenie ubezwłasnowolnienia wydawane jest na czas nieokreślony. Jeśli wystąpią przyczyny uzasadniające zmianę bądź uchylenie orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu, sąd powinien to przeprowadzić z urzędu. 
Osoba ubezwłasnowolniona ma prawo samodzielnie zaskarżać postanowienia wydane w postępowaniu dotyczącym jej ubezwłasnowolnienia i ma w tym przypadku pełną zdolność procesową. 
 
W obecności notariusza 
 
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie przewiduje, by z pomocy notariusza skorzystały osoby w szczególnej sytuacji. W art. 87 ww. ustawy zapisano, że w przypadku gdy osoba biorąca udział w czynnościach: - jest głucha lub głuchoniema - notariusz jest obowiązany przekonać się, że treść czynności jest jej dokładnie znana i zrozumiała, z tym że notariusz może przywołać do czynności biegłego; 
- jest niewidoma, głucha, niema lub głuchoniema - notariusz na życzenie takiej osoby powinien przywołać do czynności wskazaną przez nią zaufaną osobę; 
o powyższym notariusz powinien uprzedzić osoby zainteresowane; 
- nie umie lub nie może pisać - powinna na dokumencie złożyć tuszowy odcisk palca; obok tego zaś inna osoba wpisze imię i nazwisko osoby nieumiejącej lub niemogącej pisać, umieszczając swój podpis. 
O zachowaniu ww. warunków przewidzianych, o sposobie stwierdzenia okoliczności bądź o niemożności złożenia podpisu lub tuszowego odcisku notariusz czyni stosowną wzmiankę w treści sporządzonego dokumentu. 
Autor jest pracownikiem Centrum Integracja w Warszawie, realizującego projekt "INTEGRACJA PRZEZ INFORMACJE", finansowanego ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 
 
aaa 
7.8. Indywidualna rehabilitacja ma ułatwiać pracę 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-04-26 
 
 Firmy mają wątpliwości, jakie wydatki ponoszone z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych powinny być zaliczone do pomocy indywidualnej, a które pokryte w ramach indywidualnych programów rehabilitacji - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
W tej sprawie do biura pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych wystąpiła Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych. 
W piśmie wskazane zostały konkretne przypadki, w sprawie których biuro miało zająć swoje stanowisko. 
Dotyczyły one skierowania pracownika na specjalistyczne leczenie wynikające z pogorszenia stanu zdrowia i przewlekłej choroby, wysłania go do szkoły w 
celu zdobycia zawodu oraz zwrotu kosztów dojazdu do pracy, jeżeli bariera komunikacyjna wynika z niepełnosprawności. Ostatni przykład odnosił się do utworzenia nowego stanowiska pracy wobec utraty zdolności do wykonywania jej na dotychczasowym (gdzie możliwe będzie kontynuowanie zatrudnienia). 
Jak wynika z odpowiedzi udzielonej przez BON, ze względu na otwarty charakter wyliczenia wydatków dopuszczalnych do sfinansowania w ramach IPR może pokryć wszystkie koszty, które zakładowa komisja dzieląca środki ZFRON uzna za zasadne. Niemniej, jak wskazuje biuro, wydaje się, że tylko działanie dotyczące skierowania zatrudnionego do szkoły zawodowej może być na podstawie par. 2 ust. 1 pkt. 12 lit c rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 245, poz. 1810 z późn zm.) sfinansowane jako służące pomniejszeniu ograniczeń zawodowych. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 16 kwietnia 2013 r. 
 
 aaa 
7.9. Inne zasady pobytu obowiązują, gdy turnus refundowany jest przez NFZ, a inne, gdy pacjenta do sanatorium kieruje ZUS 
kno, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-05-16 
 
Turnus refundowany przez NFZ trwa w zależności od rodzaju placówki - od 21 do 28 dni. Z tej pierwszej opcji senior skorzysta, jeśli wyjedzie do szpitala uzdrowiskowego lub sanatorium uzdrowiskowego. Z drugiej opcji skorzysta, jeśli jego pobyt w szpitalu uzdrowiskowym lub sanatorium uzdrowiskowym będzie się łączył z rehabilitacją leczniczą - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Rehabilitacja lecznicza w ośrodku, do którego kieruje ZUS, powinna trwać 24 dni. Tu jednak jest możliwość przedłużenia lub skrócenia pobytu. Decyduje o tym ordynator ośrodka rehabilitacyjnego, ale musi się na to zgodzić ZUS. Lekarz może wnioskować o to, gdy są pozytywne rokowania i nadzieja, że kuracjusz odzyska zdolności do pracy w przedłużonym czasie trwania rehabilitacji. 
Seniorzy pracujący muszą także pamiętać, że różne są zasady wyjazdu do uzdrowiska. Na czas pobytu w szpitalu uzdrowiskowym przyszły kuracjusz dostanie zwolnienie lekarskie od medyka. Ale już na wyjazd do sanatorium będzie musiał wziąć urlop. 
Na wyjazd do sanatorium z NFZ senior musi przygotować się także finansowo, bo kuracja jest częściowo odpłatna. Fundusz nie organizuje wyjazdu do sanatorium i nie ponosi kosztów podróży do ośrodka. Co więcej, nie zapłaci też za koszty wyżywienia i zakwaterowania ani nie poniesie opłat klimatycznych, jakich często wymagają od kuracjuszy uzdrowiska. Refunduje tylko zabiegi, jakie pacjent odbędzie w sanatorium w związku z chorobą, za sprawą której się tam znalazł. 
Opłaty za wyżywienie i zakwaterowanie uzdrowiska nie mogą jednak ustalać sobie dowolnie. Określa je minister zdrowia w rozporządzeniu w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia uzdrowiskowego. 
Jeśli kuracjusz chce korzystać w sanatorium z innych udogodnień, będzie musiał ponieść także dodatkowe opłaty. 
Inne zasady wyjazdu obowiązują przy sanatorium z ZUS. Urząd pokrywa pełny koszt rehabilitacji uwzględniający koszty leczenia, zakwaterowania i żywienia pokrywa ZUS. Zakład płaci także za dojazd. Zwraca koszty dojazdu do ośrodka rehabilitacyjnego z miejsca zamieszkania i z powrotem do wysokości ceny biletu najtańszego środka komunikacji publicznej. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 10 maja 2013 r. 
 
aaa 
7.10. Podwyżka z poślizgiem, czyli gdzie jest dodatkowe 200 zł dla rodziców niepełnosprawnych dzieci? 
Ada Prochyra, Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: inf. tvn24.pl/www.niepelnosprawni.pl 
 
Data opublikowania: 2013-04-26, 12.43 
 
Pod koniec marca 2013 r. redakcja naszego portalu otrzymała z Kancelarii Premiera informację o przyjęciu rządowego programu wpierania osób uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Pisaliśmy wówczas, że od 1 kwietnia rodzice dzieci z niepełnosprawnościami otrzymają dodatkowe 200 zł miesięcznie, a w ciągu pięciu lat średnia wartość świadczenia pielęgnacyjnego ma wynieść tyle, ile płaca minimalna. Okazuje się jednak, że wcale nie jest tak różowo... 
Rząd zapewniał, że opiekunowie niepełnosprawnych dzieci, którzy zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych otrzymują świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520 zł oraz do końca czerwca 2013 r. dodatkowe 100 zł, od 1 kwietnia 2013 r. będą otrzymywać dodatkowe 200 zł, czyli w sumie 820 zł. Od lipca 2013 r. dodatek w wysokości 100 zł nie będzie wypłacany, ale świadczenie pielęgnacyjne zostanie zwiększone do 620 zł. Do świadczenia zostanie doliczone dodatkowe 200 zł. Łączna suma wsparcia nie zmieni się i nadal będzie wynosić 820 zł. 
Program dotyczy opiekunów dzieci niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18. roku życia lub w trakcie nauki, ale nie później niż przed ukończeniem 25. roku życia, i gdy opiekunowie ci musieli zrezygnować lub nie mogli podjąć zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem. Na ten cel z budżetu państwa przeznaczono ok. 176 mln zł, a zgodnie z szacunkami z dodatkowej pomocy ma skorzystać ponad 95 tysięcy osób miesięcznie. 
Świadczenie w nowej wysokości miało być przyznawane z urzędu, czyli zainteresowani nie musieli składać dodatkowych wniosków. Pomoc miała być wypłacana w terminie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta albo też inny upoważniony organ gminy. 
 
Gdzie jest obiecane 200 zł? 
 
Tymczasem, jak wynika z komentarzy Czytelników naszego portalu, nie wszyscy otrzymali świadczenie pielęgnacyjne w zwiększonej kwocie. 
Anna pisze: "dzisiaj MOPS zrobił przelewy świadczeń pielęgnacyjnych i jakoś na koncie nie widziałam podwyżki o 200 zł". 
Anonimowa Czytelniczka potwierdza: "co z tego, że jest 200 zł więcej? My i tak je mamy tylko w teorii, bo niestety Panie z opieki wypłacają kasę, kiedy im pasuje, np. raz na 3 miesiące. Teraz też nie dostaliśmy większej kwoty". 
Wątpliwości wyraża także użytkowniczka, która podpisała się jako "matka niepełnosprawnego": "Jestem matką niepełnosprawnego dziecka, a mimo to od stycznia otrzymuję świadczenie w wysokości 520 zł. Mamy koniec kwartału. Ciekawe, kiedy dostanę brakujące 300 zł? Mam dostać jeszcze 200 zł miesięcznie? Uwierzę, jak zobaczę". 
Marek Grygny, kierownik działu świadczeń rodzinnych OPS w Świętochłowicach, skąd doszedł do nas jeden z sygnałów o braku wypłaty należnego dodatku, tłumaczy: 
- Na te dodatkowe 200 zł na świadczenia pielęgnacyjne musimy dostać dodatkowe pieniądze z Urzędu Miasta, z osobnej puli. Jeżeli tylko otrzymamy te pieniądze, to wszystkie osoby, którym się to należy, na pewno to otrzymają z nadpłatą. Nikomu to nie przepadnie - zapewnia. 
Marek Grygny nie miał jednak żadnej informacji na temat terminu, w jakim pieniądze zostaną przekazane. 
Podobnie kierownik działu świadczeń wrocławskiego MOPS Teresa Szymańda: 
- Świadczenie pielęgnacyjne wynosi 520 zł, natomiast są dwa dodatki - 100 zł z tego pierwszego programu i ma być wypłacane 200 zł, na które w tej chwili wydajemy decyzje, ale nie ma na to jeszcze środków - mówi. - Beneficjenci dostają 100 zł, natomiast nie dostają jeszcze tych 200 zł. Złożyliśmy zapotrzebowanie na środki i nie mamy żadnej zwrotnej informacji. Urząd Wojewódzki wystąpił do nas z prośbą o prognozy, my przedłożyliśmy te informacje, natomiast do dzisiaj tych pieniędzy nie mamy. Nie mamy żadnej informacji, kiedy one mogą być. W każdym razie one będą wyrównane, wydajemy już w tej sprawie decyzje - podkreśla. 
Opóźnienie w wypłacie 200-złotowych dodatków wynika z tego, że środki nie były planowane w budżecie miasta, ale pochodzą od rządu. Urząd Miasta Wrocławia nie był w stanie określić terminu przekazania pieniędzy do MOPS. Zapytaliśmy więc wyżej - w Ministerstwie Finansów. 
 
Pieniądze są, formalności trwają 
 
Dziś (26 kwietnia 2013 r.) otrzymaliśmy w tej sprawie z Ministerstwa Finansów odpowiedź. Otóż 5 kwietnia 2013 r. do Ministerstwa Finansów wpłynął wniosek Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zwiększenia o ponad 137 mln zł budżetów województw. Środki te przeznaczone są właśnie na wypłatę przez ośrodki pomocy społecznej 200-złotowego dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego. 
- Minister finansów, na wniosek ministra pracy i polityki społecznej, sukcesywnie uruchamia zwiększanie budżetów województw - tłumaczy Wiesława Dróżdż, rzecznik prasowy ministra finansów i dodaje: - Wnioski poszczególnych wojewodów sukcesywnie wpływają do Ministerstwa Finansów. Do systemu TREZOR (Informatycznego Systemu Obsługi Budżetu Państwa - przyp. red.) wnioski te były wprowadzone po 15 kwietnia br. 
Do 19 kwietnia br. minister finansów wydał 9 decyzji zwiększających budżety województw: kujawsko-pomorskiego, lubuskiego, łódzkiego, małopolskiego, opolskiego, podkarpackiego, śląskiego, świętokrzyskiego oraz zachodniopomorskiego. 
- Według stanu na dzień 25 kwietnia br., minister finansów wydał decyzje zwiększające budżety 14 województw - podkreśla Wiesława Dróżdż. - Pozostałe dwa wnioski województw: dolnośląskiego i pomorskiego, po skorygowaniu błędów formalnych w dniu 26 kwietnia br. w systemie TREZOR, zostały przygotowane niezwłocznie i zostały przekazane dziś do podpisu. 
Dodatkowe 200 zł będzie więc wypłacane, pieniądze na to są zabezpieczone w budżecie państwa. Opóźnienie spowodowane jest przeciągającymi się formalnościami. 
 
AKTUALIZACJA ARTYKUŁU - Przeprosiny od premiera 
 
Jak podaje portal tvn24.pl w piątek po południu do tej sytuacji odniósł się publicznie premier Donald Tusk. 
- Chcę wszystkich rozczarowanych bardzo przeprosić - cytuje premiera portal tvn24.pl. - Ta operacja trwa kilka tygodni i nie wszystkie instytucje były w stanie w tak krótkim czasie doprowadzić do tego, że pieniądze znajdą się w ośrodkach pomocy społecznej. 
Premier podkreślił, że wszyscy uprawnieni otrzymają należne im pieniądze. 
- Ci, którzy do tej pory nie dostali tych 200 zł, w maju otrzymają tę kwotę za kwiecień, a pod koniec maja 200 zł za maj. Nikt tutaj uszczerbku nie poniesie - powiedział Donald Tusk. 
 
aaa 
7.11. Czy da się umorzyć pożyczkę wykorzystaną na inny cel niż wskazany we wniosku o jej udzielenie? 
Elżbieta Sadło, oprac.: GR 
 
 Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-05-15 
 
W ubiegłym roku udzieliliśmy naszemu niepełnosprawnemu pracownikowi pożyczki na zakup sprzętu komputerowego w ramach pomocy indywidualnej ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Spłata pożyczki odbywa się poprzez potrącanie określonej kwoty z wynagrodzenia tego zatrudnionego. Obecnie jednak chcemy rozwiązać z nim umowę o pracę za porozumieniem stron. Czy w takim przypadku możemy umorzyć mu zaciągniętą pożyczkę? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Pracodawca może umorzyć pożyczkę, jeśli zatrudniony udowodni, że wykorzystał przyznaną mu pomoc na cel wskazany we wniosku o jej udzielenie. 
Szczegółowe zasady dotyczące wydatkowania środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON) zostały określone w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej rozporządzenie). Zgodnie z par. 4 ust. 1 rozporządzenia pomoc indywidualna może być udzielona w jednej z dwóch form: jako pomoc bezzwrotna albo jako nieoprocentowana pożyczka. 
Pracodawca, który tworzy ZFRON, ma także obowiązek ustalenia zakładowego regulaminu wydatkowania tych środków. Powinien uregulować w nim szczegóły związane z wydatkowaniem środków ZFRON w swoim zakładzie. W przypadku udzielenia pomocy indywidualnej w formie pożyczki pracodawca oraz osoba, która złożyła wniosek o taką pomoc, powinni zawrzeć umowę pożyczki. Kwestie związane ze spłatą należności powinny zostać uregulowane również w treści tej umowy. 
Rozporządzenie przewiduje możliwość umorzenia nieoprocentowanej pożyczki ze środków ZFRON, ale zastrzega w tym zakresie jeden warunek. Zgodnie z par. 4 ust. 2 rozporządzenia umorzenie pożyczki może nastąpić tylko w przypadku wykorzystania jej zgodnie z przeznaczeniem określonym we wniosku o przyznanie pomocy indywidualnej. 
Aby pracodawca mógł umorzyć pożyczkę, powinien otrzymać od osoby niepełnosprawnej dowód wykorzystania pomocy na cel, który był wskazany we wniosku. Przeznaczenie pożyczki na inny cel skutkuje m.in tym, że pożyczka nie może być umorzona. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 9 maja 2013 r. 
 
 aaa 
7.12. Można uniknąć zawieszenia świadczenia 
Marek Opolski, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-04-29							 
 
Dorabiający emeryci, którzy przekroczyli dopuszczalny limit, mogą zapobiec wstrzymaniu wypłat z ZUS - donosi Dziennik Gazeta Prawna. 
Do końca lutego 2013 r. emeryci i renciści uzyskujący przychód z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń (lub z tytułu służby) musieli poinformować ZUS o wysokości swoich ubiegłorocznych zarobków. 
Organ ten dokonuje rozliczenia przychodu świadczeniobiorcy. Może to zrobić w wariancie rocznym lub miesięcznym. W wyniku rozliczenia może okazać się, że emerytura lub renta podlega (za cały rok lub za poszczególne miesiące) zawieszeniu, odpowiedniemu zmniejszeniu lub też przysługiwała w pełnej wysokości. 
Świadczeniobiorca może być wówczas albo zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, albo to ZUS będzie musiał mu wypłacić wyrównanie. Wszystko zależy od tego, jak wysokie zarobki dorabiający osiągnął w minionym roku kalendarzowym lub w poszczególnych jego miesiącach, i w zależności od formy rozliczenia, i od wysokości emerytury lub renty. 
W przypadku gdy w wyniku dokonanego przez ZUS rozliczenia okazuje się, że przychód emeryta lub rencisty w całym rozliczanym roku lub w określonych jego miesiącach przekroczył wyższą kwotę graniczną (odpowiednio miesięczną lub roczną), ale wysokość tego przekroczenia jest niższa niż kwota nienależnie pobranych świadczeń za dany miesiąc lub rok, ZUS informuje go o możliwości dokonania dobrowolnej wpłaty na konto Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wpłata ta powinna być dokonana w określonym terminie i jest równa różnicy pomiędzy osiągniętym przychodem a wyższą kwotą graniczną (odpowiednio miesięczną lub roczną). Jest ona pomniejszana o zaliczkę na podatek dochodowy. 
Świadczeniobiorca, który nie chce wpłacać żadnych środków, może wyrazić zgodę na potrącenie dobrowolnej wpłaty z wyrównania, które przysługuje mu w związku z dokonanym rozliczeniem. ZUS zgodzi się na taką operację, jeśli wyrównanie jest wyższe od kwoty dobrowolnej wpłaty. 
Należy podkreślić, że możliwość dokonania dobrowolnej wpłaty (tyle że na Fundusz Emerytur Pomostowych) mają również osoby uprawnione do emerytury pomostowej. Zasady jej dokonania są analogiczne jak dla osób uprawnionych do emerytury z FUS. 
Dokonanie przez świadczeniobiorcę dobrowolnej wpłaty na FUS lub FEP jest na ogół dla niego korzystne. W zamian za to unika on bowiem zawieszenia emerytury lub renty za dany rok lub miesiąc (jest ona jedynie zmniejszana). 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 18 kwietnia 2013 r. 
 
 aaa 
7.13. Kiedy wydatki na szkolenia zatrudnionych są dla zakładu pracy pomocą de minimis? 
Magdalena Słonecka, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-05-15 
 
Pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej chce sfinansować ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych szkolenie bhp dla zatrudnionego w firmie niepełnosprawnego specjalisty do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy. Czy takie wydatki mogą być poniesione w ramach pomocy indywidualnej lub indywidualnego programu rehabilitacji, bez obowiązku ubiegania się o zaświadczenie o pomocy de minimis? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Nie - odpowiada ekspertka współpracująca z "DGP". W przypadku opisanym w pytaniu wydatki będą wiązać się bezpośrednio ze szkoleniem zawodowym niepełnosprawnego pracownika, w związku z czym będą dla pracodawcy pomocą de minimis. 
Pracodawca może sfinansować szkolenia swoich niepełnosprawnych pracowników z tzw. puli ogólnej zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, z pomocy indywidualnej lub w ramach indywidualnych programów rehabilitacji. Ustalenie, z jakiej puli powinno być sfinansowane konkretne szkolenie oraz czy wydatek ten będzie dla pracodawcy pomocą de minimis (czy też będzie to pomoc o charakterze socjalnym udzielona indywidualnemu beneficjentowi), zależy od rodzaju szkolenia. 
W przypadku szkolenia z dziedziny bhp dla zatrudnionego w firmie niepełnosprawnego specjalisty z tego zakresu będziemy mieli do czynienia ze szkoleniem zawodowym bezpośrednio związanym z jego obowiązkami na stanowisku pracy oraz mającym na celu podniesienie jego kwalifikacji zawodowych. Takie szkolenia mogą być finansowane z tzw. dużego ZFRON (par. 2 ust 1 pkt. 6 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, dalej rozporządzenie) lub w ramach indywidualnych programów rehabilitacji (par. 2 ust. 1 pkt. 12 lit, c rozporządzenia). Natomiast w ramach pomocy indywidualnej można finansować tylko takie szkolenia, które rozwijają pozazawodowe zainteresowania osób niepełnosprawnych (par. 2 ust 1 pkt. 11 lit p rozporządzenia). 
W przypadku indywidualnych programów rehabilitacji mamy do czynienia z otwartym katalogiem wydatków. Dopuszczalne są wszystkie wydatki, których celem jest zmniejszenie ograniczeń zawodowych niepełnosprawnego pracownika Mogą to być także koszty szkoleń wraz z dojazdami i ewentualnymi noclegami, materiałami dydaktycznymi, kosztami egzaminów itp. To, czy w konkretnym przypadku będziemy mieli do czynienia z pomocą de minimis, zależy od tego, czy dany wydatek stanowi przysporzenie korzyści wyłącznie dla pracownika, czy też jest wsparciem dla pracodawcy. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 9 maja 2013 r. 
 
 aaa 
7.14. Pracodawcy pod wspólną kontrolą PIP i PFRON 
 
Źródło: www.pip.gov.pl 
Data opublikowania na www.niepelnosprawni.pl: 2013-05-08 
 
7 maja br. w Warszawie główny inspektor pracy Iwona Hickiewicz i prezes zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Wojciech Skiba podpisali deklarację w zakresie współpracy i wzajemnej wymiany informacji. Jej celem jest "podniesienie efektywności i skuteczności prowadzonych działań kontrolno-nadzorczych". 
Deklaracja zakłada koordynację wspólnych działań kontrolnych, inicjowanie i konsultowanie zmian przepisów w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, podejmowanie przedsięwzięć mających na celu podnoszenie kwalifikacji pracowników obu urzędów. Przewiduje wymianę doświadczeń w zakresie doskonalenia metod kontroli i informacji o problemach związanych z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. 
Strony deklarują wymieniać informacje na temat nieprawidłowości przy wypłacie wynagrodzenia pracownikom niepełnosprawnym przez pracodawców korzystających ze środków finansowych PFRON oraz braku lub nieterminowości dokonywania wpłat na Fundusz Pracy. Mają się także wzajemnie informować o skargach pracowników niepełnosprawnych na zatrudniających ich pracodawców. 
W uroczystości podpisania deklaracji, która odbyła się w siedzibie Głównego Inspektoratu Pracy, udział wzięli zastępcy głównego inspektora pracy Małgorzata Kwiatkowska i Leszek Zając, dyrektor Gabinetu Głównego Inspektora Pracy Ewa Dośla, dyrektor Departamentu Nadzoru i Kontroli GIP Krzysztof Kowalik, dyrektor Wydziału Kontroli PFRON Leszek Moskwiak i rzecznik prasowy PFRON Ewa Balicka-Sawiak. 
 
aaa 
7.15. Autobusowy slalom między przepisami 
Ada Prochyra, Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-05-16 
 
Asysta na dworcach PKS, brak dyskryminacji, odszkodowanie za zniszczony wózek - takie regulacje zawiera unijne rozporządzenie, które nakłada na przewoźników autobusów dalekobieżnych szereg obowiązków wobec podróżnych z niepełnosprawnością. Obowiązuje już niemal trzy miesiące, jednak nie wszędzie jest znane, a przez opieszałość polskich urzędników pasażerowie nie mają gdzie składać skarg. 
 
Pierwszego dnia marca 2013 r. w całej Unii Europejskiej zaczęło obowiązywać rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 181/2011 z 16 lutego 2011 r. dotyczące praw pasażerów w transporcie autobusowym i autokarowym. Ustanawia i reguluje ono podstawowe prawa podróżnych linii regularnych, a na przewoźników autobusowych i autokarowych oraz zarządców dworców nakłada szereg obowiązków wobec klientów. 
- Unia Europejska jest pierwszym miejscem na świecie, w którym obowiązuje pełen zbiór praw pasażerów dotyczący wszystkich środków transportu - stwierdził wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Siim Kallas, który odpowiada za transport. 
Wcześniej weszły w życie unijne przepisy na temat obsługi osób z niepełnosprawnością w transporcie lotniczym i kolejowym. 
 
Przekąski i odszkodowanie 
 
 Rozporządzenie nr 181/2011 gwarantuje m.in. niedyskryminację ze względu na obywatelstwo w odniesieniu do cen przejazdu i innych warunków umownych, a także niedyskryminujące traktowanie osób z niepełnosprawnością i osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Obejmuje to zwłaszcza bezpłatną asystę, zarówno w wyznaczonych terminalach autobusowych, jak i w autobusach oraz autokarach, a także odszkodowanie za utratę lub uszkodzenie sprzętu służącego do poruszania się. 
Zgodnie z rozporządzeniem, odpowiednie informacje przed podróżą i w jej trakcie, jak również ogólne informacje dotyczące praw pasażerów, zamieszczane w terminalach autobusowych oraz w Internecie, powinny być dostępne dla wszystkich pasażerów. 
Dodatkowo, wszystkim podróżnym przy przejazdach na liniach regularnych przekraczających 250 km przysługuje m.in. zwrot pełnego kosztu biletu lub zmiana trasy bez dodatkowych kosztów w przypadku nadkompletu bądź odwołania lub opóźnienia przejazdu o ponad dwie godziny w stosunku do planowanej godziny odjazdu. Oprócz tego, pasażerom należy się także odszkodowanie w wysokości 50 proc. ceny biletu, jeżeli przewoźnik autobusowy lub autokarowy nie zaproponuje pasażerowi zwrotu kosztów lub zmiany trasy. Pasażerom powinna być też zapewniona odpowiednia pomoc (przekąski, posiłki, napoje oraz ewentualne zakwaterowanie) w razie odwołania kursu lub opóźnienia wynoszącego ponad 90 minut w przypadku podróży o czasie dłuższym niż trzy godziny. 
Należy się także odszkodowanie w związku ze śmiercią, odniesieniem obrażeń bądź utratą lub uszkodzeniem bagażu, jeżeli ich przyczyną jest wypadek drogowy. 
Mechanizm rozpatrywania skarg, ustanowiony przez przewoźników autobusowych i autokarowych, powinien być dostępny dla wszystkich pasażerów. 
 
Odmowa i konsekwencje 
 
Przewoźnicy, biura podróży i organizatorzy wycieczek nie mogą żądać jakiejkolwiek dodatkowej opłaty za rezerwację lub zakup biletów przez osobę z niepełnosprawnością. Jeżeli posiada ona bilet, nie można jej odmówić przyjęcia rezerwacji lub zabrania na pokład z powodu niepełnosprawności. Wyjątki mogą mieć miejsce jedynie wtedy, gdy "transport danej osoby niepełnosprawnej lub osoby o ograniczonej sprawności ruchowej nie byłby możliwy, zgodnie z obowiązującym prawodawstwem dotyczącym bezpieczeństwa pasażerów oraz wymogami dotyczącymi zdrowia i bezpieczeństwa określonymi przez właściwe organy lub gdy konstrukcja autobusu, autokaru bądź infrastruktury transportowej uniemożliwia transport tej osoby w sposób bezpieczny i wykonalny pod względem eksploatacyjnym" ( 
źródło: "Streszczenie praw pasażerów podróżujących autobusem lub autokarem"). 
W praktyce więc pasażerowie z niepełnosprawnością nie będą mogli przemieszczać się każdym autobusem i autokarem z każdego punktu. Jednak w przypadku odmowy obsłużenia takiego pasażera, należy mu się informacja o innych możliwościach przejazdu, realizowanych przez danego przewoźnika. Osoba z niepełnosprawnością może też żądać, aby towarzyszyła jej inna, wybrana przez nią osoba, będąca w stanie udzielić odpowiedniej pomocy. Taki asystent przewożony jest nieodpłatnie i powinien siedzieć obok osoby, którą się opiekuje. 
Przewoźnicy i zarządzający dworcami powinni zapewnić nieodpłatną pomoc osobom z niepełnosprawnością. Te jednak muszą najpierw poinformować o swoich szczególnych potrzebach najpóźniej 36 godzin przed odjazdem, a potem pojawić się w wyznaczonym miejscu i uzgodnionym czasie. 
 
Polska jest spóźniona 
 
Rozporządzenie nakłada na państwa członkowskie także obowiązek wyznaczenia organu, który będzie monitorować jego realizację na swoim terytorium. Wszelkie nieprawidłowości można będzie zgłaszać tej instytucji lub u operatora, który dopuścił się nadużycia. Pasażer ma na to trzy miesiące od daty podróży. 
Jak wygląda to w polskiej praktyce? 
Mieczysław Marosz z Polskiej Izby Gospodarczej Transportu Samochodowego i Spedycji jest sceptyczny. 
- Nie ma ustawy polskiej, która by pewne rzeczy nakazała i określiła pewne terminy - tłumaczy. - Na razie jesteśmy na etapie projektu założeń do projektu ustawy. Skoro nie ma przepisów ustawowych w Polsce, które nakładałyby taki obowiązek, to takim przewoźnikom nic nie grozi, oczywiście w pewnym uproszczeniu, bo Unia Europejska w rozporządzeniu nr 181 mówi, że każde państwo powinno wyznaczyć organ do nadzoru i wyznaczyć odpowiedzialność, w domyśle również kary. 
Skoro państwo nie wyznaczyło organu do nadzoru, nie wyznaczyło odpowiedzialnych, to co tu mówić o karach? Rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio, ale w tej sytuacji w jaki sposób pasażer ma te swoje prawa wyegzekwować? Będzie pisał do Brukseli, a Bruksela będzie nakładała kary na polski rząd. 
Rzeczywiście, art. 28 rozporządzenia nakłada na kraje członkowskie UE, w tym Polskę, obowiązek wyznaczenia organu monitorującego realizację przepisów oraz poinformowania o tym Komisji Europejskiej. To ten organ może być wyznaczony do przyjmowania skarg od podróżnych z niepełnosprawnością na przewoźników czy zarządców dworców autobusowych. 
Ministerstwo Transportu, zapytane przez nas, jaki organ został w Polsce wyznaczony do egzekwowania niniejszego rozporządzenia, milczy od tygodnia. Dlaczego? 
Wątpliwości rozwiewa uzyskana przez nas informacja z Komisji Europejskiej: "Polska nie poinformowała jeszcze Komisji o wyznaczonym krajowym organie odpowiedzialnym za egzekwowanie praw pasażerów w transporcie autobusowym i autokarowym". W związku z tym, Komisja Europejska będzie interweniować w tej sprawie. 
 
Zależy od kierowcy 
 
Czy przepisy zaskoczyły także przewoźników? Piotr Kosman, pracownik PKS w Poznaniu, przyznaje, że ze znajomością rozporządzenia jest problem. - Przyznaję, że pierwsze słyszę, ale w takim razie będziemy musieli się temu przyjrzeć - zapewnia, a w odniesieniu do przewozu osób z niepełnosprawnością stwierdza: - Nie ma takiej możliwości. W większości mamy stare autobusy, nie ma za bardzo jak przewieźć osoby niepełnosprawnej na wózku, to musi być niskopodłogowy autobus. Na trzydzieści autobusów mamy tylko kilka takich. Teoretycznie nie powinniśmy odmawiać, ale musimy odmówić, bo nie ma jak przewieźć. 
Zapytany o obowiązek udzielenia podróżnemu z niepełnosprawnością pomocy przy wsiadaniu i wysiadaniu, odpowiada: - Zależy, na jakiego kierowcę się trafi, ale zazwyczaj pomagają. 
Lepsze wrażenia z podróży będą mieli korzystający z usług PKS we Wrocławiu. Ryszard Żarski, kierownik działu obsługi tamtejszego dworca, rozporządzenie zna. 
- Działamy zgodnie z przepisami - zapewnia. - Nie mamy problemów, bo dworzec jest dostosowany dla niepełnosprawnych, jest toaleta dla niepełnosprawnych, jest wejście na dworzec z automatycznie rozsuwanymi drzwiami. W autobusach osoba z niepełnosprawnością ma możliwość zabrania składanego wózka do pomieszczenia bagażowego. Każdy kierowca wie, że takiej osobie trzeba pomóc. Nie mamy reklamacji z tytułu złej obsługi, a przewozimy dziesiątki tysięcy pasażerów. Osób z niepełnosprawnością nie przewozimy zbyt wiele, zazwyczaj są to osoby o kulach. Na wózkach też są, ale to rzadko, 1-2 tygodniowo. Każdy autobus może zabrać pasażera, jeżeli ma wózek, powtarzam: składany. Nie mamy, jak miejska komunikacja, wolnego miejsca na to, żeby mógł tam stać wózek nieskładany, a do bagażnika nie wejdzie. 
 
Zero gotowości 
 
Znajomość nowych przepisów deklaruje też Piotr Grzegorczyk, prezes PKS "Polonus" Warszawa, zarządzający Dworcem Autobusowym Warszawa Zachodnia. 
- Oczywiście przepisy tego aktu prawnego są nam znane i staramy się je stosować - zapewnia. - Nie prowadzimy jednak ewidencji czy rejestru liczby osób z niepełnosprawnością, które korzystają z usług naszego dworca. 
Prezes Grzegorczyk podkreśla jednak, że dworzec wyposażony jest w podjazdy dla wózków, dostosowane toalety, a także aparaty telefoniczne. Są też windy przyschodowe, prowadzące na poziomy -1 (WC i przejście podziemne na dworzec PKP) oraz +1 (klimatyzowany Salonik Pasażera, poczta, sklep z odzieżą). Są też windy w budynku dworca, prowadzące do biur i hostelu oraz miejsca parkingowe dla osób z niepełnosprawnością. 
Mieczysław Marosz uważa, że miasta są gotowe, bo Unia Europejska od dawna daje pieniądze na dostosowany dla osób z niepełnosprawnością tabor. - Natomiast na liniach międzymiastowych i w komunikacji podmiejskiej, jest góra pół procenta takich autobusów - przyznaje. - Mamy więc zero gotowości poza dużymi miastami. 
Druga sprawa to są dworce i przystanki. Nawet dworce w wielkich miastach są nieprzystosowane do obsługi pasażerów z niepełnosprawnością. Kasjerka ma wychodzić i przenosić pasażera z wózkiem? Parodia! Nie mówiąc o mniejszych miastach i wioskach. 
Na potwierdzenie jego słów pracownica dworca PKS w Kolnie (imię i nazwisko do wiadomości redakcji) zapewnia, że o rozporządzeniu u nich słyszeli. Jednak zapytana o realizację praw podróżnych nie wydaje się do końca zorientowana. - Jeżeli jest osoba niepełnosprawna, przysługuje jej zniżka, wiadomo, taka, jaka jest ulga - mówi. - Podróżny ma swoje prawa, tak samo, jak kierowca czy dziecko w szkole. Bilet wykupuje, powinien więc dostać miejsce siedzące. Bagaż, jeżeli ma, trzeba odpowiednio zabezpieczyć. 
Zapytana o ewentualną pomoc pracownika dworca, tłumaczy: 
- Kierowca nie może odmówić przejazdu, przecież klient nasz pan. Jak jest wózek, to kierowca pomoże wejść do autobusu, wprowadzić ten wózek. Wiadomo, jeżeli jest osoba niepełnosprawna, to trzeba jakoś tam pomóc. Dodała jednak, że takich pasażerów w Kolnie nie miewają... Ciekawe, dlaczego. 
 
 aaa 
 8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
 
aaa 
8.1. Ociemniały prezydent RP 
Kazimierz Siedlecki 
 
Źródło: "Pochodnia" listopad 1997 
 
Zbierając wiadomości o życiu i działalności prezydenta Edwarda Raczyńskiego, poza lakoniczną wzmianką, że zaniewidział, nic więcej na ten temat nie spotkałem. Toteż nie byłoby tego artykułu, gdyby nie życzliwa pomoc jego córek i zięcia, pp. Wandy i Ryszarda Dembińskich i p. Katarzyny Raczyńskiej, za co im bardzo dziękuję. Przysłane przez nich z Londynu wspomnienia wypełniły ową lukę, umożliwiając mi pełne przedstawienie sylwetki tego wybitnego męża stanu i niezwykłego człowieka. 
Edward Bernard hrabia Raczyński, herbu Nałęcz, urodził się 19 XII 1891 r. w Zakopanem jako syn Edwarda Aleksandra i Róży z Potockich. Rodzina w tym czasie mieszkała w Krakowie i należała do najwyższych sfer arystokracji polskiej i europejskiej. Ojciec, właściciel rozległych dóbr ziemskich w wielkopolskim Rogalinie, był żołnierzem i politykiem, a także znanym kolekcjonerem i mecenasem sztuki. Spokrewniona z najwybitniejszymi galicyjskimi politykami matka, miała poważny wpływ na ówczesne wydarzenia i podobnie jak mąż, wspierała wszelkie korzystne dla sprawy polskiej poczynania. 
Wzrastający w patriotycznej atmosferze młody Edward ukończył gimnazjum im. Jana III Sobieskiego i Uniwersytet Jagielloński, gdzie po dodatkowych studiach w Niemczech i Anglii uzyskał doktorat z prawa. W roku 1918 wstąpił do Wojska Polskiego, ale wkrótce został przeniesiony do służby dyplomatycznej. Przez Kopenhagę, Londyn i MSZ w Warszawie trafił w roku 1932 do Genewy, jako przedstawiciel Polski przy Lidze Narodów i na Konferencji Rozbrojeniowej. W roku 1934 mianowano go ambasadorem RP w Londynie i tu w przededniu wojny przyczynił się w dużej mierze do zawarcia traktatu sojuszniczego z Wielką Brytanią. Podczas wojny prowadził intensywną działalność dyplomatyczną, domagając się od Anglików dotrzymania zobowiązań traktatowych. Kontynuował to jako minister spraw zagranicznych w latach 1941-43, a potem znów jako ambasador aż do roku 1945, do czasu cofnięcia emigracyjnym władzom polskim brytyjskiego uznania w wyniku porozumień jałtańsko-poczdamskich. 
Po wojnie nadal działał w Londynie, od roku 1951 na stanowisku prezesa Rady Związku Federalistów Polskich. W tym czasie znaczenie polskich władz na obczyźnie, pozbawionych wojska, funduszów i międzynarodowego uznania, uległo znacznemu ograniczeniu. Ich głównym zadaniem stało się zachowanie prawnej i politycznej ciągłości Rzeczpospolitej Polskiej do czasu uwolnienia kraju spod sowieckiej dominacji i uzyskania pełnej niepodległości. Tę trudną sytuację pogłębiały jeszcze ciągłe spory, które w roku 1954 doprowadziły do rozłamu, gdy prezydent Artur Zaleski, po zakończeniu swej siedmioletniej kadencji, odmówił ustąpienia z urzędu i sprawował go nadal nielegalnie. Edward Raczyński należał do grona mediatorów, usiłujących zapobiec kryzysowi, a kiedy się to nie powiodło, został, wraz z Tomaszem Arciszewskim członkiem założonej przez gen. Władysława Andersa Rady Trzech. W tym organie o tymczasowych uprawnieniach prezydenckich działał do roku 1972, to jest do śmierci Artura Zaleskiego i objęcia prezydentury przez Stanisława Ostrowskiego. 
W tym czasie Edward Raczyński był już osobą o poważnym upośledzeniu wzroku i tracącą go nadal, tak że w końcu pozostało mu tylko poczucie światła. Wszystko zaczęło się jeszcze podczas wojny, kiedy doszło do odklejenia siatkówki i pojawiły się katarakty. Wtedy uratowano mu wzrok, ale wobec jaskry i wylewów krwi do gałek ocznych medycyna okazała się bezsilna. 
Swój los przyjmował ze spokojem i nikt nie słyszał, by się nad sobą użalał. Upośledzenie wzroku było dla niego jedynie fizycznym utrudnieniem, nigdy ograniczeniem możliwości twórczego działania. Zachował przy tym swój zwykły sposób bycia, swoją zwykłą pogodę ducha oraz gotowość do żartu i uśmiechu. Toteż otoczenie zapominało o jego niepełnosprawności, tym bardziej że we wszystkim starał się być samodzielny i z pomocy innych korzystał tylko w nieodzownych przypadkach. 
Już w latach pięćdziesiątych nie mógł samodzielnie czytać nawet przy użyciu silnej lupy i musiał korzystać z pomocy lektorskiej. W domu służyła temu rodzina, w biurze doskonale przygotowana sekretarka, która ponadto przedstawiała mu interesantów i umiała dyskretnie poinformować o tym wszystkim, czego sam nie dostrzegał. Słuchał też "książek mówionych", w języku angielskim, wypożyczanych w wysyłkowej bibliotece dla niewidomych. 
Krokiem ku samodzielności było ukończenie kursu bezwzrokowego pisania na maszynie czarnodrukowej. Okazało się to przydatne nie tylko w życiu publicznym i prywatnym, ułatwiło także pracę literacką, na którą dotąd nie miał czasu. Posługiwał się też magnetofonem, nagrywając na taśmę potrzebne materiały, a zwłaszcza przeznaczone do tłumaczenia teksty obcojęzyczne. Swoje maszynopisy korygował z pomocą lektora i tak powstało kilka ciekawych książek, wyróżniających się również wyjątkowo piękną polszczyzną - dzienniki "W sojuszniczym Londynie" (1960 r.) i ich angielski przekład "In Allied London" (1962 r.). Polski przekład poezji perskiej "Rubayat Omar Khayyam" (1960 r.), poszerzony o własne wiersze z okresu młodzieńczego. A ponadto: "Rogalin a jego mieszkańcy" (1964 r.), "Pani Róża" (1969 r.), polski przekład z francuskiego rękopisu pamiętników generałowej Wirydianny Fiszerowej "Dzieje moje własne" (1975 r.) i "Od Narcyza Kulikowskiego do Winstona Churchila" (1976 r.). Pisywał także artykuły do prasy i udzielał licznych wywiadów. "Czas wielkich zmian" (Paryż 1990 r.) to książkowe wydanie rozmów przeprowadzonych z nim przez Krzysztofa Muszkowskiego. 
Miał znakomitą pamięć, deklamował bezbłędnie wiersze i poematy zapamiętane jeszcze w latach szkolnych. Sprawność pamięciowa pozwalała mu na przygotowywanie w myśli bardzo długich nieraz przemówień i wygłaszania ich z taką swobodą, jakby je odczytywał z kartki. Tę ważną dla polityka umiejętność zachował do końca życia. Gdy miał 101 lat, odwiedziła go w Londynie delegacja Uniwersytetu Jagiellońskiego z rektorem na czele, by nadać mu doktorat honoris causa. Wygłosił wtedy wspaniałą mowę o Krakowie sprzed pierwszej wojny światowej, zadziwiając wszystkich swoją erudycją i językową pięknością wypowiedzi. 
Poruszał się samodzielnie, w czym pomagała mu znakomita pamięć wzrokowa. Pamiętał doskonale miejsca, które kiedyś widział, nawet jeśli to było przed kilkudziesięciu laty. Opisał na przykład ze wszystkimi szczegółami kustoszowi muzeum w Rogalinie urządzenie wnętrz pałacowych przed wojną, nie pomijając nawet uchwytów u mebli. Do swego biura dojeżdżał codziennie sam autobusem, mimo kilku przesiadek po drodze. Białej laski nie używał, w razie potrzeby korzystał z pomocy przechodniów, o co w Anglii nietrudno, gdyż społeczeństwo jest nastawione opiekuńczo wobec osób niepełnosprawnych. Trwało to do osiemdziesiątego roku życia, potem do biura zaczęła go odwozić żona. 
Swoje rzeczy utrzymywał we wzorowym porządku i zawsze wiedział, gdzie na półce leżą koszule białe, gdzie kolorowe, w jakiej kolejności wiszą w szafie garnitury i krawaty, tak że zawsze mógł ubrać się sam w sposób kolorystycznie gustowny. Rano nie musiał niczego szukać, bo jeszcze z wieczora układał na stole w określonej kolejności portfel, notes, klucze i potrzebne na ten dzień dokumenty. Obsługiwał się sam do końca, jeszcze po przekroczeniu stu lat sam czyścił swoje obuwie, sam się golił i wymieniał baterie w golarce. Dopiero na parę tygodni przed śmiercią wymagał pomocy przy wchodzeniu do wanny, ale kąpał się nadal sam. 
W dniu 8 IV 1979 r. Edward Raczyński objął urząd prezydenta RP, wyznaczony na to stanowisko zgodnie z Konstytucją Kwietniową przez ustępującego prezydenta Stanisława Ostrowskiego. Cieszył się opinią wielkiego patrioty i wybitnego polityka, doskonale zorientowanego w sprawach zagranicznych oraz w sprawach polskich na obczyźnie i w kraju. Miał rozległe stosunki w różnych kręgach społeczeństwa brytyjskiego i poparcie emigracji, również takich ośrodków opiekuńczych, jak Radio Wolna Europa i paryska "Kultura" Jerzego Giedroycia. Znany był z tego, że nigdy nie mieszał się do sporów personalnych, zawsze natomiast wspierał efektownie ośrodki życia emigracyjnego, Instytut im. gen. Władysława Sikorskiego, Polski Uniwersytet na Obczyźnie, Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny, liczne organizacje kombatanckie, społeczne, gospodarcze, zawodowe. 
Na okres kadencji prezydenta Raczyńskiego przypada kryzys gospodarczo-polityczny PRL, powstanie "Solidarności" i stan wojenny, coraz żywsza działalność krajowej opozycji. Wraz z tym rosło znaczenie kierowanych przez niego polskich władz w Londynie, coraz częściej uznawanych przez tę opozycję za jedyną legalną reprezentację Rzeczypospolitej. Stąd wzmożone działania na rzecz kraju, informowanie światowej opinii publicznej o jego sytuacji oraz materialne wspieranie akcji niepodległościowej, w czym niemały udział miał pochodzący ze składek Polonii Fundusz Pomocy Krajowi, którego prezydent Raczyński był prezesem. Po zakończeniu kadencji swój urząd przekazał 8 IV 1986 r. wyznaczonemu przez siebie prezydentowi Kazimierzowi Sabbatowi. 
Wielką rolę w życiu prezydenta Raczyńskiego odgrywała jego trzecia, młodsza o 22 lata żona Aniela, osoba bardzo energiczna, wielka patriotka i działaczka społeczna. W prowadzonym przez nią domu zawsze było rojno i gwarno, przychodzili w odwiedziny członkowie rodziny, przyjmowano bardzo licznych gości z emigracji i z kraju. Toczono ożywione rozmowy i dyskusje, żartowano i śmiano się, panowała serdeczna i pełna optymizmu atmosfera, tak że nikt w tym domu nie czuł się stary czy niepełnosprawny. Swego męża pani Aniela nie traktowała zresztą jak człowieka niepełnosprawnego, bardzo dużo od niego wymagała, czym go niewątpliwie wspierała, mobilizując do dotrzymania kroku. Wspierała go też przez swoje uczestnictwo w jego publicznym i prywatnym życiu, przez swoje zainteresowanie i praktyczną pomoc. Towarzyszyła mu na różnego rodzaju spotkaniach, razem chodzili do opery i teatru, razem czytali książki i prasę. 
W ostatnich latach życia prezydent Raczyński musiał używać aparatów słuchowych, ale kłopoty miał tylko w większym gronie rozmówców. Do końca interesował się sytuacją w niepodległym kraju, bolał nad małostkowością politycznych sporów i walk o stanowiska, wierzył jednak, że z czasem te negatywy zostaną przezwyciężone. Kiedy miał sto lat, powołał przy Muzeum Narodowym w Poznaniu Fundację im. Raczyńskich. Zrzekł się na jej rzecz praw własności do majątku i pałacu w Rogalinie wraz z jego wyposażeniem i cenną galerią obrazów. Ofiarował też Muzeum Narodowemu w Warszawie zdeponowaną tam przed wojną kolekcję obrazów, przedstawiających krajobrazy osiemnastowiecznej stolicy. 
Zmarł 30 VII 1993 r. w Londynie i został pochowany w krypcie rodzinnej kaplicy w Rogalinie. Na pogrzeb przyjechało kilkadziesiąt tysięcy osób z kraju i zagranicy, w tym prezydent RP Lech Wałęsa i premier Hanna Suchocka. Mszę św. koncelebrował biskup polowy WP, gen. 
 Sławoj Leszek Głódź. 
 
aaa 
8.2. Z życia niewidomych z Krakowa 
 
Źródło: "Pochodnia" Czerwiec 1953 
 
W dniu 2 maja odbył się w świetlicy oddziału krakowskiego drugi egzamin z pisania i czytania systemem Braille'a. Do egzaminu zgłosiło się siedem osób. Wszyscy zdali z wynikiem dobrym. 
W dniu 8 maja bieżącego roku Spółdzielnię krakowską odwiedziła grupa niewidomych dzieci ze Szkoły Specjalnej nr 73 w Krakowie wraz z nauczycielką- Marią Oczkowską. Dzieci zapoznawały się z pracą niewidomych i bezpośrednio spotykały się z przodownikami pracy, interesując się szczególnie wyrobami szczotkarskimi i działem metalowym. 
W czasie zwiedzania majstrowie objaśniali proces produkcji. Praca niewidomych wywołała wśród dzieci żywą dyskusję i duże zainteresowanie. Dziesięcioletnia Lodzia- uczennica drugiej klasy szkoły muzycznej szybko zaprzyjaźniła się z przodownicą pracy- Anną Włodek. Nowa przyjaciółka pokazała sposób, w jaki produkuje się szczotki. 
Następnie dzieci zwiedziły internat i świetlicę, gdzie zostały obdarowane słodyczami. Przy pożegnaniu dzieci zaprosiły do swej szkoły przodowników pracy na uroczystość Dnia Dziecka. 
 
 aaa 
 9. WPROST ALBO NA OPAK 
 
aaa 
9.1. Ale eksponat! 
Z.N. 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W latach 60-tych ubiegłego wieku uczestniczyłem w obozie sportowo-rehabilitacyjnym zorganizowanym przez PZN dla niewidomej młodzieży uczącej się w szkołach średnich i studiującej. Jedną z atrakcji programowych była wycieczka uczestników obozu do zamku w Malborku. Kierownik wycieczki załatwił z dyrekcją muzeum zamkowego zgodę na dotykanie przez niewidomych wolnostojących eksponatów takich jak zbroje, tarcze, miecze, topory itp. Cała grupa niewidomych wraz z przewodnikami przesuwała się powolutku od eksponatu do eksponatu, dokładnie obrajlowywując muzealne zbiory. Za niewidomymi zgromadził się tłumek gapiów, na którego czele szła dziewczyna z dużym i mocno wydekoltowanym biustem. 
Jednym z instruktorów sportowych był student Akademii Wychowania Fizycznego, któremu bezmyślni gapowicze działali mocno na nerwy. W pewnym momencie podszedł do drugiego instruktora i szepnął mu na ucho, że zaraz założy ciemne okulary i prosi o podprowadzenie do dziewczyny przewodzącej gapiom. Tak też się stało. Poproszony podprowadził kolegę w ciemnych okularach do biuściastej dziewczyny. A ten szybkim ruchem położył dłonie na jej piersiach wykrzykując "Ale eksponat". 
Tłum gapiów natychmiast się rozproszył. 
 
 aaa 
9.2. Nic nawet za grosz nie otrzymałem 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W okresie szczytowych osiągnięć ustroju sprawiedliwości społecznej i dobrobytu ludu pracującego miast i wsi, kiedy to tylko ocet wypełniał półki sklepowe, pracowałem w biurze ZG PZN. Byłem kierownikiem Działu Pomocy Rehabilitacyjnych i Usług Socjalnych. Dodam, że w tym okresie Polacy korzystali z pomocy połowy świata w różnych postaciach, w tym w postaci darów. Były to różne dary - żywność, środki czystości, odzież, używane okulary. Z pomocy tej korzystali również niewidomi. Koła PZN były szafarzami dóbr wszelakich pochodzących z darów. 
Był to szpetny okres. Dary były bardzo potrzebne, ale wywoływały mnóstwo pretensji, żalów, wzajemnych oskarżeń, skarg do władz. I o takiej skardze napiszę kilka zdań poniżej. 
Do ZG PZN wpłynęła skarga z dawnego Okręgu Włocławsko-Płockiego. Nie pamiętam, z którego koła, ale też i nie to jest ważne. 
Dostałem polecenie, żeby sprawę zbadać. Niewidomy pisał, że jego koło rozdziela bardzo dużo rozmaitych darów, a on nigdy nic nawet za grosz nie otrzymał. 
Z panią Elżbietą Błażyńską-Biskup pojechaliśmy badać wielką niesprawiedliwość, która spotykała członka PZN-u. 
Umówiliśmy się z zainteresowanym w lokalu koła. Pani Elżbieta wzięła listę osób, które otrzymały pomoc. Znalazła nazwisko tego, który nawet za grosz nigdy nic nie otrzymał. Zobaczyła, że jest pokwitowanie odbioru listy produktów i podpis niewidomego. 
Przykryła więc tę listę i pokazała skarżącemu jego podpis. Od razu go rozpoznał i przyznał, że to on podpisał. Taki to był niewidomy... 
Zaczęła więc: 
Olej Pan otrzymał? 
Tak. 
Jak duża była ta butelka? 
Nasz pokrzywdzony pokazał, a była ona wcale duża 7/4 litra. 
Proszek do prania? 
Tak, dwie paczki. 
Masło? 
Otrzymałem. 
Ile było masła? 
Nie wiem, ale chyba dwa kilogramy. 
Mleko w proszku? 
4 paczki. 
Mydło? 
Żadnego mydła nie było. 
Konserwy? 
Rybnych 4 puszki i mięsnych 4 puszki. 
A odzież? 
Kurtkę, dwie pary spodni, dwa swetry... 
Oczywiście, nie pamiętam dokładnie, czy takie były produkty i ilości, ale wniosek po tym odpytywaniu pamiętam doskonale - "Nic nawet za grosz nie otrzymałem, a inni..." 
 
 aaa 
9.3. Mruczę i prycham 
Nie twierdzę, ale... 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 "Tęczowa flaga - zaprojektowany w 1978 roku przez Gilberta Bakera symbol dumy i ruchu na rzecz równouprawnienia osób LGBT" - skrótowiec) odnoszący się do (lesbijka/lesbijek, gej/gejów, biseksualizm - osób biseksualnych) oraz osób transgenderyzm/transgenderycznych. 
(Wikipedia) 
 
Interesuję się głównie niewiadomymi i słabowiedzącymi, ale przecież żyję w kraju, w którym występuje mnóstwo różnych problemów. Czasami więc i o nich coś się dowiaduję. Ostatnio na przykład doszedłem do wniosku, że to nie kryzys europejski i światowy, że nie bezrobocie w kraju, nie dług publiczny, ani niezażarte walki polityczne są głównym problemem w Polsce. Problemem takim jest tęczowa mniejszość i to jej problemy dominują dyskusję w Sejmie i w środkach przekazu. 
W dniu 5 kwietnia, w radiu TOK FM słuchałem dyskusji na ten temat. Toczyła się ona pod wodzą Jana Wróbla, którego bardzo lubię, bo to i wróbelek, który jest równie smaczny jak myszka, no i dowcipny chłopak. Ale nie o niego mi chodzi. Otóż w "Wyborczej" ukazał się artykuł, którego dyskutanci nie znali, ale wiedzieli to i owo. Jak wymiarkowałem, chodziło o to, żeby w historii i w literaturze wyszukiwać wszystkiego, co może być tęczowe. No i chyba zasugerowano, że Rudy i Zośka z "Kamieni na szaniec" mogli być tęczowi. 
Dziwna dyskusja i dziwne wnioski, propozycje i zrozumienie dla tych tęczowych, e! nie zrozumienie, jeno zachwyt, uznanie i wdzięczność za to, że istnieją. 
Takie problemy nie występują u kotów. Może zresztą i występują, ale ja nic o nich nie wiem. Nigdy jakoś nie słyszałem, żeby koty na ten temat miauczały, jakby je ze skóry obdzierali albo żeby w manifach udział brały. Dla kotów dachy są terenem intymnym, tradycją chronionym i nikt im tam nie zagląda, nie podgląda, nie komentuje. A ludzie... 
Jestem kotem, więc nie powinienem się takimi problemami zajmować. Niech ludziska się z nimi bujają. Niech się zastanawiają czy wszystko, co nie jest tęczowe jest nienormalne. Jedna wypowiedź jednak nasunęła mi refleksje, skojarzenia i wnioski. 
Otóż jeden z dyskutantów, nie poznałem go po głosie, powiedział: "Nie twierdzę, że tak było - chodziło o Rudego i Zośkę - ale można zapytać uczniów gimnazjów, np. czy gdyby tak było, to ci dwaj przestaliby być bohaterami". Dziwne, że nikt nie zapytał, a po jaką cholerę o to pytać? 
Ja też o to nie zapytam, ale sposób postawienia sprawy bardzo mi się podobał. 
Pomyślałem, że może warto zaznaczyć, że wcale tak nie twierdzę, ale gdyby powiedzieć gimnazjalistom, że Mieszko I był Aztekiem lub Inkiem i zapytać, czy chrzest Polski był ważny... Ale odrzuciłem ten pomysł. Bo przecież niektórzy gimnazjaliści mogą nie wiedzieć, kim był Mieszko I. 
Postanowiłem więc postawić podobne pytanie, ale odnieść je do spraw osób niewiadomych i słabowiedzących, nikogo o nic nie pytać, ale spróbować na nie odpowiedzieć. 
Nie twierdzę, że tak jest , ale warto zapytać, co by było, gdyby tak było, tj. gdyby władczynie i władcy Familijnego Domu w programach działania i w praktyce rzeczywiście zaczęli dbać o sprawy całkowicie niewiadomych, przede wszystkim im pomagać, zdecydowaną część działalności organizować pod kątem ich potrzeb? 
Sami widzicie, że dziwaczne pytanie. Cóż, dziwaczne czy nie dziwaczne, spróbujmy na nie odpowiedzieć. 
Gdyby coś takiego się wydarzyło, całkowicie niewiadomi, najpierw by osłupieli, potem pomdleli z wrażenia, co poniektórzy dostaliby zawałów serca, a w końcu żaden z nich w coś takiego by nie uwierzył. I słusznie, bo to rzeczywiście wielce durne postawienie sprawy. 
Ciekawa byłaby też reakcja słabowiedzących. Otóż oni podnieśliby wrzask, że aż by się sufity podnosiły, a organizatorzy tęczowych parad mogliby się od nich uczyć. Wrzeszczeliby, że są dyskryminowani, że to im potrzebna jest większa pomoc, bo muszą kupować okulary i krople do oczu, że to oni lepiej działają w Familijnym Domu i muszą mieć więcej pomocy itp., itd. A w ogóle, co to za pytania? Przecież wszyscy są równi i co kto potrafi wydrzeć dla siebie to jego. A przecież oni, jako sprawniejsi, bo widzą, więcej potrafią wyszarpać dla siebie i to się im słusznie należy, tak jest sprawiedliwie. 
Pomyślałem więc - oj, ty Stary Kocurze! Jesteś tak głupi jak leciwy. Przecież i przy twojej tępocie chyba widzisz, że te twoje sugestie żadnego sensu nie mają, że nikomu się nie podobają i nic dobrego z nich wyniknąć nie może. Tak fest jak jest i niech tak pozostanie. Jak już kiedyś pisałeś, każdy ma swoje miejsce i niech się nie pcha na cudze. Niewiadomi mają miejsce na szyldach, na pieczątkach i na nagłówkach papieru firmowego, a także we wszelkich wystąpieniach do władz. Przecież nie jest tego mało i nie mają co narzekać. 
Słabowiedzący też nie mają powodów do użalania się nad sobą. Oni też mają miejsce zagwarantowane na wycieczkach, rajdach, pielęgrzymkach, imprezach integracyjnych i na turnusach pararehabilitacyjnych. To nie mało, nie warto żądać więcej, ale i oddawać z tego też nic nie należy. Niewiadomi i tak mają lepiej, bo są na bardziej eksponowanych miejscach. Chyba każdy przyzna, że bardziej eksponowanego miejsca jak na szyldzie czy w wystąpieniu do pana premiera, czy pana prezydenta być nie może. Chyba też przyznacie mi rację, że w wystąpieniach do najwyższych władz mówi się przede wszystkim o niewiadomych? A już bez żadnej wątpliwości słabowiedzących nie ma na szyldach, na pieczątkach ani na papierach firmowych. 
Jeszcze raz powiem - tak fest, jak jest i ma tak pozostać do końca świata i jeden dzień dłużej. 
Nietęczowy Stary Kocur 
 aaa 
 10. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
10.1. "Niewidomi 2.0" 
 
Źródło: http://takwidze.tumblr.com/ 
 
Wielu z nas z pewnością widziało w swoim życiu nie jednego niewidomego. Najczęściej takie osoby mają kogoś bliskiego, kto pomaga im w większości czynności. Co jednak, gdy ktoś jest samotny? Nie chcę poruszać tutaj problemów psychologicznych, z którymi ktoś taki się boryka - chodzi mi natomiast o kwestię ubioru. 
Często można spotkać owego niewidomego, który jest ubrany wręcz śmiesznie, poprzez zupełne niedopasowanie kolorów, kroju, innym razem widzimy, że ktoś został ochlapany lub po prostu ma na sobie coś brudnego - w takim wypadku współczujemy tym osobom. 
Pomijając kwestię czystości, widząc dziś kogoś takiego w autobusie, wpadłem na pomysł "tagów" dołączanych do ubrań dla osób niepełnosprawnych w zakresie widzenia. Nie musiałoby to być coś wymyślnego, zwykły pin z wypisanym brailem kolorem danego elementu, ewentualnie więcej informacji. 
Słyszałem, że ktoś będąc w podobnej sytuacji, gdy został zaproszony na konferencję/spotkanie zapominając o wcześniejszym przygotowaniu ubrań, rozwiązał swój problem za pomocą wideorozmowy ze znajomym, który pomógł mu dobrać odpowiedni zestaw (odpowiedni krawat do koszuli), co jednak, gdy nie mamy takiej możliwości? Jak osoba, którą dostrzegłem w autobusie, mająca zielony krawat w białe grochy do fioletowej koszuli w paski? Może to przypadek, a może ktoś po prostu lubi inność? W tym przypadku, według mnie, wystąpił jednak problem z odpowiednim dostosowaniem ubioru - w końcu był to niewidomy. 
Mały, okrągły pin, wielkości monety 1/5-złotowej lub: specjalny, gumowany pasek, który można spotkać w niektórych ciuchach marki House - to byłoby nawet lepszym rozwiązaniem, gdyż nie rzuca się tak w oczy. Poza tym: samodzielny druk 3D staje się coraz bardziej powszechny, więc takie tagi mogłyby być drukowane na miejscu, w sklepie. 
To byłoby dobre dla osób, które straciły wzrok - co z tymi, które są niewidome od urodzenia? 
W takim przypadku pozostaje chyba tylko odpowiednie układanie zestawów w szafie/komodzie. 
 
Aaa 1 
10.2. Na liście Typhlos o tagach wspomagających 
Opracowała: Agata Gołda 
 
 Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
Danuaria: 
Dostałam do skrzynki takie coś: 
"Napisał do nas Pan z prośbą o opinię na temat pomysłu oznaczania ubrań. Czy mogłabyś poprosić kilka osób niewidomych z BC, aby napisały do końca tygodnia, w kilku słowach co o tym myślą. Będziemy wdzięczne za pomoc. Poniżej treść maila od pana Damiana: 
Niedawno wpadłem na pewien pomysł, jednak nie wiem do kogo się z tym zgłosić i czy jest to w ogóle wykonalne - piszę więc do Was: 
http://takwidze.tumblr.com /post/41094990932/niewidomi-2-0 
A swoją drogą ciekawa jestem, co o tym myślicie. 
 
Hanna P.: 
To byłoby przydatne, ale nie potrafię sobie wyobrazić, jak coś takiego miałoby być robione na miejscu w sklepie. Jeśli jednak jakoś dałoby się to obejść, ten element nie powinien rzucać się w oczy, a jednocześnie być na tyle trwały, by nie zniszczył się w praniu. 
 
Danuaria: 
Myślę, że za pomocą coraz bardziej dostępnych drukarek 3D, to o tym facet na blogu pisał. 
 
Piotr S.: 
Pomysł ciekawy, ale - jak zwykle - będzie coś niedopracowane. Mnie na opakowaniach leków brakuje na przykład daty ważności. Nieraz jest nazwa Polpharmy Łódź, a według mnie istotniejsze byłoby zamieszczenie daty przydatności do zażywania. 
 
Sebastian G.: 
To jest tak, że jak niewidomy ma krawat w grochy do koszuli w paski to jest flejtuch, jak widzący założy takie wdzianko to na pewno Jacykow mu pomógł. 
Taki stereotyp, osoba niepełnosprawna wzrokowo musi mieć pomoc do codziennych czynności, gdy jej nie ma, to ślepy wygląda jak flejtuszek. 
Brudasy i niechluje są zarówno wśród osób widzących, jak i niewidomych. Może gościowi zalecić zapoznanie się z tematyką osób niewidomych, a nie zbawiać nas na podstawie własnych domysłów. 
Ja tam uwielbiam różowe koszule, do tego czerwone adidasy i bojówki, i czy to dowód na to, że nie potrafię dopasować rzeczy? Teraz taka moda! 
Ciekawe czy gościu chodzi tak gustownie ubrany i czy nigdy samochód podczas spaceru go nie ochlapał? Zapewne ma w torbie spodnie na przebranie, aby w poplamionych nie szwendać się po wiosce. 
Porażka, ale to moje zdanie. 
 
Danuaria: 
Tak na marginesie - coś mnie zaniepokoiło w tym tekście. Zacytuję fragmenty. 
"Pomijając kwestię czystości, widząc dziś kogoś takiego w autobusie, wpadłem na pomysł "tagów" dołączanych do ubrań dla osób niepełnosprawnych w zakresie widzenia. 
Co jednak, gdy nie mamy takiej możliwości? Jak osoba, którą dostrzegłem w autobusie, mająca zielony krawat w białe grochy do fioletowej koszuli w paski?" 
Jak rozumiem, facet widział tego człowieka w koszuli z niedopasowanym krawatem dzisiaj, a przecież jest zima i wszyscy chodzą w kurtkach, jak on więc mógł zobaczyć taki szczegół. 
 
aaa 
10.3. Na liście Typhlos o pojemnikach na segregowane śmieci Opracowała Agata Gołda 
 
 Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
Od 1 lipca bieżącego roku będziemy zobowiązani do segregowania śmieci. W związku z tym osoby niewidome, szczególnie te mieszkające samotnie, mogą mieć problem z właściwą identyfikacją pojemników na poszczególne rodzaje odpadów. 
 
Marcin B.: 
Właśnie wysłuchałem krótkiego reportażu w Trójce, w którym była mowa o problemach związanych z nowymi regulacjami wprowadzanymi od pierwszego lipca, a dotyczących segregowania śmieci. Nasunęło mi się takie spostrzeżenie. Jak wiadomo osoby segregujące śmieci będą płaciły mniej niż ci, którzy tego nie robią. Może ktoś się orientuje, czy pojemniki na poszczególne odpady będą jakoś oznaczone dla niewidomych? Chodzi o to, żebym nie musiał ręki wkładać do pojemnika i sprawdzać, co w nim jest. Oczywiście, można nauczyć się kolejności w jakiej będą ustawiane pojemniki, ale raczej na pewno firma śmieciowa nie będzie ich ciągle ustawiała tak samo. 
 
Krzysztof W.: 
Też się nad tym zastanawiałem. Z jednej strony oznaczenia w brajlu, ale macanie po pojemniku, nawet jeśli to oznaczenie będzie zawsze w tym samym miejscu, to nie będzie przyjemne doznanie. 
Tak samo oznaczenie w postaci np. figury geometrycznej ustalonej na terenie kraju i identycznej dla danego pojemnika też będzie wymagało macania. 
Jedyne co udało mi się wymyśleć - pojemniki różniące się wielkością. 
Jednakże każde rozwiązanie wymaga wprowadzenia standardu na terenie całego kraju. Na to jednak wprowadzający rozwiązania prawne w Polsce nie są gotowi. 
Będę więc wrzucał do tego pojemnika, na który natrafię. Jak widać nawet przy segregowaniu śmieci jesteśmy pomijani jako obywatele. 
 
FW.: 
Pojemniki na śmieci mają różne kolory. 
 
Roman H.: 
Każdy teraz będzie śmigał z workiem, a w kieszeni detektor kolorów. 
 
Trybik: 
Jeśli będą to worki, a nie pojemniki, detektor nie będzie konieczny. Kilka minut temu zostałem poproszony o kolejny worek do plastiku. Właśnie myślałem, jak wziąć akurat ten. W ogóle nie było to takie trudne. I tak: 
1. worek na szkło jest najmniejszych rozmiarów, a co najważniejsze najgrubszy, 
2. worek na papier to folia najcieńsza, 
3. worek na metal i plastik to pośrednia grubość. No i właśnie o tego skurczybyka mojej żonce chodziło. Przyniosłem bez pomyłki. 
 
Hanna P.: 
Na moim osiedlu segregacja jest co najmniej od dziesięciu lat. Prosiłam w spółdzielni, by pojemniki zawsze były ustawiane w tej samej kolejności i tak jest. 
 
Danuaria: 
Ciekawa byłam, kto w końcu poruszy ten temat. 
O ile wiem, bo osobiście nigdy tego nie sprawdziłam, to każdy pojemnik ma jakiś inny kształt otworu. 
 
Sławomir W.: 
A właśnie, czy w związku z tym nie zamkną zsypów, one są takie tyflologiczne, walisz do dziury wszystko jak leci. Czy ktoś coś konkretnego wie? 
 
Manfred K.: 
Jak to może być kontrolowane, kto segreguje, a kto nie? W oświadczeniu można napisać, iż będzie się segregować, ale to wcale nie musi tak być. 
 
Cyprian B.: 
W nowym pomyśle gospodarowania odpadami komunalnymi nie chodzi o realizację idei dbania o środowisko, lecz o zwiększenie w milionach złotych budżetu miast i gmin kosztem mieszkańców. 
 
aaa 
10.4. Na liście Typhlos o robieniu zdjęć przez osoby niewidome 
Opracowała Agata Gołda 
 
 Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
Zbliżają się wakacje - czas wyjazdów i wydarzeń, z których chcemy mieć pamiątki w postaci zdjęć. Aparaty fotograficzne stały się bardzo powszechne. Pewnie niemal każdy posiadacz telefonu komórkowego ma możliwość robienia zdjęć i filmów. Obsługa takiego aparatu w telefonie komórkowym jest dziecinnie prosta - nawet dla osoby niewidomej. Czy oznacza to, że osoba całkowicie niewidoma może z powodzeniem robić zdjęcia? 
Oto co na ten temat myślą uczestnicy listy Typhlos. 
 
Karol O.: 
Kilka miesięcy temu koleżanka namówiła mnie do pewnego eksperymentu. Otóż chciała bym zrobił trochę zdjęć plenerowych. Początkowo się wzbraniałem, lecz po jej namowach zgodziłem się, miałem pewne opory co do tego tematu, bo jak całkowicie niewidoma osoba może robić coś takiego. No niby robić może, ale czy będzie to ładne, czy w ogóle będzie sensowne? 
Okazało się, że wykonane zdjęcia są ładne, dobrze widać zachmurzone niebo itd., oczywiście sporo było takich, które należało wyrzucić, ale to akurat logiczne. 
Co myślicie na temat robienia zdjęć przez niewidomych, wiadomo że można uznać to za rodzaj zabawy, eksperymentu lub po prostu dzieło przypadku. Tylko, czy jedynie w taki sposób można to postrzegać? 
Czekam na opinie. 
 
Domra: 
W moim odczuciu robienie zdjęć przez osobę całkowicie niewidomą jest trafem, czy dziełem przypadku, a nie świadomym wyborem tematu, oświetlenia, ujęcia i tych wszystkich elementów, które stanowią o dobrym zdjęciu. Jasne, może to być zupełnie sympatyczna zabawa, ale też nie masz możliwości własnej oceny zdjęcia. To, że jest miłe w odbiorze świadczy o szczęściu eksperymentatora.. Przy okazji jest dużym nadużyciem pisanie o wystawie niewidomych malarzy. Takie ujęcie tematu budzi ogromną nieufność otoczenia. Ale organizatorzy wystaw z uporem piszą niewidomych artystów, zamiast niedowidzących. Są to przecież osoby niedowidzące, poza p. Hermanowiczem, niewidomym, który węgielkiem szkicował ptaki na zasadzie zapamiętania ich sylwetek. 
 
Dorota Z.: 
Ja i Sebastian bardzo często robimy zdjęcia na potrzeby naszego bloga i nie tylko. Jasne, że raz są lepsze, raz gorsze, jednak w większości niczego im nie brakuje. 
Dla mnie robienie zdjęć jest pasjonujące i prawie zawsze mam w torebce aparat. Zawsze utrwalanie chwili było dla mnie ważne i kontynuuję to również teraz, po utracie widzenia. A z cudami techniki np. Iphone, sprawa jest tym łatwiejsza i przyjemniejsza. 
 
Stanisław B.: 
Kiedy mój wzrok osłabł na tyle, że utrudniało mi to robienie zdjęć, dałem sobie spokój, gdyż nie widziałem w tym sensu. Samo pstryknięcie nie sprawia radości, mnie sprawiało radość oglądanie tych zdjęć, ocena efektów, czy i jak mogłem je zrobić inaczej. 
 
Tomasz P.: 
W pierwszym odruchu pomyślałem, że to nie ma sensu, ponieważ potraktowałem zdjęcia jako produkcję z założenia artystyczną. Po namyśle doszedłem jednak do wniosku, że to może mieć sens - jako dokumentacja, a nie twórczość artystyczna. Przecież niewidomy może mieć potrzebę utrwalenia czegoś, choćby jako dowodu w postępowaniu prawnym, albo dla przekazania informacji innym (widzącym) osobom. 
Tu pojawia się naprawdę ciekawy problem - jak nauczyć osobę niewidzącą robienia dobrych zdjęć, i czy to w ogóle jest możliwe. Zupełnie nie znam się na fotografii i nie odpowiem na te pytania, ale nie wykluczam, że odpowiedź może być pozytywna. Być może potrzebne do tego będą specjalistyczne rozwiązania techniczne, z "inteligentnym" rozpoznającym, a przynajmniej rozróżniającym obiekty w kadrze, gadaczem na pokładzie aparatu włącznie. Nie takie bajki się już urzeczywistniły. 
 
Ryszard S.: 
Bawię się w robienie fotek od bardzo dawna. Zaczynałem od prymitywnego aparatu Druh, który dostałem na Dzień Dziecka. Robiłem to zawsze przy pomocy osoby widzącej, aby ująć obiekt w obiektywie. Pstrykanie na chybił trafił było za drogą zabawą, bo błony były drogie. Opanowałem proces wywoływania błon i robienia odbitek, ale zawsze z kimś widzącym, niekoniecznie znającym temat. 
Teraz pstrykam moją E52, wybieram np. opcję portret i praktycznie nie chybiam, chociaż preferuję filmiki z moim komentarzem, bo przynajmniej wiem, co widać. 
Niestety, ostatnie migawki z Maroka leżą, bo trzymałem aparat pionowo i nie wiem, jak to zmienić. Czekam na fachową poradę. 
 
Bartek: 
Może artyzmem tego nazwać jednak nie mogę, ale jak zwykle - jest potrzeba, jest rozwiązanie. Robiłem trochę zdjęć z wyjazdów i imprez. Po prostu czasem fajnie było zrobić zdjęcie, czasem z zaskoczenia, czasem dlatego, by osoba widząca - fotograf - też była na zdjęciu. 
Cyfrowa fotografia pozwala na marnotrawienie robionych zdjęć, więc ryzykowne zajęcie to to nie jest, a efekty czasem są naprawdę bardzo ciekawe - tak twierdzą ci, którzy to oglądają. Ja w tych zdjęciach dosłownie nic nie widzę! :-) 
Ja na przykład czasem robiłem zdjęcia i wysyłałem mmsem, by osoba widząca pomogła mi w rozpoznaniu miejsca. 
 
Danuaria: 
Wydaje mi się, że osobie całkowicie niewidomej nowo ociemniałej jest łatwiej robić zdjęcia niż osobie, która nigdy nie widziała. Zdjęcia plenerowe to faktycznie może być loteria, ale umiejętność robienia zdjęć przez osoby niewidome może być przydatna. 
Chciałabym dobrze umieć wykonywać zdjęcia poszczególnych przedmiotów, np. w celu pokazania ich do sprzedania albo małych zwierząt. To drugie jest mi niezbędne na potrzeby prowadzenia domu tymczasowego dla świnki morskiej. 
Stety czy niestety, ale prowadzenie takiego domu tymczasowego wymaga także wrzucania zdjęć na wątek takiej świnki morskiej. No i jest problem, bo nie mogę liczyć na nikogo, kto pstryknąłby zdjęcia. Parę razy udało mi się zrobić wyraźne zdjęcie zwierzątka, ale częściej to nie wychodziło. 
Natomiast dużo łatwiej jest, moim zdaniem, po niewidomemu kręcić filmiki. Mam co prawda kolegę sceptyka, który twierdzi, że prawdopodobnie osoby widzące mówią mi kurtuazyjnie, że coś widzą, a tak naprawdę tylko się domyślają, co jest na filmie. No i łatwiej mi jest wrzucić film na Youtube niż zdjęcie na jakiś portal do tego przeznaczony. Tego drugiego jakoś jeszcze nie ogarnęłam, a jest to umiejętność przydatna szczególnie w tym, co aktualnie robię. 
Tym co widzą polecam filmik nakręcony samodzielnie po niewidomemu: 
http://www.youtube.com/watch?v=0E4Tbg3Z2GQ 
 
Marek S.: 
Ja jestem za. Od czasu do czasu również pstrykam. Choć na większości moich zdjęć niewiele widać, to są i takie, które mają to coś, co wynika z chwili i z odpowiedniego podejścia do fotografowanego obiektu. 

Sławomir K.: 
Będąc osobą szczątkowo widzącą podchodzę do tego zupełnie inaczej. Otóż robienie filmów czy zdjęć wykorzystuję do nauki patrzenia. Posiadam w tym celu przez siebie sfilmowane falujące morze. Uważam, że jest to świetny materiał do ćwiczenia wzroku. Ma to i tę zaletę, że umożliwia śledzenie obiektów zapamiętanych "na żywo". Proszę mi wierzyć, przynajmniej w moim przypadku sprawdza się w stu procentach, pod warunkiem jednak, że nie bolą mnie oczy. 
Podchodzę do tego bardzo poważnie, dzięki temu mam wiele pamiątek z miejsc, w których przebywałem. O wystawach nie myślę, chociaż osoby widzące stwierdziły, że niektóre filmy są całkiem fajne. I tu naprawdę nie chodzi o to, co i jak komu wychodzi, tylko o to raczej komu co służy.