WIEDZA i MYŚL
(Pr 2590)

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca i redaktor naczelny 
Stanisław Kotowski

Wrzesień 2013 
Rok V 
Nr 9(57)/2013 

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.

Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres: ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”. 

Wersję dźwiękową oraz w formacie RTF można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/
oraz:
 http://klucz.org.pl/WIM.php 
Pod tymi adresami można również pobierać numery archiwalne „WiM”.
Najnowszy numer w wersji DAISY znajduje się pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIM.zip 
Najnowszy numer w formacie RTF pobierać można pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIMRTF.zip 

ADRES REDAKCJI (wyłącznie internetowy): 

st.k@onet.pl lub st.k@wp.pl

TELEFON KOMÓRKOWY: 
501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 
 
OD REDAKCJI
1. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
1.1. Bezpłatne porady prawne w "De Facto"
1.2. Warto wiedzieć i korzystać
1.3. Festiwal Widzących Duszą
1.4. Premier przyjął rezygnację prezesa zarządu PFRON - oprac. Natalia Łyczko
1.5. Olsztyn: integracja i warsztaty podczas festiwalu osób głuchoniewidomych - Marcin Chojnowski
1.6. Joanna Mucha o MŚ w lekkoatletyce: wspaniały wynik Polaków - PAP
1.7. Traktat umożliwi międzynarodową wymianę publikacji dla osób niewidomych - Beata Rędziak
1.8. Problem okręgowych bibliotek PZN - Marcin Borek
1.9. Wsiadajmy na tandemy
1.10. Baza pomoże znaleźć towarzyszy tandemowych wycieczek - Beata Rędziak
1.11. Co słychać w Eudajmoni?
1.12. "Ze wspomnienia płyń w wspomnienie" - Zofia Krzemkowska
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA
2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 26) - Asystent osoby niepełnosprawnej, lektor, opiekun, przewodnik niewidomego, pies przewodnik - Stanisław Kotowski
2.2. List czytelniczki i indywidualne nauczanie
2.3. Klucze do samodzielności (cz. 5) - Poglądy osób z uszkodzonym wzrokiem jako bariery na drodze do integracji - Radosław Kłódka
2.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH - Kuchnia bez tajemnic - Przystawki - Zbigniew Niesiołowski
3. NAUKA, OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
3.1. Sosnowiec: otwarto Bank Tkanek i Komórek
3.2. Badanie siatkówki oka może zapobiec udarowi
3.3. Bierutów: są niedowidzący, nie ma okulisty
3.4. Nagły uraz, a nie powolne narastanie choroby - Łukasz Prasołek, oprac.: ES
3.5. SocialEyes - dostępny klient serwisu Facebook
3.6. Glukometr CareSens N Voice
3.7. Balabolka - program nie tylko dla osób z dysleksją
4. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Grzegorzem Kozłowskim rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 2/4)
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. U niepełnosprawnych wzrokowo (cz. 4) - Czy osoby z uszkodzonym wzrokiem chcą się organizować? - Aleksander Mieczkowski
5.2. W sprawie Stołecznego Centrum Osób Niepełnosprawnych
5.3. W odpowiedzi na e-maila
5.4. Jak to jest być niewidomym?
5.5. Zwyczajnie - Dorota i Sebastian - Zuzanna Ratek
5.6. Uwagi do "Jak to jest być niewidomym?"
6. ZATRUDNIENIE, REHABILITACJA, PRAWO, EKONOMIA
6.1. Niepełnosprawni będą tracić zatrudnienie - Michalina Topolewska, oprac.: GR
6.2. Duda: szukamy rozwiązań, by system zatrudniania osób niepełnosprawnych był stabilny - Beata Rędziak
6.3. KE w sprawie przepisów o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
6.4. W 2014 r. chroniony i otwarty rynek pracy z równymi dopłatami do pensji - Michalina Topolewska, oprac.: ES
6.5. Dzień pracy niewidomego musi być krótszy - Grażyna Ordak, oprac. : ES
6.6. NIK: urzędy wciąż nie zatrudniają osób z niepełnosprawnością
6.7. Jakie ulgi w zakresie ubezpieczeń społecznych przysługują niepełnosprawnemu przedsiębiorcy - Adam Jagiełło, oprac.: ES
6.8. W jaki sposób zaliczyć do kosztów płacy diety i koszty przejazdu w związku z odbywaniem przez pracownika niepełnosprawnego podróży służbowej - Mateusz Brząkowski, oprac.: ES
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
7.1. Refundacja wyrobów medycznych: czy nowe rozporządzenie przyniesie zmiany systemowe
7.2. Trwają prace nad ustawą podwyższającą świadczenia pielęgnacyjne - Beata Rędziak
7.3. RPO skarży do TK nowe zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych
7.4. Angaż na chwilę wystarczy - Katarzyna Wójcik, oprac.: ES
7.5. Rzemek: ustawowa gwarancja przyjmowania poza kolejką niepełnosprawnych - niemożliwa
7.6. P.o. prezes PFRON o sytuacji Funduszu
7.7. Urodzeni przed 1 stycznia 1949 r. mogą wystąpić o przeliczenie emerytury - Katarzyna Tomczyk, oprac.: GR
7.8. Sądy powinny przyznawać zwrot emerytur bez zwłoki - mrz, oprac.: GR
7.9. Niepełne ubezpieczenie nie obniży świadczeń - Bożena Wiktorowska, oprac.: GR
7.10. Kto nie przekazał ZUS-owi dokumentacji, będzie miał groszową emeryturę - Leszek Kostrzewski, Piotr Miączyński, oprac.: ES
7.11. Żonie przysługuje świadczenie na męża niepełnosprawnego - Sławomir Stelmach, oprac.: ES
7.12. ZUS zwróci emerytom odsetki - a.abr, oprac.: GR
7.13. Czy student z rentą zapłaci składkę zdrowotną - Bożena Wiktorowska, oprac.: GR
7.14. Wpłaty na PFRON to rozrachunki publicznoprawne - Magdalena Sobczak, oprac.: ES
7.15. Albo przelew całej pensji, albo brak dopłaty - Rzeczpospolita, oprac.: ES
7.16. Czy w każdym przypadku zastosuje się zmienioną kwotę bazową - Marek Opolski, oprac.: ES
7.17. Terminowość opłacania składek na ubezpieczenia społeczne a refundacja tych składek - PFRON
7.18. E-mail ważny jak papier - Cyran, oprac.: ES
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
8.1. Kronika związkowa
8.2. "Zielony pegaz" - Zofia Soroka
8.3. Józef Śmietanko (jako)
9. WPROST ALBO NA OPAK
9.1. Białe buty zimą - Z.N.
9.2. E-prezentacja i inne e-..." - Bączek
9.3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Od fileta do tableta - Jerzy Ogonowski
9.4. Mruczę i prycham - Usamodzielnianie się niewidomych i słabowidzących
10. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
10.1. Czy niewidomy może być kucharzem - Dyskusja na Liście Typhlos na przełomie czerwca i lipca 2013 r. - Opracowała Agata Gołda
10.2. Na liście Typhlos o asystencie osoby niepełnosprawnej - Opracowała Agata Gołda
 
aaa
OD REDAKCJI 
 
Kończą się wakacje i powoli kończą się urlopy. Dzieciom i młodzieży życzymy pożegnania wakacji beż żalu, łatwego podjęcia obowiązków szkolnych i bezstresowego uczęszczania do szkoły aż do ferii zimowych i do następnych wakacji. Dorosłym Czytelnikom życzymy zachowania miłych wspomnień urlopowych i bezproblemowej pracy. Rencistom i emerytom życzymy pięknej jesieni, przyjemnych codziennych zajęć oraz spokojnego oczekiwania na wiosnę. 
Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
W numerze polecamy: 
- Bezpłatne porady prawne w "De Facto" pozycja 1.1., 
- Warto wiedzieć i korzystać pozycja 1.2., 
- Festiwal Widzących Duszą pozycja 1.3., 
- Balabolka - program nie tylko dla osób z dysleksją pozycja 3.7., 
- Zatrudnienie, rehabilitacja, prawo, ekonomia - dział 6. 
Dział ten został wprowadzony jako jednorazowy. Tymczasem ukazuje się już po raz trzeci. Niewykluczone, że znajdzie się również w następnych numerach "WiM". Zatrudnienie jest bardzo ważne dla wielu osób i to z różnych względów - ekonomicznych, społecznych, rodzinnych i rehabilitacyjnych. Warto więc wiedzieć, jakie są, jakie mogą być i jakie będą warunki oraz możliwości zatrudnienia osób z uszkodzonym wzrokiem. Dlatego, jak się wydaje, celowe jest wyodrębnianie publikacji z tej dziedziny. 
 
aaa 
1. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
1.1. Bezpłatne porady prawne w "De Facto" 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 25-07-2013 
 
Witamy Szanownych Państwa! Co prawda sama lista mailingowa została stworzona w celu wymiany doświadczeń i porad prawnych z zakresu podatków, ale chcieliśmy poinformować i prosić o rozpowszechnienie informacji, że na jakiekolwiek zagadnienia z zakresu prawa można uzyskać poradę prawną za pośrednictwem naszego portalu pisząc pytanie na adres: 
moderator.poon@defacto.org.pl lub: 
administrator.poon@defacto.org.pl 
Odpowiedzi będą przesyłane na e-mail prywatny osoby zadającej pytanie oraz zamieszczane w dziale "Pytania i odpowiedzi". 
Zapraszamy do aktywności i korzystania z bezpłatnych porad prawnych. 
Z wyrazami szacunku 
Moderator POON 
Stowarzyszenie "De Facto" 
Stowarzyszenie De Facto Projekt "Świadomy Niewidomy" 
www.defacto.org.pl 
www.poon.phorum.pl 
 
aaa 
1.2. Warto wiedzieć i korzystać 
 
Źródło: Informacja Fundacji KLUCZ 
 
Pod koniec roku szkolnego 2012-2013 podjęliśmy działalność na rzecz niewidomych i słabowidzących, a także na rzecz widzących uczniów szkół podstawowych i gimnazjów, których rodzice są niewidomi lub słabowidzący. Działalność ta jest potrzebna i mamy możliwości, żeby ją kontynuować. Jesteśmy przekonani, że w roku szkolnym 2013-2014 będziemy mogli pomóc wielu uczniom. 
 
Udzielamy pomocy w odrabianiu prac domowych oraz korepetycji z zakresu: 
- języka angielskiego, 
- języka rosyjskiego, 
- przedmiotów ścisłych: matematyki, fizyki i chemii. 
Pomoc jest całkowicie bezpłatna. 
Udzielamy jej drogą internetową, tj. przez połączenie się ucznia z korepetytorem przy pomocy Skype. W przypadku języków obcych możliwe są również konwersacje, których celem jest poprawa swobody porozumiewania się na poziomie podstawowym. 
Nauka języków obcych ma obecnie duże znaczenie. Uczniowie widzący masowo korzystają z korepetycji i lekcji prywatnych, przede wszystkich z języka angielskiego, ale również innych języków. Można przewidywać, że w ciągu najbliższych kilkunastu latach bardzo przydatny stanie się język rosyjski. Na korepetycje i prywatne lekcje rodzice przeznaczają sporo pieniędzy. Uważamy, że możliwość bezpłatnego korzystania z korepetycji i konwersacji stanowi liczącą się pomoc. 
 Prosimy działaczy i pracowników organizacji pozarządowych działających w środowisku osób z uszkodzonym wzrokiem o informowanie zainteresowanych o możliwościach korzystania z pomocy świadczonej przez naszą Fundację. 
 
Z pomocy przy odrabianiu prac domowych oraz w formie korepetycji i konwersacji korzystać mogą: 
- niewidomi i słabowidzący uczniowie ogólnodostępnych szkół podstawowych i gimnazjów, 
- widzący uczniowie szkół podstawowych i gimnazjów, których rodzice są osobami niewidomymi lub słabowidzącymi, 
- uczniowie szkół podstawowych i gimnazjów z ośrodków szkolno-wychowawczych dla niewidomych bądź słabowidzących. 
Uczniowie, którzy chcą korzystać z naszej pomocy powinni napisać na adres: 
fundacja@klucz.org.pl 
Zgłoszenia mogą dokonać również rodzice lub nauczyciele wymienionych uczniów. 
Do maila prosimy załączyć zeskanowane orzeczenie o niepełnosprawności albo zaświadczenie okulistyczne stwierdzające uszkodzenie wzroku. Może być również zdjęcie tych dokumentów w wersji elektronicznej. 
W emailu prosimy podać: 
- klasę, do której uczęszcza uczeń i rodzaj szkoły, tj. podstawowa, gimnazjum, ogólnodostępna albo w ośrodku szkolno-wychowawczym dla niewidomych czy słabowidzących, 
- adres zamieszkania, 
- adres email, 
- adres Skype, 
- nr telefonu, 
- rodzaj pomocy: odrabianie lekcji, konwersacje, korepetycje, 
- z jakiego języka lub przedmiotu. 
 
Po otrzymaniu wymienionych informacji i dokumentów ocenimy możliwości udzielenia pomocy, w przypadku pozytywnej oceny, sprawa zostanie przekazana osobie, która będzie prowadziła zajęcia. Osoba ta umówi się z zainteresowanym uczniem co do zakresu pomocy oraz dni i godzin, w których pomoc będzie udzielana. 
Uwaga! Każdy wniosek rozpatrywany będzie indywidualnie. Zgłaszać się można w ciągu całego roku szkolnego, lepiej jednak jak najwcześniej. Warto dodać, że pomoc może okazać się bardzo potrzebna uczniom ostatniej klasy szkoły podstawowej i ostatniej klasy gimnazjum. Korzystając z naszej pomocy, można poprawić oceny na końcowym świadectwie. 
 Zapraszamy! 
Prezes Fundacji KLUCZ 
mgr Janusz Durbacz 
 
aaa 
1.3. Festiwal Widzących Duszą 
 
Źródło: zrodlowciazbije.pl 
 
Rusza festiwalowy nabór 
 
Do 25 września można zgłosić swój udział w III Festiwalu Widzących Duszą "Muzyka otwiera oczy" w Bydgoszczy (19-20.10.2013). 
Szczegóły zgłoszenia w regulaminie na stronie 
http://zrodlowciazbije.pl/fwd.html 
 
W czasie trzyletniego istnienia bydgoski Festiwal wyrobił sobie niezłą markę-wysoki poziom artystyczny wykonań, duże zainteresowanie publiczności, wysokie nagrody dla najlepszych, gwiazdy formatu ogólnopolskiego obecne na Festiwalu. 
Organizatorzy imprezy walczą z pojęciem "artysta niepełnosprawny". Artystą się jest lub nie i nie zależy to od stanu zdrowia. W myśl tych założeń wykonawcy Festiwalu Widzących Duszą oceniani są w kategoriach czysto artystycznych, co niewątpliwie podnosi poziom i rangę tej imprezy. 
 
Zgłoszenie festiwalowe wykonawcy powinno zawierać: 
imię i nazwisko (nazwa zespołu), namiary, parę słów dla konferansjerów i dwa demo z wykonywanymi utworami. 
W tym roku podczas Festiwalu wykonawcy zmierzą się z polskimi piosenkami okresu międzywojennego. Impreza odbędzie się na terenie Bydgoskiej Szkoły Wyższej i Otwartej Przestrzeni "Światłownia". 
 
aaa 
1.4. Premier przyjął rezygnację prezesa zarządu PFRON
oprac. Natalia Łyczko 
 
Źródło: PFRON/www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-08-19 
 
15 sierpnia 2013 r. prezes Rady Ministrów Donald Tusk przyjął rezygnację dra Wojciecha Skiby z pełnienia funkcji prezesa zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 
Wojciech Skiba złożył rezygnację w czerwcu br. Decyzja podyktowana była względami rodzinnymi - czytamy na stronie PFRON. 
16 sierpnia 2013 r. premier powierzył pełnienie tych obowiązków Jackowi Brzezińskiemu, dotychczasowemu zastępcy prezesa ds. finansowych. 
Jacek Brzeziński jest absolwentem Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Ukończył również trzy kierunki studiów podyplomowych w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie oraz studia doktoranckie w Instytucie Nauk Prawnych PAN. Wcześniej był przewodniczącym komitetów sterujących projektami finansowanymi ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w zakresie dofinansowania rynku pracy osób niepełnosprawnych. Jest autorem licznych publikacji dotyczących problematyki prawnej i samorządowej w wydawnictwach ogólnopolskich: "Wspólnota", "Nowe Zeszyty Samorządowe", "Samorząd Terytorialny" i "Finanse Komunalne". 
Konkurs na objęcie stanowiska prezesa PFRON zostanie ogłoszony przez Radę Nadzorczą PFRON. 
 
aaa 
1.5. Olsztyn: integracja i warsztaty podczas festiwalu osób głuchoniewidomych
Marcin Chojnowski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-08-10 
 
W dniach 26-29 lipca w Olsztynie nad Jeziorem Kortowskim odbył się V Festiwal Twórczości Wszelakiej Głuchoniewidomych "Olsztyn Inspiruje". Podczas zorganizowanej przez wolontariuszy imprezy osoby z jednoczesnym uszkodzeniem wzroku i słuchu mogły znaleźć lub rozwinąć swoje talenty. 
Festiwal miał na celu integrację oraz aktywizację społeczną i zawodową osób ze sprzężonymi niepełnosprawnościami. Najważniejszym zaś jego zadaniem było zmotywowanie osób z tej grupy do przejęcia choćby częściowej odpowiedzialności za swoje życie i zorientowania ich na sukces. 
W tym roku głuchoniewidomi olsztynianie mieli szansę uczestnictwa w warsztatach literackich, plastycznych, tanecznych oraz języka migowego. 
Podczas wydarzenia nie brakowało atrakcji dodatkowych. Pierwszego dnia uczestnicy mogli zwiedzać Zamek Olsztyński i poznać historię życia i twórczości astronauty Mikołaja Kopernika. Ciekawostką były nieznane dotąd szczegóły pracy Kopernika: nowe odkrycia i badania. Tego dnia osoby głuchoniewidome poznały także historię miasta. 
Sobota, 27 lipca, była dniem pracy. Wszystkie osoby uczestniczące w warsztatach przygotowywały się na niedzielne występy. Gościem wydarzenia było Polskie Radio Olsztyn, które na bieżąco relacjonowało przebieg festiwalu. 
W niedzielę, 28 lipca, odbyły się prezentacje. Najpierw w Bibliotece Uniwersyteckiej zaprezentowano twórczość uczestników, która spotkała się z entuzjastycznym odbiorem publiczności. Prezenterami byli sami organizatorzy, czyli niesłysząca Ala i Grzegorz, który od urodzenia stopniowo traci wzrok i słuch. Ich niepełnosprawność nie była jednak przeszkodą w profesjonalnym prowadzeniu imprezy. 
Festiwal był także okazją do zakupu przedmiotów wykonanych przez rzemieślników: butelek do kwiatów, obrazów malowanych palcami na płótnie, kolorowych waz na owoce i wielu, wielu innych. 
Wieczorem, już na scenie staromiejskiej, odbył się koncert zespołu Czerwony Tulipan, który wykonał m.in. utwór "Kocham Olsztyn". Muzycy zgodzili się na wspólne wykonanie z uczestnikami, którzy migali w rytm partii śpiewanych przez zespół. 
Tegoroczne działania zakończyły się wspólnym grillem nad wodą. 
 
 aaa 
1.6. Joanna Mucha o MŚ w lekkoatletyce: wspaniały wynik Polaków PAP 
 
Źródło: PaP/www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2013-07-30, 12.44 
 
Dorobek 26 medali (10 złotych oraz po osiem srebrnych i brązowych) lekkoatletycznych mistrzostw świata osób niepełnosprawnych w Lyonie minister sportu Joanna Mucha oceniła jako "wspaniały wynik". Podkreśliła ósme miejsce Polski w gronie 99 startujących państw. 
- We Francji rywalizowało 1100 zawodników z 99 krajów. Nasza reprezentacja zdobyła 26 medali. Ten dorobek uplasował Polskę na ósmej pozycji w klasyfikacji państw. To wspaniały wynik. Do tego dochodzą dwa rekordy świata Karoliny Kucharczyk i Macieja Lepiaty oraz kilkanaście rekordów życiowych - powiedziała Mucha podczas spotkania z ekipą. 
Rekordy świata ustanowili: Karolina Kucharczyk (MUKS Kadet Rawicz, kategoria F20) w skoku w dal z rezultatem 6,09 oraz Maciej Lepiato (Start Gorzów, F44) wzwyż - 2,13. Rok temu oboje wywalczyli złote medale igrzysk paraolimpijskich. 
- Nieoficjalnym hasłem lekkoatletycznych mistrzostw było: "They inspired London... Theyre going to impress Lyon" (zainspirowali Londyn, zachwycą Lyon). Nawiązywało ono do ogromnego rozgłosu, jaki sportowi osób niepełnosprawnych przyniosła paraolimpiada - wspomniał prezes PZSN "Start" Łukasz Szeliga. Dodał, że w Londynie najwięcej spośród 36 medali, bo aż 18, zdobyli lekkoatleci, a minister sportu wyraziła radość, że na tych sukcesach nie poprzestali. 
- Macie we mnie nie tylko wiernego kibica, ale także wsparcie w osiąganiu wytyczonych celów. Z podziwem patrzę na wszystkich sportowców, którzy muszą zmierzyć się z tyloma przeciwnościami, pokonać trudności związane z wydolnością własnego organizmu, po to aby osiągnąć to, co dla innych jest niewyobrażalne - podkreśliła Mucha. 
W Lyonie w trzech konkurencjach (1500 m, skok w dal, pchnięcie kulą) startowali również lekkoatleci niepełnosprawni intelektualnie. 
- Mieliśmy cztery zawodniczki i trzech zawodników, którzy zdobyli pięć medali. Trzy złote: Kucharczyk w dal, Barbara Niewiedział (MGOSiR Korfantów) na 1500 m i Ewa Durska (UKS Barnim Goleniów) w kuli,a także dwa srebrne - Arleta Meloch (GKS Olimpia Grudziądz) i Daniel Pek (UKS Olimpijczyk Skorzewo) na 1500 m - poinformował prezes Polskiego Towarzystwa Społeczno-Sportowego "Sprawni Razem" Zenon Jaszczur. 
 
 aaa 
1.7. Traktat umożliwi międzynarodową wymianę publikacji dla osób niewidomych 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-08-09 
 
Obecnie obowiązujące prawo nie pozwala na przekazywanie za granicę książek dostosowanych do potrzeb osób z dysfunkcją wzroku. W efekcie wiele krajów, których mieszkańcy mówią tym samym językiem, nie może legalnie dzielić się swoimi zasobami. 
 
Co prawda dyrektywa UE z 2001 r. zobowiązała państwa członkowskie do wprowadzenia rozwiązań, które pozwolą osobom z dysfunkcją wzroku na korzystanie z ogólnodostępnych publikacji. W Polsce zobowiązuje do tego art. 33 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.), który zezwala na korzystanie z już rozpowszechnionych utworów dla dobra osób z niepełnosprawnością, jeżeli odbywa się to w bezpośrednim odniesieniu do ich niesprawności i nie ma charakteru zarobkowego. 
- Rzecz w tym jednak, że prawo autorskie ma charakter terytorialny. Nie mogę więc osobom mieszkającym za granicą legalnie i bezpłatnie wysyłać naszych publikacji - mówi Monika Cieniewska, zastępca dyrektora Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego z Działu Zbiorów dla Niewidomych. 
Cieniewska przytacza konkretne przykłady. 
- Organizacje w Chile, Kolumbii, Nikaragui, Meksyku i Urugwaju mają i wspólnie użytkują zaledwie 8517 książek w dostępnych formatach. Argentyna posiada ich 63 000, a Hiszpania - 102 000. Mieszkańcy tych wszystkich krajów posługują się językiem hiszpańskim. Wyobraźmy sobie sytuację, w której osoby mieszkające w Argentynie i Hiszpanii mogłyby zgodnie z prawem dzielić się dostępnymi książkami z mieszkańcami Ameryki Łacińskiej, dzięki wyjątkom w prawie autorskim zezwalającym na międzypaństwową wymianę. Natychmiast wzrosłaby - i to ogromnie w stosunku do obecnych zasobów - liczba dostępnych publikacji w pięciu wspomnianych na początku krajach. Niestety, na razie nie jest to możliwe - mówi. 
Od kilku już lat trwa międzynarodowa dyskusja, jak rozwiązać problem transgraniczności w wypożyczaniu dostosowanych publikacji. UE była przeciwna międzynarodowemu traktatowi, który w 2009 r. na posiedzeniu światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) zaproponowały Brazylia, Ekwador i Paragwaj. Unia Europejska proponowała rozwiązania, których wdrożenie uzależnione byłoby od poszczególnych państw. Tymczasem UE podpisała memorandum, na podstawie którego publikacje w brajlu czy audiobooki mogą być łatwiej dystrybuowane pomiędzy krajami członkowskimi Unii. 
 
Zwycięstwo osób niewidomych 
 
Dużym krokiem do przodu wydaje się konferencja w Marrakeszu, która zakończyła się 28 czerwca br. Został tam przyjęty Traktat o dostępie osób niewidomych do utworów drukowanych. Polska jest jednym z 129 państw, które podpisały akt końcowy. - Aby Traktat wszedł w życie, musi go ratyfikować 20 państw będących członkami WIPO. Podczas ceremonii polski ambasador Witold Spirydowicz zaakceptował jego treść. Proces ratyfikacji Traktatu w Polsce zostanie uruchomiony po jego podpisaniu - informuje na swojej stronie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. - To zwycięstwo osób niewidomych - podsumował obrady Francis Gurry, dyrektor generalny WIPO. 
Traktat zobowiązuje państwa-strony do wprowadzenia w krajowych regulacjach przepisów ułatwiających osobom z dysfunkcją wzroku korzystanie z publikacji krajowych i zagranicznych. 
- Traktat WIPO prawnie zagwarantuje dostęp do materiałów drukowanych dla osób z dysfunkcją wzroku. Co prawda są przepisy w prawie autorskim umożliwiające otrzymanie elektronicznej wersji publikacji na użytek własny - dwa razy od jednego wydawnictwa otrzymałem za darmo publikację, pisząc pracę magisterską - ale w praktyce bywa różnie. Trzeba mieć nadzieję, że prawnie wiążące wymagania zobligują wydawców do tego, by zwiększyła się liczba dostępnych publikacji - ma nadzieję Rafał Kanarek z Polskiego Związku Niewidomych. 
Dodaje on, że na mocy Traktatu wypożyczanie książek będzie się odbywało za pomocą tzw. zaufanych pośredników, tj. zarejestrowanych instytucji non-profit odpowiedzialnych za wypożyczanie publikacji osobom do tego uprawnionym. Również te instytucje będą dbać o bezpieczeństwo publikacji i ochronę praw autorskich. 
 
Zbyt mały procent 
 
Z informacji przekazanych przez Macieja Dydę, zastępcę dyrektora Departamentu Własności Intelektualnej i Mediów w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który uczestniczył w konferencji w Marrakeszu, wynika, że UE zaakceptowała postanowienia Traktatu. 
- W związku z tym wierzymy, że Unia proklamuje odpowiednią dyrektywę i nie będzie konieczna ratyfikacja. To znacznie przyspieszyłoby praktyczną wymianę dostosowanych publikacji pomiędzy krajami - mówi Cieniewska. 
- Według WHO na świecie żyje dziś 314 milionów osób niewidomych i niedowidzących. Polski Związek Niewidomych zrzesza ich ok. 60 tys. osób. Szacuje się, że liczba osób niemogących czytać czarnego druku wynosi w Polsce 300 tys. osób - informuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. 
Na polskim rynku jest tylko ok. 5 proc. dostosowanych publikacji, rocznie zaś w księgarniach znajduje się ok. 80-90 tys. nowych książek. 
 
aaa 
1.8. Problem okręgowych bibliotek PZN 
Marcin Borek 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 09.08.2013 
 
Wiem, że BC PZN ma teraz inną nazwę, ale wszyscy jesteśmy przyzwyczajeni do tej dawnej. Dlatego będę się nią posługiwał w tym mailu. 
Rozmawiałem z koleżanką, która jest pracowniczką jednej z bibliotek okręgowych PZN. Nie wymienię jej nazwiska, żeby potem nie narażać jej na przykrości. 
Powiedziała mi, że nie mogą korzystać w pełni z zasobów bc, ponieważ jako biblioteka okręgowa nie mają specjalnego konta, które z serwisu bc-online pozwalałoby ściągać książki bez limitu. 
Pracownicy bibliotek okręgowych próbują, choć w małym stopniu, zaspokajać wymagania czytelników przez wykorzystanie własnego konta, które jak wszyscy wiemy ma limit około 2/gb. 
Zupełnie nie rozumiem takiego podejścia BC. Znajoma powiedziała, że do bibliotek okręgowych przychodzi najwięcej osób starszych nie znających obsługi komputera. Przynoszą swoje odtwarzacze (czytak i plextalk booksense) oraz karty sd i proszą o skopiowanie jakiejś książki na miejscu. Stosując taką dyskryminacyjną politykę wobec bibliotek okręgowych, BC pozbawia starsze osoby z dysfunkcją wzroku książek blokując im w ten sposób rozwój intelektualny. 
Moim zdaniem takie działanie BC nie ma żadnego merytorycznego uzasadnienia. Przecież 16 bibliotek okręgowych nie obciąży za bardzo serwerów bc-online, a jeśli nawet to PZN chyba stać na zakupienie szesnastu dysków i skopiowanie na każdy z nich zasobów książkowych. 
Pozdrawiam prosząc stosowne władze o wyjaśnienie. 
 Marcin 
 
 *** 

W dniu 12 sierpnia zadzwoniłem do p. dyrektor Moniki Cieniewskiej w sprawie poruszonej przez p. Marcina Borka. Dowiedziałem się, że trwają prace nad zmianą regulaminu korzystania ze zbiorów BC. Pani dyrektor powiedziała, że jeszcze nie może przekazać informacji na temat tych zmian, gdyż prace nie zostały zakończone. Dodała, że chętnie poinformuje o nowych zasadach w terminie późniejszym. 
Ze swej strony dodam, że "WiM" opublikuje informację dotyczącą nowych zasad korzystania ze zbiorów BC, najszybciej jak to będzie możliwe. 
Przy okazji informuję, że nie ma szesnastu bibliotek okręgowych - jest ich zaledwie trzy czy cztery. 
Stanisław Kotowski 
 
 aaa 
1.9. Wsiadajmy na tandemy 
 
 Źródło: www.caritas.pl 
 Data opublikowania: 22.07.2013 
 
Wszystkich miłośników wycieczek rowerowych, którzy lubią bliskie i dobre towarzystwo zachęcamy do niezwykłej inicjatywy - jazdy na tandemie z osobą niewidomą. 
Pomysł narodził się kilkanaście dni temu - podczas tandemowej wyprawy niewidomych od źródeł Wisły do ujścia, czyli od Baraniej Góry do Gdańska. Długość trasy wynosiła 1422 km. Śmiałkowie pokonywali ją etapami: z odcinkiem Włocławek - Toruń zmierzyło się sześć tandemów. 
Organizatorem wyprawy był Waldemar Rogowski (niewidomy). Wziął w niej udział nasz przyjaciel Kuba Terakowski, który teraz tworzy ogólnopolską bazę osób widzących i niewidzących - chętnych do krótkich i długich podróży tandemami. Potrzebuje wolontariuszy do kierowania tandemami, którzy chcą pomagać osobom niewidzącym nie tylko w sprawdzaniu siły swoich mięśni\\\ niewidomych, którzy chcą poczuć moc wiatru we włosach\\\ oraz oczywiście rowerów-tandemów. 
Ta baza może stać się początkiem niezapomnianych przygód i pięknych przyjaźni. Zgłaszajmy się i wsiadajmy na tandemy! 
Kuba prosi zainteresowanych niewidomych, wolontariuszy oraz wypożyczających tandemy do rejestrowania się na stronie 
www.niewidominatandemach.gt.pl 
Biuro Prasowe CP 
 
aaa 
1.10. Baza pomoże znaleźć towarzyszy tandemowych wycieczek 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-08-06, 14.24 
 
Miłośnicy rowerowych wypraw z dysfunkcją wzroku z całej Polski mogą łatwiej znaleźć chętnych towarzyszy na tandemowe wycieczki. W od niedawna działającej bazie jest już ok. 80 wolontariuszy chętnych do takich wypraw i około 40 osób niewidomych. 
 
Na stronie projektu można zapisać się jako niewidomy, wolontariusz czy posiadacz tandemu do wypożyczenia. Inicjatywa Kuby Terakowskiego, biologa i podróżnika, jest całkowicie niekomercyjna. 
- Współpracuję z magazynem "Rowertour", poszukujemy ciekawych ludzi - tak trafiłem na niewidomego Waldemara Rogowskiego, z którym przeprowadzałem wywiad. Organizował on wyprawę rowerową, podczas której 6 osób niewidomych przemierzyło wzdłuż Wisły 1000 km w dwa tygodnie. Waldemar Rogowski tak ujął mnie swoją historią, że sam zaoferowałem swoją pomoc jako wolontariusz i uczestniczyłem w połowie wyprawy - opowiada Terakowski. 
Owocem tej podróży jest także strona projektu. To baza, do której mogą zgłosić się: wolontariusz chętny na wyprawy w tandemie z osobą niewidomą, osoba niewidoma poszukująca widzącego partnera do przejażdżek oraz firma, organizacja czy osoba prywatna mogąca wypożyczyć tandem. 
Jak na razie w bazie nie brakuje chętnych wolontariuszy, największą trudnością okazuje się brak tandemów. 
- Znalezienie rowerów okazało się największą barierą. Szukamy ich w wypożyczalniach, w kołach PZN, czasami same osoby niewidome mają tandem - mówi Terakowski. 
 
Satysfakcja i pogoda ducha 
 
Wyprawa wzdłuż Wisły była jego pierwszym kontaktem z osobami niewidomymi. Nastawiał się, że oprócz przewodnika rowerowego będzie musiał, jak sam mówi, być też "piastunką". 
- Byłem bardzo zaskoczony samodzielnością i niezależnością osób niewidomych, ale też ich pogodą ducha. Nie mogłem uwierzyć, że po jednym pokazaniu niewidomemu jakiegoś miejsca porusza się on po nim bez żadnego problemu - opowiada Terakowski. - Najcenniejszym doświadczeniem dla mnie samego było doświadczenie ułomności, jaką jest brak wzroku, a przy tym zachowanie przez uczestników pogody ducha, ale także ich normalne funkcjonowanie - dodaje. 
Baza kontaktowa już zaczęła przynosić pierwsze rezultaty. 23 lipca miała miejsce pierwsza tandemowa wyprawa Hani i Pauliny, które nawiązały ze sobą kontakt dzięki stronie. Przejechały one 18 kilometrów po okolicach Jastrzębia Zdroju. 
- Zgranie się z nowym pilotem wymaga czasu. Początkowo zawsze jest to dla mnie stresujące, zwłaszcza moment startu i nagłe zatrzymywanie się z koniecznością zsiadania. Paulinie dobrze szło, zabujało nami tylko na samym początku. Ten portal to świetna inicjatywa; umożliwia poznanie nowych ludzi, znalezienie nowych pilotów i ciekawe spędzanie czasu - relacjonuje na stronie niewidoma Hania. 
- Jesteśmy całe i zdrowe, kondycyjnie dałyśmy radę i mimo że był to pierwszy raz, chyba udało nam się nie zrazić do projektu. Już jesteśmy umówione na jutro. Zachęcam wszystkich do tego doświadczenia: jazda na tandemie jest wprawdzie nieco trudniejsza niż na pojedynczym rowerze, wymaga też lepszej kondycji, ale daje dużo więcej radości i satysfakcji! - wtóruje pilotka Paulina. 
 
aaa 
1.11. Co słychać w Eudajmoni? 
 
 Źródło: Informacja Fundacji Eudajmonia 
 
Trener aktywności, Zatrudnienie wspomagane, Sprawni w pracy, Mentor cały czas w akcji! Trener aktywności 
 
Sezon ogórkowy nie dla nas! 
 
Pierwsze rozmowy kwalifikacyjne za nami! Ruszyły wolontariaty, praktyki i staże! Gratulujemy Wszystkim tak pięknych sukcesów! 
 
Sprawni w pracy 
 
 Już dwie osoby rozpoczęły staż w ramach projektu Sprawni w pracy! Gratulujemy i trzymamy kciuki! Zatrudnienie wspomagane W okresie od kwietnia do lipca odbyło się 617 spotkań z klientami/kami, udzielono 1824 godziny wsparcia bezpośredniego. Pierwsze sukcesy za nami: 4 próbki pracy, 6 wolntariatów, 2 praktyki, 3 staże, 1 umowa zlecenie, 4 umowy o pracę!!! Gratulujemy naszym trenerkom pracy i trzymamy kciuki za udane pertraktacje z pracodawcami! 
 
Mentor 
 
Rekrutacja dobiegła końca! Aktualnie sprawdzane są formularze, prosimy o śledzenie strony Lidera Projektu 
firmabezbarier.eu 
oraz strony Fundacji Eudajmonia 
eudajmonia.pl 
 
Fundacja Eudajmonia 
 
Działamy od 2007 roku, ponieważ jesteśmy przekonani, że osobisty rozwój prowadzi do szczęścia. Dlatego naszą misją jest tworzenie warunków do zmiany i wzmacnianie potencjału osób, które chcą podnieść jakość swojego życia i osiągnąć sukces. 
 
Napisz do nas: Zadzwoń do nas: 
biuro@eudajmonia.pl 
tel.kom. (+48) 881 476 976 
 
Odwiedź nas: 
 
53-238 Wrocław 
ul. Ostrowskiego 30b pok. nr 33 budynek SWPS parter 
59-101 Polkowice 
ul. Borówkowa 5a 
 
Odwiedź nas na naszej stronie (http://eudajmonia.us 
 
 aaa 
1.12. "Ze wspomnienia płyń w wspomnienie" 
Zofia Krzemkowska 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 "Ze wspomnienie płyń w wspomnienie" K.C. Norwid 
 "Odwiedź swoje wspomnienia, one pozostaną z tobą do końca życia" - Adam Sagajewski. 
 Wierna tej zasadzie pozostała Krystyna Śmigielska z Warszawy. Uszeregowała je i tak powstała jej druga książka wydana w 2013 r. zatytułowana: "Nadzieja herbu róża". Dlaczego taki tytuł? Dowiedzą się Ci, którzy zechcą ją nabyć i przeczytać. 
 O okolicznościach i technice jej powstania, opiniach czytelników opowiem. 
 Kim jest autorka? - Poznałyśmy się przed laty, Krystyna przyjechała do Bydgoskiego Ośrodka w gronie nowo ociemniałych, którzy tu odbywali rehabilitację. Wprowadzałam ich, także Krystynę, w świat niewidomych. Jak żyć bez wzroku? Jak odnaleźć się w nowej życiowej sytuacji? Krystyna przyjęła utratę wzroku bez buntu, z pokornym poddaniem się woli Bożej. Wyróżniała się aktywnością, dociekliwymi pytaniami, sposobem bycia, serdecznym stosunkiem do ludzi, chęcią pomagania innym. Te cechy ceni w niej otoczenie najbardziej. Dla każdego ma dobre słowo. 
 Potem były wspólne pielgrzymki krajowe i zagraniczne, rekolekcje w Laskach. Zawsze miałyśmy sobie coś ciekawego do przekazania. W czasie jednej z pielgrzymek do Fatimy Krystyna zachorowała. Znalazła się w szpitalu. Musiała przerwać pielgrzymowanie. Wróciła pod opieką przysłanego z Polski lekarza, po zakończeniu leczenia (opis jej pobytu w szpitalu znajdziemy w omawianej książce). Głęboko przeżyliśmy to wydarzenie. 
 Towarzyszy jej w tych wyjazdach podziwiana i niezwykle jej oddana Halina Siwińska - z wykształcenia wykładowca kultury języka na wyższych uczelniach. 
 Przed utratą wzroku Krystyna rozpoczęła studia historii na Uniwersytecie Jagiellońskim, ukończyła je pisząc prace magisterską w Łodzi. Pracowała w wydawnictwie naukowym, uczyła w szkole, była wychowawczynią. Mówi: - lubiłam swoją pracę z dziećmi, ona mnie satysfakcjonowała. 
Z Warszawą jest związana od 1980 r. Tu miała: własne samodzielne mieszkanie, syna Piotra z żoną, wielu przyjaciół na których zawsze może liczyć. Zjednuje ich pogodą ducha i optymizmem, które udzielają się otoczeniu. Cenną wartością życiową są dla niej: głęboka wiara w Boga, któremu zawierzyła bez reszty i codzienna żarliwa modlitwa. 
 Przed trzema laty sprzedała mieszkanie i zamieszkała w Domu Pomocy Społecznej "Kombatant" przy ul. Sterniczej. Tu znalazła samodzielny pokój, dobre warunki bytowe, możność uczestniczenia w codziennej popołudniowej Mszy Św. w kaplicy na terenie domu. Ma zapewnioną całodobową opiekę pielęgniarską i w razie potrzeby pomoc lekarską. 
 Wśród 190 mieszkańców domu znalazła grupę przyjaciół, z którymi się spotyka i rozmawia. Nie jest więc tu samotna, ale nie rezygnuje z kontaktów ze światem zewnętrznym, dzięki wspomnianej już Halinie, która wozi ją na comiesięczne spotkania duszpasterstwa niewidomych, na dni skupienia i rekolekcje. Uczestniczy z nią i pomaga podczas corocznych dwutygodniowych turnusów rehabilitacyjnych organizowanych przez duszpasterstwo niewidomych. 
 Mówi: Jestem cząstką tej wspólnoty, zawsze gdy jest trudno mogę liczyć na ich wsparcie duchowe. 
W lipcu 2013 r. była w Laskowskim Ośrodku w Rabce. Były codzienne Eucharystie, wspólne modlitwy, przepięknie organizowane wycieczki z uwzględnieniem polskich sanktuariów i ciekawe rozmowy z trzema księżmi - duszpasterzem niewidomych oraz uczestnikami turnusu. 
 Z wycieczek korzystała w miarę możliwości. Wspomnienia muszą wystarczyć do następnego roku. "Jest ich moc, jest się czym dzielić z innymi, bo jak twierdzi I.J. Paderewski - wspomnienia to bogactwa, które posiadamy. To one napełniają mnie życiową energią do dalszego działania, każdemu potrzebna jest zmiana otoczenia i klimatu, mnie też" - kończy naszą telefoniczną rozmowę Krystyna Śmigielska. 
 W 2008 r. Krajowe Duszpasterstwo Niewidomych ogłosiło konkurs: "Czym dla mnie jest Boże Narodzenie - moje wspomnienia i refleksje". Pierwszą nagrodę w nim uzyskała Krystyna. Jej praca zatytułowana "Wigilia Krysi" - 20 stron, ukazała się drukiem w 2010 r. Wydały ją wydawnictwa Polskiego Związku Niewidomych, ilustracje i projekt okładki przygotowała Ewa Pawlik. Mam ją przed sobą, to prezent od autorki z dedykacją. 
 Krajowy Duszpasterz Niewidomych ks. dr Andrzej Gałka określa je jako "prywatne wzruszenia i przeżycia, które warto przeczytać". 
 Druga książka Krystyny Śmigielskiej nosi tytuł "Nadzieja herbu róży" - 189 stron. Są to własne przemyślenia nad mijającym życiem, elementy audiobiograficzne, wspomnienia z minionych lat, refleksje religijne, aktualne w związku z obchodzonym Rokiem Wiary. Technika pisania - dyktowanie tekstu. 
 Książka budzi duże zainteresowanie wśród mieszkańców domu, a także studentów, do których dotarła. O pozytywnych uczuciach, jakie się nasuwają w trakcie czytania informują autorkę. W ten sposób utwierdzają ją, że słuszny był zamysł utrwalenia swoich myśli: "bo słowa ulatują, a pismo pozostaje". 
 Książkę rozpoczyna rozdział zatytułowany "Zamiast wstępu" zawierający opinie o niej. 
Ks. bp Józef Zawitkowski, który przeczytał całą pozycję, podkreśla wartość przekazanych wspomnień pisząc: "wspomnienia to kosz kwiatów, to twój drugi świat, starych dat i połamanych fotografii. Póki czas zbieraj je i zawsze mniej przy sobie". 
Ks. dr Andrzej Gałka - to niezwykła opowieść o zwykłym człowieku, to coś więcej niż autobiografia. 
 Autorka pokazuje jak dzięki Bożej pomocy można swoje przeżycia przekazać innym. 
Książka jest pomocą dla tych, którzy zmagają się ze swymi słabościami życiowymi. 
 Przewodniczka - Halina Siwińska - życie Krystyny spełnia się na trzech płaszczyznach: cierpienia, duchowości, otwartości dla ludzi. Cierpienie towarzyszy jej prawie od zawsze. Pełne sieroctwo, dzieciństwo spędzone w szpitalach, w sanatoriach, w gipsie bez możliwości chodzenia, a potem częste choroby, liczne operacje, obecnie jest osobą głuchoniewidomą - resztki wzroku w jednym oku. Ale jej odpowiedzią na przeciwności życia były: silna wola życia, twardy charakter, łapczywość w poznawaniu świata. Stąd jej zachwyt nad pięknem świata i jego różnorodnością. 
 Udział w pielgrzymkach wbrew logice - słabe zdrowie i kondycja fizyczna. Cechuje ją silna wiara i żarliwa modlitwa. Patrząc na modlącą się Krystynę widzimy osobę wyłączoną z otoczenia, żyjącą w innym wymiarze. Przychodzą też trudne dni, gdy wydaje się, że krzyż jest zbyt ciężki do udźwignięcia. Wiara Krystyny realizuje się w codziennym życiu - iluż ludzi pielęgnowała, ilu przyniosła ulgę w cierpieniu. Często odbywa się to kosztem jej zdrowia, ale to nieważne. Liczy się tylko drugi człowiek. 
W domu opieki, mimo że sił ma coraz mniej, towarzyszy osamotnionym, czuwa przy odchodzących i modli się z nimi. 
Mnie szczególnie urzekł jej barwny język opowieści - obrazy maluje słowem oraz wrażenia z pielgrzymek w których uczestniczyłyśmy. Słuchając książki odżyły moje pielgrzymkowe wspomnienia sprzed lat. Akcja książki wciąga, nie można się oderwać od jej słuchania, chciałoby się jeszcze i jeszcze. 
 Wierzymy, że obietnica prezesa spółdzielni "Nowa Praca Niewidomych" Kazimierza Lemańczyka, udostępnienia niewidomym na czytaku książki Krystyny Śmigielskiej zostanie spełniona. 
Umożliwi to zapoznanie się z jej treścią większej liczbie niewidomych. 
Warto by tak się stało. 
Krystyna Śmigielska poszerzyła grono piszących niewidomych. Serdecznie gratulujemy autorce sukcesów w tej dziedzinie. Jej książka została wydana na własny koszt, co dla emerytki stanowi duże obciążenie. Zachęcamy do dalszej pracy w tej dziedzinie. Pobyt w domu pomocy społecznej zwalnia ją od codziennych obowiązków, jest więc czas na pracę twórczą. Tworzyć można w każdym wieku i miejscu pobytu. Trzeba dzielić się doświadczeniami zdobytymi w trakcie życia. 
 "Używaj serca i umysłu po to, aby wspomagać siebie i bliźnich dobrym słowem, życzliwością i budzić w nich zachwyt dobrem". 
 
 aaa 
 2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA 
 
 aaa 
2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 26) Asystent osoby niepełnosprawnej, lektor, opiekun, przewodnik niewidomego, pies przewodnik 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Jeszcze przed kilkunastoma laty nie było takiego zamieszania terminologicznego i tak upokarzających określeń. W przypadku osób z poważnie uszkodzonym wzrokiem mówiliśmy o lektorze i przewodniku. Sprawa była jasna i neutralna emocjonalnie. Od czasu uchwalenia ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych powstał problem, nie tylko terminologiczny, ale również natury rehabilitacyjnej i społecznej. 
Zanim jednak zajmę się znaczeniem poszczególnych terminów, najpierw postaram się je zdefiniować. 
 
Asystent osoby niepełnosprawnej - można powiedzieć, że są dwa rodzaje asystenta osoby niepełnosprawnej: 
1. asystent pracownika niepełnosprawnego, 
2. asystent osoby niepełnosprawnej udzielający pomocy poza pracą zawodową. 
Zadaniem asystenta pracownika niepełnosprawnego jest udzielanie pomocy przy wykonywaniu czynności niemożliwych lub trudnych do wykonania przez pracownika. Czynności takie zależą od rodzaju niepełnosprawności oraz od pracy, którą wykonuje. Dla pracownika poruszającego się na wózku niezbędna jest pomoc przy korzystaniu z przedmiotów, które znajdują się poza zasięgiem jego rąk. Dla pracownika niewidomego może być potrzebna pomoc asystenta przy wyszukiwaniu informacji archiwalnych albo pisanych odręcznie. Takiego asystenta do niedawna nazywalibyśmy lektorem. 
Zatrudnienie asystenta pracownika niepełnosprawnego może finansować Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Przyjmuje się przy tym, że maksymalna liczba godzin przeznaczonych na pomoc osobie niepełnosprawnej nie może przekroczyć 20 proc. liczby godzin pracy pracownika w miesiącu. 
 Zadaniem asystenta osoby niepełnosprawnej poza pracą zawodową jest udzielanie pomocy w wykonywaniu czynności życiowych, które są trudne lub niemożliwe do samodzielnego wykonania. Asystent taki nie powinien wyręczać osoby niepełnosprawnej, lecz ułatwiać jej wykonywanie trudnych czynności. Asystenci powinni kompensować mniejszą sprawność, zastępować wzrok lub słuch, ułatwiać funkcje poznawcze, być przewodnikami osób niewidomych, tłumaczami języka migowego itp. 
Asystent może pomóc uczestniczyć w rehabilitacji, ułatwić kontakty z ludźmi, zrobić zakupy, załatwiać sprawy urzędowe, korzystać z dóbr kultury itp. 
 
Lektor - osoba, która czyta teksty. Pojęcie to ma charakter ogólny. Lektorzy występowali już w starożytności, ale służyli jedynie ludziom zamożnym, którzy nie znali pisma, albo woleli słuchać zamiast samodzielnie czytać. Lektorzy czytają w kościele teksty liturgiczne, wiadomości radiowe, książki nagrywane na różne nośniki. W przypadku niewidomych tego rodzaju pomoc ma inny charakter - lektor zastępuje niewidomemu wzrok przy czytaniu. 
Z takiej pomocy przez setki lat korzystali niewidomi. Lektorzy czytali im dzieła filozoficzne, dramaty greckie, lektury szkolne i inne, książki, dokumenty, notatki, wyszukiwali informacje, sprawdzali w słownikach i encyklopediach. Obecnie dzięki elektronicznym urządzeniom lektorskim pomoc ta jest już mniej potrzebna, ale nie oznacza to, że niewidomi całkowicie się od niej uniezależnili. W dalszym ciągu są sytuacje, w których nie pomoże żaden sprzęt, wzroku nic nie zastąpi, chociażby przy konieczności zapoznania się z tekstem pisanym odręcznie, zwłaszcza niezbyt czytelnie. Podobnie czytanie wzorów matematycznych, fizycznych i chemicznych może być niezmiernie trudne. Lektor może trudność tę wyeliminować. 
O mowie syntetycznej, Screen readerach programach powiększających pisałem w majowym wydaniu "Wiedzy i Myśli" z br. 
 
Opiekun osoby niepełnosprawnej - jego zadaniem jest opiekowanie się osobą niepełnosprawną w różnych sytuacjach życiowych. Jest to określenie wynikające bezpośrednio z określenia znacznego stopnia niepełnosprawności zawartego w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. 
"Art. 4. 
 1. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. 
2.	Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych". 
Jak widzimy opieki wymagają tylko osoby zaliczone do znacznego stopnia niepełnosprawności. Osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności potrzebują tylko "czasowej albo częściowej pomocy innych osób". 
Pomoc jednak jest czymś innym niż opieka. Pomocy potrzebuje każdy w mniejszym lub większym stopniu. Inaczej jest z opieką. Opieki wymagają dzieci, osoby niedołężne i chore. Niewidomi nie są dziećmi, osobami niedołężnymi ani obłożnie chorymi. Nie wymagają więc opieki, a jedynie pomocy w większym stopniu niż osoby niebędące niepełnosprawnymi. 
Z podanej wyżej ustawowej kwalifikacji wynika zasada PFRON-u, w myśl której na wszelkiego rodzaju turnusy zwane rehabilitacyjnymi mogą wyjeżdżać osoby niepełnosprawne z opiekunami, nie np. z przewodnikami. 
Jak już wspomniałem jest to upokarzające. Przewodnikiem np. może być dziesięcioletnie dziecko i pies. Dziecko ani pies nie może być opiekunem, którego zresztą niewidomi nie potrzebują. Są rodzicami i opiekują się swoimi dziećmi, a korzystanie z opieki świadczy o czymś wręcz przeciwnym. 

 Przewodnik niewidomego - osoba towarzysząca niewidomemu i pomagająca mu w poruszaniu się poza domem oraz w podróży. 
Przewodnik może być również lektorem. Korzystanie z pomocy przewodnika nie jest dla osoby niewidomej tak deprymujące, jak to jest w przypadku korzystania z opieki. Oczywiście, jeżeli niewidomy jest chory, stary, niedołężny albo ze złożoną niepełnosprawnością, może wymagać opieki i korzystać z usług opiekuna. Jeżeli jednak jest dobrze zrehabilitowany, sprawny, zaradny... nie ma takiej potrzeby. 
 
 Pies przewodnik - pies wyszkolony do prowadzenia osoby niewidomej. 
 
Jest to wspaniała pomoc, która może przyczynić się do osiągnięcia przez osobę niewidomą znacznego stopnia samodzielności. Jest to jednak istota żywa, czująca, która ma określone wymagania. Wymaga żywienia, pielęgnowania, leczenia, warunków do spania, zrozumienia i uczucia. Z pomocy psa przewodnika może więc korzystać osoba, która lubi zwierzęta, ma odpowiednie warunki mieszkaniowe i materialne. Musi też być człowiekiem opanowanym, odpowiedzialnym i wierzyć psu. 
Warto dodać, że w niektórych sytuacjach korzystanie z pomocy psa przewodnika może być kłopotliwe. Wyjazd na wypoczynek, odwiedzanie znajomych, którzy boją się psów, albo mają na nie uczulenie, potrzeba leczenia szpitalnego i wiele innych sytuacji może powodować konieczność zabezpieczenia opieki nad psem przewodnikiem. Nie zawsze jest to łatwe zadanie. Trzeba jednak wiedzieć i o trudnościach, a nie tylko o korzyściach z posiadania tej pomocy rehabilitacyjnej. 
 
aaa 
2.2. List czytelniczki i indywidualne nauczanie 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Witam! 
 
W sierpniowej "WiM" napisał Pan, że nauczanie indywidualne polega na tym, że nauczyciele przychodzą do domu ucznia. Chciałabym sprostować, gdyż nie jest to jedyna opcja. 
Mam nauczanie indywidualne w LO z tytułu tego, że nie widzę. Realizowane jest ono na terenie szkoły, a na niektóre zajęcia uczęszczam z klasą. Nauczanie indywidualne umożliwia mi zrozumienie treści programowych ze wszystkich przedmiotów, a dodatkowe uczestniczenie na lekcjach z rówieśnikami sprawia, że mam z nimi dobry kontakt. Na lekcje z klasą chodzę w przerwach pomiędzy zajęciami indywidualnymi. W szczególności staram się być na nich na przedmiotach, które dobrze rozumiem. 
W szkole, do której uczęszczam jest kilkoro uczniów z różnymi dysfunkcjami i każde z nich funkcjonuje tak, jak ja. 
Uważam, że nauczanie indywidualne dla uczniów niewidomych jest bardzo dobrym rozwiązaniem. Umożliwia rozumienie zagadnień z wszystkich przedmiotów, występuje bezcenny kontakt z pełnosprawnymi rówieśnikami. 
Serdecznie pozdrawiam. 
Czytelniczka "WiM" 
 
 *** 
 
Dziękuję naszej młodej Czytelniczce za ten list. Ma ona całkowitą rację. Indywidualne nauczanie niepełnosprawnych uczniów może odbywać się również w szkole, a nie tylko w ich domach. 
Po otrzymaniu powyższego listu na portalu www.niepelnosprawni.pl znalazłem artykuł: "Nauczanie indywidualne: bo każde dziecko ma prawo do nauki" pióra Anny Kocjan, red.: Agnieszka Szmerek. Zamieszczam fragment tego artykułu, który potwierdza informację naszej Czytelniczki i sprawę całkowicie wyjaśnia. 
 
"Zgodnie z Konstytucją RP każde dziecko ma prawo do nauki (art. 70 Konstytucji RP). Prawo to reguluje także Ustawa o systemie oświaty z 7 września 1991 roku (Dz. U. z 1991 r. nr 95, poz. 425), podkreślając, iż "system oświaty zapewnia możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież z niepełnosprawnością oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami". (Art. 1 pkt 5). 
- Zgodnie z Rozporządzeniem MENiS z dnia 29 stycznia 2003 roku w sprawie sposobu i trybu organizowania indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz. U. Nr 23, poz. 193), indywidualne nauczanie obejmuje dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły". 
Mimo ostatnich słów tego fragmentu indywidualne nauczanie może odbywać się w szkole. Świadczy o tym kolejny fragment cytowanego artykułu. 
"Dyrektor szkoły określa zakres nauczania indywidualnego, a organ prowadzący zatwierdza ilość godzin. Niestety, najczęściej pieniądze i możliwości obsadzenia dodatkowych godzin są głównym ograniczeniem, jeśli chodzi o przyznawanie ilości godzin dla poszczególnych uczniów - opisuje w skrócie procedurę dyrektor Kołaciński. 
To samo Rozporządzenie mówi, że zajęcia w ramach indywidualnego nauczania prowadzone są przez jednego lub kilku nauczycieli szkoły w miejscu pobytu dziecka, najczęściej w domu, w którym mieszka. Nie wyklucza to jednak prowadzenia nauczania indywidualnego w szkole. Według opinii nauczycieli decyzja o tym, czy nauka powinna odbywać się w domu czy w szkole zależy przede wszystkim od dysfunkcji i ograniczeń ucznia. Nauczanie w szkole odbywa się z pożytkiem dla niego, gdyż szkoła zwykle stwarza odpowiednie warunki do nauki, a poza tym w budynku szkoły są dostępne pomoce i materiały dydaktyczne, z których korzystają pozostali uczniowie podczas zajęć (tablice, plakaty, preparaty, rzutniki). Dla wielu uczniów uczęszczanie do szkoły, nawet w ograniczonym zakresie, stwarza możliwość spotkania i przebywania z rówieśnikami, podtrzymywania kontaktów koleżeńskich, a także mobilizuje do tego, aby dzięki nauce podczas indywidualnych zajęć nie odstawać od grupy rówieśniczej. 
Istnieją jednak takie przypadki, gdy próby organizowania zajęć w szkole zupełnie się nie powiodły, a wręcz pogłębiły dysfunkcję - na przykład w przypadku ucznia z fobią szkolną. 
Pedagog podkreśla, że dla realizacji celu, jakim jest rozwój społeczny, ważne jest umożliwienie uczniom kontaktów z rówieśnikami i integracji z grupą poprzez organizowanie uczestnictwa w życiu szkoły (na przykład w uroczystościach okolicznościowych), uwzględniając oczywiście stan zdrowia dziecka". 
 
 *** 
 
Teraz dzięki licealistce mamy pełną informację. Indywidualne nauczanie odbywa się najczęściej w domach niepełnosprawnych uczniów i wówczas wiąże się z ograniczeniami, o których pisałem w sierpniowej "WiM". Nie jest to jednak jedyna forma. Indywidualne nauczanie może odbywać się również w szkole. Wówczas w znacznej mierze eliminuje te ograniczenia. 
Teraz mogę tylko dodać - brawo dla naszej młodej czytelniczki! 
Stanisław Kotowski 
 
aaa 
2.3. Klucze do samodzielności (cz. 5) 
Poglądy osób z uszkodzonym wzrokiem jako bariery na drodze do integracji 
Radosław Kłódka 
 
Źródło: www.klucz.org.pl 
 
W poprzednich odcinkach pisałem o poglądach osób widzących, które utrudniają życie niewidomym i słabowidzącym. Pisałem też, że zachowania niektórych niewidomych również stanowią przeszkodę we współżyciu z ludźmi niewidomymi. Teraz warto zastanowić się nad poglądami niektórych osób z uszkodzonym wzrokiem dotyczącymi ludzi widzących i niewidomych. Zacznę od poglądów na temat możliwości i ograniczeń osób niewidomych. 
 
Jak starałem się wykazać w pierwszym odcinku, niewidomi nie stanowią jednorodnej grupy społecznej, nie są jednakowi. Jeżeli ktoś twierdzi, że niewidomi są lepsi od innych ludzi, nie wie co mówi. Jeżeli twierdzi, że są gorsi - również nie wie co mówi, a raczej w obydwu przypadkach twierdzenia są nieprawdziwe. 
Przypomnę, że niewidomi różnią się między sobą pod wszystkimi możliwymi względami. Nawet ich niepełnosprawność nie jest jednakowa. Nie mogą więc mieć jednakowych poglądów na żaden temat. Różnią się nawet w ocenie swojej niepełnosprawności. Jest to zrozumiałe, ponieważ każdy człowiek ma inne doświadczenia, inne możliwości oceny tych doświadczeń, inne możliwości wyciągania z nich wniosków. 
 
Doświadczenia i poglądy osób niewidomych 
 
Osoby niewidome od niemowlęctwa poznają i uczą się rozumieć otaczający świat w inny sposób niż czynią to dzieci widzące. Dla nich otoczenie jest o wiele uboższe, pozbawione barw, odcieni, gry światła i cieni, ruchu obserwowanego z daleka, perspektywy, przedmiotów znajdujących się poza zasięgiem rąk. Ich otoczenie wypełnione jest dźwiękami, zapachami, wibracją i przedmiotami, które można dotknąć, wziąć w ręce, do buzi, powąchać. Niestety, przedmioty te nie zawsze są przyjemne w dotyku, czasami gorące, czasami ostre, bardzo twarde, a że nigdy nie wiadomo, kiedy znajdą się na drodze niewidomego dziecka, otoczenie nie jest dla niego przyjazne. 
Wszystko, co jest nieznane, niespodziewane, niezrozumiałe, może budzić ciekawość, chęć poznania, dotknięcia, popróbowania, manipulowania, przesuwania, przekładania, majstrowania. Takie chęci są prawidłowe, zdrowe, naturalne. Niestety, w przypadku niewidomych dzieci nie są one jedyne. 
Drugą formą zachowania kształtowanego przez nieznane i nieprzyjazne otoczenie może być nieufność, lękliwość przed nieznanym, nadmierna chęć uniknięcia bólu, powolne ruchy itp. Jeżeli jeszcze rodzice swoją troską wzmacniają lękliwość dziecka, podsycają strach przed fizycznym otoczeniem w obawie, żeby sobie krzywdy nie wyrządziło, niewidome dziecko może wyrosnąć na człowieka nieufnego, niezaradnego, lękliwego, oczekującego pomocy i opieki. 
Niekiedy rodzice wzmacniają również lęk przed ludźmi, bo mogą skrzywdzić, pobić, okraść, seksualnie wykorzystać, oszukać. 
Te negatywne postawy w stosunku do ludzi dodatkowo wzmacniają środki przekazu, które lubują się w złych wiadomościach. Niekiedy w czasie dwudziestokilkuminutowego przekazu radiowego czy telewizyjnego nie ma ani jednej dobrej informacji - same katastrofy, oszustwa, kradzieże, morderstwa, trzęsienia ziemi, burze, pożary i inne "wspaniałe" wieści. Upewnia to niewidomego, że świat i ludzie na nim to samo zło. 
Przyszłość tak wychowanego niewidomego człowieka najczęściej nie będzie równie dobra, jak mogłaby być, gdyby był inaczej traktowany w okresie dzieciństwa. 
Niewidome dzieci nieprawidłowo ukształtowane, wychowane i niezrehabilitowane wyrastają na ludzi, których odmienność rzuca się w oczy. Są oni nieporadni, często wykonujący niekontrolowane ruchy (blindyzmy), są nieufni w stosunku do otoczenia i podejrzliwi w stosunku do ludzi. Niekiedy jeszcze przejawiają nadmierne wymagania w stosunku do osób najbliższych, a następnie do osób obcych i instytucji. 
Swoim zachowaniem przez całe życie wzmacniają negatywne stereotypy niewidomych, utwierdzają ludzi, którzy się z nimi stykają, że niewidomi są ludźmi, których zrozumieć nie można. 
Jak zawsze, również i tak zatrzaskiwane drzwi można starać się otwierać przez zabiegi rehabilitacyjne, przez nauczenie wykonywania czynności życiowych metodami bezwzrokowymi, przez przekonanie, że nie wszyscy ludzie są źli. Nie jest to jednak łatwe zadanie. Błędy wychowawcze i rehabilitacyjne czasami prowadzą do zainstalowania pancernych drzwi zabezpieczonych solidnymi zamkami mechanicznymi, szyfrowymi i elektronicznymi, w których dodatkowo zamontowano dobrze zamaskowany alarm. 
Zadanie rehabilitacyjne w podobnych sytuacjach jest niezmiernie trudne i złożone, ale nie oznacza to, że nie należy starać się zmienić tego, co jest niekorzystne. Oczywiście, zawsze lepiej jest zapobiegać złu niż eliminować je wówczas, kiedy głęboko zapuści korzenie. Pomoc jest możliwa, a klucze do tak pozamykanych i pozabezpieczanych drzwi znają instruktorzy rehabilitacji, psychologowie i dobrze zrehabilitowani, wykształceni niewidomi. Wszyscy oni jednak nie pomogą, dopóki sama osoba niewidoma nie uzna, że trzeba, że można, że chce. To tylko z udziałem osoby niewidomej można starać się zwalczać niewłaściwe zachowania i przeciwdziałać skutkom błędów wychowawczych i rehabilitacyjnych. To tylko osoby niewidome mogą wpłynąć na najbliższych, którzy z miłości popełniali te błędy i często bardzo uparcie popełniają je w dalszym ciągu. 
Jak widzimy, zawsze najwięcej zależy od osoby niewidomej. Jeżeli uda się dotrzeć do jej świadomości, wzbudzić chęć zmiany i motywację do wysiłku, można wiele osiągnąć. Można otworzyć wiele drzwi, które są zamknięte na siedem spustów. 
 
Poglądy osób słabowidzących 
 
Z moich doświadczeń i spostrzeżeń wynika, że wielu słabowidzącym bardzo trudno jest oceniać możliwości i ograniczenia osób niewidomych. 
Przede wszystkim bardzo często boją się oni utraty możliwości widzenia, jakimi jeszcze dysponują. Z tego powodu niezmiernie trudno jest im wczuć się w sytuację niewidomych. Starają się nie dopuszczać do świadomości faktu, że mogą stać się niewidomymi i nie przyznają się do pogarszania stanu wzroku. Strach ten utrudnia im właściwe rozeznanie problemu i obiektywną jego ocenę. 
Z drugiej strony słabowidzący prawnie uznawani są za niewidomych, należą do Polskiego Związku Niewidomych lub do innego stowarzyszenia o podobnym charakterze i z różnych względów sami uważają się za niewidomych. Mało tego, niektórzy z nich twierdzą, że są w znacznie gorszej sytuacji niż osoby niewidome. Ich zdaniem niewidomi nie widzą i nie mają już nic do stracenia. Poza tym nauczyli się żyć bez wzroku, nie znają innego życia i jest im dobrze. A słabowidzący... 
Takie poglądy również utrudniają im obiektywną ocenę sytuacji. 
Z jednej strony boją się utraty wzroku, z drugiej zaś funkcjonują całkiem nieźle, ich zdaniem, jako osoby niewidome, którymi nie są. 
Zdarza się, że osoby słabowidzące wykorzystują swoją przewagę w różnych sytuacjach, np. przy zajmowaniu lepszych miejsc w autokarach czy przy korzystaniu ze szwedzkiego stołu na różnych imprezach. We własnym interesie niektórzy z nich twierdzą, że są jeszcze w gorszej sytuacji niż całkowicie niewidomi, bo grozi im utrata wzroku, bo muszą wydawać pieniądze na leki podtrzymujące osłabiony wzrok, bo też są niewidome itp. 
W wyniku powyższych okoliczności poglądy niektórych, może nawet wielu słabowidzących, są wewnętrznie sprzeczne, powikłane i niezrozumiałe dla nich samych oraz dla osób widzących. 
Osoby widzące obserwując słabowidzących, którzy twierdzą, że są niewidomymi, przestają cokolwiek rozumieć. Jedni dochodzą do wniosku, że nie takie to straszne być niewidomym, bo sobie wspaniale radzą. Inni uznają ich za oszustów. 
Wnioski wynikające z obserwacji słabowidzących, którzy twierdzą, że są niewidomymi, nie sprzyjają właściwym stosunkom między niewidomymi i ludźmi widzącymi, a także między niewidomymi i słabowidzącymi. Zatrzaskują one przed niewidomymi jakieś drzwi, do których muszą dopasowywać klucze. Klucze te mogą znajdować w rehabilitacji, głównie psychicznej i społecznej. 
Osoby widzące nie korzystają z rehabilitacji, a problematyka niewidomych i słabowidzących jest dla nich najczęściej całkowicie obca. Dlatego wszelkie niezrozumiałe zachowania osób słabowidzących wprowadzają dezorientację i pogarszają sprawę. Najczęściej zadowalają się pozytywnymi lub negatywnymi stereotypami, które nie odzwierciedlają sytuacji osób niewidomych. Są uogólnieniami cech niektórych niewidomych i przypisywaniem tych cech wszystkim niewidomym. Utrudnia to wzajemne zrozumienie i prawidłowe stosunki międzyludzkie. 
 
Poglądy osób ociemniałych 
 
Osoby ociemniałe, a zwłaszcza nowo ociemniałe, pod względem psychicznym różnią się zasadniczo od osób niewidomych. Różnią się też od osób widzących, którymi jeszcze niedawno byli. 
Od osób widzących różni ich utrata wzroku, żal z powodu utraconych technik społecznego bytowania, poczucie krzywdy, często uznawanie niepełnosprawności jako kary i to nie wiadomo, za jakie przewinienia. Nowo ociemniałych charakteryzuje brak wiary w możliwości osób niewidomych, w potrzebę rehabilitacji i jej skuteczność. Ciążą nad nimi wszystkie uprzedzenia, stereotypy niewidomych, wszelkie wypaczone poglądy na ich temat, z którymi się spotykali, kiedy byli jeszcze ludźmi widzącymi. 
Tego rodzaju uwarunkowania psychiczne wpływają na zachowania w kontaktach z ludźmi, na wygłaszane poglądy i opinie. Nowo ociemniali często, może nawet bardzo często, nie wykorzystują możliwości, jakie im pozostały i przeżywają stratę, która ich spotkała. Wyolbrzymiają przy tym dobro, jakie jest udziałem ludzi widzących i nieszczęścia, które są udziałem niewidomych. 
Wszystko to utrudnia im kontakty z ludźmi widzącymi, którzy pozostali w raju dla nich utraconym bezpowrotnie. 
Każdy, kto zada sobie trud oceny życia znajomych, przyjaciół, członków rodziny, dojdzie do wniosku, że odczuwanie przez nich szczęścia, zadowolenia z życia, z odnoszonych sukcesów i niepowodzeń, wcale nie zależy od stanu ich wzroku. Wysoka lub niska ocena swojego życia zależy od wielu czynników, a stan wzroku, czy szerzej sprawności, jest tylko jednym z nich. 
Podobnie, każdy kto przyjrzałby się wielu niewidomym i spróbował ocenić poziom ich zadowolenia z życia, poczucie szczęścia itp., doszedłby do wniosku, że ich niepełnosprawność nie jest dla nich najważniejsza w życiu. Zauważyłby, że są niewidomi, którzy odnoszą sukcesy i potrafią się nimi cieszyć, że są i tacy, którzy ciągle narzekają, nic ich nie cieszy, uważają się za nieszczęśliwych i są nieszczęśliwi. Zauważyłby też, że pod tym względem niewidomi nie różnią się od osób widzących. 
Często płonna nadzieja na odzyskanie wzroku jest barierą psychiczną przed podejmowaniem wysiłku, żeby ułożyć sobie życie w tych nowych, o wiele trudniejszych warunkach. 
Nowo ociemniali nie rozumieją również niewidomych, jak mogą żyć bez wzroku. Nie rozumieli tego, kiedy byli ludźmi widzącymi, i nie rozumieją po utracie wzroku. 
W rezultacie takich i podobnych okoliczności nowo ociemniali swoimi poglądami i zachowaniami zatrzaskują sobie drzwi do ludzi widzących, do niewidomych i do samych siebie. 
Znam osobę ociemniałą, która jest przekonana, że niewidomi są ludźmi gorszymi od ludzi widących. Potrafi to nawet uzasadniać. Twierdzi, że niewidomi od dzieciństwa spotykają się z przykrymi niespodziankami, zapamiętują wszystkie przykrości, jakie ich spotkały, zazdroszczą ludziom widzącym, a wszystko to kształtuje ich charakter. Stają się nieufni, zgorzkniali, zawistni, złośliwi. 
Przekonania takie i poglądy wpływają na oceny ludzi widzących, niewidomych i siebie. Musi upłynąć wiele miesięcy, czasami lat, zanim zabiegi rehabilitacyjne albo tylko własne doświadczenia i przemyślenia zaczną te drzwi otwierać. 
 
Porównania, oceny, postawy 
 
Zdarza się, że niewidomi i ociemniali przeceniają możliwości, jakimi dysponują ludzie widzący, komfort i bogactwo ich życia, przyjemności, z jakich korzystają w każdej godzinie życia. Porównują to wszystko ze swoimi ograniczeniami i dochodzą do wniosku, że ich życie nie jest nic warte, bardzo ubogie, trudne. 
Niektórzy niewidomi usiłują każdą sytuację, o której usłyszą czy o którą się dopytają, porównywać ze swoimi doświadczeniami. Dochodzą przy tym do wniosku, że wszyscy widzący są niezmiernie szczęśliwi, a niewidomi nieszczęśliwi. Wywołuje to żal, a nawet pretensje do ludzi widzących. Jak to, ich życie jest tak bogate i wspaniałe, a oni nic z tego nie chcą dać niewidomym. Niektórzy, zwłaszcza samotni, głośno mówią o swojej krzywdzie, zarzucają niewidomym, którzy założyli rodziny, że nic nie rozumieją, bo mają zawsze na swoje usługi widzącego współmałżonka. Wyobrażają sobie przy tym, że każde święto, imieniny, urodziny i wszystko inne jest doskonałą okazją do spotkań rodzinnych, do zabawy, do wspaniałych przeżyć. W ten sposób pretensje mają już nie tylko w stosunku do ludzi widzących, ale również do niewidomych, którym nie wiadomo dlaczego, powodzi się lepiej niż im. 
Takie osoby nie kryją się ze swoimi ocenami, pretensjami i żalem, ze swoim tyflocentryzmem. Mówią o tym, kiedy tylko mają kogoś, kto chce ich słuchać. Na ogół ludzie nie lubią słuchać o czyichś "cierpieniach", bólu, nieszczęściu. Unikają więc niewidomych, którzy lubią się żalić. Ci z kolei czują się samotni, nierozumiani, niedoceniani i przeżywają coraz większy żal do ludzi i coraz większe własne nieszczęście. 
Są też niewidomi, którzy nie wykazują się konsekwencją w dążeniu do celu, wytrwałością, pracowitością, zaradnością, odwagą i rozwagą. Nie mają więc w życiu liczących się sukcesów. Przeciwnie, popełniają życiowe błędy, które komplikują im i tak trudne życie. Oczywiście, za wszystkie ich niepowodzenia i brak osiągnięć odpowiedzialna jest przeklęta ślepota. Gdybym widział... 
Niewidomy po pijanemu spadł ze schodów i złamał sobie nogę. Noga nie chciała się zrosnąć i powstał staw rzekomy. Niewidomy ten stał się osobą o złożonej niepełnosprawności. Winą za ten stan rzeczy obarczył swoją ślepotę, a nie wódkę, która spowodowała jego nieszczęście. 
Niewidomy masażysta został zwolniony z pracy za bumelki, spóźnianie się i picie alkoholu w przychodni. Oczywiście, spotkała go wielka krzywda ze strony osób widzących, które nic a nic nie rozumieją niewidomych. Nie rozumieją, że on musi zapijać swoje nieszczęście. Dorabia teorię do swojej słabości, tak jakby nie było widzących alkoholików. 
Ociemniały inżynier górnik zatrudniony w spółdzielni niewidomych na stanowisku kierowniczym twierdził, że przez wypadek i utratę wzroku jego życie zostało zmarnowane, nie może prowadzić samochodu, żona go opuściła i spotykają go same niepowodzenia. Na uwagę, że jest wielu niewidomych, którzy wprawdzie samochodu prowadzić nie mogą, ale mają rodziny, żony ich nie opuszczają i żyją jak większość ludzi, odpowiedział w sposób zaskakujący. Oświadczył, że tak jest tylko wówczas, kiedy niewidomy jest dobrze sytuowany, bo kobietom zależy na jego pieniądzach. Nie powiedział natomiast, że jest despotyczny, wymagający od innych i lubi dużo i często popić. Nie zauważył nawet takiego drobiazgu, że miał wysoką, górniczą rentę i dobrze zarabiał w spółdzielni niewidomych. Był więc dobrze sytuowany. 
W wielu przypadkach ślepota jest doskonałym wytłumaczeniem i usprawiedliwieniem gnuśności, lenistwa, braku inicjatywy i odpowiedzialności. Łatwo jest wytłumaczyć sobie i innym, że to brak wzroku uniemożliwia normalne życie i branie się z nim za bary. Łatwo to wytłumaczyć i łatwo w to uwierzyć. 
Takie postawy dokumentnie zamykają przed niewidomym drzwi na siedem spustów. A kluczem do tych wrót musi być przede wszystkim zrozumienie, że to nie ślepota jest za wszystko odpowiedzialna. Nie łatwo osiągnąć takie zrozumienie, a każdy kto chciałby w tym pomóc, może spotkać się z bardzo negatywną oceną, zarzutami, że jest bezduszny i niczego nie rozumie. Dopóki jednak niewidomy będzie przekonany, że za wszystkie jego niepowodzenia odpowiedzialna jest niepełnosprawność, drzwi pozostaną przed nim zatrzaśnięte. 
 
Przypisywanie ludziom widzącym różnych negatywnych cech 
 
Ludzie widzący są nieuczciwi, chętnie oszukują słabszych, a niewidomi są tymi słabszymi. Ludzie widzący naśmiewają się z niewidomych, są wścibscy, niedelikatni, przyglądają się ich nieporadności. Zamiast pomagać, bawią się ich kosztem. 
Ludzie widzący porozumiewają się bez słów przeciw niewidomym. Ludzie widzący są draniami i to wszyscy bez wyjątku. 
Rzeczywiście, zdarza się, że złodziej okradnie niewidomego, że ktoś nieuczciwy go oszuka, że nie pomoże, że będzie obserwował, wypowiadał swoje "mądrości" i zadawał niedelikatne pytania w rodzaju: 
- Co się stało, że pani, pan nie widzi? 
- A czy niewidomy może mieć dzieci? 
- Dlaczego ożeniłeś się z niewidomą? Czy już nie było cię stać na lepszą? 
- Dlaczego pani wyszła za niewidomego? 
- Nie dosyć, że jesteś taki nieszczęśliwy, to jeszcze zachciało ci się dzieci na świat sprowadzić. 
- Ja to bym wolał ręki czy nogi nie mieć, byle widzieć. 
- Tylko złego człowieka mogło spotkać coś podobnego. 
Pamiętajmy, że to się zdarza, a nie jest regułą. Ludzie na ogół życzliwie traktują niewidomych. Jeżeli nawet zadają niedelikatne pytania i robią grubiańskie uwagi, wynika to raczej z niskiego poziomu kultury i prostactwa, a nie ze złośliwości. Niewidomi powinni o tym wiedzieć, bo bez tego będą mieli wiele powodów do smutnych przeżyć. 
 
Wstyd z powodu niepełnosprawności 
 
Wielką przeszkodą na drodze do samodzielności niewidomych jest wstyd z powodu niepełnosprawności. Niewidomi czasami spotykają się z wyżej opisanymi reakcjami ludzi widzących. Wielu niewidomych, podobnie zresztą jak wiele osób widzących, nie lubi wyróżniać się negatywnie. Według ich oceny, takim negatywnym wyróżnikiem jest niepełnosprawność. Pogląd ten wzmacniają uogólnione i wyolbrzymione doświadczenia z ludźmi widzącymi. Ponieważ raz, drugi i trzeci spotkałem się z niedelikatnością, a nawet z chamstwem, wolę unikać ludzi. Ponieważ na mnie wszyscy patrzą, nie będę wychodził na ulicę. Ponieważ w towarzystwie nie czuję się dobrze, a może nawet mnie tam nie chcą, lepiej pozostanę w domu. 
Wstydem zajmę się szerzej w przyszłości. Teraz chciałem tylko zaznaczyć, że i takie odczucia zamykają przed niewidomymi wiele drzwi. I nie jest tu ważne, że nie ma czego się wstydzić. Wstyd jest odczuciem, a nie kwestią rozumienia. Nie da się go łatwo wyeliminować, a dopóki tego się nie osiągnie, sporo drzwi pozostanie zamkniętych. 
 
Niewidomi uważają, że wszystko o sobie wiedzą 
 
Niestety, wielu niewidomych właśnie tak uważa. Są przekonani, że dosłownie wszystko wiedzą o funkcjonowaniu osób niewidomych i twierdzą, że tylko niewidomy może zrozumieć niewidomych. Stanowczo twierdzą, że osoba widząca nie jest do tego zdolna. Jak zawsze, tak i w tym przypadku, nie dotyczy to wszystkich niewidomych, lecz wielu. 
Oczywiście, jest w tym sporo prawdy. Ludziom widzącym wzrok utrudnia zrozumienie, jak można żyć bez możliwości posługiwania się nim. Dotyczy to jednak ludzi, którzy nie znają niewidomych oraz tych, którym się zdaje, że znają, a w rzeczywistości patrzą na niewidomych przez pryzmat stereotypów, mitów, uprzedzeń i wszelkich wypaczonych poglądów na ich temat. Nie dotyczy to jednak osób, które są zdolne do samodzielnego myślenia i znają dobrze niewidomych. Część członków rodzin osób niewidomych, część fachowców zajmujących się rehabilitacją niewidomych, część pracowników stowarzyszeń i instytucji działających na rzecz osób z uszkodzonym wzrokiem potrafi przezwyciężyć stereotypy i wczuć się w sytuację niewidomych. Są nawet osoby widzące, które więcej wiedzą o niewidomych niż większość niewidomych wie o sobie. 
Wielu niewidomych, którzy uważają, że wszystko wiedzą o naturze swojej niepełnosprawności, nigdy niczego nie przeczytało na ten temat, nawet do prasy środowiskowej nie zaglądają. Uważają, że sam fakt życia bez wzroku czyni z nich fachowców tyflologów. Sprowadzając myśl do paradoksu można powiedzieć, że tylko osoby z upośledzeniem umysłowym mogą zrozumieć problematykę osób z taką niepełnosprawnością. 
Fakt, że są niewidomi, którzy nie pogłębiają wiedzy tyflologicznej, a jednocześnie są przekonani, że tylko oni są znawcami problematyki niewidomych, utrudnia im i wielu innym kontakty z ludźmi widzącymi. Jest to jedna z przyczyn zatrzaskiwania drzwi do wzajemnego zrozumienia i porozumienia. Do drzwi tych również trzeba dopasować odpowiednie klucze. Poszukiwaniem tych kluczy powinni zajmować się fachowcy rehabilitacji psychicznej i społecznej. 
 
Możemy przyjąć, że są dwa uniwersalne klucze, które ułatwią otwarcie wiele drzwi. Pierwszym z nich jest uwierzenie, że nie wszystko stracone, że z niektórymi problemami można sobie poradzić. 
Drugim takim kluczem jest wyzbycie się łatwego usprawiedliwienia, że wszystko doskonale tłumaczy i usprawiedliwia niepełnosprawność. Gdybym widział, to... No właśnie, co by było? Prawdopodobnie nic szczególnego. Człowiek słaby wiele w życiu nie osiągnie i to niezależnie od tego czy widzi, czy jest niewidomym. 
Jeżeli uda się znaleźć i dopasować te dwa klucze do wielkiej bramy, za którą znajduje się olbrzymi dziedziniec z najrozmaitszymi pozamykanymi drzwiami, łatwiej będzie dobierać do nich klucze, kluczyki, wytrychy, szyfry i hasła. Kiedy już ta wielka brama zostanie otworzona, stopniowo będą dopasowywane klucze i kluczyki do innych drzwi rozmieszczonych wokół tego dziedzińca, jakim jest otaczający świat i zamieszkujący go ludzie. 
 
aaa 
2.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH 
Kuchnia bez tajemnic
Przystawki
Zbigniew Niesiołowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Przystawki nazywane są czasem starterami. Wzięło się to najprawdopodobniej stąd, że zanim będzie można przystąpić do spożywania zamówionych dań, zwykle trzeba na nie trochę poczekać. Wobec tego, by klient się nie nudził, a jednocześnie zaostrzył apetyt, pada propozycja "przystawki". Tak bywa w restauracjach, a w domu raczej rzadko bawimy się w przygotowanie takiej potrawy. 
Co innego gdy spodziewamy się gości, których chcemy podjąć czymś bardziej wyszukanym, wówczas radzę pomyśleć o jakimś smakołyku lokalnej kuchni, lub zapożyczonym z innych rejonów Polski albo świata. 
Tym razem zaproponuję coś sprawdzonego, co wszystkim moim gościom smakowało. Do ulubionych zaliczam taką, w której skład wchodzi seler konserwowy, suszone figi, zielone i czarne oliwki, konserwowy czosnek i cebulka, łosoś wędzony sałatkowy, majonez. Całą operację rozpoczynamy od zalania fig wrzątkiem na tyle wcześniej, by co najmniej przez pół godziny wchłaniały wodę. Następny etap to przygotowanie malaksera, w którym jako narzędzie robocze powinien być nóż w kształcie śmigła. Zawartość słoika z selerem wysypujemy na sitko i mocno wyciskamy, by pozbyć się zalewy konserwującej. To co na sicie przekładamy do malaksera. Następnie dodajemy po 10 oliwek, czosnku i cebulek oraz 100 gramów łososia. Z wody wyjmujemy figi, odcinamy zdrewniałe ogonki i dokładamy do malaksera. Włączamy robot i rozdrabniamy około 3 minuty. Zawartość malaksera przekładamy do miski, dodajemy dwie łyżki gęstego majonezu i dokładnie mieszamy. Przystawką możemy nakarmić 4 osoby. 
Wody po figach nie wylewamy, tylko wypijamy. 
Zamiast łososia można dodać 100 gramów mielonki tyrolskiej, albo puszkę tuńczyka lub sardynek w oleju. 
Przystawka II 
Innym rodzajem smacznej przystawki jest sałatka, którą przyrządzamy z następujących produktów. 
- mała pierś z kurczaka 
- 150 gramów boczku parzono-wędzonego 
- 1/2 główki sałaty lodowej 
- 1 duży pomidor 
- groszek ptysiowy lub grzanki 
- dressing własnego pomysłu. 
Pierś z kurczaka i boczek kroimy w kostkę i podsmażamy na jakimś tłuszczu. Może być to sklarowane masło, oliwa czy olej. Podsmażanie trwa kilka minut i dwa lub trzy razy mieszamy zawartość patelni. Kiedy mięso jest gotowe, wyłączamy gaz lub prąd i odstawiamy patelnię do wystygnięcia. Sałatę dokładnie płuczemy, kroimy w paski, pomidor płuczemy, wycinamy gniazdo nasienne i kroimy w kostkę. Sałatę, kawałki pomidora i zawartość patelni przekładamy do dużej miski. Dressing przygotowujemy wkładając do odrębnego naczynia dwie łyżki jogurtu greckiego, majonezu i ketchupu. Wszystko mieszamy i dodajemy po szczypcie pieprzu, imbiru, gałki muszkatołowej, kminku lub innych mielonych przypraw. 
Po dokładnym wymieszaniu dressing dodajemy do składników znajdujących się w misce i ponownie mieszamy. Na koniec dodajemy garść małego groszku ptysiowego lub grzanek, które można kupić lub zrobić z chleba. 
Przystawka obliczona jest na cztery osoby. 
Smacznego! 
 
 aaa 
3. NAUKA, OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
3.1. Sosnowiec: otwarto Bank Tkanek i Komórek 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 13-08-2013 13:53 
 
Dotychczas w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu działał jedynie Bank Tkanek Oka, na potrzeby przeszczepów rogówki. Rocznie szpital wykonuje prawie 200 takich zabiegów. W ostatnim czasie bank przeniesiono do innych pomieszczeń, wyremontowano i lepiej wyposażono - łączny koszt zmian to ok. 3,2 mln zł. Dzięki temu placówka może rozwinąć usługi transplantacyjne i oferować innym ośrodkom tkanki do różnego rodzaju przeszczepów. 
Docelowo Bank Tkanek i Komórek umożliwi m.in. leczenie znacznych ubytków kostno-chrzęstnych powstałych w wyniku łagodnych nowotworów u dzieci, odtworzenie panewki miednicy w schorzeniach bioder (w celu implantacji endoprotezy), rekonstrukcję wiązadeł (tj. przeszczep kości wraz z przeszczepem wiązadłowym) oraz odtwarzanie powierzchni stawu kolanowego po rozległych urazach. 
Według specjalistów 5-10 proc. złamań goi się z zaburzeniami, a złamaniom towarzyszą uszkodzenia chrząstki stawowej, która nie poddaje się samoistnej regeneracji. Stąd poszukiwania metod wspomagających procesy gojenia. W tym zakresie szansą dla wielu chorych może być właśnie ośrodek hodowli komórkowych, które po namnożeniu i odpowiednim ukierunkowaniu będą aplikowane w miejsca zaburzonego zrostu czy uszkodzonej powierzchni stawowej. 
Pracownicy banku będą pobierać, preparować i namnażać i przechowywać pobrany materiał. Będą to rogówki, więzadła i ścięgna, a także materiał kostny i np. owodnie. Z tej błony płodowej, pobieranej wyłącznie w trakcie cesarskiego cięcia (bo tylko ten rodzaj porodu gwarantuje możliwość sterylnego pobrania) przygotowuje się opatrunki stosowane w okulistyce. 
Stworzona w Sosnowcu nowoczesna pracownia hodowli komórkowych pozwala też hodować nabłonek rogówki i śluzówki jamy ustnej stosowany w leczeniu oparzeń, wad wrodzonych oraz w zabiegach rekonstrukcyjnych. Powstanie banku umożliwia także ponad dwukrotnie dłuższe (30 zamiast 14 dni) przechowywanie pobranych rogówek, co ułatwi pacjentom dostęp do przeszczepów. 
Jednym z elementów wyposażenia banku jest tzw. mikroskop endotelialny dla banków ocznych z system archiwizacji badań, służący do oceny i kwalifikacji rogówek. Niebawem pojawi się też mikrokeratom - urządzenie, dzięki któremu przygotowanie rogówek do przeszczepu warstwowego będzie odbywać się już w banku, a nie dopiero na sali operacyjnej. 
Kierownik sosnowieckiego banku i oddziału okulistycznego szpitala dr Dariusz Dobrowolski wskazał, że transplantacja tkankowa to dziedzina wciąż rozwijająca się w wielu krajach. Dzieje się tak, ponieważ mimo postępu nauki człowiek nie potrafi wyprodukować materiałów tak integrujących się z ludzkim organizmem jak tkanki człowieka. 
Koszty związane z unowocześnieniem sosnowieckiego banku poniósł resort zdrowia. 2,5 mln zł kosztowała modernizacja budynku kolejne 700 tys. zł wydano na wyposażenie i specjalistyczną aparaturę. 
Sosnowiecki szpital to jedna z największych lecznic w województwie, która tylko w ubiegłym roku hospitalizowała blisko 60 tys. pacjentów, a w jej przyszpitalnych poradniach lekarze udzielili 246 tys. porad. Placówka od lat jest też w regionie liderem w zakresie pobrań narządów służących do przeszczepów, ratujących ludzkie życie i zdrowie. 
 
aaa 
3.2. Badanie siatkówki oka może zapobiec udarowi 
 
Źródło: www.rynekzdrowia.pl 
Data opublikowania: 2013-08-14 
 
Udarom warto zapobiegać, wykonując badania, które wykazują jego wczesne objawy. Według najnowszych ustaleń wystarczy poddać się prostemu badaniu oka. 
 
Naukowcy z Singapore Eye Research Institute na National University of Singapore zaprosili do badania trzy tysiące pacjentów z wysokim ciśnieniem krwi. Przez 13 lat monitorowali stan ich zdrowia i sprawdzali, czy są oni zagrożeni udarem mózgu. Skupili się na badaniu oka, a konkretnie jego najważniejszej części, dzięki której widzimy, czyli siatkówki. 
Jak przekonują na łamach "Hypertension", pisma American Heart Association, zmiany w siatkówce mogą wskazywać na ryzyko wystąpienia udaru mózgu. Lekarz okulista może zaobserwować je podczas rutynowego badania w postaci specyficznie zwężonych naczyń. Pacjent cierpiący na nadciśnienie z takim rozpoznaniem powinien zastosować odpowiednią profilaktykę, by uniknąć udaru - czytamy w "Daily Telegraph". 
Więcej: www.dziennik.pl 
 Aaa 
3.3. Bierutów: są niedowidzący, nie ma okulisty 
 
 Źródło: www.rynekzdrowia.pl 
Data opublikowania: 29.07.2013 
 
Dlaczego NFZ nie musi finansować poradni okulistycznej w Bierutowie (woj. dolnośląskie), gdzie znajduje się zakład pracy chronionej dla osób z dysfunkcją wzroku? Bo opieka okulistyczna na terenie powiatu oleśnickiego jest zapewniona - odpowiada NFZ. 
 
Jak pisze Nasz Dziennik poradnia zapewniająca w gminie jako jedyna bezpłatną opiekę okulistyczną przestała udzielać świadczeń we wrześniu ubiegłego roku. Od tego czasu po poradę do okulisty trzeba jechać do Oleśnicy lub Namysłowa, odległych od miasteczka o kilkanaście kilometrów. 
Stałymi podopiecznymi poradni byli członkowie Bierutowskiej Spółdzielni Niewidomych BSN "BIERSIN". Spółdzielnia zatrudnia prawie 90 osób niepełnosprawnych. 
NFZ stwierdził, że umowa na świadczenia okulistyczne z poradnią działającą przy Zespole Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w Bierutowie nie została zawarta, bo przychodnia nie uzyskała wystarczającej liczby punktów w konkursie na te świadczenia. 
Mieszkańcy Bierutowa napisali petycję do Wioletty Niemiec, dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ we Wrocławiu z prośbą o zawarcie kontraktu z placówką w Bierutowie na świadczenie opieki okulistycznej. Pod petycją podpisało się ponad 2,1 tys. osób, prawie połowa z ponad pięciu tysięcy mieszkańców. 
 
aaa 
3.4. Nagły uraz, a nie powolne narastanie choroby 
Łukasz Prasołek, oprac.: ES 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-08-05 
 
 Odwarstwienie siatkówki oka nasilające się przez kilka dni nie może być uznane za wypadek przy pracy. Tak uznał Sąd Najwyższy20 w wyroku z 5 października 2012 r. (I UK197/12) - czytamy w Rzeczpospolitej. 
SN przyjął, że warunkiem odpowiedzialności na podstawie ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn. DzU z 2009 r. nr 167, poz. 1322 ze zm., dalej ustawa wypadkowa) jest ustalenie wypadku przy pracy w określonym dniu, jeśli działanie przyczyny zewnętrznej nie przekracza jednej dniówki. SN wskazał, że w dotychczasowym orzecznictwie zasadnie przyjmuje się, że negatywne działanie przyczyny zewnętrznej na organizm pracownika, którego skutkiem jest wypadek przy pracy (czyli uraz albo śmierć), ograniczone jest tylko do jednej dniówki roboczej. Według niego przesłanka nagłości zdarzenia, kreująca pojęcie prawne wypadku przy pracy, oznacza co do zasady krótkie, momentalne, jednorazowe lub gwałtowne oddziaływanie tej przyczyny. Dlatego wypadek przy pracy to wpływ przyczyny zewnętrznej w ciągu krótkiego czasu. 
 Więcej w Rzeczpospolitej z 5 sierpnia 2013 r. 
 
aaa 
3.5. SocialEyes - dostępny klient serwisu Facebook 
 
 Źródło: www.tyfloswiat.pl 
 Data opublikowania: 18.07.2013 
 
Tydzień temu firma GW Micro pokazała światu swój najnowszy produkt - SocialEyes. Twórcy Window-Eyes, zachęceni sukcesem swojej aplikacji do komunikacji poprzez Skype'a - GWConnect, poszli dalej w kierunku udostępniania ciekawych rozwiązań, dzięki którym korzystanie z dobrodziejstw Internetu stanie się jeszcze bardziej przyjemne. Tym razem wybór padł na możliwość obsługi największego na świecie serwisu społecznościowego - Facebook. Choć korzystanie z niego jest zasadniczo możliwe, to sprawia użytkownikom czytników ekranu niemało problemów, choćby ze względu na przeładowaną wieloma elementami i dynamicznie się zmieniającą stronę główną serwisu lub fakt, że najlepiej działają z nim nowe czytniki ekranu. 
Dotychczas powstałe, ogólnodostępne aplikacje służące do jego obsługi, których zresztą nie było tak dużo, były albo słabo, albo w ogóle niedostępne dla screenreaderów. Stąd pomysł na stworzenie przyjaznego niewidomym i słabowidzącym rozwiązania. 
A oto szczegóły. 
 
Co potrafi SocialEyes? 
 
SocialEyes to program działający w systemach Windows, dzięki któremu można obsługiwać serwis Facebook bezwzrokowo za pomocą klawiatury. Wygląda na to, że udostępniono w zasadzie wszystkie istotne jego funkcje. Możemy więc: 
- przeglądać nasz strumień informacji zawierający statusy, posty, komentarze i inne aktywności dodanych znajomych, śledzonych stron itp., 
- wysyłać wiadomości do znajomych, 
- prowadzić ze znajomymi rozmowy tekstowe na FB, 
- zapoznać się ze szczegółami komentarzy, dodawać je, polubić lub usunąć, zależnie od kontekstu, 
- do dawać i edytować znajomych, 
- przeglądać listę powiadomień oraz wydarzeń, 
- zamieszczać na tablicy swojej lub innego użytkownika posty, linki, zdjęcia i filmy, 
- przeglądać strony i grupy i zarządzać nimi (brak szczegółów co do zakresu możliwości), 
- filtrować informacje na różne sposoby oraz definiować powiadomienia dźwiękowe dla określonych zdarzeń, grup itp. 
- 
SocialEyes jest kompatybilny z popularnymi czytnikami ekranu (Window-Eyes, Jaws, NVDA) oraz programami powiększającymi takimi jak ZoomText. Nie jest to jednak program typu self-voicing. Aplikację aktywuje się w podobny sposób jak Window-Eyesa. 
Program sprzedawany jest w modelu subskrypcji i kosztuje 50 USD rocznie. Obecnie trwa promocja, w związku z czym można go nabyć za 25 USD. 
Na tę chwilę polski dystrybutor firmy GW Micro - E.C.E nie podjął decyzji, czy program będzie polonizowany, zważywszy na dosyć wysoką cenę i specyficzny model dystrybucji. Uzależnia to od zainteresowania potencjalnych użytkowników. 
Prezentację możliwości SocialEyes można znaleźć na kanale YouTube GW Micro w języku angielskim, pod poniższym linkiem: 
http://youtu.be/ULm6DW4zAmw 
oraz pobrać w wersji MP4: 
www.gwmicro.com/Training/Tutorials/Video/SocialEyes_Intro.mp4. 
 
Czy warto? 
 
Na to pytanie każdy sobie musi odpowiedzieć sam. Ja najprawdopodobniej kupię opisywany program. Dużo korzystam z Facebooka. Choć jego obsługa z poziomu mobilnej strony i strony głównej (szczególnie z NVDA) przebiega raczej sprawnie, to dobrze zrobiony klient Serwisu, może pracę tę znacznie przyspieszyć i uprzyjemnić. Nie do końca przekonują mnie utyskiwania, że to kolejny sposób na zamykanie się środowiska niewidomych w swoich aplikacjach i że lepiej pracować na powszechnie używanych stronach. Nie sądzę też, żeby dzięki wypuszczeniu na rynek SocialEyes, twórcy Facebooka zaniechali działań mających poprawić dostępność swoich stron oraz aplikacji mobilnych. Nic na to nie wskazuje. 
Trochę za wysoka wydaje się cena aplikacji. Nie sprawdziły się pogłoski, jakoby dla użytkowników Window-Eyes program był udostępniany za darmo tak jak GW-Connect lub objęty był ceną promocyjną. 
Szkoda, że autorzy SocialEyes nie wypuścili wersji demonstracyjnej, działającej jakiś czas, lub umożliwiających poznanie funkcji programu, ale np. na okrojonej grupie kilku, kilkunastu znajomych, postów itp. 
Michał Kasperczak 
 aaa 
3.6. Glukometr CareSens N Voice 
 
Źródło: Willcare 
Data opublikowania: 15 lipca 2013 r. 
 
Już niedługo (prawdopodobnie pod koniec sierpnia) na polskim rynku ukaże się nowy glukometr serii CareSens N Voice. Podobnie jak obecnie dostępne glukometry tej serii jest wyjątkowo dokładny. Nowość stanowią funkcje głosowa i wyrzutu paska. Produkt będzie dostępny dla osób niedowidzących (z orzeczeniem) oraz placówek medycznych. 
Przydatne funkcje 
 - funkcja głosowa w języku polskim 
- funkcja wyrzutu paska 
- alternatywne miejsca wkłucia 
- wskaźnik hipoglikemii 
- wskazuje temperaturę w trakcie pomiaru 
- funkcja no-coding minimalizująca błędy 
- oflagowanie poposiłkowe 
- 4 alarmy (1 po posiłkowy, 3 ustawiane) 
- uśrednienie wyników co 1, 7, 14, 30 i 90 dni 
- port USB 
 
Parametry techniczne 
 
- zakres pomiaru 20 - 600 mg/dL (1.1 - 33.3 mmol/L) 
- rozmiar próbki krwi do pomiaru 0,5 ul 
- czas pomiaru 5 sekund 
- metoda pomiaru: elektrochemiczna 
- typ próby: świeża krew kapilarna 
- zakres działania 10 - 40 st. C 
- hematokryt 20 proc. - 60 proc. 
- wilgotność względna 10 proc. - 90 proc. 
- wytrzymałość baterii- 1000 prób 
- zasilanie - baterie alkaliczne AA 
- pamięć - 500 wyników 
 Więcej informacji szukaj na: www.willcare.pl	 
Artykuł pochodzi z portalu mojacukrzyca.org i jest dostępny pod adresem: www.mojacukrzyca.org 
 
aaa 
3.7. Balabolka - program nie tylko dla osób z dysleksją 	 
 
Źródło: Informacja własna "WiM" 
 
Pod takim tytułem artykuł napisali Sylwester Piekarski i Rafał Gorgolik. W artykule czytamy: 
 "Balabolka to prosty i mało zasobożerny program o dużych możliwościach, który został stworzony po to, aby pomagać osobom z problemami dysleksji. Funkcjonalność programu jest jednak znacznie szersza i jego funkcje mogą wykorzystać także i ci, którzy chcą przy pomocy mowy syntetycznej odsłuchiwać teksty skopiowane do systemowego schowka, albo bezpośrednio do programu. 
Kolejna grupa osób, której program ten może się przydać, to ci wszyscy, którzy mają potrzebę przekształcenia elektronicznego dokumentu zawierającego tekst z bardziej zaawansowanych formatów do pliku tekstowego, albo do pliku audio". 
 
Jest to duży, specjalistyczny artykuł, który pokazuje możliwości "Balabolki" oraz wiele skrótów klawiszowych i innych wskazówek dotyczących posługiwania się programem. Może on zainteresować nieliczną grupę naszych czytelników. Dlatego podajemy jedynie źródło, skąd można pobrać cały artykuł. Zainteresowani będą mogli skorzystać, a inni nie będą musieli przewijać długiego tekstu. 
A oto ten adres: 
http://tiny.pl/hztv8 

 aaa 
 4. ROZMOWA MIESIĄCA 
Z Grzegorzem Kozłowskim rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 2/4) 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
S.K. - Przed miesiącem dowiedzieliśmy się o Pańskiej niepełnosprawności, okolicznościach jej wystąpienia, o zaangażowaniu Pańskich rodziców i wielu innych osób w udzielanie Panu pomocy oraz w wielu sprawach z tym związanych. Teraz będziemy kontynuowali naszą rozmowę. 
Proszę opowiedzieć nam, jak zdobywał Pan wykształcenie, gdzie i do jakich szkół Pan uczęszczał, jakie metody stosował. 
 
G.K. - No właśnie, jak przed miesiącem powiedziałem - moja edukacja rozpoczęła się w Laskach. Trafiłem tam, gdy miałem 8 lat. To były czasy, że nawet rodzice dzieci niewidomych z Warszawy nie zawsze wiedzieli, że tuż pod Warszawą znajduje się zakład dla takich dzieci - moi nie wiedzieli, choć byli rodzicami zaradnymi, troskliwymi w jak najbardziej pozytywnym tego słowa znaczeniu. O Zakładzie dla Niewidomych w Laskach powiedział im laryngolog, który opiekował się mną od momentu, gdy zaobserwowano pogarszanie się mojego słuchu. 
W Laskach spędziłem 10 lat - najpierw 8 lat szkoły podstawowej, a potem jeszcze 2 lata zasadniczej zawodowej. Będąc w podstawówce marzyłem o liceum, maturze i studiach. Nie widziałem siebie w żadnym z oferowanych przez Laski zawodów - szczotkarza, dziewiarza, czy też "robiącego w drewnie lub metalu". Ale jednocześnie nie było wówczas liceum dziennego dla niewidomych - nigdzie w Polsce nie było. Chętni musieli iść do zwykłych liceów albo do wieczorowych lub zaocznych. Mnie pociągało dzienne. Również rodzice bardzo chcieli, abym uczył się dalej w szkole średniej. No, ale marzenia, jak to w życiu - nie zawsze spełniają się od razu. 
Gdy byłem w ósmej klasie, miałem poważny wypadek w wyniku kolizji z niewidomym kolegą, który trafił mnie niefortunnie w lewe ucho. Nastąpiło pęknięcie błony bębenkowej w lewym uchu, które było nieco lepsze od prawego. Zupełnie straciłem w nim zdolność słyszenia. To był bodaj marzec, trzy miesiące przed końcem szkoły podstawowej. Dramat! Nie było wiadomo, czy uda się w ogóle przywrócić utracony słuch, czy będę w stanie funkcjonować przynajmniej tak, jak do tej pory. Miesięczna absencja w szkole - intensywna terapia wykonywana przez panią laryngolog, która co drugi dzień podrażniała błonę i odżywiała ją jakimiś maściami. W efekcie błona powolutku się zrastała i słuch powracał, ale bardzo powoli. Wobec tych okoliczności znacznie wzrosło ryzyko, czy z tak poważnymi problemami wzrokowymi i jeszcze bardziej pogorszonym słuchem dam sobie radę w liceum ogólnodostępnym. 
 
S.K. - Ludzie mówią, że nieszczęścia chodzą parami. Niektórzy dodają, że w trójkę albo i całym stadem walą. W pańskim przypadku to chyba możemy mówić o stadzie. I co Pan zadecydował, jak sobie poradził? 

G.K. - Może i bym sobie nie poradził, ale bardzo mądrze do całej tej sytuacji podszedł pan Henryk Ruszczyc. Sugerował, abym nie rezygnując z zamiaru kształcenia się w zwykłym liceum ukończył najpierw "zawodówkę", abym miał w garści jakiś fach, abym w przypadku, gdy eksperyment z liceum się nie powiedzie, nie został na lodzie. Chodziło o to, żebym mógł podjąć pracę i dalszą naukę w trybie wieczorowym lub zaocznym. Obiecał, że zrobi wszystko, abym w przyszłości mógł zrobić maturę i ewentualnie studiować. Nie powiem, to był dla mnie szok, trochę się buntowałem, nie bardzo chciałem taką radę przyjąć. Rodzice przyłączyli się jednak do sugestii pana Ruszczyca. Uległem. Przez 2 lata chodziłem do 3-letniej zasadniczej szkoły zawodowej i uczyłem się pod okiem naszego mistrza, pana Romazewicza obróbki metalu. 
 
S.K. - Dlaczego tylko 2 lata? 
 
G.K. - A no dlatego, że gdy byłem w drugiej klasie zawodówki znana pisarka, Irena Jurgielewiczowa, przekazała do dyspozycji pana Ruszczyca stypendium z przeznaczeniem na wsparcie edukacji jakiegoś wychowanka Zakładu. I tu pan Ruszczyc wskazał mnie - dotrzymał więc danego słowa. W trybie ekspresowym dokończyłem naukę zawodu i jednocześnie przygotowywałem się do egzaminów do Liceum Ogólnokształcącego im. Edwarda Dembowskiego w Warszawie - wtedy zdawało się egzaminy. Oczywiście była potrzebna zgoda kuratorium - bo byłem o 3 lata "przeterminowany" - przypomną - rok później poszedłem do Lasek i jeszcze 2 lata nauki w szkole zawodowej. Kuratorium się zgodziło - postawiło jednak jeden trudny warunek - musiałem nadrobić język rosyjski, z którego byłem zwolniony poczynając od 6 klasy. To był szaleńczy okres, ale też wielka radość i czas nadziei. Ogromna wdzięczność dla pana Henryka Ruszczyca, który cały czas był "w pobliżu" - wszystkim się interesował, wspierał, pomagał. A czynił to poprzez panią Hannę Welmanową - to ona bezpośrednio zajmowała się wszystkimi sprawami związanymi z logistyką mojej nauki w liceum, a potem na studiach. To ona dysponowała i zarządzała stypendium przekazanym przez panią Irenę Jurgielewiczową. I była jeszcze jedna osoba "zamieszana" w moją edukację na poziomie średnim i wyższym - był to Janusz Preis. Gdy szedłem do liceum, on był jeszcze studentem psychologii. Został przez panią Hannę zaangażowany jako, jak byśmy to dziś powiedzieli - asystent osoby niepełnosprawnej. Cztery lata liceum minęły szybko, później były egzaminy na Uniwersytet Warszawski i 5 lat studiów na Wydziale Matematyki, Mechaniki i Informatyki, na kierunku Informatyka. Studia ukończyłem w pamiętnym roku 1980 - dokładnie w dzień po podpisaniu porozumienia w Stoczni Gdańskiej podjąłem pracę zawodową zgodnie ze zdobytym wykształceniem. 
 
S.K. - Proszę opowiedzieć o sposobach radzenia sobie z nauką w liceum i na studiach. Przy jednoczesnym poważnym uszkodzeniu wzroku i słuchu jest to szczególnie trudne zadanie. 
 
G.K. - Tak, to nie było łatwe - to było wielkie wyzwanie i dla mnie i dla moich bliskich. Ogromną pomocą było to, że przez pierwszy miesiąc chodził ze mną do liceum wspomniany przed chwilą Janusz Preis. We wrześniu miał jeszcze wakacje. Brał udział w lekcjach - siedział sobie w kącie i obserwował. Wyławiał kolegów i koleżanki, których, jego zdaniem, można będzie poprosić o to, by mnie wspierali. Rozmawiał z nauczycielami i wypracowywał z nimi metody pracy z takim uczniem jak ja. Pomagał mi nawiązać pierwsze kontakty. Był moim przewodnikiem przeprowadzając z klasy do klasy, z gabinetu do gabinetu. Słowem - ten pierwszy miesiąc to był czas tworzenia podstaw mojej edukacji w normalnym liceum. Czas bardzo owocny, jak się potem okazało, bo i grupa kolegów i koleżanek została trafnie wytypowana, i wypracowane metody były skutecznie stosowane. 
Po miesiącu Janusz stopniowo się "usunął" ze szkoły - nadal monitorował moją edukację, zawsze był do pomocy, gdy była taka potrzeba. Analogicznie - gdy podejmowałem studia - on również przez pierwsze tygodnie był non stop na wszystkich zajęciach - wykładach i ćwiczeniach. "Wyławiał" kolegów i koleżanki, którzy potem wspierali, uświadamiał wykładowców i asystentów, w jaki sposób powinni postępować ze mną. 
Myślę, że wsparcie ze strony Janusza było bardzo ważne, może nawet kluczowe. Trudno mi sobie wyobrazić, aby udało mi się dobrze wystartować i kontynuować edukację w liceum oraz na Uniwersytecie, gdybym nie miał takiego wsparcia. 
 
S.K. - Pomoc pana Janusza to jedno, a problemy to drugie. Jak Pan sobie z nimi radził? 
 
G.K. - Trzeba tu podkreślić, że w moim przypadku największe trudności czy problemy w zaadaptowaniu się w społeczności ludzi widzących i słyszących wynikały bardziej z faktu poważnego uszkodzenia słuchu niż wzroku. Bo to normalne słyszenie determinuje nawiązanie kontaktu z innymi ludźmi. Literatura fachowa podaje, że człowiek pozyskuje od 80 do 90 procent informacji z otaczającego go świata za pośrednictwem wzroku, a jedynie od 8 do 10 procent za pośrednictwem słuchu. Dla mnie jednak bardziej dotkliwą niesprawnością, większym ograniczeniem jest właśnie uszkodzony słuch (szczególnie, gdy mówimy o relacjach oraz interakcjach społecznych). 
 
S.K. - A metody uczenia się, korzystania z wykładów i ćwiczeń? 

G.K. - Moje metody uczenia się były podobne do tych, jakie stosowali inni niewidomi, z tym że były one trudniejsze, mniej efektywne. Nagrywałem lekcje i wykłady na magnetofon kasetowy, a później przegrywałem najważniejsze fragmenty na magnetofon szpulowy. Było też przepisywanie notatek od kolegów i koleżanek - zostawaliśmy po lekcjach i oni dyktowali mi swoje notatki - od każdego przedmiotu była inna para. Profesorowie w liceum generalnie nie opanowali brajla, więc odczytywałem swoje prace - musiałem polonistce nieraz mówić, jak napisałem jakieś słowo, jakie znaki interpunkcyjne zastosowałem i gdzie. 
Przed pójściem do liceum opanowałem pisanie bezwzrokowe na zwykłej maszynie do pisania, no ale pisanie prac domowych nie bardzo tą metodą wychodziło - trudno było poprawiać, kontrolować napisany tekst. Przepisywanie z brajla na zwykłej maszynie - to jednak była strata czasu, którego tak mało pozostawało na cokolwiek. A przecież oprócz nauki trzeba było jeszcze odpoczywać, regenerować siły. 
Jedynym wyjątkiem były profesorki od języka angielskiego, obie opanowały brajla na tyle dobrze, że same sprawdzały wszystkie moje prace pisemne. W ogóle miały one bardzo indywidualne podejście do mnie. Niemal na każdej lekcji zlecały klasie jakieś ćwiczenie, czasem związane z odsłuchaniem płyt, a gdy koleżanki i koledzy pracowali - panie mnie odpytywały i przerabiały materiał. Podobnie zresztą było na lekcjach języka rosyjskiego. W przypadku języków obcych, musiałem korzystać z pomocy indywidualnej, 2-4 godziny pracy z lektorami, z którymi przerabiałem w domu materiał. To był jedyny sposób przy tak dużym ubytku słuchu. Ale i efekty były bardzo dobre - zdawałem język angielski jako jeden z dodatkowych przedmiotów na maturze. I to się ogromnie przydało na studiach, bo miałem łatwiejszy dostęp do literatury w tym języku. 
Gdy studiowałem byliśmy drugim rocznikiem informatyki w Polsce, więc było bardzo mało literatury w języku polskim. 
W czasie studiów wpadł w moje ręce cudowny sprzęt, który ogromnie pomógł w dostępie do literatury, szczególnie tej angielskojęzycznej. Myślę tu o Optaconie. Urządzenie to dokonywało transkrypcji zwykłego druku na postać dotykową, ale nie brajlowską. Było to "rysowanie" wiernych kształtów znaków zwykłych (żargonowo określaliśmy je jako "czarnodrukowych") na opuszku palca. Obraz znaku tworzyły wibrujące igiełki. Optacon był w moim przypadku prawdziwym przełomem, po opanowaniu biegłego czytania. Tu ogromne słowa wdzięczności dla Staszka Jakubowskiego, który był nie tylko "motorem" sprowadzenia pierwszych Optaconów do Polski, ale był też moim nauczycielem w posługiwaniu się tym urządzeniem. 
I zupełnie odrębne, ogromne słowa wdzięczności dla moich rodziców i rodzeństwa. Tata to mój główny, najbardziej wytrwały lektor. Wracał z pracy i poświęcał mi 4-5 godzin czasu - czytał podręczniki, literaturę, ale także gazety, czasopisma itp. Mama natomiast była niestrudzonym przewodnikiem, podobnie zresztą jak brat i siostra. A brat dodatkowo - "złota rączka" - naprawa słuchawek, magnetofonu, wykonywanie różnych pomocy czy modeli, wypukłych rysunków. 
I znowu sprzęt. Gdy zaczynałem naukę w liceum, konstruktorzy z Zakładów Kasprzaka w Warszawie specjalnie dla mnie "dorobili" w pierwszych na polskim rynku magnetofonach kasetowych gniazdo do słuchawek. Wykonali też mikrofony z kablem o długości 5 metrów. Dzięki temu zarówno profesorowie, jak i koleżanki czy koledzy mogli mówić do mikrofonu, a ja słyszałem co mówią. Jakość nagrania była dobra. 
Gdy byłem w III klasie liceum otrzymałem, dzięki Instytutowi Matki i Dziecka w Warszawie pierwszy w Polsce system FM. Nie było wówczas potrzeby, aby profesorowie i koledzy mówili do mikrofonu magnetofonowego, przekazywali tylko sobie nadajnik systemu FM. Znajomy elektronik dokonał przeróbki odbiornika - zamontował gniazdo, do którego mogłem podłączać magnetofon i nagrywać w bardzo dobrej jakości dźwięk mowy. 
Jak więc widać, stale przeplatali się w mojej edukacji wspaniali, wspierający mnie ludzie, ale i pojawiał się sprzęt, który niwelował niedostatki słyszenia i widzenia. Tak to już jest, aby ktoś z niesprawnością, szczególnie poważną i złożoną mógł funkcjonować nie wystarczy jego energia, zapał, kreatywność, wytrwałość, potencjał intelektualny i co tam jeszcze. Niezbędne są również dwa czynniki, być może w różnych proporcjach i z różnym nasileniem. Konieczny jest odpowiedni sprzęt i niezbędne są prawidłowe interakcje z otaczającymi ludźmi. Bez ich wsparcia, które trzeba umieć przyjmować i nie zapominać, że coś biorąc jednocześnie dajemy. 
 
S.K. - Bardzo się cieszę, że tak dobitnie podkreślił Pan znaczenie pomocy, z którą spotykał się Pan w czasie nauki, pomocy rodziców, nauczycieli, koleżanek i kolegów oraz znajomych techników. To ważne, bo nie wszyscy doceniają nawet tak wydatną pomoc, uważają, że się im ona należy. 
Wracając do Pańskiego przygotowania do życia, czy można powiedzieć, że główny kierunek Pańskiemu życiu nadał Laskowski Ośrodek? 
 
G.K. Z pewnością tak. 10 lat edukacji to kawał czasu. No, a później wiele osób związanych z Laskami było zaangażowanych w moje dalsze poczynania - w liceum, na Uniwersytecie, czy w pracy zawodowej. Wspomniałem wcześniej o panu Henryku Ruszczycu, pani Hannie Welmanowej, Januszu Preisie. Tu nie sposób nie wspomnieć o pani Zofii Morawskiej, która odgrywała w moim życiu bardzo ważną rolę od momentu, gdy pojawiłem się w Zakładzie w roku 1961. Było to kilka miesięcy po odejściu do Pana matki Elżbiety Róży Czackiej. Nie dane mi więc było Ją poznać osobiście. A wracając do pani Zofii - to dzięki jej kontaktom i staraniom w różnych momentach mojej drogi, otrzymywałem konkretne wsparcie, m.in. zakupiony został dla mnie kolejny system FM ze środków polonijnych, ufundowana książeczka mieszkaniowa. Ale bardzo ważny był też bezpośredni, bliski i częsty kontakt z panią Zofią, którą wielokrotnie w Laskach odwiedzałem, która znała moją rodzinę i zawsze żywo interesowała się tym, co słychać u rodziców, brata, siostry. Była to naturalna, ludzka relacja. 
We wspomnieniach powraca też ks. Antoni Marylski - kiedy byłem w zakładzie - jeszcze "pan Marylski" - postać też niezwykła, inspirująca. Odwiedzaliśmy go czasem przy okazji grupowych spacerów, zawsze miał coś ciekawego do powiedzenia - czasem były to relacje z tego "co powiedziało radio Wolna Europa", czasem jakieś opowieści, czasem cytaty z ciekawych rozprawek filozoficznych. 
Osobny rozdział stanowił ks. Tadeusz Federowicz - nasz ojciec duchowy, był moim pierwszym spowiednikiem, przygotowującym do Pierwszej Komunii Świętej. Wspominam też ciekawe spotkania i rozmowy. 
Nie miałem, niestety, okazji poznać o. Korniłowicza, który odszedł do Pana jeszcze za nim ja się na tym świecie pojawiłem. 
Siostra Elżbieta Więckowska uczyła mnie matematyki i fizyki. Z wdzięcznością wspominam też s. Rafaelę, moją pierwszą nauczycielkę, ba pierwszą osobę, która spotkała mnie i moich rodziców, gdy po raz pierwszy zawieźli mnie do zakładu. Obecnie s. Rafaela pracuje w Rwandzie (twórczyni tego, co tam powstało dla niewidomych i się rozwija). 
Pan Michał Żółtowski był nie tylko nauczycielem obróbki drewna, ale też wieczorami czytał nam fajne, mądre książki (a czytał je niekiedy wprost z oryginałów francuskich). 
Wspominam również mistrza Romazewicza, kilkoro wychowawców, czy zwykłych pracowników Zakładu. 
Tak jeszcze długo mógłbym wymieniać "ludzi Lasek", z którymi los dał mi możliwość się zetknąć. Czerpałem od nich różnorodne wartości - wiedzę, kulturę, wartości duchowe, życzliwość i konkretne wsparcie. Bardzo się cieszę, że po latach od opuszczenia Zakładu zacząłem tam regularnie powracać z racji organizowania co kwartał rekolekcji dla osób głuchoniewidomych. Kiedy są rekolekcje, zawsze proszę o zakwaterowanie w Starym Domu Rekolekcyjnym, który pamięta Powstanie Warszawskie, i w którym dokonało się tyle powrotów do Boga w słynnej bibliotece o. Korniłowicza. Jego duch wciąż jest tu odczuwalny. 
 
 S.K. - No, to dorzucił Pan wiele nazwisk wspaniałych ludzi, którzy odegrali w Pańskim życiu znaczącą rolę. Laski więc wywarły wielki wpływ na Pańskie losy. Co chciałby Pan dodać do tego, co już powiedział? 
 
 G.K. - Każdemu zagonionemu, zabłąkanemu, wątpiącemu w sens tego wszystkiego, co nas otacza, proponuję przynajmniej kilka dni wytchnienia w tym Duchowym Domu, w miejscu, gdzie panuje cisza i spokój. Nieopodal znajduje się cmentarz - spoczywają tu ważne osoby, których dzieło jest wciąż żywe... to świetne miejsce na odzyskanie równowagi. 
 
S.K. - Czy jeszcze jakaś osoba, organizacja lub instytucja udzieliła Panu wydatnej pomocy, wpłynęła na Pańskie życie? Pytam o to, bo obecnie Pan pomaga potrzebującym pomocy. 
 
G.K. - Tak, łańcuch tych, którzy w różnych momentach mojego życia, na różnych jego etapach pojawili się i zaznaczyli swoją obecność jest długi. Gdy zaczynałem swoją edukację w liceum - a był to rok 1971 - na mojej drodze pojawił się Polski Związek Niewidomych. Owszem, wcześniej bywałem na Konwiktorskiej, ale przeważnie tylko w bibliotece brajlowskiej. Teraz natomiast zetknąłem się ze Związkiem jako z organizacją, która również wspierała moją edukację. To wtedy, w wakacje poprzedzające pierwszy rok szkolny w liceum, poznałem pana Adolfa Szyszko - znaczącą wówczas osobę w związkowej hierarchii. Poznałem też młodego podówczas, zaczynającego związkową karierę Józefa Mendrunia. Zacząłem też bywać w Okręgu Warszawskim. Przy PZN istniało koło młodzieży uczącej się i studiującej. To PZN był dysponentem Optaconów, oferował lektoraty i inne formy konkretnego wsparcia. Tu również w pewnym momencie, chyba jakoś na przełomie lat 70-tych i 80-tych, spotkałem i poznałem pana Stanisława Kotowskiego, kierownika działu o długiej i skomplikowanej nazwie, ale rzecz sprowadzała się do rehabilitacji i różnorakiego wspierania. PZN jako instytucja wspierająca mnie jeszcze przez wiele, wiele lat odgrywał w moim życiu i rehabilitacji istotną rolę. W pewnym momencie stał się zresztą również na długie lata moim pracodawcą. Będąc w relacji ze Związkiem miałem, rzecz jasna, do czynienia z wieloma konkretnymi ludźmi, którzy w Związku pracowali, albo z nim współpracowali. 
Ale tu, mówiąc o osobach, które odcisnęły jakieś szczególne piętno na moim życiu muszę poświęcić kilka słów Józefowi Mendruniowi. Wspomniałem już, w jakich okolicznościach doszło między nami do pierwszego kontaktu. W następnych latach spotykaliśmy się, gdy ja jako petent przychodziłem do PZN, aby coś załatwić. Jeśli sprawa przerastała kompetencje pracowników na niższych szczeblach i trafiała do władz - wtedy ową "władzę" reprezentował zwykle Józef Mendruń, który piastował wówczas w PZN funkcje kierownicze. Były to różne bieżące sprawy natury urzędowej. I już niemal ich nie pamiętam. Natomiast nie zapomnę nigdy pewnego listopadowego popołudnia w 1984 r., kiedy na zaproszenie Józefa Mendrunia, który wtedy był kierownikiem Działu Tyflologicznego. W biurze ZG PZN pojawiłem się wraz z tatą, właśnie w Dziale Tyflologicznym i spędziłem tam 3-4 godziny. Rozmowa była długa i dość wyczerpująca. To od niej rozpoczęło się moje zainteresowanie problemami ludzi głuchoniewidomych. Wówczas Dział Tyflologiczny pod wodzą Józefa Mendrunia wziął na warsztat problemy głuchoniewidomych i poszukiwał takich osób do współpracy. Dałem się wciągnąć i tego nie żałuję - owego listopadowego dnia "zwrotnica mojego życia" została przestawiona. Rozpoczął się proces stopniowego odchodzenia od dotychczasowej pracy jako programisty komputerów, do pracy z ludźmi i na rzecz ludzi. Ten proces zakończył się 6 lat później - ponownie przy bardzo znaczącym udziale Józefa Mendrunia - gdy zakończyłem definitywnie pierwszą pracę i przeszedłem na cały etat do pracy w PZN. Tak więc bez cienia przesady mogę stwierdzić, że Józef Mendruń wywarł znaczący wpływ na to, co robiłem i robię w życiu. Józef Mendruń wywierał ten wpływ nie tylko w momentach decydujących w sposób bezpośredni na to, gdzie pracowałem, ale również poprzez wiele nieformalnych rozmów, podczas różnego typu spotkań, podróży, spacerów po lesie i Puszczy Kampinoskiej. 
 
 S.K. - Musimy przerwać naszą rozmowę, ale jej nie kończymy. Na łamach "Wiedzy i Myśli" spotkamy się za miesiąc. Dziękuję i do zobaczenia. 
Stanisław Kotowski 
 
 aaa 
 5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
5.1. U niepełnosprawnych wzrokowo (cz. 4) 
Czy osoby z uszkodzonym wzrokiem chcą się organizować? 
Aleksander Mieczkowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W poprzednich odcinkach pisałem, że niewidomi nie stanowią jednolitej grupy społecznej, oraz że w zasadzie nie istnieje zintegrowane środowisko niewidomych i słabowidzących. Mimo to zastanawiamy się nad organizacją tego środowiska. Istnieją bowiem stowarzyszenia działające w tym środowisku, a stowarzyszenia w sensie socjologicznym są grupami społecznymi. 
Nie będę jednak więcej zatrzymywać się nad rozważaniami socjologicznymi czy natury ogólnej. Faktem jest, że są osoby z uszkodzonym wzrokiem, które mają wcale niemałe potrzeby i chcą się organizować w celu lepszego ich zaspokajania. No właśnie, jak to jest z tymi chęciami do zrzeszania się we własnych stowarzyszeniach? 
 
Z pewnością doświadczenia historyczne świadczą o tendencjach do tworzenia silnych stowarzyszeń, najlepiej ogólnopolskich. Obawiam się jednak, że teraz mamy do czynienia z zanikiem, a przynajmniej osłabieniem, tych tendencji. 
W okresie istnienia Polski Ludowej nie było swobody zrzeszania się obywateli. Istniały prawie wyłącznie stowarzyszenia akceptowane i popierane przez władze partyjne i państwowe. Nie wnikając w szczegóły można powiedzieć, że w tym okresie, nie licząc Związku Ociemniałych Żołnierzy RP i Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach oraz kilku mniej znaczących, Polski Związek Niewidomych był monopolistą, a nawet czymś więcej - był jakby urzędem do spraw osób niewidomych. Po 1989 r. powstało kilkadziesiąt stowarzyszeń działających w środowisku niewidomych i słabowidzących. PZN jednak nadal jest największym stowarzyszeniem i najbardziej uniwersalnym. Dlatego w dalszym ciągu moich rozważań będę posługiwał się danymi PZN-u i jego przykładem. Uważam bowiem, że PZN nie wyczerpał jeszcze swoich możliwości i należy starać się usilnie, żeby zachował znaczenie i był potrzebny, zwłaszcza osobom całkowicie niewidomym oraz osobom ze złożoną niepełnosprawnością. 
Dlatego na przykładzie PZN-u postaram się odpowiedzieć, czy niewidomi i słabowidzący czują potrzebę przynależności do własnego stowarzyszenia. Wiem, że nie będzie to wyczerpujący opis problemu, bo inne stowarzyszenia również istnieją i działają. Cóż, mogę zrobić tylko tyle i nic więcej. 
 
W sprawozdaniu PZN-u z działalności w 2012 r. znajdujemy interesujące dane dotyczące członków Związku. Czytamy: 
"Liczba członków Związku (zwyczajnych i podopiecznych) na koniec 2012 r. wynosiła 59876, co w stosunku do liczby niewidomych na koniec 2011 r. wynoszącej 62337 osób stanowi spadek o 2461 osób tj. o 4,0 proc. Spadek liczby członków w 2011 rok w stosunku do 2010 wynosił 2,0 proc.". 
A więc w ostatnich dwóch latach liczba członków PZN-u ulegała zmniejszaniu. Dwa lata to jednak dosyć krótki okres i nie upoważnia do wyciągania wiarygodnych wniosków. Dlatego przekażę dane za ostatnie 13 lat. Żeby jednak nie męczyć Czytelników nadmiarem liczb, podam tylko jeszcze jedną lub dwie, a następnie będę posługiwał się tylko procentami. 
Do 1998 roku liczba zwyczajnych i podopiecznych członków Związku wzrastała i osiągnęła 83507 osób. Natomiast od 1999 r. liczba ta ulega stałemu zmniejszaniu. Przez ostatnie trzynaście lat zmniejszyła się aż o 23631 osób, tj. o 28,3 procent. 
Ogólne liczby nie dają w miarę pełnego obrazu sytuacji. Trzeba nieco bardziej wniknąć w strukturę rezygnujących z członkostwa Związku, żeby wyrobić sobie pogłębiony pogląd. 
W sprawozdaniu czytamy: 
"Zauważyć należy, że największy spadek liczby niewidomych członków zwyczajnych odnotowujemy w grupie wiekowej 36-64 lat - o 5,5 proc.; kolejno w grupie wiekowej 17-24 lata - o 5,1 proc.; 65 i więcej - o 1,4 proc. a w grupie 25-35 lat spadek o 0,9 proc.". 
Widzimy, że bardzo mały spadek nastąpił wśród osób powyżej 65 roku życia i wśród młodych w wieku od 25 do 35 roku życia. 
Oznacza to, że w najbliższych latach może występować jeszcze większe zmniejszanie się liczby członków. Osoby powyżej 65 roku życia, którzy nie opuszczały szeregów Związku z własnej woli, będą go opuszczały ze względów biologicznych. Być może nadzieją PZN-u są osoby w wieku od 25 do 35 lat, ale trudno to obecnie przewidzieć. 
Teraz dane dotyczące stopni niepełnosprawności. 
Liczba niewidomych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności zmniejszyła się w ostatnim roku o 2,1 proc., a w stopniu umiarkowanym o 2,7 proc. Liczba całkowicie niewidomych zmniejszyła się o 5,7 proc. 
Z powyższych danych wynika, że proporcjonalnie najwięcej całkowicie niewidomych opuszcza szeregi PZN-u. Powinno to zaniepokoić wszystkich działaczy PZN-u i wszystkich, dla których osoby całkowicie niewidome nie są obojętne. 
Dane te nie świadczą o szczególnym zainteresowaniu niewidomych i słabowidzących przynależnością do tego stowarzyszenia. Oczywiście, istnieją też inne organizacje pozarządowe zrzeszające niewidomych i słabowidzących. Nie mogę jednak doszukać się informacji na temat liczby ich członków. Myślę, że nie jest ona imponująca, a poza tym prawdopodobnie większość stanowią członkowie PZN-u, którzy jednocześnie należą do innych stowarzyszeń lub działają w fundacjach. 
Krótka perspektywa, jak już wspomniałem, nie upoważnia do uogólniających wniosków. Porównajmy więc dane dotyczące zmniejszania się liczby członków Związku na przestrzeni 13. lat w zależności od stopnia utraty wzroku. 
Wiemy już, że ogólna liczba członków zwyczajnych i podopiecznych zmniejszyła się o 28,3 procent. Nie mogę podać danych dotyczących stopnia utraty wzroku w odniesieniu do podopiecznych członków PZN-u, gdyż w stosunku do dzieci orzekana jest tylko niepełnosprawność bez określania jej stopnia. 
Liczba zwyczajnych członków Związku zaliczonych do: 
- znacznego stopnia niepełnosprawności zmniejszyła się na przestrzeni 13. lat o 39,9 proc., 
- umiarkowanego stopnia niepełnosprawności o 7,6 proc., 
- całkowicie niewidomych o 46,1 proc. 
 
A więc zmniejszanie się zainteresowania osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, zwłaszcza całkowicie niewidomych, jest faktem o stałym charakterze. Nie można faktu tego lekceważyć. Wygląda na to, że w stowarzyszeniu niewidomych czują się dobrze słabowidzący z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, a całkowicie niewidomi wolą pozostawać poza tym stowarzyszeniem. 
 
Moim zdaniem fakt ten powinien być potraktowany przez władze Związku bardzo poważnie. PZN powinien pomagać przede wszystkim całkowicie niewidomym, gdyż oni znajdują się w najtrudniejszej sytuacji, nie licząc osób ze złożoną niepełnosprawnością. To jednak jest odrębnym zagadnieniem. Jeżeli nie nastąpi radykalna zmiana działalności PZN-u, radykalna zmiana stosunku do całkowicie niewidomych, pod wielkim znakiem zapytania stanie sens istnienia stowarzyszenia. 
Za miesiąc zastanowimy się nad przyczynami słabnięcia ruchu niewidomych i słabowidzących w Polsce. Jest to niezbędne przy poszukiwaniu możliwości przezwyciężenia kryzysu. 

 aaa 
5.2. W sprawie Stołecznego Centrum Osób Niepełnosprawnych 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 01.08.2013 
 
sekretariat@scon.waw.pl 
 
Szanowna Pani Dyrektor! 
Uprzejmie proszę o interwencję, której celem będzie dostosowanie Stołecznego Centrum Osób Niepełnosprawnych do potrzeb osób z dysfunkcją wzroku. 
Osoby te, odwiedzając SCON, napotykają na szereg barier technicznych i organizacyjnych. Przestrzeń siedziby SCON została niedawno na nowo zaaranżowana. Niestety efekt jest taki, że osoba niewidoma może mieć problem ze znalezieniem poszczególnych stanowisk oraz punktów na terenie SCON - m.in. stanowisko informacji nie znajduje się już przy samym wejściu do pomieszczenia lecz w jego głębi. Sytuację pogarsza fakt, że osoby pracujące w urzędzie niechętnie udzielają doraźnej pomocy (np. zaprowadzenie osoby niewidomej do stanowiska, pomoc w wypełnieniu formularzy itd.) tłumacząc, iż niewidomy powinien przychodzić do SCON z przewodnikiem oraz wskazując oczekujących na przyjęcie interesantów (ludzi niepełnosprawnych, często starszych) jako potencjalne źródło uzyskania wsparcia. 
Poważnym utrudnieniem dla osoby z niepełnosprawnością wzroku jest również elektroniczny system określający miejsce petentów w kolejce i sygnalizujący możliwość podejścia do stanowiska. Osoba z dysfunkcją wzroku nie może, w bardzo wielu przypadkach, samodzielnie korzystać z takiego systemu. Nie jest w stanie wybrać numerku, gdyż panel dotykowy, przeznaczony do tego celu, jest niedostępny dla niewidomych i wielu niedowidzących. Nie ma też szansy samodzielnego kontrolowania sygnalizowanych na tablicy zmian, ponieważ - dające chociaż częściowo taką możliwość komunikaty głosowe zostały wyłączone. Decyzja o ich wyciszeniu budzi więc duże wątpliwości co do jej zasadności. 
Pragnę również zauważyć, iż strona internetowa instytucji kierowanej przez Panią nie spełnia wszystkich nowoczesnych standardów dostępności dla osób z dysfunkcją wzroku, w związku z czym uprzejmie proszę o bliższe zapoznanie się z tą kwestią i - w porozumieniu z osobami korzystającymi z programów do odczytu ekranu - zaplanowanie modyfikacji struktury strony. 
Niepokoi fakt, iż to właśnie w instytucji, której powołaniem jest pomoc osobom niepełnosprawnym, osoby z dysfunkcją wzroku są wykluczone, nie mogą bowiem załatwić sprawy bez pomocy osób trzecich. Zmuszanie niewidomych i niedowidzących do korzystania z przewodnika w SCON wzbudza uzasadnione oburzenie, gdyż jest to szufladkowanie - często sprawnie funkcjonujących - osób niewidomych do kategorii osób, które nie potrafią i nie mogą samodzielnie wykonać czynności codziennych. 
W związku z powyższym domagam się dostosowania SCON do potrzeb osób niewidomych i niedowidzących w taki sposób, by odwiedzający tę instytucję niepełnosprawny z dysfunkcją wzroku mógł samodzielnie i komfortowo załatwić każdą sprawę. Natomiast w przypadku gdyby samodzielne załatwienie sprawy okazało się niemożliwe - mógł zawsze liczyć na kompetentną i rzeczową pomoc ze strony osób pracujących w tej placówce. Wyrażam przy tym nadzieję, iż przy odrobinie dobrej woli oraz namysłu nad techniczną stroną zagadnienia - SCON może stać się w pełni dostępny dla osób niewidomych i niedowidzących. 
 
aaa 
5.3. W odpowiedzi na e-maila 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania 05.08.2013 
 
Warszawa, 2.08.2013r. 
 
Szanowni Państwo! 
W odpowiedzi na e-maila z prośbą o interwencję, której celem ma być dostosowanie Stołecznego Centrum Osób Niepełnosprawnych do potrzeb osób z dysfunkcją wzroku uprzejmie informuję: 
W tej chwili niewidomi i słabowidzący mieszkańcy Warszawy w Stołecznym Centrum Osób Niepełnosprawnych mogą poruszać się po Urzędzie przy pomocy pracowników Centrum, w ich asyście. 
Wszyscy pracownicy Stołecznego Centrum Osób Niepełnosprawnych znają zasady postępowania w relacjach związanych z obsługą osób niewidomych, oraz są uwrażliwieni na potrzeby i specyfikę osób niepełnosprawnych ze względu na narząd wzroku i wynikających z tego ograniczeń. 
Osoby niewidome od momentu wejścia do urzędu nie są pozostawiane same sobie. Pracownicy są zobowiązani do pomocy osobie z dysfunkcją wzroku w dotarciu do punktów docelowych, w których chcą załatwić sprawę w Centrum oraz pomóc załatwić sprawy których nie są one w stanie wykonać samodzielnie tj wypełnić druk wniosku lub napisać podanie a interesant po odczytaniu będzie mógł je podpisać i przyjąć odpowiedzialność za treść. 
To, czego osoby niewidome nie mogą zobaczyć - słyszą. Stołeczne Centrum Osób Niepełnosprawnych jest urzędem udźwiękowionym. Urządzenie z uwagi na pięcioletni okres swojego działania nie zawsze technicznie jest sprawne i zdarza się awaria jednak zobowiązuję się dołożyć wszelkich starań aby takich sytuacji było jak najmniej. 
Strona internetowa jest wyposażona w lektora, druki posiadają możliwość edytowania, a jeden z komputerów w kancelarii posiada odpowiednie nakładki i oprzyrządowanie umożliwiające użytkowanie osobie niewidomej. Nie mniej jednak wniesione w tym zakresie zastrzeżenia zostaną wzięte pod uwagę i w miarę możliwości poczynimy zmiany. 
Wewnątrz budynku od początku funkcjonowania centrum są oznakowane schody i drzwi dla osób słabowidzących, na zewnątrz są wyznaczone miejsca parkingowe. Toalety są dostosowane do potrzeb osób poruszających się na wózkach, a winda z sygnalizacją głośnomówiącą służy potrzebom wszystkich interesantów. 
Przestrzeń siedziby SCON jak słusznie zostało zauważone została niedawno na nowo zaaranżowana. Przyjęte rozwiązanie w sposób istotny ułatwiło wszystkim interesantom załatwiającym sprawy w Centrum równy dostęp do ciągu komunikacyjnego oraz windy. 
Uwaga, że stanowisko informacji nie znajduje się tuż przy samym wejściu do pomieszczenia lecz w jego głębi jest niezasadna bowiem punkt informacyjny jest pierwszym po prawej stronie od wejścia. Centrum rocznie obsługuje ok. 80 tysięcy mieszkańców i na przestrzeni 5 lat naszego działania otrzymany komunikat jest pierwszą tak negatywną oceną w tym zakresie. Systematycznie dokładamy starań by Centrum było instytucją przyjazną, dostępną dla wszystkich osób niepełnosprawnych. Państwa uwagi też będziemy starali się uwzględnić. 
Agata Łuzdowska Zastępca Dyrektora WCPR 
 
aaa 
5.4. Jak to jest być niewidomym? 

 "Najgorsza jest niewidzialna ręka. Stoję przy przejściu dla pieszych i nagle ciągnie mnie silne, barczyste ramię..." 
rozmawiała Karolina Głowacka 
 
 Źródło: www.tokfm.pl 
 Data opublikowania: 29.07.2013 
 
- Najgorsza głupota, jaką można zrobić przy niewidomym, to stanąć i milczeć - mówi w rozmowie z Karoliną Głowacką Dorota Ziental. Ona i jej partner - Sebastian Grzywacz - są niewidomi. I opowiadają: po co niewidomi wyjeżdżają na wakacje, skoro nie widzą, co ich najbardziej denerwuje w środowisku i dlaczego znajomi dzwonią do Sebastiana z pytaniem, jak gdzieś dojść... 
Dorota Ziental ma 32 lata. Ukończyła Psychologię na Uniwersytecie Warszawskim, udziela się społecznie, pisze artykuły. Wzroku pozbawiła ją choroba genetyczna. Sebastian Grzywacz ma 38 lat, pracuje w fundacji "Po-mocni" i Ośrodku Diagnoz i Szkoleń Psychologicznych "ODIS". Wychowuje 3,5-letniego synka Franciszka. Wzrok stracił w wyniku wypadku motocyklowego. Prywatnie są parą, mieszkają pod Warszawą. I podróżują. 
 
Karolina Głowacka: Po co wyjeżdżacie na wakacje, skoro nic nie widzicie? 
 
Sebastian: - Tak samo można zapytać, po co masz jechać na Majorkę, skoro możesz się wygrzać w Warszawie. Tutaj też świeci słońce. Kiedy jadę do Białowieży, to przecież wiem i czuję, że to jest tysiącletnia puszcza, a nie jakiś tam lasek! Słyszę szum potoków, przewodnik mi opowiada, ja sobie to wyobrażam. 
 
Dorota: - Upał na Majorce jest zupełnie innym upałem niż ten tutaj. Zawsze jak wracam z długich wakacji i wysiadam w Polsce na lotnisku, to sobie mówię "ale tu wsią jedzie". Polska ma taki zapach pól... 
 
Sebastian: - Uwielbiamy też sporty. Ja biegam na długie dystanse, a Dorotka jeździ na tandemie. 
 
Ale po co coś zwiedzać? 
 
Sebastian: - Jak wchodzę do starego gotyckiego kościoła, to czuję historię całym sobą. To skrzypienie desek, chłód, atmosfera mistycyzmu. Przewodnik coś opowie i już sobie wszystko wyobrażam. Nie muszę tego widzieć. Zwracamy też uwagę na więcej rzeczy - kto się skupia na pomarańczy, jej fakturze i zapachu? A my tak. 
 
Dorota: - Po tym, jak straciłam wzrok, nie przepuściłam żadnych wakacji. To była dobra rehabilitacja. Trzeba było wstać z tego wyra i coś robić, planować. 
 
Sebastian: - A ja nigdzie dalej nie wyjeżdżam, bo kocham nasz kraj. Jestem patriotą. Po co mam jeździć gdzieś za 3000 zł i wylegiwać się na plaży, jak foka obok innych fok? 
 
Dorota (do Sebastiana): - Nie byłeś, to nie wiesz. To coś innego niż polskie morze z wszechobecnym chamstwem i grubasami. 
 
I tak ich nie widzisz. 
 
 Dorota: - Tak, przynajmniej nie widzę tych obleśnych typów jedzących kaszankę na ręczniku obok... 
 
Sebastian: - Ja tam lubię Mazury, Bieszczady. 
 
Mazury, góry? Zaraz się gdzieś zgubicie. 
 
Sebastian: - Nie... no sam bym nie pojechał. Trzeba myśleć racjonalnie. Nieważne, że mam GPS. Nie pójdę sam w góry i nie popłynę sam na jezioro. Owszem, będę wiedział, gdzie jest brzeg, ale jak na niego wyjdę, to co... laski będę szukał? Nie lubię takich akcji, kiedy potem ludzie mówią nieszczęśliwy niewidomy. 
 
Dorota: - Bo my nie jesteśmy nieszczęśliwi. Spotkaliśmy się z panią z telewizji, która chciała coś o nas zrobić, ale wydawca powiedział jej, że to jest zbyt mało kontrowersyjne. Mieliśmy chyba sobie pewnie nogi połamać albo wpaść pod metro... 
 
Sebastian: - Chodziło pewnie o to, żebyśmy mówili, jak nam jest ciężko. A ja nie chcę o tym opowiadać. Każdemu jest ciężko. Jak kobieta pracuje w Biedronce i zarabia najniższą możliwą pensję, ma na utrzymaniu dwoje dzieci, to ma lekko? To wcale nie zależy od tego, czy ktoś widzi, czy nie. 
 
Ale kiedy się traci wzrok, to szczęśliwym chyba się nie jest? 
 
Dorota: - Kiedyś Polski Związek Niewidomych zrobił absurdalne badania. Zebrali grupkę widzących, obwiązali im oczy, założyli gogle, żeby zupełnie nic nie widzieli. I mieli cały dzień funkcjonować jako niewidomi. Ale to w ogóle tak nie działa. Najpierw trzeba się przestawić. Człowiek nie pójdzie do przodu, jeśli nie pochowa za sobą siebie-widzącego. Moja babcia do mnie często mówi oj, jaka ty piękna jesteś, jeszcze będziesz widziała i zobaczysz. Ale mnie już nie zależy. 
 
Sebastian: - Najgorsze są pierwsze miesiące, kiedy człowiek zastanawia się, jak sobie w łeb palnąć. 
Dosłownie? 
 
Sebastian: - A jak? A co ja miałem robić, jak dla mnie niewidomy to był człowiek, który w ogóle nie potrafi funkcjonować. Jak telefon obsługiwać? Jak poznać dziewczynę? Myślałem, że do końca życia celibat. Masakra. 
 
Kombinowałem, jak się powiesić w szpitalu, jak wyskoczyć z okna. Ale nie wiedziałem, które piętro i bałem się, że spadnę w krzaki, połamię się i będzie wstyd. Jak się będę chciał powiesić na prześcieradle, to od razu się zorientują. Znowu wstyd. To może leki połknąć... Ale w szpitalu to od razu zrobią płukanie żołądka. W końcu koledzy przestali do mnie przychodzić, bo cały czas ich prosiłem o dostarczenie broni. Nikt nie chciał mieć mnie na sumieniu. I w końcu trzeba było zacząć żyć. 
 
Poznałem dziewczynę, która nauczyła mnie bezwzrokowej obsługi komputera. Teraz sam prowadzę bloga, pracuję zawodowo, udzielam się społecznie. Pokazała mi świat niewidomych. Najpierw poszedłem na jakieś spotkanie, ale strasznie mnie tam zdenerwowali, bo jeden nie potrafił obrać jajka, drugi rozłożyć obrusu. "Gdzie ja jestem?" - pomyślałem. Później poznałem ludzi bardziej ogarniętych. Nauczyłem się chodzić z laską, postarałem się o psa. 
 
To naprawdę tak jest, że inne zmysły się wyostrzają? 
 
Sebastian: - Nie tyle się wyostrzają, co bardziej się na tym koncentrujemy. 
 
Dorota: - Bezbłędnie potrafimy trafić po zapachu na drożdżówki na ul. Chmielnej. I pamięć mi się poprawiła, aż za bardzo. 
 
Widzicie całkowitą ciemność? 
 
Sebastian: - To raczej jakby patrzeć przez okno i zamknąć oczy. Tyle widzimy. Nieraz jaśniej, nieraz ciemniej. 
 
Dorota: - Światło dużo daje. 
 
Orientację? 
 
Sebastian: - Nie, raczej może zmylić. Czasem to są projekcje mózgu. Nie jest też tak, że widzimy jakby na całych oczach, ale punktami. To jest rozmazane... Trudno to opisać. 
 
Ale nauczyliśmy się, że kiedy się widzi, to wielu rzeczy się nie dostrzega. Ludzie nie zwracają uwagi na to, co zwykłe - budynki, szarych ludzi. A my to wszystko słyszymy: rozmawiających i kłócących się ludzi, ryczące samochody, tramwaje, budynki, latarnie, krawężniki, bramy. Przy każdej dźwięk trochę inaczej się rozchodzi. Idę i to wszystko na bieżąco "widzę". Moje obrazy są pewnie oderwane od rzeczywistości, ale są. 
 
To jest wyraźne, jak normalne widzenie? 
 
Sebastian: - To jak przy czytaniu. Kiedy przypominasz sobie książkę, to nie masz przed oczami liter, tylko wracasz do wyobrażonych bohaterów i sytuacji. My mamy tak samo. Naszej rozmowy nie będę wspominał jako ciemności z dźwiękami, ale to, jak mam ją przed oczami: jesteś brunetką z krótkimi włosami, w koszulce i jeansach. 
 
Dorota: - Ja też mam brunetkę, ale z włosami do szyi. 
 
Jest zupełnie inaczej. 
 
Sebastian: - Bo to wcale nie musi odzwierciedlać rzeczywistości, ale ja już tak tę rozmowę zapamiętam. Całe wyobrażenie przestrzeni, chodzące kelnerki, panie na szpilkach... 
 
Dorota: - Często jak ktoś powie nam jakiś szczegół, to od razu mamy wizualizację. Tutaj kelnerkami są studentki AWF, więc Sebastian od razu sobie wyobraża, że są zgrabne. 
 
Pewnie macie takie wyobrażenia, bo wcześniej widzieliście. A ci, co nigdy nie widzieli? 
 
Sebastian: - Oni również mają swoje wyobrażenia, ale to może już zupełnie nie odpowiadać rzeczywistości. To jest bardzo trudne, bo dla kogoś takiego wieża z zegarem czy skrzyżowanie ślimakowe to kompletna abstrakcja. 
 
Dorota: - Nasza koleżanka w wieku 23 lat dowiedziała się, jak wygląda latarnia uliczna, inna zorientowała się, że w autobusach są uchwyty dla ludzi. Ona jest bardzo niska, nigdy nie korzystała. 
 
Wcześniej nie znałam nikogo niewidomego. Kiedy was poznałam, zaskoczyło mnie, że kiedy rozmawiamy, cały czas na mnie patrzycie. 
 
Sebastian: - Tak? 
 
Tak, bardzo naturalnie. Może dlatego krzywo na was patrzą z psami w knajpach (Dorota i Sebastian czasem są wypraszani z restauracji, choć prawo im gwarantuje możliwość wejścia z psami przewodnikami - red.). Nie widać po was. 
 
Dorota: - Może nie widać, ale przecież jest pies, przy którym wyraźnie jest napisane "nie głaskać-pies przewodnik". Co z tego, że ma dziesięć dzwoneczków, pięć odblasków - ludzie i tak na nas wpadają i nie czytają tego, co jest napisane. 
 
Gdy chodziłam z laską, to notorycznie ludzie na mnie wpadali. Idzie facet z daleka, ja macham tym kijem, a on się we mnie władował na środku Marszałkowskiej. Co on myślał, że jakiś nowocześniejszy nordic walking uprawiam? Często też słyszałam tekst: Ojej, ja pani nie zobaczyłem. No wie pan... ja pana tym bardziej. 
 
Sebastian: - Dziś niepotrzebny mi jest wzrok, bo całkowicie się przestawiłem. Wykorzystuję inne zmysły, wyobraźnię. Myślę bardziej kreatywnie i dostrzegam rzeczy, których wcześniej nie dostrzegałem. 
 
Gadanie. Mówisz tak, bo już nie ma odwrotu. 
 
Sebastian: - Nie, nie. Oczywiście, gdyby była taka możliwość, to chciałbym widzieć. Ale radzę sobie świetnie. Wojnę atomową przeżyją 
 
Dorota: - Do Sebastiana dzwonią widzący, żeby zapytać, jak gdzieś trafić. Ma genialną orientację. 
 
Orientacja orientacją. Ale jak się połapać w pociągach, kolejkach, tramwajach. Mieszkacie oboje pod Warszawą, dojazd do centrum brzmi jak wyzwanie. 
 
Sebastian: - Kiedyś jakaś kobieta w autobusie mówiła do mnie, że jestem wielki, bo jadę na Pole Mokotowskie. No, ale pani też jedzie - odpowiedziałem jej, bo co to za różnica? Ona widzi, ja mam psa. 
 
Skąd się bierze psa przewodnika? 
 
Sebastian: - Są różne organizacje w Polsce, które szkolą psy. Jest Polski Związek Niewidomych, jest Fundacja Labrador z Poznania oraz Fundacje Vismajor oraz Pies Przewodnik z Warszawy. 
 
Państwo się jakoś dokłada? 
 
Sebastian: - Daje na to granty. Koszt wyszkolenia jest dość duży, bo to trudny i długi proces. Sam treser za jednego psa bierze 25 tys. zł. Do tego dochodzi obsługa weterynaryjna, karma dla psa, przewożenie. Czyli łącznie ok. 40 tys. zł. Później trzeba być bardzo zdyscyplinowanym i konsekwentnym. On wie, co to jest lewo, prawo, bankomat, kasa, drzwi, winda... Później tylko od nas zależy, czy to utrzymamy i go nie zepsujemy. 
 
Nie każdy niewidomy nadaje się na właściciela psa przewodnika. Trzeba być osobą asertywną, żeby ludzie tego psa nie zagłaskali. Osoby niewidome są często pasywne i pies przejmował władzę nad taką osobą. Rządził domem i na przykład nie pozwalał nikomu wejść do kuchni. One szybko się uczą, ale potrzeba im kogoś silniejszego od nich. Bo to ty masz wiedzieć, gdzie chcesz dojść, a nie pies. 
 
Jak ludzie na ulicy reagują na niewidomych? 
 
Dorota: - Najgorsza jest niewidzialna ręka. Stoję przy przejściu dla pieszych i nagle ciągnie mnie silne barczyste ramię. Najgorsza głupota, jaką można zrobić, to podejść do niewidomego, złapać go bez słowa i gdzieś ciągnąć. Dramat. Albo przy wsiadaniu do autobusu: daj rączkę, daj nóżkę.... Tragedia. 
 
Że jak nie widzicie, to jesteście głupsi? 
 
Sebastian: - Ludzie myślą chyba, że jesteśmy niepełnosprawni intelektualnie i ciągle potrzebujemy opieki. 
 
Dorota: - Logiczne jest - i każdy niewidomy to powie - że skoro już wychodzę na miasto, przemieszczam się z punktu A do punktu B, to wiem gdzie chcę iść. A ludzie na siłę chcą nas wsadzić do tramwaju, na siłę z niego wysadzić, i wiedzą lepiej od nas, gdzie chcemy dotrzeć. 
 
Sebastian: - Kiedyś kobieta chciała, żebym usiadł w tramwaju, grzecznie podziękowałem. Ona tak proponowała jeszcze kilka razy, aż w końcu zaczęła odrywać moje palce od poręczy. Odpowiedziałem już mniej miło, a ona, że jestem cham i nie dam sobie pomóc. Przecież to ona przekroczyła moje granice, a nie ja jej. 
 
Takie nagłe złapanie za ręce może być bardzo niebezpieczne. Raz kobieta mnie w ten sposób przy wsiadaniu wciągnęła pod pociąg. I potem jeszcze bezczelnie, że to wina tych krzywych peronów. 
 
Ale oni wszyscy chcą dobrze. To co mamy, całkiem was ignorować? 
 
Sebastian: - Można zapytać. 
 
- Też źle. Gdyby mnie ktoś dwadzieścia razy dziennie pytał, czy pomóc, to miałabym ochotę wszystkich zastrzelić. 
 
Sebastian: - I niektórzy niewidomi reagują bardzo nerwowo, krzyczą na ludzi. 
 
Dorota: - Najgorsza głupota, jaką można zrobić przy niewidomym, to stanąć i milczeć. Wiele razy kiedy szłam z laską w kwadracie kilku ulic, gdzie jest ciasnota, bo stoją ogródki restauracyjne, na moje stukanie laską o chodnik ludzie nagle milkli, ruch sztućców zamierał... Jak masz się zorientować, że mijasz kawiarnię, skoro ludzie zastygają? 
 
Sebastian: - Ludzie czasem po dziecinnemu myślą, że jak nic nie powiedzą, to się przed nami schowają. Ostatnio szukałem sklepu na Chmielnej i zaczepiałem ludzi. Nikt się nie odzywał. W końcu nie wytrzymałem i powiedziałem ja nie chcę pieniędzy, ja po prostu nie widzę.... 
 
Dorota: - Mówię grzecznie: przepraszam, a słyszę tylko stukot oddalających się stóp na obcasach. Chociaż mogłaby się pani chociaż odezwać, a tam tylko paniusia tuk, tuk, tuk. 
 
Sebastian: - Ja, kiedy tylko mogę, to nie zagaduję. Lubię być niezależny. I tak wystarczająco zależę od ojca, który pomaga mi wychowywać syna. 
 
I jak się wychowuje syna? 
 
Sebastian: - Fantastycznie. 
 
Franio, syn Sebastiana 
 
Nie widzisz jak rośnie. 
 
Sebastian: - Słyszę to, bo Franuś jest bardzo rozwinięty, empatyczny. Wiem, że nie pójdę z nim sam do parku. Nie chodzi o mnie, ale nie mam wpływu na osoby trzecie. Ktoś uderzy piłką, pies go zaczepi. Jest bardzo fajnym dzieciakiem. Razem rysujemy, gramy w piłkę. 
 
Przecież nie widzisz piłki. 
 
Sebastian: - Ale słyszę, gdzie leci! Zwykle stoję na bramce. 
 
Bez jaj. 
 
Sebastian: - No jak? Przecież to fantastycznie słychać. Bronię, kiwam się... Poza tym robimy sobie wyścigi na hulajnodze. Raz się rozpędziłem, źle wymierzyłem i władowałem się w ścianę. Dobrze, że dom był ocieplony i pod spodem był styropian, bo tak wyrżnąłem, że aż mi się gwiazdki pokazały. Czasami jest ciężko, ale wszystko nam się dobrze układa. 
 
Przepraszam, ale... jesteście parą, bo oboje nie widzicie? Tak jest łatwiej? 
 
Dorota: - Oczywiście, że nie tylko dlatego, ale to bardzo pomaga. Możemy gadać o tym naszym świecie. Powiem kurde, synteza mi się zawiesiła, narzekam i on rozumie. 
 
Sebastian: - Cieszymy się tymi samymi rzeczami. Wymieniamy się książkami, chodzimy razem do teatru, rozmawiamy o tyfloświecie... (typhlos - z greckiego niewidomy - red.) Oboje mamy smartfony i cały czas odkrywamy coś dla nas. Ostatnio rajcujemy się strzelaniem z łuku do celu dla niewidomych. 
 
Dorota: - Gra jest dźwiękowa. Nawet pytałam matkę, czy jest tam narysowana jakaś tarcza, ale nie. Jest tylko dźwięk. Jak się trafi idealnie, to aplikacja informuje: Bonzai! I tak polowaliśmy na to bonzai do drugiej w nocy... 
 
Sebastian: - Poznaliśmy się na szkoleniu psów przewodników. Kolega mi opowiedział, jaka Dorotka jest piękna i jakoś tak tydzień później się spotkaliśmy. 
 
Dorota: - A mnie matka opowiadała, że niezły ten Sebastian. 
 
Co to za różnica jak wyglądacie? 
 
Dorota: - Przywiązujemy do tego dużą wagę. To, że ty nie widzisz, nie znaczy, że inni nie widzą. 
 
Sama się malujesz? 
 
Dorota: - Jasne, przecież nie może do mnie codziennie przychodzić wizażystka. Opowiadałam nawet o makijażu dla niewidomych w internetowej rozgłośni dla ślepaczków Tyfloradio. Ja nawet nie mogłabym inaczej, pochodzę z takiej rodziny, w której babcia, siedząc cały dzień w domu, malowała się, żeby dziadkowi ziemniaki obrać. 
 
Ale skąd wiecie, jak dobrać kolory ubrań? 
 
Dorota: - Znam na pamięć każdą rzecz. Kiedy coś kupujemy, to proszę o opis i na przykład dowiaduję się, że jest głębokie jak morze. Ale nie tam, gdzie płytko, tylko tam, gdzie głęboko i do tego w zachmurzony dzień. Mam już wyspę, mam chmury i już jest ten kolor. Mówi się patetycznie, że zgasło światło w naszych oczach. Ale światło wyobraźni nie zgasło i jest nawet żywsze. Mózg jest cały czas głodny wizualizacji. 
 
Sebastian: - Ale nie wszyscy niewidomi o to dbają. Niektórych nikt tego nie nauczył, nie powiedział, że to ważne. Bardzo wiele zależy od bliskich. A kogo zaniedbanego wezmą do pracy, np. do biura? 
 
A my chcemy pokazać, że niewidomi też mogą. Wcale nie potrzeba do tego pieniędzy. Państwo dofinansowuje komputery, sprzęt rehabilitacyjny. Przede wszystkim trzeba chcieć wyjść z domu, pokazać się. 
 
Znamy wiele osób, które są dobrze wykształcone, ale nic z tego nie wynika. Jest kłopot z osobami, które wychowywały się np. w ośrodkach dla niepełnosprawnych. Wielu z nich po prostu nie wie, że trzeba zadbać o wygląd. W Laskach (Sebastian mówi o Ośrodku Szkolno-wychowawczym dla Dzieci Niewidomych im. Róży Czackiej w Laskach - red.) siostry nie mówią, że można się malować, ładnie ubrać, wydepilować. To jest straszne, co oni tam robią z kobiet. Znamy dziewczynę stamtąd, która ma trzy fakultety, a chodzi w poplamionych spodniach. Nie jest w stanie nigdzie znaleźć pracy. 
 
Jest jakieś forum niewidomych, gdzie sobie nawzajem pomagacie? 
 
Sebastian: - Tak, ale to środowisko ciężko przyjmuje, kiedy ktoś się wyróżnia. Na tym forum jest wielu skrajnych konserwatystów, gloryfikują homofobię, ksenofobię, jeżdżą po Annie Grodzkiej, Biedroniu... 
 
Dorota: - To często wynika z tego, że są niezrehabilitowani. Niepogodzeni z tym, że nie widzą. Siedzą tylko w domu i czekają, jak komuś dowalić przez komputer. Kiedy się napisze na forum, że jest się szczęśliwym, to od razu po tobie jadą. Siedzą w domach, zakupy robią przez internet i nawet tyłka nie ruszą do sklepu po bułki. Jasne, że to na początku jest wyzwaniem, ale kiedy się uda - wielką radością. A dla nich jedynym światem jest komputer. 
 
Sebastian: - Nie możesz napisać, że się zakochałeś, że kochałeś się z kobietą... Jak coś takiego napiszesz, to jesteś diabeł, obrzydliwy i obleśny. 
 
Dorota: - Psy są dla nich obrzydliwe, śmierdzą. Nie mają pojęcia, o czym piszą. 
 
Niewidomi niewidomych tak atakują? 
 
Sebastian: - To jest zazdrość. 
 
Dorota: - Mamy znajomego, który pracuje w telemarketingu i każdy grosz wydaje na podróże. Ma nawet przezwisko Ślepy Podróżnik. Na forum oskarżyli, że malwersuje pieniądze, bo skąd on może mieć pieniądze, skoro oni nie mają. 
 
Wszyscy mówią, że to jest jakaś wspólnota, że to samo nieszczęście. Też tak myślałam na początku, ale nie ma czegoś takiego. 
 
Macie podobne interesy. 
 
Sebastian: - A ty masz wspólne interesy ze wszystkimi widzącymi? To tak jak w każdym środowisku: jest homofob, jest homoseksualista, jest muzułmanin, jest katolik, jest ateista, komunista albo narodowiec. 
 
To gdzie ma szukać wsparcia ktoś, kto nagle stracił wzrok? 
 
Sebastian: - Zawsze można odnaleźć człowieka, który nam pomoże. Tylko uwaga: proszę nie ufać tym, którzy opowiadają, że od ziółek i ćwiczeń wróci wzrok. Oni żerują na ludzkiej nadziei. Poza tym, w miarę możliwości, trzeba pomyśleć o technologiach, telefony, komputery dla niewidomych. Wszystko się da. 
 
Post scriptum 
 
Karolina Głowacka: Dorotę i Sebastiana poznałam w radiu, kiedy przyszli opowiadać o powstającym w Warszawie przedszkolu dla dzieci z autyzmem. Zupełnie nie pasowali do stereotypu niewidomego. Nie widać po nich. Postanowiliśmy pogadać poza radiem. 

 
Spotkaliśmy się na patelni (przy metrze Centrum). Do knajpy, w której rozmawialiśmy, zaprowadzili mnie sami (dokładniej, z psami przewodnikami). W podziemiach robią niesamowite wrażenie. Kto był w Warszawie, ten wie, jakie tam są tłumy i jak trudno przemieszczać się w podziemiach centrum. Przed tą dwójką (czwórką, jeśli liczyć z psami), wszyscy się rozstępowali. Było wrażenie, że to psy wiedzą, gdzie jest nasz cel. Ale to ludzie muszą to wiedzieć. Dochodzimy do Kruczej - powiedział Sebastian, kiedy z niedowierzaniem pytałam, czy wie, gdzie jesteśmy. Krucza była tuż-tuż... 
 
Oboje piszą na blogu http://rollpiesprzewodnik.wordpress.com/ 
 
aaa 
5.5. Zwyczajnie - Dorota i Sebastian
Zuzanna Ratek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Wywiad z Dorotą i Sebastianem udzielony red. Karolinie Głowackiej spowodował znaczny oddźwięk w środowisku osób niewidomych. Bohaterom zarzucono wiele grzechów, a szczególnie ten najbardziej rzucający się w oczy i nie do wybaczenia, że mówiąc o niespójnym kręgu, nieżyczliwych i zwalczających się niewidomych godzą w pozytywny odbiór inwalidów wzroku, "kalają" własne gniazdo i nieposzlakowaną opinię o niewidomych. Nie bardzo rozumiem głosy oburzenia, ponieważ jak w każdej grupie wśród niewidomych są ludzie rozważni, jak i popędliwi, myślący i mądrzy inaczej. Niewidomych trudno nazwać monolitem, są częścią społeczeństwa i prezentują takie same wady i zalety, jak reszta rodaków. 
Negatywna ocena wypowiedzi Doroty i Sebastiana wynika z pobieżnego zapoznania się z materią wywiadu i przywiązywaniem wagi do spraw nieistotnych. Bohaterowie wywiadu mają prawo do własnych sądów, przemyśleń i ocen. Nawet jeśli się z nimi nie zgadzamy, bądź nasze doświadczenia są różne, to trudno wymagać od ludzi z krwi i kości, aby mówili nieciekawie, ubierając każde słowo w nudną poprawność polityczną, bo komuś tam nogą się narazić. 
A przecież można znaleźć w wywiadzie kilka cennych i prawdziwych przesłań. "Dorota. Człowiek nie pójdzie do przodu, jeśli nie pochowa za sobą siebie-widzącego". 
I na nic się nie przydadzą godziny rehabilitacji wykonane z udziałem, choćby najlepszych fachowców, jeśli podmiot oddziaływania będzie uparcie wracał, rozpamiętywał i rozdrapywał rany, tęskniąc do utraconego raju widzenia. 
"Sebastian: - Chodziło pewnie o to, żebyśmy mówili, (w wywiadzie telewizyjnym - kom. ZR) jak nam jest ciężko. A ja nie chcę o tym opowiadać. Każdemu jest ciężko. Jak kobieta pracuje w Biedronce i zarabia najniższą możliwą pensję, ma na utrzymaniu dwoje dzieci, to ma lekko? To wcale nie zależy od tego, czy ktoś widzi, czy nie". 
Te słowa Sebastiana są chyba najlepszym dowodem psychicznego zrehabilitowania, świadczą o uwewnętrznieniu konsekwencji braku wzroku i wpasowaniu się w społeczną układankę. Nie ma w nich cienia narzekania na okrutny los, na to że niewidomy ma najgorzej, a świat jest czarną studnią. To najczystsze bycie tu i teraz i w tej właśnie rzeczywistości, w której trzeba coś ze sobą i dla siebie zrobić. 
Jak ważny był to głos w dyskusji o ludzkiej kondycji, niech zaświadczą wypowiedzi internautów zamieszczone pod wywiadem, ale też świadczące o płytkiej refleksji i naskórkowym zrozumieniu tekstu przez niektórych odbiorców. 
"Mystician - Powiedzmy sobie szczerze - umysły ludzi dotkniętych czymś tak strasznym, jak ślepota lub inne kalectwo, muszą wytwarzać niesamowite mechanizmy obronne, żeby nie oszaleć lub się nie zabić. Egoizm i wywyższanie się nie są jeszcze najgorsze. Oni są jak najeżeni ostrzami brzytew, to jest maksymalna postawa obronna. Ten tekst o widzeniu - "już mi nie zależy". Dramat. Zastanawiam się, czy jakiś psycholog zdołał im to wmówić, czy sami z siebie doszli do tego punktu. Wszystko lepsze niż szaleństwo lub śmierć, lekkie efekty uboczne w postaci odprysków na innych są jednak usprawiedliwione wyjątkowo trudną sytuacją tych ludzi". 
Powyższa opinia obrazuje ogólny stopień świadomości i dojrzałości w odbiorze niepełnosprawnych, a jednocześnie jest podświadomym zaklęciem, "mnie to nie dotyczy i nie spotka". 
Na rolę stereotypu zwraca uwagę "preteksty 88 - Ojej, co to za słaby wywiad... "Po co wyjeżdżacie na wakacje, skoro nic nie widzicie?", "Ale po co coś zwiedzać?", "I tak nie widzisz", "I jak się wychowuje syna", "Nie widzisz jak rośnie" itd. Pani Głowacka pisze, że "Zupełnie nie pasowali do stereotypu niewidomego (jest taki?). Nie widać po nich". A w wywiadzie na siłę w jakiś swój stereotyp ich podpasowuje. Pytanie: "Ale kiedy się traci wzrok, to szczęśliwym chyba się nie jest?" - mnie położyło. Bo przecież to takie oczywiste, że jak się traci wzrok, nogę, rękę, to człowiek skacze z radości". 
Pani Karolina świadomie - jak sądzę - zagrała na potocznym myśleniu stawiając pytania z cyklu "tak się powszechnie sądzi". I w tę pułapkę wpadło wielu czytelników wywiadu traktując tekst dosłownie "aż do bólu". 
I wreszcie ferowanie wyroku agnieszkah1978 "wszechobecnym chamstwem i grubasami". Tak w jednym zdaniu obrażać się na chamstwo i następnie nazywać kogoś grubasem. To się nazywa arogancja i brak kultury. Życie was dostatecznie pokarało, ale jeszcze niczego nie nauczyło!" - stwierdza Agnieszka zapominając w zacietrzewieniu, że kara ślepoty jest niewspółmierna do winy nazwania kogoś chamem czy grubasem. 
"pawelekok - A chyba najlepszym sposobem na zachowywanie się i postępowanie z kalekami, inwalidami, niepełnosprawnymi czy jak ich nazwać, jest nauczenie się traktować ich jak ludzi najzupełniej normalnych. To trudne, bo najpierw czujemy lęk i odrazę - podświadome odruchy wynikające z atawistycznego lęku przed kontaktem z nimi, że ich kalectwo na nas przejdzie. Potem zażenowanie, potem wykazujemy się śmieszną nadmierną opiekuńczością, która wkurza ich chyba najbardziej, bo czują się traktowani jak dzieci, albo idioci. Nauczmy się to w sobie przełamać, najpierw udawać, że traktujemy ich jakby byli zupełnie normalni, zdziwicie się zapewne, jak szybko stanie się to odczuciem rzeczywistym i nieudawanym. Wtedy okaże się, że tak traktowani, sami też czują się i co najważniejsze zachowują jak normalni, i w gruncie rzeczy takimi są. A przecież, jakby się zastanowić, to każdy z nas normalnych w pewnych obszarach jest geniuszem, a w innych zupełnym kaleką. I jakoś sobie z tym radzimy. Niby dlaczego ci normalni, którzy mają wysoką kategorię inwalidztwa, mieliby być od nas inni. Z nimi jest dokładnie to samo. I wielu z nich potrafi świetnie pracować i być bardzo pożytecznymi członkami społeczeństwa. A wielu jest kompletnie niedostosowanych społecznie i zupełnie bezradnych. Tak samo jak wielu tzw. normalnych, jedni sobie radzą, a drudzy nie radzą sobie zupełnie. Ludzie, więcej empatii. Tyle, że większość rozumie przez to tzw. współczucie, a tak naprawdę i litowanie się, które jest jednym z podlejszych uczuć, na jakie stać człowieka. Osoby będące obiektem politowania czują się jak ostatnie śmieci. Nie, empatia to umiejętność postawienia się na miejscu drugiej osoby i zrozumienia jej. 
I nieco pogłębionej refleksji wynikającej z wywiadu: tenże "pawelekok - Świetny artykuł pokazujący, że niewidomi też mogą być normalnymi ludźmi. Tak, normalnymi. Czasem lepszymi od wielu widzących. Że kluczem do normalnego życia w kalectwie jest dostosowanie się, umiejętność radzenia sobie, pogodzenie z tym, że tak jest i już się nie zmieni i zamiast obwiniać o to cały świat, nauczyć się z tym radzić. Nie każdy to potrafi, ale piszę intuicyjnie, bo nigdy nie miałem w rodzinie czy wśród bliskich znajomych kogoś dotkniętego kalectwem. Kluczem jest chyba wychowanie i to jak rodzice potrafili nastawić człowieka do życia. Dotyczy to zapewne tych niewidomych, głuchych czy innych inwalidów od urodzenia, ale i tych których to dotknęło później. Tym drugim jest może trudniej. Chociaż prawdopodobnie zupełnie inaczej to wygląda, gdy kalectwo pojawia się nagle wskutek wypadku lub choroby, a inaczej jak przychodzi powoli z wiekiem. Bo - wielu młodych komentujących nie chce sobie zdawać sprawy z tego, że większość z nich może dotknąć, dotknie na starość, gdy zaczną tracić wzrok, słuch, a przede wszystkim sprawność poruszania się, chorobę czasów współczesnych, gdy większość ludzi wykonuje pracę siedzącą, do pracy i na zakupy jeździ samochodem, a potem wysiadają im kręgosłupy, biodra czy kolana. Z drugiej strony przeczytałem trochę komentarzy i jestem przerażony większością z nich. Co się z nami Polakami porobiło? Skąd taki brak empatii, tyle agresji, a przede wszystkim głupoty i braku umiejętności logicznego myślenia? I takie zadufanie w sobie, egoizm, patrzenie na wszystko zaczynając od: a, bo JA. Nie tylko wy jesteście, tak naprawdę nie urodziliście się po to, by wszechświat kręcił się wam wokół pępka, jesteście drobnym pyłkiem, pogódźcie się z tym i nauczcie żyć tak, by nie robić z życia piekła sobie i innym. Większość tu komentujących, to złośliwcy, którzy będą chorzy, jak komuś szpili nie wetkną. Trochę was rozumiem, bo mam satysfakcję was krytykując i sam wtykając. To chyba nasza polska cecha narodowa, za którą najbardziej jesteśmy nielubiani. Niektórzy, to może ludzie bardzo młodzi i jeszcze sprawni, których niepełnosprawni denerwują. Nie zdają sobie sprawy z tego, że oni są tacy nie dlatego, by wam zrobić na złość, tylko zwyczajnie nie mogą, a poruszanie się przychodzi im czasem z dużym bólem. Kiedyś większość z was tego zazna i trochę inaczej spojrzycie na świat i zobaczycie, jak mogą wkurzać bezczelni egoistyczni gó...arze. Jednak chyba moje pokolenie było inaczej wychowywane, w szacunku dla ludzi starszych, inwalidów i innych. Skąd w was tyle niechęci i nienawiści? Nie akceptujecie siebie i przez to nie cierpicie wszystkich, którzy są inni. 
Wśród 95 komentarzy, w większości napastliwych i bezrefleksyjnych, powyższy jakże odbiegał spokojną wyważoną oceną i być może zostawi jakiś ślad przemyślenia, zastanowienia. Niewidomy nie musi być stereotypem nieszczęśliwca i obiektem chwilowego pochylenia się nad jego ciężką dolą, gdzie pochylający się wzdycha, przede wszystkim z zadowoleniem, że jest sprawny i zdrowy, a ponadto taki wrażliwy i współczujący... 
 I na koniec podsumowanie Sebastiana. "Dzień dobry, czytam w wolnej chwili komentarze i nasunęła mi się taka oto refleksja: Kiedy ludzie zaczną traktować nas jak pełnoprawnych, pełnosprawnych członków społeczeństwa, mających własne poglądy, światopogląd, cele, marzenia? Mam być kimś, kim Państwo chcieliby mnie widzieć? Albo jak to powiedział p. Janusz Korwin-Mike: - " Niepełnosprawny nie powinien napataczać się na oczy zdrowej części społeczeństwa, tak jak to czyni chory pies". Proszę zrozumieć to, co piszę. Uważam się za człowieka pełnosprawnego, mam tylko ograniczenia, tak jak osoba otyła nie będzie nigdy sprinterem, tak i ja nie wykonam pewnych czynności. Akceptuję w pełni to, że jestem niewidomy, nie przeszkadza to mi w życiu, jestem szczęśliwym człowiekiem, mam wspaniałego syna, rodziców, piękną kobietę superpracę, pomagam ludziom i nie traktuję nikogo z góry. Nie mieszczę się w ramy człowieka skrzywdzonego przez los, dotkniętego (jak to mówią ludzie) największym nieszczęściem. Razem z Dorotą bierzemy z życia pełnymi garściami, cieszymy się sobą i otaczającym nas światem. Mamy imiona, nie jesteśmy "oni", "inni niewidomi", "kalecy", "inwalidzi", przede wszystkim jesteśmy ludźmi. Pozdrawiam wszystkich serdecznie". 
Nieprędko zmiana postaw i spostrzegania nastąpi, Sebastianie. Ludzie lubią mieć świadomość, że można bezkarnie i bez konsekwencji w działaniu ulżyć sobie litościwym słowem, bo jeden niewidomy to wszyscy niewidomi. Au globe winien być smętny, nieszczęśliwy, z drżeniem wyczekujący na okruch jałmużny i życzliwości. 
Wierzę, że im więcej będzie ludzi Waszego pokroju i Waszej filozofii, tym będzie to z większym pożytkiem społecznym. 
 
aaa 
5.6. Uwagi do "Jak to jest być niewidomym?" 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Warto zapoznać się z rozmową Karoliny Głowackiej z Dorotą Ziental i Sebastianem Grzywaczem. Bohaterowie rozmowy prezentują pozytywne postawy wobec życia i własnej niepełnosprawności. Mogą one być inspirujące dla naszych Czytelników. Wygłaszają jednak uogólnione poglądy, które nie w pełni odzwierciedlają prawdę o ludziach. 
 
Mówi Dorota: - Bo my nie jesteśmy nieszczęśliwi. Spotkaliśmy się z panią z telewizji, która chciała coś o nas zrobić, ale wydawca powiedział jej, że to jest zbyt mało kontrowersyjne. Mieliśmy chyba sobie pewnie nogi połamać albo wpaść pod metro... 
 
Obawiam się, że w tej rozmowie bohaterowie zaprezentowali trochę kontrowersyjnych poglądów. Pewnie zadowolili wydawcę, ale czy wszystko wygląda tak, jak to przedstawili? 
Nie mogę zgodzić się z tak negatywną oceną ludzi widzących. Oczywiście, jest sporo chamstwa, jeszcze więcej prostactwa i niedelikatności, ale nad tym wszystkim w stosunku do niewidomych przeważa życzliwość i chęć pomocy. Ludzie najczęściej chcą pomóc, a że nie zawsze potrafią, nie zawsze są delikatni i dyskretni, to inne zagadnienie. Można gromadzić w pamięci takie drobiazgi, że ktoś wpadł na niewidomego, bo się zagapił, że na siłę chciał sadzać w tramwaju, że boi się psów, w tym psów przewodników. Nie może to jednak dominować w naszej świadomości. Ważniejsze jest to, że wystarczy stanąć na skrzyżowaniu i zachowywać się trochę niepewnie, a od razu ktoś zaproponuje pomoc, że tam, gdzie są ludzie, zawsze można liczyć na informacje, na podprowadzenie do drzwi autobusu czy inną drobną przysługę. 
Pewnie, że można i trzeba mówić o niewłaściwych zachowaniach ludzi widzących, ale nie tylko o nich. Trzeba też zauważać życzliwość i chęć pomocy. 
Ta negatywna ocena nie dotyczy tylko stosunku osób widzących do niewidomych. Pomijam "wiochę" na Okęciu, ale nie mogę pominąć takich wypowiedzi: 
"Dorota (do Sebastiana): - Nie byłeś, to nie wiesz. To coś innego niż polskie morze z wszechobecnym chamstwem i grubasami". 
Oraz 
"Dorota: - Tak, przynajmniej nie widzę tych obleśnych typów jedzących kaszankę na ręczniku obok..." 
Myślę, że kaszanka nie jest najodpowiedniejszym pożywieniem spożywanym na plaży i chyba bardzo rzadko można spotkać plażowiczów posilających się właśnie kaszanką. Jest to produkt łatwo się psujący, zwłaszcza w plażowej temperaturze. Myślę, że z takich wypowiedzi można wyciągać wnioski, ale niekoniecznie w odniesieniu do nadbałtyckich plażowiczów. 
Myślę również, że przesadnie ostro bohaterowie rozmowy oceniają niewidomych dyskutujących na forach. Przypisują im zawiść, zazdrość, gnuśność. Oczywiście, takie cechy też można znaleźć wśród niewidomych, ale przecież nie tylko takie. Na forach jest również wiele pozytywnych wypowiedzi i chęci pomocy, chociażby na Typhlos. Uczestnicy tej listy wzajemnie sobie pomagają, radzą, wyjaśniają, odpowiadają na pytania. 
Czytelnicy "WiM" potrafią sami ocenić postawy i poglądy bohaterów rozmowy. Nie muszę mieć racji. Nie staram się zresztą odnosić do wszystkich wypowiedzi. Chciałem jednak zwrócić uwagę, na pewną jednostronność ocen. 
Jeżeli Czytelnicy zechcą nie zgodzić się z moimi zastrzeżeniami, chętnie opublikuję ich poglądy w tej sprawie. Jeżeli podzielą moje oceny, albo zechcą zwrócić uwagę na inne zagadnienia wynikające z rozmowy: "Jak to jest być niewidomym?", również opublikuję taką wypowiedź. 
Stanisław Kotowski 

aaa 
 6. ZATRUDNIENIE, REHABILITACJA, PRAWO, EKONOMIA 
 
aaa 
6.1. Niepełnosprawni będą tracić zatrudnienie 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-07-24 
 
 Po obniżeniu dofinansowań dla zakładów pracy chronionej firmy mogą rezygnować z tego statusu - donosi Dziennik Gazeta Prawna. 
Od początku roku nastąpią kolejne zmiany w systemie dofinansowań do pensji niepełnosprawnych pracowników. Rząd planuje ich wprowadzenie, niezależnie od tego, jak zakończą się prace nad nowym rozporządzeniem Komisji Europejskiej określającym zasady udzielania pomocy publicznej przedsiębiorcom. 
Jednym z rozważanych rozwiązań jest zamrożenie w 2014 r. podstawy dofinansowań do wynagrodzeń na poziomie minimalnej płacy z poprzedniego roku. Firmy działające na otwartym i chronionym rynku pracy mają też otrzymywać dopłaty na takim samym poziomie. 
Wprowadzenie zmian jest konieczne, aby zrównoważyć stan finansów Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Pomóc w tym miała przeprowadzona jeszcze w 2010 r. nowelizacja ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.). Zlikwidowała ona dopłaty do pensji niepełnosprawnych emerytów i zmniejszyła wysokość procentowego wskaźnika, od którego naliczana jest wysokość dofinansowania do umiarkowanego, a zwłaszcza lekkiego stopnia niepełnosprawności. 
Okazuje się jednak, że zmiany te nie do końca przyniosły zamierzone efekty. Po ich wejściu w życie rzeczywiście zatrudnienie osób z najmniejszym uszczerbkiem na zdrowiu spadło, jednak w ponad 90 proc. jest to kompensowane przez wzrost liczby tych z umiarkowaną i znaczną niepełnosprawnością. Tych pierwszych pracuje już 137 tys., o 18 tys. więcej niż półtora roku wcześniej. Jest to spowodowane tym, że niektórzy pracodawcy wymuszają na zatrudnionych podwyższenie stopnia niepełnosprawności, aby mogli otrzymywać większe dopłaty do ich pensji. W konsekwencji wydatki funduszu na dofinansowania nie maleją. Jednocześnie w związku z trudną sytuacją na rynku pracy i rosnącym bezrobociem zakłady pracy wpłacają do PFRON mniej z tytułu niezatrudniania osób z dysfunkcjami. 
Jednym ze sposobów na zatrzymanie rosnących wydatków na dofinansowania do wynagrodzeń jest zamrożenie ich podstawy. Co do zasady stanowi ją kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w roku poprzednim. Obecnie jest to więc 1,5 tys. zł ZPChr otrzymuje jej 180 proc, jeśli zatrudnia osobę ze znaczną niepełnosprawnością lub 100 proc. 140 proc, gdy ma ona odpowiednio umiarkowany lub lekki jej stopień. Jeśli rząd zdecyduje się na utrzymanie tej podstawy, to w 2014 r. wysokość dopłat pozostanie na takim samym poziomie jak dziś. Podstawa dofinansowań była zresztą zamrożona już wcześniej, od 2010 r. do września 2012 r. i wtedy wynosiła 1317 zł. 
Zagrożone utratą pracy są zwłaszcza osoby z lekką niepełnosprawnością, bo ich zatrudnienie jest dla firm najmniej opłacalne. Część pracodawców może też im proponować przejście na umowy cywilnoprawne. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 17 lipca 2013 r. 
 
aaa 
6.2. Duda: szukamy rozwiązań, by system zatrudniania osób niepełnosprawnych był stabilny 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-07-25 
 
Jarosław Duda, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, plany związane ze zmianą systemu dofinansowań do zatrudniania osób z niepełnosprawnością uzależnia od finalnego rozstrzygnięcia kwestii regulacji prawnych proponowanych przez KE w dyskutowanym ostatnio rozporządzeniu. 
Komisja Europejska planuje ograniczyć pomoc publiczną w państwach członkowskich UE, co wiązałoby się także z ograniczeniem pomocy finansowej na wsparcie zatrudniania osób z niepełnosprawnością. Wszystkie państwa wyraziły sprzeciw wobec planów wprowadzenia przepisu wyłączającego z obowiązku notyfikacji programy pomocowe, których budżet nie przekracza 0,01 proc. produktu krajowego brutto w roku poprzednim i 100 mln euro (w 2012 r. 0,01 proc. PKB według standardów siły nabywczej w Polsce wynosiła ok. 257 mln zł). 
- Spodziewam się trzech scenariuszy, które były już zresztą podnoszone przez ministra Kozłowskiego i ministra Mleczkę na spotkaniu z Joaquinem Almunią, komisarzem UE ds. konkurencji, w Brukseli. Był on ministrem pracy i na tym pierwszym spotkaniu z przedstawicielami polskiego rządu deklarował, że ostatnią rzeczą, którą chciałby zrobić, jest uchwalenie prawa, które eliminowałoby z rynku pracy osoby z niepełnosprawnością. Jego zapewnienie, jak najbardziej optymistyczne dla nas, jest takie, że KE wycofa się w tym projekcie rozporządzenia z segmentu dotyczącego niepełnosprawności - mówi portalowi www.niepelnosprawni.pl minister Duda. - Wierzę w to i liczę na to; to jest optymalne rozwiązanie - dodaje. 
 
Szybka notyfikacja 
 
Pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych uważa, że prawdopodobne jest także drugie, pośrednie wyjście. - To jest szybkie umożliwienie nam notyfikacji, tzn. rozporządzenie ma wejść w życie 1 lipca 2014 r., a my mielibyśmy półroczny okres na wejście od 1 stycznia 2015 r. przepisów, które niewiele różniłyby się od obowiązujących - komentuje pełnomocnik. 
Według ministra obecne rozwiązania dotyczące systemu dofinansowań do zatrudniania osób z niepełnosprawnością ze względu na sytuację budżetową Polski nie pozwalają na rewolucję. - W dobie szalejącego kryzysu, już nie boję się tak powiedzieć, chcemy kontynuować stabilność zatrudnienia i jego wzrost, który jednak następuje co roku; niewielki, ale - wbrew zapowiedziom niektórych malkontentów - on jest - mówi minister Duda. 
Minister nie ma złudzeń co do tego, że kryzys będzie postępował, dlatego przyjmuje zasadę, żeby nie przeszkadzać w rozwoju rynku pracy, szczególnie na otwartym rynku, i wspomagać pracodawców innymi metodami, jak np. programy specjalne, które będą wspierać zatrudnienie osób z niepełnosprawnością. 
 
Sporny projekt 
 
Trzeci scenariusz, którego nie przewiduje pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, jest taki, że projekt KE zostanie przyjęty w kształcie proponowanym przez Komisję. Minister nie wierzy w takie rozwiązanie, gdyż żadne państwo w czasie spotkania w Brukseli go nie poparło. Minister podkreśla, że problem nie dotyczy tylko obszaru niepełnosprawności, ale w ogóle pomocy publicznej, także kwestii rozwoju regionalnego. 
- Nawet jeśli wprowadzono by jakieś modyfikacje w projekcie, np. podniesiono PKB danego kraju, to takie rozwiązanie też nie satysfakcjonuje nas w obszarze niepełnosprawności. - Dlatego trochę za wcześnie, by mówić o zmianach w systemie dofinansowań, mogę zapowiedzieć jedynie, co rozważamy - mówi pełnomocnik. 
 
Inne rozwiązania 
 
Pierwszą możliwością jest zamrożenie podstawy w naliczaniu do SOD-u na poziomie roku 2012, czyli 1500 zł. - Analizujemy też inne warianty, jak np. ten, by nie uzależniać podstawy od płacy minimalnej, tylko określić granicę, np. 1600 zł. Wtedy szczególnie przyglądalibyśmy się lekkiemu stopniowi niepełnosprawności, jeśli chodzi o wysokość dofinansowania - mówi minister Duda. 
Duda podkreśla, że pewne jest jedynie to, że działania idą w kierunku zrównania rynków pracy otwartego i chronionego. 
- Nie chcemy zrównywać w dół, ale spotkać się gdzieś pośrodku. Mamy jeszcze jeden pomysł, ale na razie nie chcę o nim mówić; analizujemy teraz sytuację, jak to zrobić, by jeszcze zejść z dofinansowania, ale dać też coś w zamian - komentuje minister. 
- Rozważaliśmy też dofinansowanie po osiągnięciu wskaźnika 6 proc., ale raczej wycofamy się z tego, gdyż to bardzo skomplikowany system i po przeprowadzeniu analizy nie przekonuje nas on - mówi pełnomocnik. 
- To są nasze rozterki, analizy, które obecnie prowadzimy, które mają doprowadzić do tego, żeby było bezpiecznie i stabilnie w zakresie zatrudniania osób z niepełnosprawnością - konkluduje minister Duda. 
 
 aaa 
6.3. KE w sprawie przepisów o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych 
 
Źródło: PAP - Julita Żylińska/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-08-21 
 
Komisja Europejska uspokaja w sprawie rozporządzenia o pomocy publicznej, które dotyczyłoby m.in. dofinansowania zatrudnienia niepełnosprawnych i zapowiada zmieniony projekt - wynika z odpowiedzi komisarza UE ds. konkurencji na interpelację Konrada Szymańskiego, polskiego europosła (PiS). 
 
Zdaniem Szymańskiego odpowiedź komisarza wskazuje na to, że KE "wycofa się z niekorzystnych przepisów". 
Chodzi o projekt rozporządzenia w sprawie tzw. wyłączeń blokowych (GBER). KE przewiduje w nim, że wszystkie programy pomocowe, które rocznie przekroczą 0,01 proc. PKB (w przypadku Polski to ok. 150 mln zł) lub te, których ostateczny budżet osiągnie wartość 100 mln euro (czyli ok. 420 mln zł), będą wymagały indywidualnej zgody KE, czyli notyfikacji. Tymczasem Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wydaje ok. 150 mln zł na dofinansowanie dla niepełnosprawnych w ciągu miesiąca. 
W odpowiedzi na interpelację komisarz UE ds. konkurencji Joaquin Almunia uspokaja, że "taki obowiązek zgłoszenia oznacza tylko, że Komisja będzie musiała zostać poinformowana, zanim takie programy będą wdrażane, nie oznacza to jednak, że wsparcie państwa dla pracowników niepełnosprawnych będzie zabronione". 
"W rzeczywistości, podejmując decyzję w sprawie zgodności programów (pomocowych) z rynkiem wewnętrznym, Komisja w pełni uwzględni ich korzystne skutki w zakresie promowania zatrudniania osób niepełnosprawnych" - dodano. Komisarz zapewnił jednocześnie, że "rozumie wyzwania związane z rynkiem pracy, z którymi zmagają się niepełnosprawni pracownicy". 
Almunia zwrócił też uwagę, że obecna wersja projektu rozporządzenia, w tym przepisów odnoszących się do pomocy dla pracowników niepełnosprawnych, "nie jest jeszcze wersją ostateczną". 
"W ramach przeprowadzonych konsultacji społecznych Komisja otrzymała uwagi od wielu obywateli i organizacji reprezentujących osoby niepełnosprawne, jak również od polskich władz. Komisja przeprowadzi analizę otrzymanych informacji i rozważy, w jaki sposób najlepiej odnieść się do wspomnianych uwag" - poinformował Almunia. 
Komisarz zapowiedział, że "zmieniony wniosek dotyczący ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych zostanie opublikowany przed końcem roku i będzie ponownie podlegać konsultacjom publicznym". Informację tę potwierdziły też PAP służby prasowe komisarza. 
- Odpowiedź komisarza Almunii jest konstruktywna. Komisja Europejska zrozumiała, że pierwotne brzmienie rozporządzenia było groźne m.in. dla polskiego systemu pracy chronionej. Tak rozumiem zapowiedź przedstawienia nowego projektu i poddania go ponownie pod konsultacje społeczne. Mam nadzieję, że polski rząd tym razem weźmie w nich udział na serio i nie będziemy interweniowali chaotycznie w ostatniej chwili - skomentował Szymański. 
W Polsce ze wsparcia finansowego dla zatrudnienia korzysta ok. 240 tys. osób niepełnosprawnych. 
 
aaa 
6.4. W 2014 r. chroniony i otwarty rynek pracy z równymi dopłatami do pensji 
Michalina Topolewska, oprac.: ES 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data Opublikowania: 2013-08-08 
 
 Jarosław Duda: "Liczymy, że Komisja Europejska zrezygnuje z ograniczeń dotyczących pomocy publicznej kierowanej do niepełnosprawnych. Jeśli nie, przygotujemy notyfikację, która pozwoli zachować obecny system wsparcia" - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Na jesieni ma być przedstawiony drugi projekt rozporządzenia Komisji Europejskiej w sprawie pomocy publicznej. Będzie miał on decydujące znaczenie dla funkcjonującego w Polsce systemu wspierania zatrudnienia ponad 240 tys. niepełnosprawnych pracowników. Czy jego pierwsza wersja była dla pana zaskoczeniem? 
Tak. Zwłaszcza że wprowadza znaczne ograniczenia w wysokości pomocy publicznej. Kiedy w grudniu uczestniczyłem w spotkaniu w Brukseli w tej sprawie, przedstawiciele Dyrekcji Generalnej zapewniali, że nowe przepisy nie będą zawierały istotnych zmian. Dlatego rząd w swoim stanowisku negatywnie odniósł się do warunku przewidującego możliwość przeznaczania na jeden program pomocowy nie więcej niż 0,01 proc. PKB, co biorąc pod uwagę wartość tego ostatniego w 2012 r., stanowiłoby ok. 257 mln zł. Taka kwota wystarczyłaby nam na wsparcie zatrudnienia osób niepełnosprawnych jedynie na miesiąc, a nie rok. 
To optymistyczne założenie. Jakie działania zostaną podjęte, jeżeli Bruksela nie przychyli się do tych propozycji? 
Wówczas na pewno będziemy przygotowywać notyfikację umożliwiającą dalsze subsydiowanie płac niepełnosprawnych. 
Firmy zatrudniające niepełnosprawnych czekają też na rozstrzygnięcia związane ze zrównaniem dopłat do pensji dla chronionego i otwartego rynku pracy. Czy rząd po raz kolejny zdecyduje się na odroczenie w czasie i zachowanie obecnego zróżnicowania pomocy kierowanej do tych dwóch grup pracodawców? 
Nie. Ten rok jest ostatnim w którym obowiązują różnice w wysokości dopłat do pensji. 
W jaki sposób nastąpi więc ich zniesienie? 
Pracujemy obecnie nad najkorzystniejszym rozwiązaniem w tej kwestii. Kluczowe znaczenie mają tu możliwości finansowe Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), który na dopłaty do wynagrodzeń ma do dyspozycji ok. 3 mld zł w ciągu roku i w obrębie tej kwoty możemy działać. Szukamy pośredniego rozwiązania, które będzie polegało na podwyższeniu wsparcia dla otwartego rynku pracy i lekkiego obniżenia jego wysokości dla zakładów pracy chronionej (ZPChr). 
Czy nie obawia się pan, że takie rozwiązanie spowoduje, że nasili się obserwowane w ostatnich latach zjawisko rezygnowania przez pracodawców ze statusu ZPChr? 
Nie uważam jednak, aby w obecnej sytuacji kluczowe znaczenie dla zatrudnienia niepełnosprawnych pracowników miało to, że ich pracodawca zapewnia opiekę lekarską i pielęgniarską. Dla mnie najważniejsze jest, aby coraz więcej niepełnosprawnych osób było aktywnych zawodowo, niezależnie czy będą zatrudnieni na otwartym czy chronionym rynku pracy. Statystyki PFRON dotyczące liczby pracowników, których pensja jest dotowana wskazują zresztą, że przejściu firm na otwarty rynek pracy nie towarzyszą masowe zwolnienia niepełnosprawnych. Co więcej ich zatrudnienie, może wolniej niż byśmy tego chcieli, ale cały czas rośnie. 
Czy w przyszłym roku zostanie zamrożona podstawa dofinansowań do pensji? 
Ta kwestia też nie jest jeszcze przesądzona. Na obecnym etapie mogę powiedzieć, że takie rozwiązanie, które pozostawiałoby podstawę w wysokości 1500 zł, czyli kwoty najniższego wynagrodzenia z 2012 r., jest rzeczywiście rozważane. 
A czy w ramach opracowywanych scenariuszy zmian jest taki, który przewiduje, że dopłaty dla pracodawców zatrudniających osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności miałyby charakter czasowy? 
Takie rozwiązanie jest mało prawdopodobne ze względu na konieczność zachowania stabilności zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych Nie przewidujemy też wprowadzenia dopłat do pensji dopiero po przekroczeniu przez firmę 6 proc. wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych ponieważ mogłoby to nadmiernie skomplikować system dofinansowań. A mnie zależy na jego dalszym upraszczaniu. 
Czy elementem planowanej reformy może być przeniesienie do ZUS orzecznictwa dla celów zatrudnieniowych? 
Wcześniej byłem zwolennikiem takiego rozwiązania. Teraz jednak uważam, że powinniśmy się skupić na zmianach w ramach obecnego systemu. 
Osoby niepełnosprawne zwracają też uwagę na zamrożone od wielu lat limity dofinansowań do zakupu przedmiotów ortopedycznych, co znacznie utrudnia dostęp do nowoczesnego sprzętu. Czy powinny one zostać podwyższone? 
Zaopatrzenie w wyroby medyczne leży w gestii Ministerstwa Zdrowia oraz NFZ, który refunduje ich zakup. Dlatego nie mam możliwości wpływu na decyzję, ile będą wynosić limity dla poszczególnych przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych. Przedstawiciel mojego biura uczestniczył w pracach zespołu opracowującego wstępny projekt rozporządzenia w tej sprawie. Czekamy na konkretne propozycje resortu zdrowia. Wtedy możliwe będzie zajęcie jednoznacznego stanowiska w tej kwestii Należy również podkreślić, że osoby niepełnosprawne mogą otrzymać na ten cel dofinansowanie także ze środków PFRON. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 8 sierpnia 2013 r. 
 
 aaa 
6.5. Dzień pracy niewidomego musi być krótszy 
Grażyna Ordak, oprac. : ES 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-07-30 
 
Aby osobę niepełnosprawną obowiązywała 7-godzinna norma dobowa i 35-godzinna tygodniowa, nie będzie już potrzebne zaświadczenie lekarskie. Pracodawcy będą musieli ją stosować z urzędu najpóźniej za rok - informuje Rzeczpospolita. 
To skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 czerwca 2013 r. (K17/11, DzU z 9 lipca 2013 r., poz. 791). Uznał on, że art. 15 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. DzU z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm., dalej ustawa o rehabilitacji) jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 konstytucji. 
Od 1 stycznia 2012 r. krócej mógł pracować niepełnosprawny z tych dwóch stopni, jeśli potwierdził to jeszcze lekarz, że objęcie go taką normą jest uzasadnione. Celowość i prawidłowość stosowania tego wymogu od początku budziła wątpliwości. Przed jego wejściem w życie Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych opublikowało obszerne wyjaśnienia dotyczące czasu pracy niepełnosprawnych po 1 stycznia 2012 r. Przekonywało, że nie ma przeszkód prawnych, aby zaświadczenia lekarskie dla niepełnosprawnych były wydawane już w grudniu 2011 r. z mocą od 1 stycznia 2012 r. "Rozwiązanie to umożliwi osobom niepełnosprawnym realne korzystanie z ich uprawnień pracowniczych już od dnia wejścia w życie nowych zasad ustalania norm czasu pracy dla tych osób" -podkreślał urząd na swojej stronie internetowej. 
Pracodawcy niepełnosprawnych nadal mogą ich zatrudniać na dotychczasowych zasadach, czyli maksymalnie 8 godzin na dobę i 40 w tygodniu. Jeśli ci ze znaczną, lub umiarkowaną ułomnością chcą pracować krócej, muszą szefowi dostarczyć zaświadczenie od lekarza, że ten potwierdza konieczność stosowania takiej zmniejszonej aktywności służbowej. I pracodawacom nadal wolno żądać tego dokumentu. Dopiero za niemal rok, czyli 9 lipca 2014 r., nie będą już mieli takiego prawa. A to dlatego, że TK postanowił odroczyć termin, w którym zaskarżony przepis utraci moc. 
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 czerwca 2013 r. oznacza, że do roku od ogłoszenia go w Dzienniku Ustaw do czasu pracy osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności stosuje się aktualny w tym zakresie art. 15 ustawy o rehabilitacji. Dlatego do wejścia wyroku TK w życie pracodawcy nadal powinni stosować przepisy o skróconym czasie pracy dla podwładnych ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, którzy legitymują się odpowiednim zaświadczeniem od lekarza o skróconej normie czasu pracy. Natomiast po tej dacie - jeżeli ustawodawca nie zmieni przepisów - niepełnosprawni zaliczeni do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z mocy ustawy pracować będą maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Nie będzie już potrzebne zaświadczenie lekarskie. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 30 lipca 2013 r. 
 
aaa 
6.6. NIK: urzędy wciąż nie zatrudniają osób z niepełnosprawnością 
 
Źródło: www.nik.gov.pl/www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-08-13, 15.59 
 
Po dwóch latach od ostatniej kontroli NIK urzędy są lepiej przygotowane na przyjęcie do pracy osób niepełnosprawnych. Jednak wskaźnik ich zatrudnienia w większości instytucji administracji rządowej nadal nie osiąga ustawowego progu 6 procent. Niewiele pomogła zmiana przepisów, zakładająca większe przywileje dla osób niepełnosprawnych w procesie rekrutacji. 
W 2011 r. wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w ministerstwach i urzędach centralnych wyniósł prawie tyle samo, co w 2010 r, czyli zaledwie 1,3 proc. Aby zmienić tę sytuację, jeszcze w 2011 r. Sejm RP znowelizował tryb i zasady rekrutacji w urzędach administracji państwowej i samorządowej. Nowe przepisy zapewniały osobom niepełnosprawnym pierwszeństwo w podjęciu pracy pod warunkiem, że wskaźnik zatrudnienia takich osób w danej instytucji będzie niższy niż 6 proc. (a tak było w większości skontrolowanych podmiotów), a osoba z niepełnosprawnością znajdzie się w piątce najlepszych kandydatów. 
Wyniki kontroli pokazują, że wprowadzone w 2011 r. zmiany nie miały większego wpływu na wzrost zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w urzędach administracji rządowej. Co prawda w 2012 r. poziom zatrudnienia tych osób wzrósł nieznacznie (o 0,26 punktu procentowego w stosunku do końca 2011 r.), jednak w wielu przypadkach wynikało to ze spadku zatrudnienia ogółem i z większej niż wcześniej liczby orzeczeń o niepełnosprawności wśród zatrudnionych już pracowników. 
 
Dostosowane miejsca pracy 
 
Niski wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w dużej mierze wynikał z niewielkiego zainteresowania podjęciem pracy przez te osoby, a także z ich niewystarczającego przygotowania i doświadczenia zawodowego. Np. na 1580 osób ubiegających się o pracę w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) zaledwie 33 (2 proc.) przedłożyły orzeczenia o niepełnosprawności (z czego wymogi formalne spełniło 21 kandydatów), jednak żaden z nich nie znalazł się w pierwszej piątce. Zdarzało się też, że osoby niepełnosprawne rezygnowały z podjęcia pracy ze względu na oferowane warunki finansowe (np. w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej). 
Czynnikiem mającym istotny wpływ na wzrost zatrudnienia niepełnosprawnych w badanych jednostkach jest aktywna postawa ich kierownictw. Jako pozytywny przykład Izba podaje działania kierownictwa PFRON (Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych), które organizowało m.in. staże i praktyki dla osób niepełnosprawnych, a także podejmowało inicjatywy na rzecz stworzenia przyjaznego środowiska pracy. W rezultacie PFRON mógł pochwalić się najwyższym spośród skontrolowanych jednostek wskaźnikiem zatrudnienia osób niepełnosprawnych. W grudniu 2012 r. przekroczył on 12 proc., podczas gdy w wielu innych skontrolowanych instytucjach wskaźnik ten był niższy niż 1 proc. 
Większość budynków, w których mieściły się skontrolowane instytucje, była przystosowana do potrzeb niepełnosprawnych pracowników. Drogi prowadzące do wejścia miały obniżone krawężniki i podjazdy, a przed budynkami były oznakowane miejsca parkingowe. Natomiast 6 z 15 skontrolowanych siedzib znajdowało się w rejestrze zabytków, co oznaczało, że najmniejsza ingerencja w architekturę budynku wymagała zgody konserwatora zabytków. Było tak m.in. w przypadku Centrali KRUS, Ministerstwa Zdrowia (MZ) i Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Prezes KRUS złożył wniosek o nieobejmowanie budynku ochroną, który został jednak odrzucony przez prezydenta m.st. Warszawy (kontrola wykazała, że żaden z budynków KRUS nie był przystosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych). 
Z drugiej strony przykłady MSP, MZ oraz UOKiK pokazują, że nawet w przypadku zabytków możliwe jest częściowe dostosowanie budynku. MZ np. wybudowało toalety dla osób z niepełnosprawnością, zainstalowało powierzchnie antypoślizgowe i przenośne transportery, natomiast UOKiK zrobił m.in. podjazd do budynku, wyposażył toaletę dla niepełnosprawnych i zainstalował schodołaz. MSP dodatkowo zapewniło sygnalizację dźwiękową w windach, a przy wejściach do budynku wybudowało pochylnię. 
 
Korzyści społeczne i gospodarcze 
 
Wyniki kontroli pokazują, że kluczowa dla wzrostu zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest inicjatywa kierownictw poszczególnych instytucji administracji publicznej, wychodząca poza zwykłe wypełnianie przepisów. Zdaniem Izby, powinny one: - w większym stopniu informować osoby niepełnosprawne o ich przywilejach w procesie rekrutacji; - współpracować z organizacjami niepełnosprawnych oraz urzędami pracy; - dbać o to, by pracownicy odpowiedzialni za rekrutację wiedzieli, jakie możliwości i korzyści wiążą się z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych; - organizować więcej staży i praktyk dla osób niepełnosprawnych; - wprowadzać formy świadczenia pracy przyjazne dla osób niepełnosprawnych (np. telepraca). 
NIK podkreśla, że angażowanie osób niepełnosprawnych jest opłacalne zarówno dla pracodawcy, jak i budżetu państwa. Pracodawca płaci wtedy mniejszą składkę na PFRON, a finanse publiczne przestają być obciążane świadczeniami, które dotychczas pobierała osoba niepełnosprawna. Izba wskazuje też na korzyści społeczne i gospodarcze płynące z zatrudniania tej grupy osób. 
 
 aaa 
6.7. Jakie ulgi w zakresie ubezpieczeń społecznych przysługują niepełnosprawnemu przedsiębiorcy 
Adam Jagiełło, oprac.: ES 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-08-08 
 
 Jestem osobą zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Noszę się z zamiarem rozpoczęcia działalności gospodarczej. Czy niepełnosprawny przedsiębiorca ma prawo do jakichś ulg w zakresie opłacania składek ZUS pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Przedsiębiorcy zaliczonemu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje refundacja składek na ubezpieczenia społeczne, na zasadach określonych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Jeżeli przychody uzyskiwane przez niego z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekraczają miesięcznie 50 proc. kwoty najniższej emerytury lub opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej, nie ma także obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu tej działalności. 
Osoba niepełnosprawna wykonująca pozarolniczą działalność gospodarczą opłaca składki na ubezpieczenia społeczne w takiej wysokości jak pozostali przedsiębiorcy. Nie oznacza to jednak, że nie może ona liczyć na żadne wsparcie ze środków publicznych. Z art. 25a ust, 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wynika, że Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) refunduje osobie niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do wysokości odpowiadającej wysokości składki, której podstawą wymiaru jest kwota określona w art. 18 ust. 8 oraz w art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pod warunkiem terminowego opłacenia tych składek w całości. W przypadku osób zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności taka refundacja przysługuje w wysokości 60 proc. kwoty obowiązkowych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. 
Osoba zaliczona do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności może także liczyć na zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotnego z tytułu wykonywanej pozarolniczej działalności gospodarczej. Taka osoba nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu pozarolniczej działalności, jeżeli spełnia co najmniej jeden z poniższych warunków: przychody z tytułu pozarolniczej działalności nie przekraczają miesięcznie 50 proc. kwoty najniższej emerytury lub podatek dochodowy z tytułu pozarolniczej działalności jest opłacany w formie karty podatkowej. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 8 sierpnia 2013 r. 
 
aaa 
6.8. W jaki sposób zaliczyć do kosztów płacy diety i koszty przejazdu w związku z odbywaniem przez pracownika niepełnosprawnego podróży służbowej 
Mateusz Brząkowski, oprac.: ES 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-08-08 
 
Ubiegamy się o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych z PFRON. Z uwagi na to, że żadne przepisy obowiązujące w polskim systemie prawnym nie zawierają legalnej definicji wynagrodzenia za pracę, a tym samym brak jest w przepisach definicji wynagrodzenia brutto, mamy wątpliwości w zakresie kwalifikowania do kosztów płacy poszczególnych składników wynagrodzenia czy też innych świadczeń pieniężnych, jakie pracodawca wypłaca pracownikowi z tytułu stosunku pracy. Czy możemy więc zaliczyć do kosztów płacy w rozumieniu art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji diety i koszty przejazdu w związku z odbywaniem przez pracownika podróży służbowej? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Do wynagrodzeń podlegających dofinansowaniu należy zaliczyć wszelkie wynagrodzenia (za pracę, za godziny nadliczbowe, za czas przestoju, urlopu wypoczynkowego itd.), premie i nagrody (regulaminowe, uznaniowe), dodatki (np. stażowe). Jednak do wynagrodzenia nie wlicza się ekwiwalentów (za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, za pranie odzieży), dodatków mieszkaniowych oraz innych dodatków o świadczeniowym charakterze, odpraw, zapomóg czy zasiłków (np. chorobowego). Zgodnie ze stanowiskiem Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z 25 września 2012 r. (BON-I-52311-322-3-PM/12) za wynagrodzenie nie można także uznać ryczałtów pieniężnych za używanie do celów pozasłużbowych samochodu stanowiącego własność pracownika oraz diet i kosztów przejazdu w związku z odbywaniem przez pracownika podróży służbowej. 
Zgodnie z art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej: ustawa o rehabilitacji) kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć kwoty 90 proc. faktycznie poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą - 75 proc. tych kosztów. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 8 sierpnia 2013 r. 
 
aaa 
 7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
7.1. Refundacja wyrobów medycznych: czy nowe rozporządzenie przyniesie zmiany systemowe 
 
Źródło: Jacek Janik/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-08-22 
 
Osoby niepełnosprawne od wielu lat czekają na zmianę przepisów dotyczących refundowania przedmiotów ortopedycznych. Chodzi nie tylko o wysokość dofinansowania, ale także sprawiedliwe, uwzględniające zróżnicowane potrzeby pacjentów, kryteria przyznawania publicznych pieniędzy. 
 
Projekt rozporządzenia dotyczący wykazu refundowanych wyrobów medycznych jest już po uzgodnieniach wewnętrznych - dowiedzieliśmy się w Ministerstwie Zdrowia. 
- Kolejnym etapem będzie skierowanie projektu do konsultacji społecznych, co nastąpi niezwłocznie po uzyskaniu akceptacji Kolegium Ministra Zdrowia - mówi nam Krzysztof Bąk, rzecznik resortu. 
Opublikowania projektu na stronie internetowej Ministerstwa Zdrowia można się spodziewać lada dzień. Z pewnością wzbudzi wiele kontrowersji. Rzecznik ministerstwa już dzisiaj zapowiada, że ze względu na złożoność problematyki zawartej w projekcie, planowany jest 30-dniowy termin zgłaszania uwag. 
 
Problem pięciu milionów osób 
 
Jak przekonuje Jolanta Czernicka-Siwecka, prezes Fundacji Iskierka (wspierającej m.in. osoby niepełnosprawne) w Polsce problem dostępności do różnego rodzaju zaopatrzenia medycznego dotyczy blisko pięciu milionów osób. Mimo ogromnej skali problemu w systemie finansowania od lat nic się nie zmienia. 
Obowiązujące obecnie rozporządzenie określa m.in.: zakres świadczeń gwarantowanych, wysokość udziału pacjenta w limicie ceny, okres użytkowania przedmiotu ortopedycznego oraz limit ceny, jak również wskazania medyczne do wystawienia zlecenia przez lekarza. Bez względu na rodzaj protezy, limit refundacji NFZ jest taki sam - to kwota 2800 zł (w przypadku amputacji uda). Osoba niepełnosprawna może też liczyć na dofinansowanie z PCPR czy MOPS - to maksymalnie 150 proc. kwoty przyznanej przez NFZ, czyli w tym wypadku - 4200 zł. 
Aby jednak otrzymać takie dodatkowe dofinansowanie należy spełnić określone kryterium dochodowe: dochód na członka rodziny nie może przekroczyć 50 proc. średniego wynagrodzenia (lub 65 proc. w przypadku osoby samotnej). Spełniając ten warunek, można więc otrzymać wsparcie maksymalnie w wysokości 7000 zł. 
- Dzisiaj koszt podstawowej protezy uda to kwota rzędu 10 tys. zł. To jednak proteza najprostsza, wystarczająca jedynie do codziennego funkcjonowania w bardzo ograniczonym zakresie. Wielu osób, nawet przy spełnieniu wszystkich wymogów i maksymalnym dofinansowaniu, po prostu na protezy nie stać - mówi Jolanta Czernicka-Siwecka. 
Aby osoby niepełnosprawne mogły być w pełni aktywne zawodowo, konieczna jest średniej jakości proteza w cenie około 30-40 tys. zł. Dla osób młodych, które są na utrzymaniu rodziców, to ogromna kwota. Natomiast najlepszej jakości protezy zaawansowane, z dodatkami pozwalającymi funkcjonować osobie niepełnosprawnej w różnych sytuacjach, to kwoty rzędu 150-170 tys. zł i więcej. 
 
 *** 
 
 Projekt rozporządzenia dotyczy osób z różnymi niepełnosprawnościami. Niewidomi i słabowidzący również muszą korzystać z różnego rodzaju oprotezowania i środków pomocniczych, na przykład aparatów słuchowych. Z tego powodu regulacja ta może być ważna również dla nas. Jednak to nie wszystko, gdyż rozporządzenie w tej sprawie określa również zasady dofinansowania białych lasek i protez ocznych, a to już dotyczy w całości naszego środowiska. Dlatego PZN, jak zawsze przy tego rodzaju pracach legislacyjnych, z pewnością będzie zabiegał o korzystniejsze dla nas zapisy. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
7.2. Trwają prace nad ustawą podwyższającą świadczenia pielęgnacyjne 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-07-29 
 
Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad ustawą o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą świadczenia pielęgnacyjne wypłacane rodzicom dzieci z niepełnosprawnością w ciągu pięciu lat mają osiągnąć poziom minimalnej pensji. Wysokość świadczenia ma być adekwatna do rodzaju i stopnia niesamodzielności dziecka. 
Elżbieta Seredyn, wiceminister pracy i polityki społecznej, przypomniała 25 lipca w Sejmie, że obecnie (od 1 lipca br.) ustawowa kwota świadczenia pielęgnacyjnego to 620 zł miesięcznie. Do 30 czerwca wynosiła ona 520 zł, ale osobom, które spełniały nowe warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w okresie od stycznia 2013 r. do czerwca 2013 r. przysługiwał dodatek w wysokości 100 zł. - Ponadto osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne, spełniające nowe warunki, w okresie od kwietnia do grudnia 2013 r. otrzymują dodatkowo 200 zł miesięcznie w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Łączna wysokość wsparcia dla spełniających nowe warunki osób otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne wynosi 820 zł miesięcznie - mówiła wiceminister. 
 
Sami sobie 
 
Wiceminister odpowiadała na pytania posła Arkadiusza Mularczyka i Piotra Szeligi z Solidarnej Polski (SP) o to, jak wygląda wsparcie opiekunów osób z niepełnosprawnością od 1 lipca br., które z tym dniem straciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i nie uzyskały prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. - Środowisko osób z niepełnosprawnością jest bardzo rozgoryczone, że przepisy zostały zmienione, skarżą się, że zostali przez państwo oszukani, nie mają żadnych środków na życie i że państwo zostawiło ich samym sobie - mówił poseł Mularczyk. 
Wiceminister odpowiadając przypomniała, że nastąpiła alokacja środków. - Wprowadzenie zmian w zakresie świadczeń opiekuńczych spowoduje, jak się szacuje, spadek wydatków budżetu państwa w 2013 r. o 170,9 mln zł w porównaniu do 2012 r. ale istotnie jest że środki te, jeszcze w 2013 r. zostały przeznaczone na rzecz zwiększenia wsparcia dla rodziców dzieci niepełnosprawnych w drodze rządowego programu wsparcia finansowego w wysokości 200 zł dla osób otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne - mówiła Seredyn. Koszt tego programu szacuje się na 176 mln zł. 
- Zgodnie z wypowiedzią premiera Donalda Tuska z 12 marca 2013 r., po zakończeniu realizacji wspomnianego programu planuje się dalsze podwyższanie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego - od początku 2014 r. ma ono zwiększać się tak, aby w ciągu pięciu lat osiągnąć pułap płacy minimalnej - przypomniała wiceminister. 
Posłowie SP pytali w Sejmie, czy wprowadzenie 1 lipca zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych było konsultowane ze środowiskiem osób z niepełnosprawnością, szczególnie jeśli chodzi o art. 17 ust. 1b, który mówi o wieku nabycia niepełnosprawności, uprawniającym do świadczenia pielęgnacyjnego. Wśród organizacji, z którymi konsultowano zmiany, wiceminister wymieniła m.in. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnych „Razem Możemy Więcej”, Forum Rodzin Osób Niepełnosprawnych Rodziny ON, związki zawodowe, BCC, Ogólnopolskie Stowarzyszenie Rodzin Niepełnosprawnych. 
 
Własne źródła dochodu 
 
W 2012 r. 33 proc. rodzin otrzymało pomoc z pomocy społecznej z racji niepełnosprawności, w tym samym roku wypłacono średnio miesięcznie ponad 917 tys. zasiłków pielęgnacyjnych i ponad 223 tys. świadczeń pielęgnacyjnych. 
- Z uwagi na ograniczone możliwości budżetowe, aktualnym kierunkiem działań rządu jest przede wszystkim zwiększanie wsparcia dla opiekunów osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa, a więc przede wszystkim rodziców opiekujących się niepełnosprawnymi dziećmi od dzieciństwa. Nieco inaczej kształtuje się sytuacja w zakresie opieki nad osobami dorosłymi, dla których kierowany jest specjalny zasiłek opiekuńczy. Osoby dorosłe, których niepełnosprawność nie powstała w dzieciństwie lub w okresie nauki, co do zasady miały możliwość wypracowania własnych źródeł dochodu (emerytura, renta), co może już pozwolić na sfinansowanie lub współfinansowanie opieki, bez konieczności dodatkowego wsparcia ze strony budżetu państwa - wyjaśnia w rozmowie z nami Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. 
 
 aaa 
7.3. RPO skarży do TK nowe zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 24-07-2013 
 
Nowe zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych naruszają konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych - uważa RPO Irena Lipowicz. Jej zdaniem osoby, które zrezygnowały z pracy by opiekować się niepełnosprawnym krewnym, mają prawo oczekiwać ciągłości świadczeń. 
 
Rzecznik Praw Obywatelskich skierowała wniosek do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych. 
Z początkiem lipca część osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne, straciła do nich prawo. Zmiany wprowadziła nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązująca od początku tego roku, zgodnie z którą zasiłek pielęgnacyjny przysługuje tylko rodzicom i najbliższym krewnym dzieci niepełnosprawnych. Ustawa wprowadziła też nowe świadczenie - specjalny zasiłek opiekuńczy uzależniony od dochodu rodziny. 
Ustawa przewidywała, że osoby otrzymujące świadczenia pielęgnacyjne przed jej wejściem w życie zachowają do nich prawo przez sześć miesięcy (do końca czerwca). Od lipca świadczenie pielęgnacyjne wypłacane jest już tylko uprawnionym do niego na podstawie nowych przepisów. 
RPO Irena Lipowicz uważa, że nowa ustawa narusza konstytucyjną zasadę zaufania do państwa i prawa oraz zasadę ochrony praw nabytych. W jej opinii osoby pobierające świadczenia pielęgnacyjne, które w zaufaniu do państwa i tworzonego przezeń prawa podjęły ważne decyzje życiowe dotyczące przerwania lub niepodejmowania zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, miały prawo oczekiwać ciągłości przyznanego decyzją administracyjną świadczenia. 
Jak przekonuje RPO, znowelizowane przepisy znacząco ograniczyły krąg uprawnionych do świadczeń, nie przewidując żadnych działań wspomagających dla osób, które utracą zasiłki. Jej zdaniem można było zmienić warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, jednak nowe warunki nie powinny dotyczyć osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych. 
Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zmieniło zasady przyznawania świadczeń, m.in. po to, by ograniczyć grono osób nadużywających prawa do tego rodzaju pomocy. Od 2010 r., kiedy zniesiono kryterium dochodowe warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, liczba osób ubiegających się o nie gwałtownie wzrosła. Ze statystyk MPiPS wynika, że wśród osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne aż 83 proc. stanowiły osoby inne niż rodzice niepełnosprawnych dzieci, do których początkowo kierowana była ta pomoc. Zauważalna była tendencja do wyszukiwania niepełnosprawnych członków rodziny przez osoby nieaktywne zawodowo, by uzyskać świadczenie bez faktycznego sprawowania opieki. 
 
aaa 
7.4. Angaż na chwilę wystarczy 
Katarzyna Wójcik, oprac.: ES 
 
 Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-08-09 
 
By uzyskać prawo do specjalnego zasiłku, może wystarczyć rezygnacja z pracy na zleceniu lub umowy o dzieło, podjętej nawet na kilka dni - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Część osób, które zostały pozbawione od lipca prawa do świadczeń pielęgnacyjnych, uważa, że zostały naruszone ich konstytucyjne prawa. Powstała nawet grupa wykluczonych opiekunów. Ich pogląd podzieliła rzecznik praw obywatelskich prof. Irena Lipowicz i skierowała wniosek do Trybunału Konstytucyjnego. Jej zdaniem osoby pobierające świadczenia pielęgnacyjne w zaufaniu do państwa i tworzonego przezeń prawa przerwały zatrudnienie lub nie podjęły zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym. Miały prawo oczekiwać ciągłości przyznanej decyzją administracyjną pomocy. 
- Aby świadczeniobiorcy utracili od lipca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, niepotrzebne było wydawanie żadnych decyzji administracyjnych. Dawne decyzje wygasały z mocy prawa. Świadczeniobiorcy mają więc ograniczoną możliwość składania odwołań, jeśli uważają, że ich prawa nabyte zostały naruszone - mówi Maciej Gapski z Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie. I przypomina, że przepisy zostały zmienione ze względu na skalę nadużyć. 
520 zł wynosi specjalny zasiłek opiekuńczy, wypłacany osobom sprawującym opiekę. Opiekunowie niepełnosprawnych znaleźli sposób na to, jak poradzić sobie ze zmianą przepisów. Na forach internetowych doradzają, by tymczasowo podjąć zatrudnienie, nawet na podstawie umowy - zlecenia lub dzieło, a potem z niego zrezygnować, aby spełnić warunek ustawowy. Zgodnie z brzmieniem przepisów nawet zatrudnienie na dwa tygodnie, a potem rezygnacja wystarczyłaby, by przyznać świadczenie. 
Jak wyjaśnia Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, żaden przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie określa minimalnego okresu wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ostateczna ocena, czy w indywidualnej sprawie miała miejsce faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a także czy była ona związana z koniecznością sprawowania opieki, należy jednak do kompetencji organu wypłacającego świadczenia rodzinne. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 25 lipca 2013 r. 
 
aaa 
7.5. Rzemek: ustawowa gwarancja przyjmowania poza kolejką niepełnosprawnych - niemożliwa 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 25-07-2013 
 
 - Nie ma możliwości, by ustawowo zagwarantować przyjmowanie osób niepełnosprawnych przez lekarza rodzinnego poza kolejnością - powiedział w czwartek (25 lipca) w Sejmie wiceminister zdrowia Cezary Rzemek. 
 
 Wiceminister odpowiadał na pytanie posłanki Krystyny Skowrońskiej (PO), która powiedziała, że do jej biura poselskiego przychodzą matki niepełnosprawnych dzieci i starsze osoby, którym odmówiono przyjęcia w przychodni poza kolejnością. 
Rzemek podkreślił, że ustawowe uregulowanie tej kwestii jest niemożliwe ze względu na zapisy Konstytucji, która "mówi o dostępie (do ochrony zdrowia) każdego chorego, niezależnie od stopnia jego niepełnosprawności". 
- Aktualnie resort takiego zapisu nie przewiduje w żadnej ustawie - powiedział. 
W jego ocenie najlepszą nauką będzie wytykanie tych "błędów zachowania" w lokalnych społecznościach. - To będzie jakiś bodziec, żeby te osoby zmieniły swoje zachowanie. To jest nic innego, jak tylko zachowanie tych osób, które pracują, i nie da się tego zapisać w prawie, żeby ktoś był bardziej życzliwy wobec innych osób. Natomiast wszelkimi siłami, oprócz zapisów ustawowych, będziemy promować takie zachowania - podkreślił wiceminister. 
Skowrońska zapowiedziała, że będzie w tej sprawie zwracała się do Rzecznika Praw Dziecka i Rzecznika Praw Obywatelskich. Do wiceministra Cezarego Rzemka zaapelowała, by resort ponownie rozważył wydanie stosownego rozporządzenia. 
Art. 68. Konstytucji stanowi, że każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne zapewniają obywatelom równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej, finansowanej ze środków publicznych - niezależnie od ich sytuacji materialnej. 
W tym samym artykule znajduje się zapis, że "władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku". 
 
 aaa 
7.6. P.o. prezes PFRON o sytuacji Funduszu 
 Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
 Data opublikowania: 2013-08-21 
 
Kwota dotacji do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z budżetu państwa nie zmieni się, a Fundusz najprawdopodobniej zachowa osobowość prawną - mówił Jacek Brzeziński, p.o. prezesa zarządu Funduszu na posiedzeniu Rady Konsultacyjnej Społecznej przy zarządzie PFRON, które 20 sierpnia odbyło się w Warszawie. 
Prezes Brzeziński zwrócił uwagę na rolę Konsultacyjnej Rady Społecznej jako kolegialnego ciała doradczego przy zarządzie PFRON, które może poruszać się w obszarach, w których zarząd Funduszu ma możliwości działania. 
- Są to przede wszystkim sprawy dotyczące wewnętrznego funkcjonowania Funduszu, jego wewnętrznych procedur, zasad, obiegu dokumentów i podziału środków pomiędzy poszczególne zadania - mówił prezes Brzeziński. - Kwestie systemowe poruszane są na wielu spotkaniach i w różnych gremiach, w których uczestniczymy pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych Jarosław Duda i ja. Słyszę postulaty, które i dzisiaj, i na poprzednim posiedzeniu naszej Rady były stawiane. Z częścią z nich należy się zgodzić, bo one są w pewien sposób w środowisku wypracowane. Ale też nie ukrywamy, że te nasze posiedzenia nie rozwiążą ich, ponieważ zarząd PFRON formalnie nie zajmuje się tymi sprawami. Możemy dyskutować, przekazywać wypracowane stanowiska, ale nasze działania określone są w ustawie o rehabilitacji - podkreślił. 
Prezes Brzeziński zwrócił uwagę na fakt, że Fundusz działa na pograniczu wielu sfer, jak np. edukacja czy służba zdrowia (czyli procedury medyczne). 
- To jest nasz dylemat: gdzie jest granica finansowania przez nas działań - zaznaczył prezes PFRON. - Tam, gdzie te granice są czytelne, wszystko jest w porządku, natomiast tam, gdzie inne instytucje nie przeznaczają środków finansowych, tam Fundusz w miarę swoich możliwości stara się działać. 
 
Dotacja do PFRON z budżetu państwa nie zmieni się 
 
Jacek Brzeziński poinformował także, że w zeszłym tygodniu Zarząd PFRON podjął uchwałę dotyczącą przedłużenia dwóch projektów planów finansowych i złożył je do ministra finansów z uwzględnieniem sytuacji prawnej, jaka dziś obowiązuje. 
 
- Pewne propozycje mogą być uwzględnione w ustawach okołobudżetowych, a więc w tych rozwiązaniach, które mogą być zapisane równolegle z ustawą budżetową; taki alternatywny projekt przedłożyliśmy - zaznaczył prezes Brzeziński. - To skutkuje sytuacją, że ogłaszając konkurs będziemy zaznaczać, iż jest on w pewien sposób warunkowy, czyli będzie uzależniony od ostatecznego kształtu planu finansowego Funduszu, w tym przeznaczenia środków na realizację zadań w ramach art. 36 Ustawy o rehabilitacji. 
Artykuł ten mówi o zadaniach z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej, realizowanych na zlecenie i ze środków PFRON przez organizacje pozarządowe. 
 
Prezes Brzeziński powiedział, że prognoza planu finansowego Funduszu obejmuje okres do 2017 r. włącznie. 
- W tym planie pokazujemy redystrybucję środków do samorządów, pokazujemy środki na zadania dla organizacji pozarządowych, ale również pokazujemy wpływy i wypłaty na rzecz pracodawców - mówił prezes Brzeziński. 
- Ze wstępnych informacji wynika, że wysokość dotacji z budżetu państwa będzie na poziomie dotychczasowym, więc to jest constans, stały element - powiedział i dodał: - Mówię kwotowo, nie procentowo. 
 
Funkcjonowanie Funduszu ewolucyjne 
 
Prezes przyznał, że trudno jest określić, jak będą się kształtować wpłaty na PFRON, gdyż w przeprowadzanych symulacjach bierze się zawsze pod uwagę kwartał pół roku wstecz. 
- Jednak na podstawie bieżących wpłat od pracodawców i wypłat na zatrudnienie osób niepełnosprawnych wiemy, jak te środki się kształtują i jak mogą zmieniać się w trakcie roku - zaznaczył. - Nie chcę wyrażać jakiegoś optymizmu z tego względu, że jak się powie, że jest optymistycznie, to później człowiek jest łapany za słówka i mówi mu się, że obiecał coś, a nie dotrzymał słowa. Nie mogę się więc wypowiedzieć, w jakiej wersji parlament będzie przyjmował ustawę budżetową, która przez rząd jeszcze nie jest złożona. 
Prezes PFRON przyznał także, że trudno jest mu w tej chwili mówić na temat nowych rozwiązań w Ustawie o rehabilitacji. 
- Starania zarządu PFRON są takie, aby Fundusz funkcjonował w sposób ewolucyjny - podkreślił. - Kluczowe dla zarządu jest patrzenie na funkcje, role i zadania reprezentowane przez podmioty współpracujące z nim, jak samorządy, pracodawcy czy organizacje pozarządowe. 
 
PFRON wciąż z osobowością prawną 
 
- Jeśli chodzi o trwałość Funduszu, to w ciągu ostatniego miesiąca dwu- lub trzykrotnie z ust parlamentarzystów i ministrów słyszałem potwierdzenie wcześniejszych słów, że w najbliższym okresie, myślę, że do końca tego roku kalendarzowego, być może zostaną wprowadzone rozwiązania legislacyjne, które spowodują utrwalenie działania Funduszu w tej postaci, w jakiej jest, a więc podmiotu prawnego z osobowością prawną, który dalej będzie mógł realizować politykę państwa w zakresie osób niepełnosprawnych - zapewnił prezes Brzeziński. 
- To kreowanie polityki jest trochę poza Funduszem, mamy w tym swój udział oczywiście, ale nie jesteśmy decydującym podmiotem sfery publicznej, który ma na to wpływ - podsumował. 
 
20 sierpnia odbyło się drugie posiedzenie Społecznej Rady Konsultacyjnej przy zarządzie PFRON. Składa się ona z przedstawicieli organizacji zrzeszających osoby niepełnosprawne lub działających na ich rzecz. Jej zadaniem jest opiniowanie istniejących i projektowanych rozwiązań programowych lub proceduralnych oraz zgłaszanie nowych inicjatyw. Pełni ona funkcję doradczą dla zarządu PFRON. 
Na stronie www.pfron.org.pl można oglądać transmisje na żywo z posiedzeń Rady bądź, w późniejszym czasie, retransmisje. 
 
aaa 
7.7. Urodzeni przed 1 stycznia 1949 r. mogą wystąpić o przeliczenie emerytury 
Katarzyna Tomczyk, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-07-25 
 
Dnia 4 lipca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie 3 sędziów podjął uchwałę (sygn. akt IIUZP 4/13) korzystną dla ubezpieczonych. Stwierdzono w niej, że osoba urodzona przed 1 stycznia 1949 r., która po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego kontynuowała ubezpieczenie i wystąpiła o emeryturę po 31 grudnia 2008 r., ma prawo do jej wyliczenia na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ustawa emerytalna) niezależnie od tego, czy wcześniej złożyła wniosek o emeryturę w niższym wieku emerytalnym lub o wcześniejszą emeryturę - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Uchwała ta wiąże sąd niższej instancji w tej konkretnie sprawie. Dla ZUS nie stanowi ona podstawy do zmiany stanowiska w innych przypadkach. Może jednak przyczynić się do ujednolicenia stanowisk sądów niższych instancji w rozpoznawanych sprawach. Odmienne stanowiska mogą bowiem wiązać się z ryzykiem uchylania wyroków w dalszym postępowaniu odwoławczym. Orzecznictwo sądów okręgowych niejednokrotnie podtrzymuje stanowisko prezentowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w takich sprawach, a dopiero sądy apelacyjne (choć również nie wszystkie) orzekają odmiennie, zmieniając wyrok sądu okręgowego oraz decyzję ZUS. 
Ubezpieczonemu spełniającemu warunki do uzyskania emerytury na podstawie art. 27 ustawy emerytalnej, który kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu przewidzianego w tym przepisie wieku emerytalnego i wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia po 31 grudnia 2008 r., może być obliczona emerytura na podstawie art. 26, jeżeli jest wyższa od obliczonej zgodnie z art. 53. Z takiej możliwości nie mogą skorzystać osoby mające ustalone prawo do wcześniejszej emerytury. 
Ubezpieczony urodzony przed 1 stycznia 1949 r. ma prawo do emerytury, jeśli spełni łącznie następujące warunki: 
udowodni wymagany okres składkowy i nieskładkowy, który w przypadku mężczyzn wynosi 25 lat, a w przypadku kobiet - 20 lat, oraz ukończy wymagany wiek emerytalny. 
Okres nieskładkowy przyjmuje się w wymiarze wynoszącym nie więcej niż 1/3 okresu składkowego. Okres składkowy i nieskładkowy można uzupełnić czasem pracy na roli albo w gospodarstwie domowym w charakterze domownika. 
Wiek emerytalny w przypadku kobiet wynosi 60 lat. Z kolei w przypadku mężczyzn wiek emerytalny wynosi: 
- 65 lat, jeśli urodzili się do 31 grudnia 1947 r., 
- co najmniej 65 lat i 1 miesiąc - dla urodzonych od 1 stycznia 1948 r. do 31 marca 1948 r., 
- co najmniej 65 lat i 2 miesiące - dla urodzonych od 1 kwietnia 1948 r. do 30 czerwca 1948 r., 
- co najmniej 65 lat i 3 miesiące - dla urodzonych od 1 lipca 1948 r. do 30 września 1948 r., 
- co najmniej 65 lat i 4 miesiące - dla urodzonych od 1 października 1948 r. do 31 grudnia 1948 r. 
Badania warunku kontynuowania ubezpieczeń emerytalnego i rentowych dokonuje się na dzień zgłoszenia wniosku o emeryturę. Nie jest wymagane nieprzerwane podleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym przed osiągnięciem wieku emerytalnego, na dzień osiągnięcia tego wieku i po jego osiągnięciu. 
ZUS uznaje, że warunek wystąpienia z wnioskiem o emeryturę po 31 grudnia 2008 r. jest spełniony w przypadku, gdy wniosek o emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym (z art. 27 ustawy emerytalnej) jest pierwszym wnioskiem o tę emeryturę. Jeśli zatem ubezpieczony miał ustalone prawomocną decyzją prawo do wcześniejszej emerytury, ZUS odmówi ustalenia prawa do emerytury mimo spełnienia pozostałych warunków. 
Ustalenie prawa do emerytury lub renty dla służb mundurowych nie stanowi przeszkody dla obliczenia emerytury na nowych i dotychczasowych zasadach dla osoby, która spełnia warunki wymienione w art. 55 ustawy emerytalnej. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 18 lipca 2013 r. 
 
aaa 
7.8. Sądy powinny przyznawać zwrot emerytur bez zwłoki 
mrz, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-08-19 
 
 Sąd Najwyższy potwierdził prawidłowość zapadających ostatnio rozstrzygnięć sądów apelacyjnych w sprawie zwrotu emerytur zawieszonych w 2011 r. - donosi Rzeczpospolita. 
Sąd Najwyższy został zalany wnioskami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie postępowań o zwrot zawieszonych emerytur. Po tym, jak sędziowie SN już w co najmniej trzech sprawach przyjęli jednolicie, że emerytom należy się zwrot zawieszonych od 1 października 2011 r. świadczeń, ZUS wycofuje skargi kasacyjne złożone w pozostałych sprawach. Inaczej narazi się na zapłatę niepotrzebnych kosztów postępowania kasacyjnego. 
Dzięki temu emeryci, którzy w sądach apelacyjnych uzyskali już korzystne dla siebie wyroki, nie muszą się obawiać ich uchylenia. Co ważne, Sąd Najwyższy w wyroku zapadłym na posiedzeniu niejawnym stwierdził, że sądy rozpatrujące odwołania emerytów od decyzji o zawieszeniu ich świadczeń mają teraz obowiązek szybko zapewnić w tych sprawach stan zgodny z konstytucją. 
Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę kasacyjną emeryta od wyroku sądu apelacyjnego, stwierdził, że uznane za niekonstytucyjne przepisy o zawieszeniu świadczeń naruszały ustawę zasadniczą już od dnia ich wejścia w życie. Nie mogą one teraz stanowić legalnej podstawy do orzekania przez sądy powszechne i Sąd Najwyższy. Dlatego właśnie sędziowie uchylili wyrok odmawiający emerytowi zwrotu zawieszonego świadczenia i odesłali sprawę do ponownego rozpatrzenia przez sąd apelacyjny. Zdaniem Sądu Najwyższego ten powinien wydać teraz wyrok przywracający stan zgodności z prawem zmienionym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, który wykreślił niekorzystne dla emeryta przepisy. Ze względu na zasady ekonomiki procesowej nie ma przy tym podstaw do skierowania sprawy na drogę skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 4011 kodeksu postępowania cywilnego. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 13 sierpnia 2013 r. 
 
aaa 
7.9. Niepełne ubezpieczenie nie obniży świadczeń 
Bożena Wiktorowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-08-19 
 
Od 1 października tego roku będzie można przeliczyć kapitał początkowy na bardziej korzystnych zasadach. Z takiej możliwości skorzystają osoby, które przed 1999 r. przepracowały tylko część roku - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Od startu reformy emerytalnej upłynęło prawie 15 lat. Jednak dopiero teraz udało się uchwalić przepisy zmieniające zasady obliczania kapitału początkowego. A to za sprawą ustawy z 21 czerwca 2013 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z nowego rozwiązania skorzystają te osoby, które wskazały do ustalenia kapitału początkowego 10 kolejnych lat, ale wśród nich był okres niepełnego ubezpieczenia. Do tej pory składki za ten czas były dzielone przez 12 miesięcy. Po wejściu w życie nowego rozwiązania kapitał będzie liczony z faktycznego ubezpieczenia. Jego wysokość będzie wyższa. Takie rozwiązanie będzie korzystne min. dla kobiet, które powróciły z urlopu wychowawczego. 
Osoby mające już ustalone prawo do kapitału początkowego mogą w październiku złożyć wniosek o przeliczenie jego wysokości. Mogą także poczekać do czasu ustalenia wysokości emerytury kapitałowej po zakończeniu ich aktywności zawodowej. W takim przypadku obowiązkowo muszą dostarczyć do ZUS numer decyzji przyznającej prawo do takiego dodatku do emerytury. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 13 sierpnia 2013 r. 
 
aaa 
7.10. Kto nie przekazał ZUS-owi dokumentacji, będzie miał groszową emeryturę 
Leszek Kostrzewski, Piotr Miączyński, oprac.: ES 
 
 Źródło: wyborcza.biz/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-08-13 
 
Blisko 3 mln Polaków wciąż nie przekazało do ZUS dokumentów o swoich zarobkach. Jeżeli tego nie zrobią, grożą im groszowe emerytury. Tymczasem archiwum w Milanówku, które te dokumenty przechowuje, będzie zlikwidowane. 
Zarabiająca dzisiaj 10 tys. zł pani Beata z Warszawy zajmująca stanowisko kierownicze w jednym z największych polskich banków będzie musiała na emeryturze żyć za 3,2 tys. zł. 
48-letnia dziś lekarka, która obecnie zarabia 7 tys. zł, dostanie 2,5 tys. A pan Andrzej, 52-letni inżynier zarabiający 3,4 tys., będzie miał na starość 1,7 tys. zł. 
 
Wystąp o kapitał 
 
- Dlatego tak ważne jest, aby każdy Polak miał pełną dokumentację o zarobkach z każdej firmy, w której pracował w swoim życiu zawodowym. Jak nie będzie miał dowodów, że zarabiał i odprowadzał składki, może nie mieć z czego żyć na starość - przestrzega Jeremi Mordasewicz z Konfederacji Lewiatan, członek rady nadzorczej ZUS. 
Dokumenty o zarobkach potrzebne są do wyliczenia tzw. kapitału początkowego. Co to takiego? 
Do kapitału początkowego mają prawo osoby, które pracowały przed 1999 rokiem. Właśnie przed 1999 r. (data wprowadzonej reformy emerytalnej) pracodawca przesyłał składki zbiorczo, za wszystkich pracowników, i trafiały one do jednego wspólnego zusowskiego worka. ZUS od kilku lat ma za zadanie rozdzielić te "zaległe" składki na poszczególnych pracowników. Ale to każdy z Polaków sam musi złożyć odpowiedni wniosek do Zakładu o wyliczenie - jak się to właśnie fachowo określa - kapitału początkowego. Wciąż wiele osób tego nie zrobiło. 
A czas działa na niekorzyść przyszłych emerytów. Aby wyliczyć kapitał początkowy, ZUS musi dostać dokumenty o wysokości zarobków i latach pracy u poszczególnych pracodawców sprzed 1999 r. Na tej podstawie Zakład zdecyduje, czy dopisze do naszego konta kilka, kilkadziesiąt czy kilkaset tysięcy. 
Do końca 2012 r. liczba osób, którym ustalono kapitał początkowy, wynosi ok. 8 mln, a przeciętna kwota kapitału początkowego to 83 tys. zł na osobę. 
Brak jest danych w ZUS o liczbie osób, które nie mają ustalonego kapitału początkowego. Jednak według ekspertów od ubezpieczeń takich osób może być ok. 3 mln. 
 
aaa 
7.11. Żonie przysługuje świadczenie na męża niepełnosprawnego 
Sławomir Stelmach, oprac.: ES 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-07-29 
 
Ustawę o świadczeniach rodzinnych należy interpretować na korzyść współmałżonków - orzekł sąd. 
Jak czytamy w Rzeczpospolitej, wójt odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego kobiecie, która zrezygnowała z pracy, żeby opiekować się niepełnosprawnym mężem. Stwierdził, że nie może przyznać tego świadczenia, ponieważ chodzi o jej męża, a tego zabrania art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. 
Kobieta odwołała się do samorządowego kolegium odwoławczego i wyraziła opinię, że przepis jest niesprawiedliwy i podważa jej zaufanie do państwa prawa. 
Samorządowe kolegium odwoławcze stwierdziło, że mąż skarżącej wymaga opieki drugiej osoby i że taką opiekę sprawuje teraz żona. Ustawa o świadczeniach rodzinnych wyklucza jednak możliwość przyznania świadczenia osobie, która pozostaje" w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z akt tej sprawy wynika, że kobieta jest żoną inwalidy, który wymaga opieki, lecz nie legitymuje się takim orzeczeniem, posiada jedynie umiarkowany stopień niepełnosprawności. 
Kobieta skierowała sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ten orzekł, że nie należy stosować przepisów przytoczonych przez wójta i SKO w sposób literalny. Takie podejście jest zgodne z wyrokami Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r. (sygn. P 27/07) i z 1 czerwca 2010 r. (sygn. P 38/09). 
Trybunał stwierdził wówczas, że należy przyznawać w takim przypadku pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej nad wykładnią językową. Należy więc uznawać, że pozostawanie w związku małżeńskim z osobą wymagającą opieki nie powinno stanowić przesłanki odmowy przyznania świadczenia. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 22 lipca 2013 r. 
 
aaa 
7.12. ZUS zwróci emerytom odsetki 
a.abr, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-07-26 
 
 Zawieszeni emeryci do końca 2014 r. będą mogli złożyć wnioski o wypłatę zaległych świadczeń wraz z odsetkami - donosi Rzeczpospolita. 
Senatorowie przygotowali projekt ustawy pozwalającej 35 tys. emerytów, którym ZUS zawiesił wypłatę świadczenia, bo nie zrezygnowali z pracy, odzyskać je wraz z odsetkami. Będą musieli do końca grudnia 2014 r. złożyć wniosek o wsteczną wypłatę emerytury za cały okres jej zawieszenia. ZUS wypłaci też odsetki w ustawowej wysokości. 
ZUS zawiesił świadczenia od 1 października- 2011 r. osobom, które nabyły prawo do emerytury między styczniem 2009 r. a grudniem 2010 r. Trybunał uznał przepisy dające mu takie prawo za niekonstytucyjne. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 18 lipca 2013 r. 
 
aaa 
7.13. Czy student z rentą zapłaci składkę zdrowotną
Bożena Wiktorowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-07-26 
 
 Uczestnik studiów, który ma prawo do renty rodzinnej, stał się wspólnikiem spółki jawnej. Chciał bowiem legalnie zajmować się sprzedażą tworzonego przez siebie oprogramowania antywirusowego dla komputerów. Czy z tego tytułu musi odprowadzać obowiązkowe składki zdrowotne? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Tak - odpowiada "DGP". Osoby z ustalonym prawem do renty rodzinnej nie muszą opłacać składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Dla tej grupy należności emerytalne i rentowe są bowiem dobrowolne. Dla rencisty obligatoryjne jest tylko ubezpieczenie zdrowotne. Inne zasady dotyczą osób, które już ukończyły naukę w szkole i po przepracowaniu minimalnego okresu uprawniającego do renty z tytułu niezdolności do pracy uzyskały takie świadczenie z ZUS. Obowiązkowo podlegają one ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym, wypadkowym i zdrowotnym. Tylko składki chorobowe są dla nich dobrowolne. 

 Obligatoryjne ubezpieczenia dla rencistów dotyczą osób prowadzących działalność w ramach spółki cywilnej. Natomiast dobrowolne składki emerytalne i rentowe mogą płacić renciści będący jednocześnie wspólnikami spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej i jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Osoby te muszą także obowiązkowo odprowadzić składki zdrowotne. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 18 lipca 2013 r. 
 
 aaa 
7.14. Wpłaty na PFRON to rozrachunki publicznoprawne 
Magdalena Sobczak, oprac.: ES 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna 
Data opublikowania: 2013-07-29 
 
Od 17 czerwca do stanu zatrudnienia nie wliczamy pełnosprawnych przebywających na urlopie rodzicielskim - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Zgodnie z art. 21 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany dokonywać miesięcznych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65 proc. przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 proc. a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. 
Warto pamiętać, że z wpłat zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6 proc. Obliczając wskaźnik zatrudnienia pracowników do celów ustalenia obowiązku dokonywania wpłat na PFRON oraz wysokości tych wpłat, pracodawcy powinni pamiętać, że od 17 czerwca 2013 r. do stanu zatrudnienia nie wlicza się pełnosprawnych osób przebywających na urlopie rodzicielskim. Jednak nadal do stanu zatrudnienia należy wliczyć osobę niepełnosprawną, która przebywa na urlopie rodzicielskim. 
Zmianę tę wprowadziła ustawa z 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 675). 
Pracodawcy dokonujący miesięcznych obowiązkowych wpłat na PFRON, wyliczając miesięczny stan zatrudnienia do liczby zatrudnionych pracowników, nie wliczają osób niepełnosprawnych przebywających na urlopach bezpłatnych oraz osób niebędących osobami niepełnosprawnymi zatrudnionych: na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, przebywających na urlopach wychowawczych, przebywających na urlopie rodzicielskim, nieświadczących pracy w związku z odbywaniem służby wojskowej albo służby zastępczej, będących uczestnikami Ochotniczych Hufców Pracy, nieświadczących pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego, przebywających na urlopach bezpłatnych, których obowiązek udzielenia określają odrębne ustawy. 
Pracodawca zobowiązany do wnoszenia opłat na rzecz PFRON powinien dokonywać ich w terminach do dnia 20. następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie zarządowi funduszu deklaracje miesięczne i roczne poprzez teletransmisje danych w formie dokumentu elektronicznego według wzoru ustalonego w drodze rozporządzenia (art. 49 ust. 2 ustawy o PFRON). Podstawa prawna Art. 21 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm. ). Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 330). Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 29 lipca 2013 r. 
 
aaa 
7.15. Albo przelew całej pensji, albo brak dopłaty 
Rzeczpospolita, oprac.: ES 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-08-06 
 
 Jeśli pracodawca przekaże na konto niepełnosprawnego wynagrodzenie zasadnicze, ale premię wypłaci mu w gotówce, pozbawia się całego dofinansowania za ten miesiąc - informuje Rzeczpospolita. 
Jednym z warunków stawianych pracodawcom zatrudniającym osoby z orzeczoną niepełnosprawnością, którzy chcą uzyskać dopłaty do kosztów ich płacy, jest to, żeby odpowiednio się z nimi rozliczali. 
Mają do wyboru dwie formy wypłacania należnego im wynagrodzenia: na rachunek bankowy takich osób lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych. 
Oznacza to, że dokonanie wypłaty pensji np. gotówką przekreśla szanse pracodawcy na odzyskanie jej części w formie dofinansowania z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). 
Pojawił się jednak problem, jak traktować sytuację, w której zakład dotrzyma wymaganej formy wypłaty pieniędzy w stosunku do części wynagrodzenia. Czy w tym przypadku pracodawca traci prawo do dofinansowania do całości poborów za ten miesiąc, czy tylko do tej części, którą wypłacił w formie niedopuszczalnej przez ustawę? 
Według resortu pracy pracodawca nie może się starać o dopłatę do części wynagrodzenia niepełnosprawnego pracownika. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 1 sierpnia 2013 r. 
 
aaa 
7.16. Czy w każdym przypadku zastosuje się zmienioną kwotę bazową Marek Opolski, oprac.: ES 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-08-08 
 
W marcu 2010 roku tuż po ukończeniu 60 lat nabyłem prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach, przewidzianej w art. 184 ustawy emerytalnej. ZUS obliczył mi świadczenie według mieszanych zasad. Wkrótce potem ponownie podjąłem zatrudnienie, które kontynuuję do dziś. W latach 2010-2012 miałem wysokie wynagrodzenie. W związku z tym oraz z uwagi na to, iż od marca 2010 roku została podwyższona kwota bazowa, chcę wystąpić z wnioskiem o przeliczenie podstawy wymiaru emerytury. Czy zostanie on rozpatrzony pozytywnie pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Nie. Części emerytury mieszanej, która została ustalona na dotychczasowych zasadach, nie przelicza się z zastosowaniem nowej kwoty bazowej. 
Dla niektórych osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. ZUS oblicza emeryturę w mieszanej wysokości, tj. częściowo według dotychczasowych, a częściowo według nowych zasad, o ile taki sposób wyliczenia jest korzystniejszy od obliczenia emerytury całkowicie "po nowemu". Dotyczy to ubezpieczonych, którzy spełnili łącznie następujące warunki: 
nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego lub złożyli wniosek o przekazanie zgromadzonych tam środków, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa, 
nie pobrali (choćby za jeden miesiąc) wcześniejszej emerytury obliczonej według dotychczasowych zasad, wiek uprawniający do emerytury (powszechny lub obniżony) ukończyły lub ukończą w latach 2009-2014. 
Ustalając mieszaną emeryturę, ZUS oblicza najpierw kwotę świadczenia według dotychczasowych zasad. W tym celu ustala podstawę wymiaru świadczenia, przy uwzględnieniu wynagrodzeń wnioskodawcy ze wskazanych lat (10 kolejnych z ostatniego 20-lecia lub z 20 dowolnie wybranych), przeciętnych płac z tych lat oraz aktualnej kwoty bazowej. 
Zasadą jest, że podstawa wymiaru emerytury obliczonej na dotychczasowych zasadach może być następnie przeliczona z zastosowaniem nowej kwoty bazowej obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku o przeliczenie. Taką możliwość, po spełnieniu pewnych warunków, przewiduje art. 110 ustawy emerytalnej. Przepis ten nie ma jednak zastosowania do części emerytury mieszanej, która została obliczona na dotychczasowych zasadach. 
W celu podwyższenia świadczenia czytelnik powinien zgłosić wniosek o przeliczenie nowej emerytury w trybie art. 108 ustawy emerytalnej. Zakładając, że będzie to jego pierwszy wniosek, ZUS podzieli sumę składek emerytalnych (zewidencjonowanych na jego koncie w całym okresie przypadającym od 1 marca 2010 r. do miesiąca poprzedzającego zgłoszenie wniosku) przez średnie dalsze trwanie życie właściwe dla wieku, w którym zostanie zgłoszony taki wniosek. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 8 sierpnia 2013 r. 
 
 aaa 
7.17. Terminowość opłacania składek na ubezpieczenia społeczne a refundacja tych składek 
PFRON 
 
Źródło: Informacja PFRON 
Data opublikowania: 2013-08-07 
 
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przypomina, iż osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą, aby móc ubiegać się o refundację składek na ubezpieczenia społeczne, jest zobowiązana do opłacania tych składek i powinna opłacić je w całości. 
W związku z powyższym Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przypomina, iż refundacja składek na ubezpieczenia społeczne dla osób niepełnosprawnych wykonujących działalność gospodarczą jest możliwa pod warunkami określonymi w art. 25a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych tj.: 
- refundacja dotyczy tylko i wyłącznie obowiązkowych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, 
- składki muszą być opłacone w całości, 
- składki muszą być opłacone terminowo na zasadach określonych w ustawie z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Składki opłacone dobrowolnie bądź nieterminowo bądź w niepełnej wysokości - nie podlegają refundacji. 
Terminy na opłacenie składek, wynikające z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o ubezpieczeniach społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr. 205, poz. 1585 ze zm.): 
- do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą 
- obowiązek opłacenia mają osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie,- do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą 
- obowiązek opłacenia mają osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą płacące składki również za inne osoby. Za terminowe dokonanie zapłaty uważa się: 
- przy zapłacie gotówką - dzień wpłacenia należności z tytułu składek na rachunek bankowy ZUS w banku, placówce pocztowej lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, 
- w obrocie bezgotówkowym - dzień obciążenia rachunku bankowego płatnika, tj. jeżeli płatnik opłaca składki w formie bezgotówkowej, wpłata z tytułu należnych składek może zostać uznana za terminową, jeśli najpóźniej w obowiązującym danego płatnika terminie płatności nastąpiło obciążenie jego rachunku bankowego. Brak opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne w terminie i w całości będzie skutkował wydaniem przez Prezesa Zarządu PFRON decyzją o odmowie wypłaty refundacji bądź decyzji nakazującej zwrot wypłaconej już refundacji. 
 
aaa 
7.18. E-mail ważny jak papier 
Cyran, oprac.: ES 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-07-31 
 
W każdym urzędzie administracji publicznej ma być elektroniczna skrzynka podawcza spełniająca standardy określone i opublikowane na ePUAP - donosi Rzeczpospolita. 
W minioną środę rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Zakłada on m.in. rozszerzenie kręgu podmiotów, które swoje e--usługi będą mogły oferować na ePUAP. Zwiększy się także liczba miejsc, w których obywatel będzie mógł potwierdzić swój profil zaufany. Poza urzędami czy ZUS będą to np. placówki pocztowe i banki. 
Nowelizacja rozszerza także możliwości prowadzenia postępowań administracyjnych i podatkowych drogą elektroniczną. Zgoda strony na taki sposób prowadzenia postępowania ma się rozciągać nie tylko na to, w związku z którym została wyrażona, ale także na wszystkie prowadzone między tą stroną a danym organem. 
Nowelizacja wprowadza dopuszczalność formy elektronicznej dla czynności, dla których zastrzeżona jest forma pisemna. Wezwanie na rozprawę, sporządzenie przez urzędnika adnotacji, ustanowienie pełnomocnictwa, składanie zeznań i wyjaśnień - będą możliwe przez Internet. 
Nowelizacja dopuszcza ponadto stosowanie elektronicznych kopii dokumentów papierowych uwierzytelnionych przez wnoszącego pismo jako załączników. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 31 lipca 2013 r. 
 
aaa 
 8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
 
aaa 
8.1. Kronika związkowa 
 
Źródło: "Pochodnia" Luty 1985 
 
Po długiej chorobie, 5 listopada 1984 roku, zmarł w Warszawie Józef Śmietanko. Przez szesnaście lat pełnił funkcję redaktora kwartalnika "Pola Stelo". Cieszył się bardzo dużym uznaniem i szacunkiem czytelników i sympatyków tego czasopisma w kraju i za granicą, bowiem "Pola Stelo" dociera do kilkunastu krajów w różnych częściach świata. 
Józef Śmietanko przez długi czas był również przewodniczącym zarządu Krajowej Sekcji Niewidomych Esperantystów, a od grudnia 1983 roku - przewodniczącym honorowym. Szerzenie języka i idei esperanta było mu najbliższe, toteż dzięki jego inicjatywie i aktywności ruch ten w ostatnich latach znacznie się rozszerzył. 
Zwłoki Józefa Śmietanki spoczęły w rodzinnym grobowcu na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie. Obszerniejsze wspomnienie o życiu i działalności byłego redaktora "Pola Stelo" zamieścimy w następnym numerze "Pochodni". 
 
 aaa 
8.2. "Zielony pegaz" 
Zofia Soroka 
 
 Źródło: "Pochodnia" marzec 1985 
 
Artykuł ten nie będzie biografią Józefa Śmietanki, lecz wspomnieniem z wieloletniej z nim współpracy. Część biograficzna oparta jest na wypowiedziach żony zmarłego, Marii, oraz opiniach jego przyjaciół i współpracowników. 
Życie Józefa Śmietanki dzieli na etapy krwawa linia przeżyć wojennych. Dzieciństwo spędził w małym majątku Jackowo koło Nasielska, należącym do jego ciotki. Geografii i przyrody uczyły go okoliczne pola i las, gdzie poszukiwał tropów dzikiego ptactwa i gdzie od dzieciństwa stykał się z końmi, które uwielbiał do końca życia. Nieco rozhukanemu chłopakowi później trudno było utrzymać się w ryzach warszawskiego gimnazjum, więc jego wykształcenie - zgodnie z tradycjami rodzinnymi - uzupełniło Państwowe Technikum Kolejowe przy ulicy Chmielnej. Z zawodu kolejarz, wstąpił do wojska, gdzie służbę skończył w kampanii wrześniowej jako żołnierz Armii Polesie. Przeżył różnie koleje wojennego losu żołnierza - zawiodły go one aż do niemieckiego karnego obozu w Libbenau, za udział w sabotażu kolejowym. Straszliwie pobitego, na wpół oślepionego, przeniesiono go w 1941 roku do więziennego szpitala w Hannoverze, który mieścił się w opuszczonej szkole. Młodego więźnia ulokowano tuż pod tablicą szkolną. Na tejże tablicy, w jakimś momencie przypływu sił, naszkicował konia biorącego przeszkody. Rysunek ten - nawet sfotografowany przez lekarza więziennego - być może ocalił mu życie. Po pewnym bowiem czasie lekarz wyekspediował go do Polski jako zakaźnie chorego. Wysiłki warszawskich lekarzy, by ocalić resztki wzroku, nie przyniosły rezultatów. Józef Śmietanko rozpoczął następny trudny etap życia, w którym wszystkiego trzeba było uczyć się od nowa. 
Prawie dziesięć powojennych lat spędził pod troskliwą opieką żony. Uczył się brajla, a na kursach rehabilitacyjnych - zawodu telefonisty. Z trudem przychodziła mu adaptacja do nowej sytuacji życiowej. Po przyjeździe w 1945 roku do Warszawy zajmował kolejno odpowiedzialne stanowiska w administracji PZN. Dłuższy czas był kierownikiem biura, a jednocześnie prezesem warszawskiego okręgu PZN, z oddaniem pracując w tym trudnym okresie tworzenia struktur terenowych związku niewidomych. W 1960 roku przeszedł do spółdzielni "Metal", gdzie poza pracą zarobkową pełnił znaczące funkcje społeczne. O jego osiągnięciach zawodowych mogą świadczyć przyznane mu wysokie odznaczenia państwowe: Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Honorowa Odznaka PZN, odznaka "Zasłużony działacz kultury", złota odznaka "Za zasługi dla Warszawy". 
Właśnie w roli działacza społecznego poznałam Józefa Śmietankę, gdy w roku 1966 sama wszedłszy w środowisko niewidomych, rozpoczęłam pracę społeczną w tym samym kole dzielnicowym. Józef Śmietanko był pasjonatem - hobbystą. Wierzył, że esperanto ma właściwości nobilitujące człowieka, pobudzając go do stałego rozwoju, dowartościowuje, co w wypadku niewidomych ma ogromne znaczenie. Przez cale lata nie mogłam, nie chciałam dać się wciągnąć w to oddziaływanie zielonego pegaza (zielony to kolor nadziei, "esperanto" - to "mający nadzieję"), jakbym przeczuwała, że zbyt mnie to zaabsorbuje. W sposobie bycia, a nawet w tonacji głosu Józefa Śmietanki było coś, co sprawiało wrażenie, że jest szorstki, apodyktyczny i oschły. Jakże było to mylące! Dzięki żonie zmarłego, która kilkanaście lat temu dała mi przepiękne wiersze, pisane w okresie przystosowywania się Józefa Śmietanki do trudów życia w mroku, poznałam nieoczekiwanie jego postawę życiową: romantyzm. Wiersz "Bory poleskie", pełen tęsknoty za lasami, które przemierzał jako myśliwy, świadczył, że Józef Śmietanko żył wciąż wspomnieniami. Ale już dwa następne wiersze o tematyce religijnej: "Samotny Chrystus" i "Krzyż" świadczyły, iż próbował pogodzić się z nową rzeczywistością. (Obydwa wiersze dopiero po śmierci ich autora zostały publicznie przeczytane: jeden podczas wieczoru wspomnień w klubie Polskiego Związku Esperantystów, drugi był tematem medytacji w jednej z comiesięcznych mszy w języku esperanto). 
Bardzo szybko i trafnie ocenił Józefa Śmietankę znany wszystkim niewidomym działacz - kpt. Jan Silhan. Prowadził on w "Pochodni" kącik dla esperantystów, który w 1959 roku przekształcił się w kwartalnik "Pola Stelo". Jan Silhan wcześnie zetknął się z artykułami, nowelami i pracami konkursowymi przysyłanymi z prowincji przez nieznanego jeszcze wówczas niewidomego Józefa Śmietankę. W 1953 roku Silhan namówił go do samodzielnej nauki esperanta, a w końcu skłonił do przyjazdu do Warszawy, zapewniając mu pracę w drukarni PZN. Jemu też, samoukowi esperanta, zlecił wydrukowanie klisz podręcznika Profesora Sygnarskiego, będącego do dnia dzisiejszego podstawą uczenia się i nauczania niewidomych języka esperanta. 
Kpt. Silhan, włączając Józefa Śmietankę do ruchu esperanckiego, zapoczątkował nowy etap jego życia. Przygotowywał go na swojego następcę, któremu miał powierzyć "Pola Stelo" i zadanie rozszerzania idei esperanta wśród niewidomych. Przez lata ścisłej współpracy przy redagowaniu "Pola Stelo" oraz przygotowywaniu Międzynarodowego Kongresu Niewidomych Esperantystów (1959 rok), a zwłaszcza przy organizowaniu kursów esperanta, Jan Silhan umocnił w Józefie Śmietance przekonanie o wyjątkowym znaczeniu esperanta dla niewidomych. 
W roku 1969 Józef Śmietanko przejmuje redakcję "Pola Stelo", rezygnując z innej pracy zarobkowej, chociaż z honoraria z pracy redaktorskiej nie rekompensowały utraconych dochodów. Przejąwszy redakcję, Józef Śmietanko czuł się odpowiedzialny również za popularyzację esperanta wśród niewidomych i za podniesienie prestiżu esperantystów. Aby tego dokonać, musiał sam pokonać wiele barier. Najtrudniejszą z nich było zdobycie uznania dla swego programu, zainteresowania i przychylności szeregowych niewidomych, a także aprobaty ze strony kierownictwa PZN. Józef Śmietanko wiedział, iż może to osiągnąć poprzez zaimponowanie perfekcjonizmem w pracy. Postanowił zatem zacząć od podniesienia kwartalnika "Pola Stelo" na taki poziom, by stał się swego rodzaju pismem wzorcowym. Rozpoczął więc od takiego opanowania języka esperanto, by redagowane pismo było łatwo zrozumiałe przez początkujących, ale aby i dobrzy esperantyści mogli także wzbogacić swoje wiadomości językowe. 
O tym, jak bardzo wysoko oceniane jest "Pola Stelo" świadczą nadsyłane listy. Józef Śmietanko traktował redagowanie "Pola Stelo" z charakterystyczną dla niego skrupulatnością, pedanterią, ale i z wielkim polotem. Miał i swoje marzenia, z których znaczną część zrealizował. Pierwszym z nich było zjednoczenie organizacyjne rozsypanych po Polsce niewidomych esperantystów. Ile trzeba było lat, ile starań, aby wreszcie w roku 1976 został zatwierdzony statut Krajowej Sekcji Niewidomych Esperantystów. Uprawomocnienie przez Zarząd Główny PZN organizacji esperanckiej dało jej pewne przywileje, wszystkie jednak uzyskiwane drogą mozolnych starań. Pierwszym z nich była zgoda na organizowanie w ośrodku w Muszynie turnusów lingwistycznych z językiem esperanto. Wyjątkowa dyscyplina pracy, ład i atmosfera przyjaźni spowodowały, iż mimo przestrzegania 60 - godzinnego planu lekcji "wczasokursy" esperanckie cieszą się ogromnym powodzeniem. 
Józef Śmietanko przywiązywał ogromne znaczenie do lokalnej integracji niewidomych esperantystów. Był założycielem klubu "Verda Rondetto" przy warszawskim okręgu PZN i do końca życia troszczył się o jego prawidłowe funkcjonowanie. Jak bardzo cenił działalność klubową świadczy fakt, iż w maju 1984 roku, już przecież śmiertelnie chory, uczestniczył w spotkaniu klubów łódzkiego i warszawskiego. 
Za bardzo ważną uważał integrację niewidomych z widzącymi. Wielokrotnie brał aktywny udział we wspólnych imprezach organizowanych przez Polski Związek Esperantystów. Całokształt jego działalności popularyzującej esperanto wśród niewidomych oraz jego działalność integracyjną Polski Związek Esperantystów ocenił bardzo wysoko, przyznając mu odznaczenia: "Zasłużony Esperantysta" i "Honorowy członek PZE". Został także przyjęty do Klubu Seniorów PZE. 
Józef Śmietanko, jako redaktor "Pola Stelo" i przewodniczący KSNE, uczestniczył w siedmiu międzynarodowych kongresach niewidomych esperantystów, wygłaszając referaty o osiągnięciach socjalnych i kulturalnych niewidomych w Polsce. Zauważył już dawno, że w międzynarodowej organizacji niewidomych esperantystów - LIBE - znacznie większym prestiżem cieszą się przedstawiciele międzynarodowych organizacji esperanckich, niż najbardziej nawet aktywni, indywidualni esperantyści. Aby zostać członkiem tej organizacji, należy wpłacać coroczną składkę w walucie wymienialnej. Józef Śmietanko podjął starania o wprowadzenie KSNE do LIBE jako pełnoprawnego członka. Wielostronne pertraktacje doprowadziły do przedstawienia wniosku Polski do dyskusji na kongresach. Wreszcie w 1983 roku nadszedł historyczny dla nas kongres w Budapeszcie. Wszyscy jego uczestnicy pamiętają schorowanego, lecz stale gotowego do działania Józefa Śmietankę, który raz jeszcze zaproponował wprowadzenie do LIBE całej grupy polskich esperantystów, przy uznaniu, iż 25 - letnie i dalsze w przyszłości bezpłatne dostarczanie "Pola Stelo" esperantystom z 42 krajów świata jest wystarczającym wkładem Polski na pokrycie zobowiązań finansowych wobec LIBE. Po 10 latach negocjacji, Polska jako pierwszy i dotychczas jedyny socjalistyczny kraj wprowadziła do międzynarodowej organizacji swoją grupę. 
To było ostatnie zwycięstwo Józefa Śmietanki dążącego do podniesienia prestiżu polskich niewidomych esperantystów i do wykazania, iż niewidomi są pełnoprawnymi, aktywnymi członkami światowego ruchu esperanckiego. 
Zasługi Józefa Śmietanki były podnoszone na specjalnie jego pamięci poświęconych spotkaniach wśród esperantystów widzących, w nadsyłanych z zagranicy dziesiątkach wzruszających kondolencji prywatnych i oficjalnych, a także na specjalnie poświęconej jego pamięci wystawie w Domu Kultury w Leningradzie. 
W pogrzebie Józefa Śmietanki brało udział bardzo wiele osób, które zasypały mogiłę kwiatami i wieńcami, lecz nie było człowieka - oprócz księdza - który by nie wspomniał o zasługach zmarłego. Tutaj więc chcę przypomnieć, iż opuścił nas niepospolity człowiek, który swym zielonym pegazem wszedł do historii ruchu esperanckiego Polski i świata. 
 
 aaa 
8.3. Józef Śmietanko (jako) 

 Działacz PZN w latach 1950-1984 
Redaktor naczelny kwartalnika "Pola Stelo" 
Autor licznych artykułów wierszy i opowiadań zamieszczanych w "Pochodni" 
 
Źródło: "Pochodnia" luty 1952 
 
Wiersze 
Józef Śmietanko 
 
 Kto Polskę ukochał i szczęścia jej życzy, 
Kto umie na straży honoru jej stać, 
Kto w służbie dla kraju jej ofiar nie liczy, 
Ten słusznie ma prawo Polakiem się zwać. 
Kto w innym człowieku człowieka uznaje, 
Kto umie mu światłem w ciemnościach się stać, 
Kto dłoń mu życzliwą w potrzebie podaje, 
Ten słusznie ma prawo... człowiekiem się zwać. 
 
Jeśliś, bracie, zgubił drogę 
I bezradny błądzisz sam, 
Ja Ci w trosce wnet pomogę! 
Dobrą radę chętnie dam! 
 
Weź "Pochodnię" w czułe dłonie, 
A gdy palcem stron jej tkniesz, 
Iskrą każdy punkt zapłonie 
I oświetli Ci, co chcesz! 
 
Przy jej blasku w każdej chwili 
Przyjaciela poznasz twarz. 
Nigdy serce Cię nie zmyli, 
Komu dłoń swą podać masz! 
 
Nigdy w świetle jej nie zbłądzisz 
I na prosty wyjdziesz trakt! 
Z jej pomocą wnet osądzisz, 
Gdzie obłuda, a gdzie fakt! 
 
Ona światłem swym rozjaśni 
Każdą staję Twoich dróg! 
I powiedzie nie w świat baśni, 
Lecz na szczerej prawdy próg! 
 
Więc "Pochodnię" pilnie czytaj! 
Z każdą troską do niej idź! 
Nie wiesz czegoś- jej zapytaj! 
Ona powie Ci, jak żyć. 
 
Jeśli nawet sobie radzisz, 
Jeśli nawet wszystko wiesz, 
Całym sercem życzę Tobie, 
 Byś "Pochodnię" czytał też! 
 
 aaa 
 9. WPROST ALBO NA OPAK 
 
 aaa 
9.1. Białe buty zimą 
Z.N. 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W lutym któregoś roku udawałem się na delegację do Warszawy. Poprzedniego wieczoru wyczyściłem czarne lakierki pastą, wypucowałem je i rano założyłem przekonany, że wyglądają bardzo elegancko. 
 Na dworcu spotkałem przewodniczkę i razem wsiedliśmy do pociągu. Po zdjęciu grubych zimowych okryć rozsiedliśmy się wygodnie i nagle przewodniczka pyta mnie. 
- Czy panu nie jest zimno w nogi? 
- Nie, dlaczego ma być mi zimno? 
- No, jak to, jest przecież ostra zima, a pan się wybrał do Warszawy w białych tenisówkach. 
- Dlaczego białe tenisówki, przecież to, co mam na nogach, to są moje czarne lakierki. - odpowiedziałem dotknąwszy butów. 
- Ale skądże, to co pan ma na nogach jest białe i na dodatek mocno błyszczy. 
W tym momencie doznałem olśnienia. Zamiast czarną pastą musiałem wyczyścić buty białą i w dodatku kryjącą. Poczułem się fatalnie. Przez całą drogę nogi chowałem pod ławką. Jak tylko wysiedliśmy z pociągu, natychmiast pogoniłem do taksówki i zadysponowałem kurs do najbliższego sklepu z męskim obuwiem. Uff, wystarczyło pieniędzy na czarne wizytowe półbuty, po czym białe lakierki natychmiast wylądowały w koszu. 

aaa
9.2. E-prezentacja i inne e-..."
Bączek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
"Zapraszamy osoby niewidome i niedowidzące z Dolnego Śląska do udziału w bezpłatnych kursach. Tematy kursów odpowiadają potrzebom zgłoszonym przez dolnośląskich pracodawców. Ich treść została opracowana przez specjalistów z wieloletnim doświadczeniem zawodowym w branży, której dotyczy szkolenie. Wszystkie kursy są udostępnione na platformie e-learningowej, dzięki czemu nauka może odbywać się bez wychodzenia z domu, na własnym komputerze. Dla 15-tu osób niewidomych i niedowidzących z Dolnego Śląska, które zgłoszą się do nas na szkolenie (za pomocą formularza na stronie nowaperspektywa.org, http://nowaperspektywa.org, e-mailem lub telefonicznie) mamy specjalną ofertę. Do dyspozycji każdego z Państwa, przez okres trzech miesięcy będą nauczyciele, autorzy szkoleń, którzy będą służyć pomocą merytoryczną. Będą Państwo mieć możliwość przetestowania pierwszej w Polsce platformy e-learningowej, dostosowanej do potrzeb osób niewidomych i niedowidzących. Po zakończeniu kursu otrzymają Państwo stosowne certyfikaty i wsparcie w znalezieniu pracy. Wszelkie dodatkowe informacje znajdziecie Państwo pod adresem: 
www.projekt.nowaperspektywa.org oraz pod numerami telefonów: 
513 362 807, 
784 039 354, 
604 514 841, 
pisząc na e-mail: 
biuro@nowaperspektywa.org. 
Platforma jest dostosowana dla programów czytających. Kursy są w całości dofinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. 
Marek Zwoliński Now@ Perspektywa Koordynator Badań, Testowania i Ewaluacji 
marek@nowaperspektywa.org 
tel. 604 514 841 
Stanowisko pracy jest współfinansowane z Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, w ramach projektu: 
"PI Elearning na rzecz niewidomych i niedowidzących" 
o numerze: WND-POKL.07.03.00-02-194/11 
Biuro projektu Fundacja Imago ul. Hallera 123, Wrocław 53-201 
 
 Tyle zachęcające ogłoszenie. Jak babcię kocham, coś dla mnie spragnionego wiedzy i pracy - pomyślałem z niecierpliwością otwierając stronę nowych dla mnie perspektyw. I tu pierwsze rozczarowanie. Bliższych informacji o szkoleniach nie dało mi się uzyskać bez zalogowania się na stronie. Ale uparcie szperałem dalej i znalazłem, że będę mógł aplikować do e-nauki, jeśli będę "mieszkać na terenie Dolnego Śląska, być nieaktywny zawodowo, z wykształceniem średnim bądź wyższym, posiadać minimum podstawowe kompetencje obsługi komputera oraz poruszania się po internecie, mieć sprzęt komputerowy wyposażony w oprogramowanie asystujące. 
No, wreszcie jakieś pożytki wyniosę z tych kursów. 
"Co warto wiedzieć, zanim zaczniesz szukać pracy?" 
80 godz. - 9 uczestników. Zdobędziesz wiedzę i umiejętności z zakresu określania swoich atutów, do wykorzystania przy poszukiwaniu pracy i aktywnego docierania do potencjalnych pracodawców. - I to wszystko będę zgłębiać przez 80 godzin. Niesamowite, podobnie jak i następne kuszenie. "Jak profesjonalnie prezentować się szukając pracy? 9 uczestników i 80 godz. Ważna to umiejętność kompetencji zawodowych nie podniesie, lecz o dziarskim kroku i wyprostowanej sylwetce warto wiedzieć, ale czy poświęcać aż 80 godzin? 
"Skuteczna windykacja należności" 
140 godz. - 13 uczestników. To już brzmi poważnie. Dłużników w kraju co niemiara, a więc "szkolenie przygotuje Cię do wykonywania, w sposób profesjonalny i skuteczny, pracy windykatora. Dzięki szkoleniu osiągniesz najwyższy poziom kompetencji zawodowych, nabywając wiedzę i umiejętności, niezbędne do odzyskiwania należności, w tym z zakresu prawa, zasad windykacji, negocjacji z dłużnikami i telewindykacji. 
Ściągalność długów w kraju jest na niskim poziomie, ale... Windykator to przede wszystkim prawnik i ekonomista, bo windykowanie to nie tylko negocjacje i windykacja miękka. Stąd e-nauka wydaje się mało efektywna. 
"Skuteczna sprzedaż telefoniczna" 
140 godz. - 8 uczestników. Nabytą wiedzę i umiejętności uczestnicy będą mogli wykorzystać na rynku pracy w tak strategicznych i interesujących obszarach organizacji, jak np. działy sprzedaży, działy obsługi rynku (zamówień), działy obsługi klienta, działy telemarketingu, help desk/call center, działy marketingu, sekretariat, recepcja i inne. 
"Excel w zarządzaniu MŚP" 
160 godz. - 3 uczestników. Poznasz możliwości i nabędziesz umiejętności stosowania funkcji i narzędzi arkusza w zarządzaniu. Przygotujesz się do efektywnego wykorzystania arkusza kalkulacyjnego Ms-Excel w zarządzaniu przedsiębiorstwem z sektora MŚP. 
"Programowanie urządzeń mobilnych w języku JAVA" 
150 godz. - 5 uczestników. Kurs poprowadzi Cię od stawiania pierwszych kroków w dziedzinie programowania komputerów, aż po opracowywanie aplikacji dla telefonów komórkowych i przygotowanie do ich sprzedaży. 
Niewiele wynika z tej informacji, szczególnie jeśli zakłada się nabór osób "surowych". Przyznam, że lektura strony także mnie nie oświeciła. Wszystko piękne i w okrągłych zdaniach. Słów wiele, ale konkretów brak. Zapewne znajdą się ludzie rządni zdobycia nowych kwalifikacji i wiedzy. Może w ten sposób uda się komuś rozpocząć działalność na własny rachunek, czego serdecznie życzę i będę rad, jeśli Redakcja WiM otrzyma informację, że się udało, a e-szkolenie zaowocowało znalezieniem miejsca na rynku pracy. 
 
aaa 
9.3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Od fileta do tableta 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Jak by nie patrzył, to moje życie rozciąga się, jak dotąd, między filetem i tabletem. Pamiętam z bardzo wczesnego dzieciństwa taką wielką radość moich rodziców, kiedy po wojnie pojawiły się w sklepie filety z dorsza. Rodzice zawsze bali się, że mogę udławić się ością, starali się te ości wydobywać, ale nie do końca się tak dało. I filet rozwiązał sprawę. 
Teraz biorę do ręki tableta i nie mam zielonego pojęcia, co tam się na nim dzieje. Podobno już jakieś próby dostosowawcze są, ma to działać na głos. Wolałbym, żeby można było tym sterować jakoś bezgłośnie, bo po co ma całe otoczenie wiedzieć, że ja coś przełączam, czegoś szukam itp. Ciekaw jestem, czy uda się taka sztuka, bo tak czy owak, jakoś do tych tabletów też będziemy musieli się przymierzyć. A czas pędzi nieubłaganie i nie wiadomo kiedy, co i jak się zdarzy. 
	Prof. Jan Krempa opowiedział swego czasu publicznie, że w jakimś momencie, chociaż mu się nie chciało, postanowił przerobić dokładnie całego Dosa. Pracował jak dziki, a kiedy stwierdził, że Dosa ma już opanowanego, dowiedział się, że już wychodzi z mody, bo teraz jest Windows. No i wszystko zaczęło się od początku. 
Ostatnio stwierdziłem, ponad wszelką wątpliwość, że wykluczenie informatyczne niewidomych jest znacznie mniejsze niż całego społeczeństwa. Oto zadzwonił do mnie klient, że nie ma możliwości przyjechać z tłumaczeniem, wobec tego chciałby to jakoś szybko przesłać, bo czasu nie ma, a w grę wchodzą duże pieniądze. Kiedy mu powiedziałem o skanie, e-mailu i tym podobnych udogodnieniach, zapytał: to jak tego maila przesłać przez telefon, żeby otrzymać skan. Bywają jeszcze ciągle klienci, którym jest bardzo trudno przedyktować adres elektroniczny, gdyż się im z niczym nie kojarzy. I kiedy to porównać z niewidomymi, radość bierze. Bo to i pirackie programy, jeśli trzeba, pościągają, wielu z nich może udzielić takich czy innych porad, chociaż nie są informatykami. Tylko niekiedy szkoda, że ta wiedza i umiejętności na razie dość rzadko idą w parze z wykorzystaniem jej dla praktycznych celów zarobkowych. Dlaczego tak jest? Konkretnej odpowiedzi próżno by szukać. Pewnie problem jest bardzo złożony, a w dodatku kiedy próbujemy go rozwiązać, to w międzyczasie pojawiają się nowe, a tamte, jak ten Dos, gdzieś znikają.	 
Dziś, kiedy słuchałem naukowych dywagacji na temat pielgrzymowania, przypomniało mi się, że marzyłem w swoim czasie o jakimś samotnym rajdzie pieszym, np. z Wrocławia do Warszawy albo Gdańska. Pierwsze próby poczyniłem w dzieciństwie w Cieplicach, kiedy wybierałem się samodzielnie na wycieczki szosą z Cieplic do Podgórzyna. Było tam 10 km w jedną stronę i trochę to trwało. Kiedy wróciłem pewnego razu do domu, akurat mama wyjeżdżała z bramy z sąsiadem, który jako jedyny w okolicy miał samochód i zgodził się pojechać na poszukiwania, bo zbyt długo mnie nie było. Gdyby wtedy były telefony komórkowe, mama by do mnie zadzwoniła, a usłyszawszy, gdzie jestem, nakrzyczałaby na mnie, żebym jak najszybciej wracał, bo chyba mi życie niemiłe. Miałem wtedy kilkanaście lat, a teraz niedawno spróbowałem takiej wojaży i po kilkudziesięciu metrach trzeba było dać sobie spokój, gdyż szosą ciągle pędził sznur samochodów. A mnie się marzyło, żeby był taki spokój, jak kilkadziesiąt lat temu i szosą mogłem chodzić jak chciałem. Samochód z rzadka nadjeżdżający było słychać z tak daleka, że nie tylko dało się uciec, ale nawet wybrać dobre miejsce przeczekania. Teraz trzeba by iść na przełaj, na skróty itp., co nie jest takie łatwe i niebezpieczne "na brajla". Za to, gdybym wpadł w jakąś dziurę, mógłbym bez kłopotu zadzwonić na numer alarmowy, na policję i jakoś by mnie odnaleźli. Ot, jak w "Małym księciu", kiedy lis pyta, czy na planecie Małego Księcia są myśliwi. Dowiaduje się, że nie ma, ogarnia go radość, ale kiedy zapytał o kury i dowiedział się, że też ich nie ma, to westchnął, że na świecie nie ma nic idealnego. 
	Był też sobie raz Optacon, dzięki któremu miałem bezpośredni dostęp do tekstu, druku, znałem krój różnych czcionek, grafikę tekstu itp. Potem już go nie było, bo komputery wyparły i chętnych na Optacony było coraz mniej, to zaś nie pozwoliło producentowi na funkcjonowanie. Czytałem Optaconem dowolną gazetę i książkę, ale wysiłek i czasochłonność były przerażające. Dziś, kiedy funkcjonuje Stowarzyszenie De Facto, okazuje się, że mogę, na wzór mego ojca, usiąść w sobotę do komputera i w kilka godzin zrobić przegląd interesujących mnie czasopism. Jednak czytając głosem nie mam już obrazu tekstu, strony, jej rozplanowania. Ot i problem lisa. 
	Ale, jak wiadomo, lis jest chytry. Czy uda się nam przechytrzyć czas i złapać wiatr w żagle? Bo kiedy się tego jako tako nauczymy, to może się okazać, że i wiatr już nie ten, i żagle nie takie. 
Te trochę wakacyjne, trochę dziadkowe refleksje biorą się u mnie stąd, że jestem oto świadkiem - jak się wydaje - końca pewnej epoki, którą można by nazwać epoką Polskiego Związku Niewidomych. Jak już w poprzednich publikacjach sygnalizowałem, padają okręgi i wygląda na to, że ani one same, a już tym bardziej władze naczelne albo nie chcą, albo nie mogą nic zrobić. Były kiedyś takie czasy, że PZN - niezależnie od swoich wad, bolszewizmów i czasami śmieszności - miał w społeczeństwie niekłamany autorytet. Jeszcze w 93 roku, kiedy pojawiły się wątpliwości, czy mogę być tłumaczem przysięgłym, bo tu ma się do czynienia z tekstami często tajnymi, zwrócono się nie gdzie indziej, tylko do PZN o opinię, określenie niezbędnego sprzętu i uznano te opinie za miarodajne. Obecnie nie znam sprawy, żeby jakaś ważna instytucja zwróciła się do Związku o coś takiego. Bo oto młodzież tej organizacji niepotrzebna, biblioteki - niepotrzebne, wydawnictwa - niepotrzebne, kultura - bo ja wiem... praca - tak sobie, sekcja pracujących na otwartym rynku - niepotrzebna, masażyści - chyba niekonieczni itd., itp. We władzach kół pełno szemranych niewidomych, którzy jeżdżą samochodami, przyszli do niewidomych na żer i jakoś dziwnie są wspierani przez Zarząd Główny. Aha, szkolnictwo specjalne - też niepotrzebne. Powstają różne małe jedno- lub wieloproblemowe organizacje niewidomych, gdzie pewien konkretny wycinek spraw bywa załatwiany zupełnie dobrze, skutecznie i szybko. I to jest nowość warta rozwoju. PZN jest niewątpliwie organizacją bardzo kosztowną. I nie wiadomo, czy i komu potrzebną. Cóż, świat się zmienia, zmieniają się więc i narzędzia, którymi posługują się niewidomi. No tak, ale czy to niewidomi się posługują, czy niewidomymi się posługują? Czy w dobie burzliwego rozwoju wszelkich informatycznych i elektronicznych narzędzi, które mogą bardziej skutecznie niż kiedykolwiek służyć niewidomym, sam niepełnosprawny ze względu na wzrok nie stał się narzędziem w rękach szemranych niewidomych i wybieranych przez siebie władz organizacji ogólnopolskiej? W swoim czasie odchodzący w niesławie prezez Tadeusz Madzia mówił, że niewidomemu można wszystko podłożyć do podpisu. Dziś we Wrocławiu wiceprezes Dubiński mówi, że coś tam podpisywał, ale nie wie co, coś zredagował na prośbę, ale też nie wie dokładnie co. 
	Czy to jest przypadek, czy wiatr historii, ale wszyscy pozostali niepełnosprawni jakoś się poskrzykiwali, poorganizowali, wysunęli na czoło swych organizacji ludzi z kwalifikacjami, wiedzą... Niewidomym się nie udało. Nie ma rady, trzeba odzyskać wzrok. Bo inaczej będziemy się tak telepać od fileta do tableta. 
 
 aaa 
9.4. Mruczę i prycham 
Usamodzielnianie się niewidomych i słabowidzących 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Z wielką satysfakcją obserwuję stałe zmniejszanie się liczby niewidomych i słabowidzących w Polsce, którzy potrzebują pomocy PZN-u. 
Jedynym stowarzyszeniem w Polsce, które ogarnia całość spraw osób z uszkodzonym wzrokiem i prawdziwie ich reprezentuje jest PZN. Toteż jego informacje są bezcenne i świadczą o stałej poprawie kondycji polskich osób z uszkodzonym wzrokiem. 
Otóż PZN zrzeszał na koniec 2012 r. zwyczajnych i podopiecznych członków aż 59876. W roku poprzednim było ich 62337 osób. Wynika z tego, że mamy ich o 2461 mniej niż rok wcześniej, a w procentach jest to o 4,0 mniej. Dodam, że w 2011 r. w stosunku do 2010 liczba członków PZN zmniejszyła się o 2,0 proc.. 
Bez wątpienia, obiektywnie moim zdaniem, świadczy to o wielkiej pracy PZN-u nad ich usamodzielnieniem. 
Żeby jednak lepiej uświadomić sobie rozmiar postępu w tej dziedzinie dodam, że do 1998 roku liczba zwyczajnych i podopiecznych członków Związku stale wzrastała i osiągnęła na koniec tego roku łącznie 83507 osób. No, nie świadczyło to dobrze o działalności PZN-u. Na szczęście począwszy od 1999 r. liczba ta ulega stałemu zmniejszeniu. Przez ostatnie trzynaście lat zmniejszyła się aż o 23631 osób, tj. o 28,3 procent. Aż tylu biednych niewidomych przestało być biednymi niewidomymi i pomocy Związku już nie potrzebują. 
Nie będę zanudzać Szanownych Czytelników liczbami, bo to źle się czyta. Dodam tylko, że liczba całkowicie niewidomych przez te lata zmniejszyła się z 5848 do 3151, czyli o 2697 osób - 46,1 procent. 
Czyż to nie wspaniałe? Czy nie ma się czym cieszyć? Aż tylu osobom całkowicie niewidomym PZN przestał być potrzebny? Usamodzielnili się i są ludźmi zadowolonymi, zaradnymi, sprawnymi, a nawet sprawnymi inaczej. 
Są podstawy do przewidywania, że może nawet jeszcze szybciej będzie postępowało usamodzielnianie się niewidomych. Przyczyni się do tego rezygnacja niektórych samorządów z respektowania legitymacji PZN- przy przejazdach środkami lokomocji miejskiej oraz podniesienie wysokości składek z 3,5 zł do 4,00 zł miesięcznie. 
Legitymacja miała duże znaczenie, zwłaszcza dla osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Dlatego stosunkowo niewielu spośród nich mogło się usamodzielnić. Musieli trzymać się poły PZN-u. 
Zapytacie, co to jest 50 groszy? Oczywiście, że nic, ale wśród niewidomych są też malkontenci, którzy niczym nie potrafią się cieszyć, a martwić wszystkim. 
Na środowiskowej liście dyskusyjnej jeden z jej uczestników napisał, że wystąpił z PZN-u, bo nic mu ta firma nie daje, a za 42 zł, czyli roczne składki, to on przez tydzień się wyżywi. Jeżeli więc w przyszłym roku musiałby zapłacić o 6 zł więcej, oznacza to jeszcze jeden dzień wyżywienia więcej. Cóż, ludzie to nie koty i na myszy polować nie potrafią, a renta socjalna do wysokich nie należy. To prawda, ale przecież nie jeść przez 7 czy 8 dni w roku dobrze zrobiłoby dla ich zdrowia. Cóż, nie warto zajmować się malkontentami, czort ich bierz! 
O dziwo są i tacy, którzy ani rusz uniezależnić się nie potrafią. Martwi mnie, że prezesów, kierowników, sekretarzy, skarbników i innych PZN-owskich ekscelencji wcale nie ubywa. Żyją sobie spokojnie, wzajemnie się popierają, uprawiają propagandę sukcesu, problemy utajniają i jest klawo. Ale co tam problemy? Wszystko utajniają, co im nie odpowiada. W tej sytuacji mogą mieć i mają wielkie osiągnięcia. Trzymają się więc PZN-u wszystkimi kończynami i ani myślą o samodzielności. Jedyną ich troską jest, żeby nie dać się wypchnąć z areopagu. 
A jeżeli się komuś nie podoba PZN, niech idzie do diabła! A całkowicie niewidomymi niechaj mój protoplasta się przejmuje. Ja nie mam zamiaru. Bo i czym tu się przejmować? Tym, że ponad dwa i pół tysiąca całkowicie niewidomych całkowicie się usamodzielniło? A może tym, że grubo ponad dwadzieścia tysięcy członków PZN-u radzi sobie bardzo dobrze bez jego pomocy? 
Niech malkontenci i mój protoplasta wrzeszczą, że PZN nie jest atrakcyjny, że nie pomaga, że bardzo mało może, że... Ja wiem, że stara się jak może, żeby niesamodzielni niewidomi i słabowidzący usamodzielniali się na potęgę. Mnie cieszy taki kierunek działania. 
Zadowolony Stary Kocur 
 
 aaa 
10. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 

 aaa 
10.1. Czy niewidomy może być kucharzem Dyskusja na Liście Typhlos na przełomie czerwca i lipca 2013 r. 
Opracowała Agata Gołda 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
 Wszystko zaczęło się od pewnego reportażu nadanego w radiowej Trójce. 
"Smak na opuszkach palców" - Roma Leszczyńska 
Wtorek, 25 czerwca 
Uczniowie z Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Niewidomych w Bydgoszczy uczą się zawodu kucharza. Obserwując jak poruszają się po kuchni, kroją ostrymi nożami warzywa, wrzucają makaron do wrzątku, nikt by się nie domyślił, że nie widzą. Pewnego dnia przyjmują nawet zaproszenie, by przyjechać do Łodzi i ugotować coś dla restauracji "Titi", gdzie serwuje się kolacje w ciemności... 
Całego reportażu można posłuchać pod linkiem: 
http://www.polskieradio.pl/80/1007/Artykul/873810,Smak-na-opuszkach-palcow-Roma-Leszczynska 
Reportażu tego słuchali także uczestnicy listy Typhlos i zaczęli dyskutować. 
Dyskusja rozdzieliła się na dwa wątki - funkcjonowanie w ciemności i czy osoba niewidoma może wykonywać zawód kucharza. Postanowiłam tutaj przedstawić wypowiedzi uczestników dotyczące drugiego zagadnienia. Przy tej okazji padły także stwierdzenia dotyczące pracy osób niewidomych w innych zawodach, które również postanowiłam tu zacytować. 
 
Danuaria: 
Ciekawa inicjatywa. Nie wpadłabym na to, żeby niewidomych kształcić w zawodzie kucharza. W Laskach, niestety, za moich czasów całkowicie niewidome absolwentki opuszczały szkołę z brakami tej umiejętności, mimo że w teorii zajęcia w kuchence się odbywały. Prowadząca je osoba nie potrafiła nawet pokazać osobie niewidomej, jak podpalać gaz zapałką. Zajęcia odbywały się w grupkach, a dziewczyny słabowidzące wykonywały większość czynności. Osoby niewidome opuszczały szkołę z przeświadczeniem, że gotowanie jest tak trudne, że nie warto się za nie brać. Jedna z koleżanek po wielu latach przyznała się, że instruktorka kazała jej szukać męża, który będzie umiał gotować. Moim zdaniem takie metody postępowania są karygodne. Osoby, które chciały opuścić zakład po ukończeniu szkoły podstawowej miały jeszcze gorzej - nie miały zajęć kulinarnych w ogóle. 
Na kursach dla dorosłych w Bydgoszczy było podobnie - zajęcia w grupie, gdzie całkowicie niewidomi wykonywali tylko najprostsze czynności i właściwie nigdy jedna osoba nie wykonała od początku do końca całego dania. 
Brakuje porządnych zajęć z gotowania dla osób całkowicie niewidomych. Uczenie niewidomych zawodu kucharza jest, moim zdaniem, dobrym pomysłem, ale szkoda, że trzeba aż tworzyć nowy zawód, żeby nauczyć niewidomych gotować. 
 
Stanisław B.: 
Też tak uważam, że powinno się uczyć niewidomych gotowania, ale czy zawodu kucharza, tutaj sprawa jest wątpliwa, ale gotowania jak najbardziej. 
 
Danuaria: 
Kiedyś słyszałam, że osoba niewidoma z powodzeniem może być sprzątaczką w hotelu, bo przecież potrafi posprzątać mieszkanie. Tu sprawa jest wątpliwa, natomiast być kucharzem - tu jest mniej wątpliwa niż być sprzątaczką. 
W reportażu była mowa o tym, że niewidomy może być pomocnikiem kucharza. Myślę, że byłoby to możliwe, ale podejrzewam, że takiej osoby nikt nie przyjmie do pracy. Ale gdyby przyjął, to sama bym się chętnie przekwalifikowała. W Indiach niewidomi uczą się na przykład zawodu piekarza. 
 
Stanisław B.: 
Jeśli chodzi o sprzątanie przez osoby niewidome, to według mnie robią to lepiej niż widzący, dokładniej, gdyż widzący sprzątają tam gdzie są śmieci, a niewidomi miejsce w miejsce. 
 
Danuaria: 
Tu się zgadzam, aczkolwiek przez tę dokładność niewidomi robią to dużo wolniej, a więc jako teoretyczni konserwatorzy powierzchni płaskich byliby mniej wydajni. Często sprzątanie nie wymaga dokładności, lecz usunięcia brudu tam, gdzie on rzeczywiście jest. 
Nie chciałabym pracować jako sprzątaczka, gdyż nienawidzę sprzątać, nie widzę efektów swojej pracy, a na dodatek sprzątanie pokoi, w których ktoś mieszka jest dużo trudniejsze, niż sprzątanie własnego mieszkania. Natomiast z teoretycznie niebezpieczną kuchnią jest inaczej - ona jest zawsze w tym samym miejscu, jest takim stacjonarnym warsztatem pracy, no i efekty tej pracy można sprawdzić. 
Tylko czy osoba niewidoma jest w stanie ugotować wszystko? Tu mam pewne wątpliwości. 
 
Stanisław B.: 
Co do tego kucharza, właśnie chodzi o to, że nikt go w takim zawodzie nie zatrudni, nawet jako pomocnika. Dlatego napisałem, że to zawód wątpliwy, nie wystarczy się czegoś nauczyć, aby otrzymać w tym zawodzie pracę. Kuchnia jest miejscem niebezpiecznym, tak uważają pracodawcy. Już na wstępie powiedzą nie, ale jeśli ktoś się uczy dla siebie to jest to pozytywne. Ja gotuję, piekę bo muszę, ale tego nie lubię, pieczenie to jeszcze mi sprawia nieraz frajdę, ale gotowanie nie, choć problemów nie mam. 
 
Fredkaz: 
Staszku, nie wiem i chyba nie chcę wiedzieć, dlaczego uważasz, że osoba niewidoma nie może być kucharzem. Znam szefa kuchni właśnie niewidomego. Kiedyś poznałem kuchmistrza z Batorego, również prawie niewidomego. Pogłębię Twoją wiedzę na ten temat. Otóż jak nikt inny niewidomi mają wysublimowane smaki, świetnie potrafią dosmaczać potrawy, prosi się ich nawet o konsultacje z zakresu kuchni. Jestem tego przykładem, że będę nieskromny. 
 
Cyprian B.: 
Przez wiele lat wykonywałem profesję technologa żywienia. Nawet otrzymałem nagrodę Ministra Edukacji za dobrą pracę.:) Problem tkwi w szczegółach. Obawiam się, że niewidomi kucharze nie uzyskają stosownego zaświadczenia od lekarza medycyny pracy. Domyślam się, że nieprzychylnie na to będą patrzeć inspektorzy sanepidu, a o tych z Państwowej Inspekcji Pracy już nie wspomnę. 
 
Danuaria: 
Zastanawiam się w takim razie, po co bydgoska szkoła kształci niewidomych kucharzy. Przecież musieli myśleć i o takim aspekcie. No, chyba że są bezmyślni. 
 
Jarosław G.: 
A ja pytam, jakim prawem ktoś ma decydować z góry, gdzie będę pracował? Mogę zrozumieć zawody zagrażające nie tylko mnie, ale i innym, ale nie rozumiem takiej logiki względem zawodów, w których osoba niewidoma, utalentowana i pracowita może się jednak odnaleźć. 
Żadna szkoła nie gwarantuje zatrudnienia dla absolwentów. Jeśli chodzi o kucharzy niewidomych, to trzeba by sprawdzić w księdze zawodów, czy osoby niewidome nie są "urzędowo" wykluczone z tej profesji, tak, jak to ma miejsce w przypadku kierowców. Jeśli nie ma takiego wykluczenia, to myślenie, czy ktoś zatrudni absolwenta jest bezsensowne. Nie można zakładać wyłącznie pracy najemnej, może dany niewidomy założy własny punkt gastronomiczny, a co nie może? 
Oczywiście, myśląc o szkole bydgoskiej rozumiem, że nie uczą tylko gotowania, ale również gotowania technikami bezpiecznymi dla osoby niewidomej. Z audycji radiowej wynikało, że wielu klientów łódzkiej restauracji w ciemności wybierało żółtą potrawę, czyli przygotowaną przez niewidomych. 
 
Stanisław B.: 
Nie potrzeba być alfą i omegą, aby wiedzieć, że kucharz niewidomy nie ma szans w swoim zawodzie. Piszesz, że może założyć własny punkt gastronomiczny, ale nawet w tym przypadku sanepid nie da mu takiego zezwolenia. Jeśli natomiast zatrudni inne osoby, to owszem tak, ale na pewno nie, gdyby miał sam prowadzić kuchnię. Nikt się nie będzie zastanawiał nad tym, czy on da radę, po prostu pewne urzędy zobaczą w tym zagrożenie dla zdrowia innych i nie dadzą zezwolenia. 
 
Cyprian B.: 
Nie zapominajmy, że Polska najbogatsza jest w procedury. Dla niewidomego zbyt często nie do obejścia. Właśnie Jarku rzuciłeś przykładem absurdu - niewidomy kucharz może prowadzić punkt gastronomiczny, zatrudniać ludzi i płacić podatki, ale szefować w kuchni restauracji u pracodawcy już nie! Nie, bo lekarz medycyny pracy wie, że w ustawie ślepota jest zarejestrowana jako schorzenie szczególne. 
 
Jarosław G.: 
Nie potwierdzam, ani nie zaprzeczam, bo jak już wspomniałem, nie znam administracyjnych wymogów względem zawodu kucharza. Pewne jest tylko to, że wszelakie służby nie podejmują decyzji fakultatywnie, a na podstawie prawnych wytycznych. Czy znasz przepisy regulujące, a w zasadzie zabraniające osobie niewidomej wykonywania zawodu kucharza? Normy prawne, to twarde stąpanie po ziemi. Jeśli tak, to byłbym wdzięczny za wskazanie, a myślę, że i inni listowicze również. 
 
Stanisław B.: 
A może Ty spotkałeś jakieś oferty pracy dla niewidomych kucharzy, jeśli takowi tutaj są, byliby jeszcze bardziej wdzięczni, ja o takowych nigdy nie słyszałem. Może, gdy pojawią się tutaj ci zawodowi kucharze, to dowiemy się, czy im się udało znaleźć pracę. 
 
Danuaria: 
Podejrzewam, że jak Stanisław się dowie, że jakiś niewidomy będzie chciał zostać kucharzem, to sam poleci do sanepidu i na niedoszłego kucharza doniesie. 
Jarosław G.: 
Sanepid głównie ocenia warunki zakładu gastronomicznego, a u kucharza kwestię nosicielstwa. O ile wiem, to tej instytucji nie interesuje, czy ktoś odróżnia czerwonego pomidora od żółtego. 
 
Stanisław B.: 
Jak najbardziej może być tym zainteresowana prokuratura, bo jeśli niewidomy kucharz pomyli czerwonego pomidora z żółtym, to jednak może nosić znamiona przestępstwa, gdyż nie będzie zachowana procedura wykonania jakiejś potrawy. Jeśli w przepisie stoi czerwony, to żółty nie może być, w żadnym wypadku. 
 
Danuaria: 
Pamiętam, jak sama oburzałam się, gdy się dowiedziałam, że gdzieś w Polsce pracuje niewidoma pani weterynarz. Nadal nie jestem sobie w stanie wyobrazić niewidomego pracującego w tym zawodzie, ale pomocnika kucharza sobie wyobrażam. I wkurza mnie, jak ktoś autorytatywnie powołuje się na wymyślone przez siebie prawo. 
 
Jarosław G.: 
Poniosła Cię wyobraźnia i stereotypy myślenia. Znam kobietę, jest świetna, ale nie pracuje sama. A to bardzo duża różnica. Są rzeczy, które może zrobić sama, ale oczywistym jest, że nie wszystkie. Ja bym się nie wahał oddać zwierzaka do jej lecznicy. 
 
Stanisław B.: 
To nie ma znaczenia, czy Ty byś się wahał, czy nie. Weterynarz to też lekarz, jeśli traci wzrok, nie może wykonywać zawodu, może prowadzić lecznicę, ale nie leczyć. Fakt, że ta pani nie ujawnia stanu swego wzroku, nie znaczy, że jest to zgodne z przepisami. 
Znałem pulmonologa prawie niewidomego, który nie widział zdjęć rentgenowskich, czytała mu je żona pielęgniarka. Czy uważasz, że to był niesamodzielny lekarz? Oby więcej takich lekarzy to szanse na pomyłkę będą nikłe. 
A tak nawiasem, chciałbym usłyszeć o niewidomym kucharzu, który pracuje w swoim zawodzie, najlepiej jeszcze, aby był zatrudniony przez pracodawcę. Proszę takowego o ujawnienie, obiecuję publicznie, że nie doniosę na niego nikomu. 
 
Jarosław G.: 
Nie tędy droga. Na pytanie, czy osoba niewidoma może być notariuszem, w zasadzie odpowiedź zgodna z wymogami prawa jest, nie. A u takiego gościa, bardzo przyjemnego i dobrze zorganizowanego, sprawę załatwiałem. Mówimy o tym, czy może być kucharzem, a nie o tym, czy ktoś go zatrudni lub już jest zatrudniony. Chociaż ten ostatni mógłby wiele wnieść w wyjaśnieniu zakresu możliwości i ograniczeń nie do pokonania samodzielnie. 
 
Stanisław B.: 
Nie interesuje nas nieuczciwość notariusza, to również patologia. To czy on jest dobrze zorganizowany nie ma znaczenia, gdyż notariusz ma stwierdzić autentyczność podpisu, a nie sekretarka. A w przypadku tego lekarza, on ma odczytywać zdjęcia, nie pielęgniarka. Doradzam, zajmij się troszeczkę kuchnią, a sam dostrzeżesz w czym tkwi problem. Osoba wykonująca na przykład zawód kucharza, ma być samodzielna w pracach, które do jej obowiązków należą. Nie biorę pod uwagę takiej możliwości, że ktoś pomoże, bo gdyby tak miało być, to musiałbym zatrudniać kucharza z przewodnikiem, a mnie zależy na jednej osobie. Osoba wykonująca jakiś zawód musi być na danym stanowisku całkowicie samodzielna, w przeciwnym razie to nie ma racji bytu. 
 
Danuaria: 
Nie wiem, czy obecnie istnieje jakiś zawód, w którym osoba niewidoma na swoim stanowisku jest całkowicie samodzielna. Może masażyści się wypowiedzą o papierkowej robocie, z którą nie są sobie w stanie poradzić bez pomocy osoby widzącej. Ja na swoim stanowisku pracy też nie jestem całkowicie samodzielna. 
 
Stanisław B.: 
Zadałem sobie trochę trudu i poszukałem. Oto wytyczne dotyczące zawodu kucharza, które znalazłem na stronie jednej ze szkół zawodowych szkolących kucharzy. 
Kucharz małej gastronomii (...) 
 Wymagania psychofizyczne i psychologiczne właściwe dla tego zawodu to: dobry stan zdrowia, zainteresowanie zawodem, umiejętność pracy w zespole, życzliwość, uprzejmość, uczciwość, koordynacja wzrokowo-ruchowa, percepcja kształtów, umiejętność przestawiania się z jednej czynności na inną, podzielność uwagi, zręczność ruchów, szybkie tempo pracy, refleks, wytrzymałość na długotrwały wysiłek, systematyczność, spostrzegawczość, dokładność, inicjatywa kulinarna, wrażliwość estetyczna i smakowa, odpowiedzialność za stan zdrowia konsumentów, przestrzeganie przepisów technologicznych, sanitarnych i higienicznych w trakcie realizacji zadań zawodowych. Także zainteresowania techniczne, kulinarne, chemiczne, biologiczne, umiejętności manualne i organizacyjne. 
Przeciwwskazania zdrowotne to: wady wzroku wymagające korekcji szkłami, zaburzenia widzenia barw, znaczny niedosłuch, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, omdlenia, choroby układów: nerwowego, krążenia (wady serca, nadciśnienie tętnicze, żylaki kończyn dolnych), oddechowego, kostno-stawowego, mięśniowego, ruchu, (zaburzenia sprawności kończyn, płaskostopie), cukrzyca, alergie, choroby skóry rąk, nosicielstwo chorób zakaźnych, zaburzenia psychiczne, uzależnienia, zaburzenia smaku i węchu. O przydatności do zawodu decyduje ostatecznie uprawniony lekarz. 
 
aaa 
10.2. Na liście Typhlos o asystencie osoby niepełnosprawnej Opracowała Agata Gołda 
 
Źródło.: Opracowanie własne "WiM" 
 
W toku dyskusji na temat, czy niewidomy może być kucharzem wypłynęła sprawa asystenta pracownika niepełnosprawnego. Wyodrębniłam ten wątek, gdyż ma on bardziej ogólne znaczenie niż tylko jeden rodzaj niepełnosprawności i jeden zawód. 
 
Cyprian B.: 
Niedawno przewodniczący parlamentarnego zespołu ds. Osób Niepełnosprawnych poseł Plura publicznie wypowiedział się w ten sposób: "Ciągle rzadkością jest zatrudnianie asystenta przez samorządy. Ma to zmienić projekt nowej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. - To się opłaca ekonomicznie - przekonuje. Potrójnie: asystent ma pracę, osoba niepełnosprawna dzięki niemu aktywizuje się zawodowo, odciążając pomoc społeczną, wreszcie odciąża rodziców, którzy mogą wrócić na rynek pracy". Dodam: - Dlatego ciągle rzadkością, ponieważ zatrudnianie asystenta jest zbiurokratyzowane. Według absurdalnych procedur co roku asystenta (na ułamku etatu) trzeba zwalniać z pracy. By ten zgodnie z przepisami ponownie mógł zarejestrować się w PUP i uzyskać status bezrobotnego. Po czym zatrudnić się na rok, ale na czas określony, nie więcej jak 3 razy, gdyż kodeks pracy tego zabrania. 
 
Danuaria: 
Co za bzdura! Większej nie słyszałam! 
1. "asystent ma pracę" - asystent obciąża finansowo pracodawcę lub tego, kto tego asystenta opłaca. 
2. "osoba niepełnosprawna dzięki niemu aktywizuje się zawodowo, odciążając pomoc społeczną" - ale za to obciążenie przechodzi z pomocy społecznej na PFRON i jest to jeszcze większe obciążenie. 
3. "wreszcie odciąża rodziców, którzy mogą wrócić na rynek pracy." A co ma piernik do wiatraka! Jeśli osoba niepełnosprawna jest w wieku produkcyjnym i jest w stanie pracować, to rozumiem, że jest w stanie funkcjonować na tyle samodzielnie, że rodzice spokojnie mogą chodzić w tym czasie do pracy, albo już są w wieku emerytalnym. 
 
Cyprian B.: 
Znaczna, szczególna, sprzężona niepełnosprawność kosztuje... W kwestii asystenta: - Patrząc przez pryzmat problemów całego środowiska osób z niepełnosprawnością dostrzegasz tylko czynniki pierwsze, a gdzie reszta? 
 
Marcin B.: 
Czy ktoś z uczestników listy orientuje się, w jakiej jednostce miasta Warszawy można uzyskać informację na temat zatrudnienia przez pracodawcę asystenta pracy osoby niepełnosprawnej? Próbowałem w SCON, w urzędzie pracy, w biurze pomocy i projektów społecznych i nigdzie nic nie wiedzą. Liczę na Was. 
 
Krzysztof W.: 
To jest ogólnopolski chyba problem, że nikt nic nie wie na temat tego programu. My w firmie po pytaniach w różnych miejscach i braku odpowiedzi, zwróciliśmy się z elektronicznym zapytaniem do Biura Rzecznika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych. Otrzymaliśmy pisemną (papierową) odpowiedź, że Rada Powiatu musi na ten cel przeznaczyć środki, i że potem sprawą powinien zająć się Powiatowy Urząd Pracy. Zwróciliśmy się więc z prośbą o zajęcie się sprawą do Powiatowej Rady do spraw Osób Niepełnosprawnych, która m.in. sugeruje Radzie Powiatu podział środków. Sprawa została załatwiona i obecnie jesteśmy na etapie negocjacji. 
Z góry mówię, iż z obserwacji wynika, że z interpretacją zapisów ustawowych jest różnie w różnych powiatach, które realizują program. 
 
Stanisław B.: 
O co chodzi z tym asystentem? Jakie on by miał mieć obowiązki, czy on ma chodzić ze mną do pracy? Czekać tam i odprowadzać mnie do domu? Przyznam, że nie pojmuję tej funkcji. I to się będzie opłacać? Ja chyba już nie rozumiem, o co w tym świecie chodzi. 
 
Krzysztof W.: 
Nie, bo Tobie to nie jest potrzebne, a i nie taka jest rola asystenta. Ale wyobraź sobie wykładowcę poruszającego się na wózku inwalidzkim. Ta osoba prowadzi szkolenie dla np. 30 osób, na którym nie tylko będzie mówiła, ale i pokazywała slajdy oraz filmy. Na sali szkoleniowej jest rzutnik, ale bez pilota, a i slajdów nasz niepełnosprawny nie jest w stanie kłaść, gdyż rzutnik jest zbyt wysoko. Podobnie jest z ze szkoleniem z zakresu języka migowego, prowadzonym przez osobę głuchą. Pierwsze informacje techniczne, szybkie przekazanie pierwszych pytań uczestników itp. - tutaj właśnie potrzebny jest asystent. Przykładów może być więcej. Pamiętaj też, że asystent może maksymalnie poświęcić 20 proc. Twojego wymiaru czasu pracy. Więcej o programie znajdziesz tutaj: 
http.://www.sprawni-niepelnosprawni.pl/pl/artykuly/kw/wsparcie_pracodawcow/asystent_pracownika_/0/53 
 
Cyprian B.: 
Identyfikuję się z TPG, czyli ze środowiskiem osób głuchoniewidomych. Powiem krótko, głuchoniewidomi to klasyczny przykład zatrudnionych niepełnosprawnych, którym jest potrzebny pracownik pomagający w zakresie czynności ułatwiających komunikowanie się z otoczeniem oraz czynności niemożliwych lub trudnych do samodzielnego wykonania. Dodam, że i ten obszar ustawowej pomocy publicznej jest martwy, ponieważ samorządy "nie mają na realizację tego zadania pieniędzy". Powraca więc pytanie: - Czy "leniwe" powiaty nie aplikują do MPiPS wniosków o przyznanie środków, czy też ministerstwo ich nie przyznaje. W PUP z moich stron kilkakrotnie usłyszałem standardową odpowiedź urzędnika w stylu działanie na zniechęcanie - cytuję: Otrzymaliśmy mniej środków z PFRON, niż w zeszłym roku. 
 
Marcin B.: 
O tej formie wsparcia mowa jest w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z dnia 11 marca 2011 r. Udało mi się znaleźć uchwałę Rady Miasta Warszawy o podziale środków z PFRON LI/1508/2013, w której środki na asystenta pracownika niepełnosprawnego nie zostały przewidziane. Swoją drogą, zalecam zapoznać się z tą uchwałą, aby zobaczyć na co i ile miasto Warszawa wydaje środków z PFRON.