E-informator portalu www.niepelnosprawni.pl 20 lipca 2026
Czytamy fragmenty publikacji:
"System orzekania o niepełnosprawności w Polsce od lat pozostaje jednym z najbardziej wymagających obszarów systemu wsparcia społecznego. Osoby z niepełnosprawnością i ich bliscy wskazują na rozproszenie systemu, brak spójnych kryteriów oraz nadmierne skupienie na diagnozie medycznej zamiast realnego funkcjonowania.
W efekcie orzeczenie często nie daje pełnej informacji o tym, jakiego wsparcia dana osoba rzeczywiście potrzebuje, a kolejne instytucje wydają decyzje w oparciu o odmienne zasady.
W praktyce oznacza to konieczność wielokrotnego przechodzenia przez podobne procedury - na potrzeby systemu zabezpieczenia społecznego, edukacji czy rynku pracy. To nie tylko obciążenie administracyjne, ale także poczucie braku zrozumienia ze strony państwa".
Następny fragment:
"Właśnie te doświadczenia stały się impulsem do projektu "Przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności", realizowanego przez Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych we współpracy z partnerami społecznymi: Fundacją Aktywnej Rehabilitacji oraz Polskim Towarzystwem Zdrowia Publicznego. Projekt zakłada kompleksową zmianę i wypracowanie nowego modelu - od zasad orzekania po organizację i cyfryzację procesu.
Nowy model ma odpowiadać na indywidualne potrzeby i stanowić spójny punkt odniesienia dla systemu świadczeń. Będzie oparty na klasyfikacji ICF i modelu biopsychospołecznym - uwzględniającym nie tylko stan zdrowia, ale też czynniki społeczne i środowiskowe, dzięki czemu będzie w pełni zgodny z założeniami Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.
- Orzekanie nie może być celem samym w sobie ani sprowadzać się wyłącznie do formalnego przypisania kategorii czy symbolu schorzenia. Jego sens polega na tym, by stanowiło punkt wyjścia do udzielenia realnego, adekwatnego wsparcia - takiego, które rzeczywiście przekłada się na codzienne funkcjonowanie osoby z niepełnosprawnością. System powinien pomagać ludziom żyć możliwie samodzielnie, podejmować pracę, uczestniczyć w życiu społecznym i korzystać z przysługujących im praw, a nie ograniczać się do administracyjnej kwalifikacji - podkreśla pełnomocniczka rządu ds. osób niepełnosprawnych, wiceministra Maja Nowak.
- Dlatego dążymy do tego, aby zmienić sposób myślenia o orzekaniu: z modelu skupionego na diagnozie medycznej na podejście całościowe, uwzględniające rzeczywiste potrzeby danej osoby w jej środowisku życia. Kluczowe powinno być pytanie nie "co tej osobie dolega?", lecz "jakiego wsparcia potrzebuje, aby możliwie optymalnie funkcjonować i realizować swoje aspiracje?". Taka zmiana oznacza także lepsze dopasowanie usług, świadczeń i instrumentów wsparcia - od rehabilitacji, przez edukację i rynek pracy, po usługi społeczne - tak aby system był bardziej sprawiedliwy, elastyczny i skuteczny w praktyce".
Kolejny fragment:
"Na tej podstawie opracowany zostanie model wieloaspektowej oceny, który pozwoli jednocześnie ustalać status osoby z niepełnosprawnością oraz kwalifikować ją do świadczeń i innych instrumentów wsparcia. Ocena będzie obejmować różne obszary funkcjonowania - od samodzielności i mobilności, przez funkcjonowanie społeczne i zawodowe, po potrzeby związane z edukacją i rozwojem. W przypadku dzieci szczególny nacisk zostanie położony na powiązanie oceny z etapami rozwoju psychoruchowego i społeczno-emocjonalnego.
- Dwie osoby z tą samą diagnozą mogą mieć zupełnie inne potrzeby. Jedna będzie potrzebować wsparcia w mobilności, inna w komunikacji lub organizacji codziennego życia. Nowy model musi to uwzględniać - zaznacza wiceministra Maja Nowak.
Integralnym elementem projektu będzie także uporządkowanie systemu świadczeń. Zakłada się stworzenie jednolitego mechanizmu, w którym rodzaj i wysokość świadczeń będą bezpośrednio powiązane z poziomem potrzeby wsparcia ustalonym w procedurze orzeczniczej. Ma to zwiększyć przejrzystość systemu i ograniczyć sytuacje, w których osoby z niepełnosprawnością muszą składać wiele odrębnych wniosków, by uzyskać różne formy pomocy".
Ostatni fragment:
"Projekt "Przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności" realizowany będzie do 31 sierpnia 2028 roku. Jego wartość wynosi 180 mln zł, z czego ponad 148 mln zł stanowi wkład Funduszy Europejskich. Efektem ma być system orzekania i wsparcia, który zapewni równy dostęp do pomocy, niezależnie od miejsca zamieszkania, oraz właściwie odpowie na zróżnicowane potrzeby osób z niepełnosprawnością".
Źródło: Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Od siebie dodamy, że z tym problemem, od dawna, bezskutecznie borykali się pełnomocnicy Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych. Zagadnienie to jednak, jest złożone, bardzo trudne. Wymaga uwzględnienia wielu aspektów, wielu uwarunkowań i okoliczności. Dlatego dotychczasowe próby nie przyniosły rezultatu.
***
E-informator portalu www.niepelnosprawni.pl 22 lipca 2026 r.
Wiemy, że nasi Czytelnicy uprawnienia te znają doskonale. Zamieszczamy tę informację, bo może warto przypomnieć je sobie, a może ktoś nowy nie zna swoich uprawnień i skorzysta. Czytamy całą informację:
"Osoby z niepełnosprawnością często mają prawo do korzystania z ulg i przywilejów w przejazdach autobusami. Ustawowe ulgi w przejazdach autobusowych zostały uregulowane w Ustawie z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego. Warto dodać, że przewoźnik może wprowadzić dodatkowe ulgi, co warto sprawdzić na stronach internetowych danego przewoźnika. Tam też dowiemy się, jakie dokumenty należy posiadać, aby skorzystać z ulgi. Poniżej przedstawiamy tylko te ulgi, które są powiązane z niepełnosprawnością - powyższa ustawa przewiduje bowiem inne ulgi dla osób o różnym statusie lub wieku.
Należy dodać, że zgodnie art. 1 ust. 2 wskazanej ustawy przepisów ustawy nie stosuje się do komunikacji miejskiej.
Warto pamiętać, że ilekroć w ustawie jest mowa o osobach niezdolnych do samodzielnej egzystencji - należy przez to rozumieć osoby całkowicie niezdolne do pracy oraz niezdolne do samodzielnej egzystencji w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, albo posiadające znaczny stopień niepełnosprawności, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, bądź inwalidów I grupy, jeżeli orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidzkiej nie utraciło mocy.
Ponadto - w rozumieniu ustawy - dzieci i młodzież z niepełnosprawnością - to dzieci i młodzież z niepełnosprawnością do ukończenia 24. roku życia oraz studenci z niepełnosprawnością do ukończenia 26. roku życia.
Natomiast jeśli mowa w ustawie o opiekunach lub przewodnikach - należy przez to rozumieć jedną osobę pełnoletnią, a w przypadku przewodnika osoby niewidomej - osobę, która ukończyła 13 lat, albo psa przewodnika.
I tak co do zasady:
- Do ulgi 95 proc. przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego autobusowego, na podstawie biletów jednorazowych jest uprawniony przewodnik lub opiekun towarzyszący w podróży osobie niewidomej albo osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji.
- Do ulgi 78 proc. przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego autobusowego są uprawnione następujące osoby:
1) dzieci i młodzież z niepełnosprawnością - na podstawie biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych
2) jedno z rodziców lub opiekun dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością - na podstawie biletów jednorazowych.
Uprawnienie to obejmuje wyłącznie przejazd z miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej, placówki opiekuńczo-wychowawczej, placówki oświatowo-wychowawczej, specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, specjalnego ośrodka wychowawczego, ośrodka umożliwiającego dzieciom i młodzieży spełnianie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, ośrodka rehabilitacyjno-wychowawczego, domu pomocy społecznej, ośrodka wsparcia, zakładu opieki zdrowotnej, poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, a także na turnus rehabilitacyjny - i z powrotem.
- Do ulgi 78 proc. przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego autobusowego w komunikacji zwykłej, przyspieszonej i pospiesznej, na podstawie biletów jednorazowych, są uprawnione cywilne niewidome ofiary działań wojennych uznane za osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji.
- Do ulgi 49 proc. przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego autobusowego w komunikacji zwykłej, na podstawie biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych, są uprawnione osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji, z wyjątkiem osób określonych w ust. 1a. (wyjątek dotyczy osób niewidomych, które zostały uznane za niezdolne do samodzielnej egzystencji te osoby mają większe ulgi, o czym mowa w tekście).
- Do ulgi 93 proc. przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego autobusowego w komunikacji zwykłej, na podstawie biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych, są uprawnione osoby niewidome uznane za niezdolne do samodzielnej egzystencji.
- Do ulgi 37 proc. przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego autobusowego w komunikacji innej niż zwykła, na podstawie biletów jednorazowych, są uprawnione osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji, z wyjątkiem osób określonych w ust. 1a (wyjątek dotyczy osób niewidomych, które zostały uznane za niezdolne do samodzielnej egzystencji te osoby mają większe ulgi, o czym mowa w tekście).
- Do ulgi 51 proc. przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego autobusowego w komunikacji innej niż zwykła, na podstawie biletów jednorazowych lub imiennych miesięcznych, są uprawnione osoby wymienione w ust. 1a. - czyli osoby niewidome uznane za niezdolne do samodzielnej egzystencji.
- Do ulgi 37 proc. przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego autobusowego, na podstawie biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych są uprawnione osoby niewidome, jeśli nie są uznane za osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji.
Grzegorz Jaroszczyk
Mecenas, prawnik specjalizujący się w prawie organizacji pozarządowych oraz prawie osób z niepełnosprawnościami, prowadzi kancelarię prawną w Warszawie.
***
E-informator portalu www.niepelnosprawni.pl 29 czerwca 2026 r.
Czytamy całą informację:
"Łączenie pracy zarobkowej z pobieraniem renty w Polsce w myśl obowiązujących przepisów osoba pobierająca świadczenia rentowe może podejmować zatrudnienie jednak podlega określonym ograniczeniom wynikającym z przepisów praw. Zasady te reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 104-106.
Podstawa prawna
Zgodnie z art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, prawo do renty oraz jej wypłata mogą ulec zmianie w zależności od wysokości przychodu osiąganego przez osobę uprawnioną. Przychód ten obejmuje m.in. wynagrodzenie z umowy o pracę, umów cywilnoprawnych oraz dochody z działalności gospodarczej.
W praktyce oznacza to, że ZUS monitoruje wysokość zarobków i na tej podstawie może:
- wypłacać rentę w pełnej wysokości,
- zmniejszyć jej wysokość,
- zawiesić wypłatę świadczenia.
Aktualne progi dorabiania (2026 r.)
Od 1 marca 2026 r. obowiązują następujące limity przychodu:
1. Bezpieczny próg (70 proc. przeciętnego wynagrodzenia)
- 6 438,50 zł brutto miesięcznie
Jeżeli przychód nie przekracza tej kwoty:
- renta jest wypłacana w pełnej wysokości,
- ZUS nie dokonuje żadnych potrąceń.
2. Próg zmniejszenia świadczenia (130 proc. przeciętnego wynagrodzenia)
- 11 957,20 zł brutto miesięcznie
Jeżeli przychód przekracza 6 438,50 zł, ale nie przekracza 11 957,20 zł:
- renta jest zmniejszana zgodnie z obowiązującymi limitami (
Od marca wyższe limity dorabiania - ZUS),
- świadczenie nie jest jednak całkowicie wstrzymywane.
3. Próg zawieszenia renty
Jeżeli przychód przekroczy 11 957,20 zł brutto miesięcznie:
- wypłata renty zostaje zawieszona za dany miesiąc.
Kogo dotyczą limity?
Limity dorabiania dotyczą przede wszystkim osób pobierających:
- rentę z tytułu niezdolności do pracy,
- rentę rodzinną,
- rentę socjalną
które nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn).
Osoby, które osiągnęły wiek emerytalny, co do zasady mogą dorabiać bez ograniczeń, z wyjątkami wynikającymi z przepisów szczególnych (np. w przypadku świadczeń minimalnych). Kwoty ulegają zmianą w marcu danego roku.
Obowiązki wobec ZUS
Osoba pobierająca rentę ma obowiązek:
- poinformować ZUS o podjęciu zatrudnienia lub działalności,
- zgłaszać wysokość osiąganego przychodu,
- współpracować przy corocznym rozliczeniu świadczenia.
Brak zgłoszenia może skutkować koniecznością zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Emeryt i rencista zawiadamia organ rentowy do końca lutego każdego roku o łącznej kwocie przychodu osiągniętego w ubiegłym roku kalendarzowym.
W istniejącym systemie prawnym osoba pobierająca świadczenia rentowe może pracować, należy jednak pamiętać o obowiązku informowania ZUS o osiągniętych przychodach, aby uniknąć koniecznośći zwracania niesłusznie pobieranych świadczeń. Dlatego od wielu lat środowisko ON sygnalizuje problem tzw. pułapki rentowej. Kluczowe znaczenie ma bieżące monitorowanie wysokości zarobków, ponieważ przekroczenie progów może skutkować zmniejszeniem lub zawieszeniem świadczenia.
Podstawą prawną tych zasad jest ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Tekst przygotowany w konsultacji z Ewą Szymczuk, doradzcą socjalnym Centrum Integracja w Warszawie".
Beata Poprawa - 2026-06-30
***
E-informator portalu www.niepelnosprawni.pl lipiec 2026 r.
Zgodnie z przyjętą zasadą przytaczamy tylko pytania, natomiast odpowiedzi na nie, osoby zainteresowane znajdą pod wyżej wskazanym adresem. Czytamy pytania:
Praca - czy muszę przedkładać orzeczenie?
Mam lekki stopień niepełnosprawności i dostałam nową pracę. Czy muszę pracodawcy przedkładać orzeczenie?
Wymiar urlopu dodatkowego
Czy przysługuje mi 10 dni dodatkowego urlopu w 2026 r., jeżeli moje uprawnienie wygasło w III kwartale 2026 r.?
Świadczenie wspierające
Moja mama w 2024 r. otrzymała na komisji w Warszawie 90 punktów w ocenie uprawniającej do świadczenia wspierającego. W 2025 r. miała kolejną komisję, która odbyła się już w domu. Ponownie otrzymała 90 punktów. Po tej komisji złożyłem odwołanie, w wyniku którego liczba punktów została podwyższona do 91. Aby otrzymać wyższe świadczenie, brakuje jej jeszcze 4 punktów. Czyż w tej sytuacji warto złożyć odwołanie do sądu? Czy mogą mi Państwo pomóc w przygotowaniu takiego odwołania?
Zatrudnienie
Posiadam orzeczenie ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Koleżanka powiedziała mi, że jej pracodawca szuka kogoś do pracy w ochronie z orzeczeniem o niepełnosprawności. Chciałabym podjąć tę pracę, ale nie wiem, czy mogę.
Renta socjalna i emerytura
Dzień dobry, pobieram rentę socjalną. Chciałabym przejść na emeryturę, ale słyszałam, że zabiorą mi wtedy rentę. Czy to prawda?
Portal KRZ - nie wiem co robić
Złożyłem wniosek o upadłość konsumencką. Otrzymałem teraz pismo z sądu, że mam założyć jakiś portal KRZ, i że dalsza korespondencja będzie toczyć się elektronicznie. Jestem osobą chorą i niepełnosprawną. Nie posługuję się komputerem, a nawet teraz w pisaniu maila pomógł mi wnuk. On też nie wie o co chodzi z tym KRZ. Wniosek o upadłość złożyłem papierowo, co mam teraz zrobić?
Możliwość pracy
Dzień dobry, jestem osobą niepełnosprawną. Mam orzeczenie ze wskazaniem, iż jestem niezdolny do samodzielnej egzystencji. Otrzymuję niewielkie dochody i jest mi ciężko. Czy fakt posiadania orzeczenia o niezdolności do samodzielniej egzystencji oznacza, że nie mogę podjąć pracy i trochę dorobić?
Dodatkowy urlop
Mam umiarkowany stopień niepełnosprawności. Co muszę zrobić, by uzyskać dodatkowy urlop?
Odwołanie się od orzeczenia
Mój kolega mający problemy ze zdrowiem odebrał orzeczenie o niepełnosprawności z którym się nie zgadza. Chciałby się odwołać, ale nie wie od czego zacząć. Ja też nie wiem jak mu pomóc Czy możecie mi Państwo podać jakieś wskazówki ?
Zmiana stopnia niepełnosprawności
Czy jeżeli złożę odwołanie od przyznanego lekkiego stopnia niepełnosprawności na stopień umiarkowany, to czy wojewódzki zespół może mi całkowicie zabrać przyznany stopień lekki?
Podjęcie pracy
Czy osoba niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, którą sąd ubezwłasnowolnił częściowo może swobodnie podjąć pracę?
Orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy a niezdolność do samodzielnej egzystencji
Dzień dobry, Czy orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy jest tak samo ważne jak orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji?
Uprawnienia w pracy
Po chorobie dostałam stopień umiarkowany. Przedłożyłam je pracodawcy, bo chciałam korzystać ze skróconego czasu pracy. Lekarz medycyny pracy wyraził zgodę. Mój pracodawca, pod pretekstem likwidacji stanowiska pracy, dał mi wypowiedzenie. Od kolegów dowiedziałam się, że powodem jest orzeczenie, bo pracodawca nie chce pracownika, z którym są "problemy". Czy to jest zgodne z prawem?
Zasiłek stały i dodatek pielęgnacyjny. Czy muszę oddać te pieniądze?
W opinii pracownika MOPS w Olsztynie nieprawnie mój syn pobierał zasiłek stały i dodatek pielęgnacyjny. Czy muszę oddać te pieniądze? Syn nie wiedział, że nie można łączyć tych świadczeń. Czy to jego wina, czy pracowników przeprowadzających wywiad?
Świadczenie wspierające dla osoby w Domu Pomocy Społecznej
Zgodnie z art. 5 ustawy o świadczeniu wspierającym nie przysługuje ono osobie umieszczonej w Domu Pomocy Społecznej. Czy dotyczy to także prywatnych DPS-ów? Jak sprawdzić, czy ten zapis dotyczy placówki, w której umieszczono osobę? Skąd ZUS wie, czy senior mieszka w domu, czy w DPS? Świadczenie jest wypłacane od miesiąca złożenia wniosku. Co w sytuacji, gdy w momencie składania go senior mieszkał w domu, a w chwili otrzymania decyzji już w DPS?
